Bài giảng Kỹ năng viết tin, bài tuyên truyền trên báo chí

Bài giảng Kỹ năng viết tin, bài tuyên truyền trên báo chí trình bày một số kiến thức cơ bản về báo chí; công tác báo chí, xuất bản của tổ chức Công đoàn; kỹ năng viết một số thể loại báo chí phổ biến.

K  NĂNG VI T TIN, BÀI Ỹ Ế

Nguy n M nh Kiênễ ạ

Tr ưở ng phòng Tuyên truy n giáo d c, ề ụ

Ban Tuyên giáo TLĐ

I MỘT SỐ KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ BÁO CHÍ

1. Khái ni m v  báo chí và nhà báo:ệ ề

­ Báo chí là môt b  ph n c a truy n thông đ i chúng, nh ng là ộ ậ ủ ề ạ ư

b  ph n chi m v  trí trung tâm, vai trò n n t ng và có kh  năng ộ ậ ế ị ề ả ả quy t  đ nh  tính  ch t,  khuynh ế ị ấ ướng,  chi  ph i  năng  l c  và  hi u ố ự ệ

qu  tác đ ng c a TTĐC.ả ộ ủ

­ Nhà báo ph i là ngả ười có qu c t ch VN, có đ a ch  thố ị ị ỉ ường trú 

t i VN, có đ  các tiêu chu n chính tr , đ o đ c và nghi p v  báo ạ ủ ẩ ị ạ ứ ệ ụ chí do Nhà nước quy đ nh, đang ho t đ ng ho c công tác thị ạ ộ ặ ường  xuyên v i m t c  quan báo chí Vi t Nam và đớ ộ ơ ệ ược c p th  nhà ấ ẻ báo

­ Lo i hình báo chí: báo in, báo nói, báo hình, báo đi n t  và báo ạ ệ ử mobile

­ Th  lo i (tác ph m) báo chí: g m 2 th  lo i c  b n: tin và bài ể ạ ẩ ồ ể ạ ơ ả báo (bài ph n ánh, bài ph ng v n, bài phóng s , bài đi u tra…)ả ỏ ấ ự ề

I MỘT SỐ KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ BC (tiếp)

2. Vai trò, ch c năng c a báo chí trong đ i s ng xã h i:ứ ủ ờ ố ộ

­ Thông tin là ch c năng c  b n, ch c năng kh i ngu n ứ ơ ả ứ ở ồ  c a b o chí. ủ ả

­  Ch c  năng  t   t ứ ư ưở ng  là  ch c  năng  xuyên  su t,  th   hi n  tính  m c  ứ ố ể ệ ụ đích c a báo chí. ủ

­ Ch c năng khai sáng ­ gi i trí ứ ả

­ Ch c năng qu n lý, giám sát và ph n bi n xã h i ứ ả ả ệ ộ

­ Ch c năng kinh t  ­ d ch v ứ ế ị ụ

I MỘT SỐ KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ BC (tiếp)

3. Quan đi m c a Đ ng, Nhà nể ủ ả ước v  báo chí: ề (5 quan đi m) ể

­ Công tác báo chí là m t b  ph n c u thành h u c  trong b  máy ộ ộ ậ ấ ữ ơ ộ

ho t đ ng c a Đ ng ta, là y u t  c u thành ho t đ ng t  tạ ộ ủ ả ế ố ầ ạ ộ ư ưởng, 

lý lu n. ậ

­ Báo chí nước ta ph i góp ph n tích c c vào tuyên truy n lý lu n ả ầ ự ề ậ

Mác­Lênin, t  tư ưởng H  Chí Minh và đồ ường l i, quan đi m, chính ố ể sách c a Đ ng và pháp lu t c a Nhà nủ ả ậ ủ ước

­ Báo chí là ti ng nói c a Đ ng, Nhà nế ủ ả ước, c a t  ch c chính tr  ­ xã ủ ổ ứ ị

h i và là di n đàn c a nhân dân, đ t dộ ễ ủ ặ ướ ựi s  lãnh đ o tr c ti p ạ ự ế

c a Đ ng, s  qu n lý c a Nhà nủ ả ự ả ủ ước

­ Đ ng lãnh đ o báo chí b ng vi c đ nh hả ạ ằ ệ ị ướng chính tr …ị

­ “Cán b  báo chí cũng là chi n sĩ cách m ng. Cây bút, trang gi y là ộ ế ạ ấ

vũ khí s c bén c a h ”.ắ ủ ọ

II CÔNG TÁC BC, XB CỦA TỔ CHỨC CĐ

N i dung công tác báo chí, xu t b n c a t  ch c Công đoàn g m:ộ ấ ả ủ ổ ứ ồ

­ Theo dõi, qu n lý, đ nh hả ị ướng ho t đ ng báo chí, xu t b n c a t  ạ ộ ấ ả ủ ổ

ch c Công đoàn v i vai trò là c  quan ch  qu n báo chí, xu t b n ứ ớ ơ ủ ả ấ ả theo quy đ nh c a Đ ng, Nhà nị ủ ả ước

