Tài liệu thủ công kĩ thuật cho giáo viên tiểu học 2020

Trình bày những kiến thức về bản vẽ kĩ thuật, vật liệu thủ công, phương pháp, dụng cụ gia công trong việc thực hành thiết kế chế tạo một số sản phẩm thủ công kĩ thuật thuộc chương trình với các thao tác đúng kĩ thuật, đúng quy trình và có khả năng vận dụng kiến thức để dạy học những nội dung liên quan trong chương trình Tin học và công nghệ ở Tiểu học. Nhận thức được tầm quan trọng của môn học, có thái độ tích cực, nghiêm túc trong học tập và tự học tự nghiên cứu. Làm được một số sản phẩm thủ công kĩ thuật đơn giản phù hợp với địa phương.

1 PHẦN 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO -o0o -

TÀI LIỆU HỌC TẬP HỌC PHẦN THỦ CÔNG - KĨ THUẬT BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN DẠY TIN HỌC - CÔNG NGHỆ BẬC TIỂU HỌC

THÁNG 9, NĂM 2020

I Những vấn đề chung của kỹ thuật tạo hình bằng giấy bìa

Học sinh học kỹ thuật tạo hình bằng giấy bìa được thực hiện trong chương trình Thủ công Tiểu học từ lớp 1 đến lớp 3

1 Mục đích việc hướng dẫn học sinh học kỹ thuật tạo hình bằng giấy bìa

- Học sinh làm quen việc sử dụng dụng cụ và vật liệu giấy bìa để làm một số

đồ dùng, đồ chơi đơn giản

- Là cơ sở tốt cho việc học nội dung khác của môn thủ công (Kỹ thuật làm

đồ dùng học tập, làm đồ chơi)

2 Ý nghĩa việc hướng dẫn học sinh học kỹ thuật tạo hình bằng giấy bìa :

- Tạo hình bằng giấy bìa là lao động thủ công nhẹ nhàng mang tính nghệ thật, kỹ thuật Quá trình học sinh học tạo hình bằng giấy bìa sẽ làm phát triển sự vận động của bàn tay, ngón tay thêm linh hoạt, chính xác, đôi tay trở nên khéo léo, nhanh nhẹn

3

- Góp phần củng cố kiến thức các môn học khác (Toán học) : biểu tượng về trục đối xứng, tạo dựng được các hình cơ bản như hình vuông, hình tròn, hình tam giác,

- Từ những mảnh giấy có hình dạng, kích thước như nhau học sinh có thể tạo ra vô số sản phẩm có hình dạng phong phú, hấp dẫn

- Mang ý nghĩa giáo dục tình cảm, ý thức lao động Học sinh biết quý trọng sản phẩm lao động, rèn luyện tính cần cù, kiên nhẫn, khả năng quan sát, tính tích cực sáng tạo, khả năng tư duy kỹ thuật, cảm nhận vẻ đẹp tươi sáng, hài hòa, cân đối của sản phẩm

3 Đặc điểm của kỹ thuật tạo hình bằng giấy bìa

- Sản phẩm được làm bằng vật liệu đơn giản, dễ tìm

- Yêu cầu về kỹ thuật

+ Tuân theo quy luật đối xứng Giấy gấp thường là hình vuông, hình chữ nhật

+ Phải gấp theo đúng quy trình, thao tác đúng kỹ thuật, nếp gấp phẳng, màu sắc đẹp, trang trí có sáng tạo

+ Các đường cắt thẳng hoặc cong phải sát với nét vẽ đã xác định, nhát cắt dứt khoát, cắt đúng hình mẫu Dán phải phẳng, bố cục cân đối, sản phẩm sạch sẽ, trang trí đẹp

- Giấy dùng để gấp, cắt, dán, đan có độ dày, mỏng khác nhau Giấy dùng để

xé cần mềm, mỏng vừa phải

- Mẫu xé, gấp, cắt, dán, đan càng nhỏ thì kỹ thuật càng cao

4 Dụng cụ và vật liệu để học kỹ thuật tạo hình bằng giấy bìa

4.1 Dụng cụ:

Thước kẻ; Bút chì; Kéo; Hồ dán

4.2 Vật liệu :

- Giấy thủ công màu không kẻ ô (dùng gấp hình)

- Giấy thủ công màu có kẻ ô (dùng xé giấy, cắt chữ, cắt số, cắt hình)

4

- Giấy trắng để làm nền

- Giấy nháp để làm thử sản phẩm

- Túi nhựa để lưu giữ sản phẩm

5 Các phương pháp tạo hình bằng giấy bìa:

5.1 Phương pháp xé giấy: Bắt đầu từ xé dán các hình cơ bản sau đó mới xé, ghép, dán các hình phức tạp

5.2 Phương pháp gấp giấy: Sử dụng kéo tạo ra những tờ giấy hình vuông, hình chữ nhật Mẫu gấp thông thường chỉ cần một tờ giấy, mẫu phức tạp có thể cần 2 tờ giấy trở lên Chọn giấy gấp có hình dạng, kích thước, màu sắc phù hợp với vật thể cần

mô phỏng

5.3 Phương pháp phối hợp gấp, cắt, dán: Sử dụng kéo Học cắt các đường cơ bản, các hình cơ bản Học cắt, ghép, dán các hình có phối hợp kỹ thuật gấp, cắt, dán như hình lục giác, ngũ giác, bông hoa 5 cánh,

5.4 Phương pháp đan nan: Sử dụng các nan màu để tạo ra sản phẩm Sản phẩm có thể có dạng phẳng như các mẫu đan nong mốt, nong đôi, hoa chữ thập, hoặc sản phẩm có hình khối như đan con cá, đan làn, Bắt đầu là đan những mẫu cơ bản: nong mốt, nong đôi, hoa chữ thập đơn, hoa chữ thập kép Sau đó mới đan các mẫu cài hoa phức tạp hơn Cần chuẩn bị nền đan và các nan đan Nền thường có màu trắng, tùy theo yêu cầu từng bài mà nan có nhiều màu khác nhau

YÊU CẦU CẦN ĐẠT ĐỐI VỚI HỌC SINH TIỂU HỌC

Kỹ thuật xé, dán giấy

- Xé, dán được hình cơ bản

- Xé, dán được hình các con vật đơn giản

Kỹ thuật gấp hình - Biết các quy ước về gấp hình

- Gấp được các hình làm đồ chơi.