­ Ph i h p v i các c  quan báo chí, xu t b n trong và ngoài h  th ng ố ợ ớ ơ ấ ả ệ ố Công đoàn tuyên truy n v  phong trào công nhân, ho t đ ng công ề ề ạ ộ đoàn

II CÔNG TÁC BC, XB CỦA TỔ CHỨC CĐ (tiếp)

­ Báo chí Công đoàn cũng ra đ i t  s m, đánh d u b ng vi c T ng ờ ừ ớ ấ ằ ệ ổ Công h i đ  B c k  xu t b n s  Báo Lao đ ng đ u tiên vào ngày ộ ỏ ắ ỳ ấ ả ố ộ ầ 14/8/1929 và T p chí Công h i đ  s  đ u tiên vào ngày 1/10/1929.ạ ộ ỏ ố ầ

­ Hi n nay, toàn h  th ng Công đoàn có 5 báo in, h n 70 t p chí, b n ệ ệ ố ơ ạ ả tin và h n 40 báo đi n t , trang thông tin đi n t  c p T ng Liên ơ ệ ử ệ ử ấ ổ đoàn và c p t nh, thành ph , ngành T .ấ ỉ ố Ư

Trong  đó,  T ng  Liên  đoàn  Lao  đ ng  Vi t  Nam  tr c  ti p  qu n ổ ộ ệ ự ế ả lý:Báo Lao đ ng, T p chí Lao đ ng và Công đoàn, Trang thông tin ộ ạ ộ

đi n t  TLĐ và Nhà xu t b n Lao đ ng.ệ ử ấ ả ộ

II CÔNG TÁC BC, XB CỦA TỔ CHỨC CĐ (tiếp)

­ T  ch c Công đoàn hi n gi  m i quan h  ph i h p tuyên truy n ổ ứ ệ ữ ố ệ ố ợ ề

v  phong trào công nhân, ho t đ ng công đoàn v i hàng trăm c  ề ạ ộ ớ ơ quan báo chí, xu t b n c a Trung ấ ả ủ ương và đ a phị ương

­ T ng Liên đoàn thổ ường xuyên ph i h p v i g n 100 c  quan báo ố ợ ớ ầ ơ chí, ký k t chế ương trình ph i h p tuyên truy n v i 04 c  quan báo ố ợ ề ớ ơ chí l n c a Đ ng, Nhà nớ ủ ả ước

02 chương trình truy n hình:ề

• Chương trình LĐ và CĐ trên kênh VTV1 Đài Truy n hình VN phát ề sóng 11h30 th  Ba hàng tu n, phát l i 17h45 cùng ngày.ứ ầ ạ

• Chương  trình  CĐVN  trên  kênh  truy n  hình  TTXVN  phát  sóng ề 20h10  Ch   nh t  hàng  tu n,  phát  l i  10h30  th   Ba  và  17h15  th  ủ ậ ầ ạ ứ ứ Sáu

III KỸ NĂNG VIẾT MỘT SỐ THỂ LOẠI

BÁO CHÍ PHỔ BIẾN

1. K  năng vi t tin ỹ ế

a. Khái ni m ệ : Theo cách hi u chung nh t, tin là "đi u đ c truy n ể ấ ề ượ ề

đi, báo đi cho bi t v  s  vi c, tình hình x y ra" (Theo t  đi n ế ề ự ệ ả ừ ể

ti ng Vi t 1994, tr. 959). ế ệ

b. B  c c c a tin:  ố ụ ủ B  c c c a tin g m có 3 ph n: Tít, thân và k t. ố ụ ủ ồ ầ ế

­ Tít tin: là tên g i c a tin. ọ ủ

Ví d : Tin đăng trên Báo Lao đ ng ngày 10/10/2014: TP.H  Chí  ụ ộ ồ Minh: T  ch c đám c ổ ứ ướ ậ i t p th  cho 100 c p CNLĐ ể ặ

­ Thân tin: Đây là ph n mà n i dung c n thông tin c a tin đầ ộ ầ ủ ược di n ễ

t  đ y đ  ả ầ ủ

­ Ph n k t c a tin: Ngầ ế ủ ười ta thường th  hi n ph n này b ng cách ch  ể ệ ầ ằ ỉ

ra xu hướng v n đ ng c a s  ki n.ậ ộ ủ ự ệ

III KỸ NĂNG VIẾT MỘT SỐ THỂ LOẠI

BÁO CHÍ PHỔ BIẾN (tiếp)

1. K  năng vi t tin (ti p theo)ỹ ế ế

c. Phân lo i tin: ạ

­ Tin v n: ắ  là m t tin ng n nh t trong các lo i tin có nhi m v  thông ộ ắ ấ ạ ệ ụ báo  m t  cách  ng n  g n  nh t  v   s   ki n  v i  đ   dài  kho ng  30 ộ ắ ọ ấ ề ự ệ ớ ộ ả

đ n 60 t ế ừ

­ Tin ng n: ắ  là tin có dung l ng l n h n tin v n (60­100 ch )ượ ớ ơ ắ ữ

­  Tin  t ườ ng  thu t: ậ  là  tin  có  dung  lượng  l n  h n  tin  ng n  (g n  200 ớ ơ ắ ầ

ch ). ữ

­ Tin t ng h p: ổ ợ  là lo i tin có th  đạ ể ượ ấc c u trúc t  nh ng tin v n. ừ ữ ắ

Ngoài các d ng tin c  b n trên còn có các tin khác nh : “Tin Công ạ ơ ả ư báo”,  "Tin  bình",  "Tin  sâu” vv.  Bên  c nh  đó  còn  có  s   đan  xen ạ ự giao thoa gi a các d ng và cách th c đ a tin g n li n v i truy n ữ ạ ứ ư ắ ề ớ ề

th ng c a m i  t  báo,  đi u  đó t o  ra  s   phong phú c a tin trên ố ủ ỗ ờ ề ạ ự ủ báo chí

III KỸ NĂNG VIẾT MỘT SỐ THỂ LOẠI

BÁO CHÍ PHỔ BIẾN (tiếp theo)

d. Các b ướ c vi t tin ế : 

­ B ướ c 1: L a ch n ch  đ , đ  tài cho tin  ự ọ ủ ề ề

Đây là công vi c quan tr ng đ u tiên, quy t đ nh c  b n đ n s  ệ ọ ầ ế ị ơ ả ế ự thành công c a vi c vi t tin. ủ ệ ế

­ B ướ c 2: L a ch n d ng tin ự ọ ạ  Căn c  vào m c đích thông tin, vào ứ ụ

m c đ , t m quan tr ng c a s  ki n đ  l a ch n d ng tin thích ứ ộ ầ ọ ủ ự ệ ể ự ọ ạ

h p. ợ

­ B ướ c 3: Khai thác ngu n tin: ồ

­ B c 4: Vi t tin: ướ ế  Đ  có đ c m t tin hoàn ch nh, ng i vi t c n ể ượ ộ ỉ ườ ế ầ

tr  l i t t 5 câu h i sau: ả ờ ố ỏ ở  đâu; khi nào; cái gì; ai; t i sao?  ạ Ở tin  sâu có th  thêm câu h iể ỏ  nh  th  nào? ư ế

III KỸ NĂNG VIẾT MỘT SỐ THỂ LOẠI

BÁO CHÍ PHỔ BIẾN (tiếp theo)

Ví d : Tin đăng trên Báo Lao đ ng ngày 10/10/2014: ụ ộ

TP.H  Chí Minh: T  ch c đám c ồ ổ ứ ướ ậ i t p th  cho 100 c p  ể ặ

CNLĐ

100 đôi CNLĐ làm vi c t i TPHCM và các vùng ph  c n s  tham  ệ ạ ụ ậ ẽ gia l  c ễ ướ ậ i t p th  2014 do Trung tâm H  tr  thanh niên công  ể ỗ ợ

nhân TPHCM t  ch c vào ngày 15.10 t i Q.Tân Phú. Các đôi tham  ổ ứ ạ gia là nh ng CN­NLĐ có thu nh p th p, cán b  đoàn, h i, có  ữ ậ ấ ộ ộ

thành tích t t trong LĐ. Trong đó  u tiên nh ng ng ố ư ữ ườ i có hoàn 

c nh đ c bi t khó khăn nh  b  tai n n LĐ, v a m t vi c làm,  ả ặ ệ ư ị ạ ừ ấ ệ

khuy t t t… M i đôi uyên  ế ậ ỗ ươ ng s  đ ẽ ượ c h  tr  mi n phí m t bàn  ỗ ợ ễ ộ

ti c c ệ ướ i, m t c p th  ATM tài kho n 2 tri u đ ng, trang ph c  ộ ặ ẻ ả ệ ồ ụ

c ướ i, m t c p nh n c ộ ặ ẫ ướ i, xe hoa, hoa c ướ i, ch p  nh, quay phim,  ụ ả trang đi m. Ngoài ra, các đôi còn đ ể ượ c tham gia l p hu n luy n  ớ ấ ệ

k  năng “xây d ng h nh phúc gia đình” (tr ỹ ự ạ ướ ễ ướ c l  c i) và các 

ho t đ ng chăm lo, h  tr  tinh th n sau đám c ạ ộ ỗ ợ ầ ướ i.

III KỸ NĂNG VIẾT MỘT SỐ THỂ LOẠI

BÁO CHÍ PHỔ BIẾN (tiếp theo)

2. K  năng vi t bài ph n ánh: ỹ ế ả

a. Nh ng yêu c u đ i v i bài báo:  ữ ầ ố ớ

• V  n i dung ph i đ m b o yêu c u: Th i s  và xác th c. ề ộ ả ả ả ầ ờ ự ự

• V  hình th c bài báo ph i ng n g n, k t c u bài ph i g n li n ề ứ ả ắ ọ ế ấ ả ắ ề

v i s  ki n, ngôn ng  vi t g n v i ngôn ng  đ i thớ ự ệ ữ ế ầ ớ ữ ờ ường. 

b. Phân lo i bài báo ạ  

• ∙ Bài ph n ánh v  s  ki n, s  vi c; ả ề ự ệ ự ệ

• ∙ Bài ph n ánh quang c nh, hi n tr ng; ả ả ệ ạ

• ∙ Bài ph n ánh v  tình hu ng, v n đ ; ả ề ố ấ ề

• ∙ Bài ph n ánh ngả ười th t, vi c th t; ậ ệ ậ

• ∙ Bài ph n ánh suy nghĩ, c m xúc. ả ả

III KỸ NĂNG VIẾT MỘT SỐ THỂ LOẠI

BÁO CHÍ PHỔ BIẾN (tiếp theo)

2. K  năng vi t bài ph n ánh (ti p theo): ỹ ế ả ế

c. Các b ướ ầ c c n thi t khi vi t bài  ế ế

­ B ướ c 1: L a ch n s  ki n: ự ọ ự ệ

­ B ướ c 2: Khai thác thông tin, t  li u: ư ệ

­ B ướ c 3: L a ch n cách th  hi n ự ọ ể ệ :

­ B ướ c 4: Vi t bài ph n ánh:  ế ả V  b  c c, bài ph n ánh thề ố ụ ả ường có 4 

ph n:ầ

+ Tít bài (Đ u đ ):ầ ề

+ Ph n m  bài:ầ ở

+ Ph n thân bài:ầ

+ Ph n k tầ ế :

III KỸ NĂNG VIẾT MỘT SỐ THỂ LOẠI

BÁO CHÍ PHỔ BIẾN (tiếp theo)

2. K  năng vi t bài ph n ánh (ti p theo): ỹ ế ả ế

d. M t s  l u  ý khi vi t bài: ộ ố ư ế

• C  g ng tìm cho đố ắ ược các góc ti p c n s  ki n, v n đ  m t cách ế ậ ự ệ ấ ề ộ

h p lý ­ đây là đi u ki n đ m b o cho bài vi t thành công. ợ ề ệ ả ả ế

•  Ph i chú ý đ c bi t đ n hoàn c nh đi n hình c a s  ki n đả ặ ệ ế ả ể ủ ự ệ ược 

ph n ánh. B t c  con ngả ấ ứ ười, hay s  vi c nào đó bao gi  cũng t n ự ệ ờ ồ

t i trong m t hoàn c nh nh t đ nh. Ngạ ộ ả ấ ị ười vi t báo ph i bi t ph n ế ả ế ả ánh nh ng chi ti t n i b t nh t c a hoàn c nh đó. ữ ế ổ ậ ấ ủ ả

• Bài vi t c n đế ầ ược th  hi n b ng văn phong đ n gi n, tr c ti p, ể ệ ằ ơ ả ự ế

d  hi u, ng n g n, g n gũi v i ngôn ng  c a đ i thễ ể ắ ọ ầ ớ ữ ủ ờ ường. 

•  Ngôn ng  văn phong, k t c u c a m t bài ph n ánh tuân theo ữ ế ấ ủ ộ ả

nguyên t c n i dung nào, hình th c  y. ắ ộ ứ ấ

XIN TRÂN TR NG C M  N ! Ọ Ả Ơ

Bài t p: Anh (ch ) hãy vi t 01 tin v  l p b i  ậ ị ế ề ớ ồ

d ưỡ ng nghi p v  công tác Tuyên giáo Công  ệ ụ đoàn năm 2014.