Kỹ thuật cắt, dán giấy

- Cắt, dán được hình chữ nhật, hình vuông, hình tam giác

- Cắt, dán theo chủ đề tự do.

5

II Kỹ thuật xé, ghép, dán giấy

- Nội dung xé, ghép, dán hình được bố trí ở lớp 1 Học sinh học xé, ghép, dán các hình cơ bản trước, sau đó mới vận dụng kỹ thuật xé, ghép, dán hình đơn giản như: quả cam, cây, gà con, lọ hoa

- Trên cơ sở kỹ thuật cơ bản đã học, học sinh có thể sáng tạo những mẫu xé, ghép, dán các hình khác

- Quy trình xé, ghép, dán hình gồm các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị vật liệu, dụng cụ

+ Chuẩn bị một số dụng cụ như : bút chì, thước kẻ, hồ dán, giấy màu Chú ý chọn loại giấy xé có độ dày vừa phải Giấy quá mỏng dán dễ bị rộp Giấy quá dày, quá dai sẽ khó xé và đường xé khó chính xác

Bước 2 : Thực hiện quy trình xé dán

+ Quy trình xé dán gồm các bước sau : vẽ - xé – dán

+ Xé trên giấy thủ công có một mặt kẻ ô thì trước khi vẽ phải đếm ô và đánh dấu (vẽ ở mặt trái)

1 Kỹ thuật cơ bản của xé, ghép, dán hình bằng giấy bìa

a Kỹ thuật xé giấy

- Xem hình cần xé có mấy bộ phận, màu sắc như thế nào

- Khái quát hóa vật thể, các bộ phận theo một hình hình học Chú ý tỉ lệ của từng bộ phận với nhau Dùng bút chì vẽ hình ở mặt sau, sau đó tiến hành xé

- Một tay cầm giấy màu, tay còn lại dùng để xé, sử dụng các ngón cái và ngón trỏ, các ngón khác đỡ giấy, 2 ngón cái đặt sát nhau ở mặt trên của tờ giấy, mặt dưới tờ giấy các ngón trỏ cũng đặt sát nhau

- Xé đường thẳng : vẽ rõ các đường, các cạnh Có thể gấp mép theo từng cạnh, miết kỹ, khi xé dùng hai tay kéo giấy sang hai bên đến hết nét vẽ thì dừng lại Cũng có thể tay trái giữ nguyên, tay phải kéo thẳng một đường xuống phía dưới

6

- Xé đường cong : Xé từng nhát : một tay xé vào phía người xé, một tay xé phía ngược lại Xé từng ít một, xé từ mép giấy phía trên xuống mép giấy phía dưới Không cầm giấy chặt hoặc lỏng quá, không được xé mạnh dễ bị toạc rách giấy Xé riêng từng bộ phận, sau đó mới ghép lại thành hình hoàn chỉnh

- Ghép hình và dán hình : Khi có đầy đủ từng bộ phận, xếp hình ướm thử lên nền giấy để có bố cục hợp lý, sau đó đánh dấu vị trí các bộ phận, chấm hồ để dán

b Kỹ thuật dán : Có hai cách

- Bôi hồ vào nền: Xếp hình đã xé lên nền giấy, khi thấy hợp lý thì đánh dấu vào vị trí cần dán, nhấc các hình lên khỏi nền Dùng hồ chấm vào nền đúng vào chỗ vừa nhấc ra

- Bôi hồ vào mặt trái hình : Xếp hình đã xé lên nền giấy, khi thấy hợp lý thì đánh dấu vào vị trí cần dán, nhấc các hình lên khỏi nền Lật mặt sau của hình và đặt lên tờ giấy sạch Tay trái giữ hình, tay phải bôi hồ đều khắp hình chính Mảnh giấy tròn thì bôi hồ từ chính giữa lan rộng ra theo vòng tròn Mãnh giấy dài thì bôi

hồ từ đầu giấy này đến đầu giấy kia theo chiều thuận của tay Lau sạch tay, đặt tờ giấy sạch lên hình vừa dán, tay phải vuốt nhẹ để hình phẳng và gắn chặt vào nền

7

3 Kỹ thuật xé, ghép, dán hình quả, cây, con vật, đồ vật, hình người

Chuẩn bị : Bút chì để vẽ hình Giấy màu đỏ hoặc màu cam để xé quả cam Giấy màu xanh hoặc màu nâu để xé cuống Giấy màu xanh lá cây để xé lá

- Xé, dán hình con gà con Bài 8 : Xé, dán hình con mèo

- Xé, dán hình lọ hoa đơn giản

8

Nếp gấp cơ bản số 2 (CB2) : được gọi là nếp gấp lộn trái chiều sống giấy

Nếp gấp cơ bản số 3 (CB3) : được gọi là nếp gấp hình vuông kép Nếp gấp cơ bản

số 4 (CB4) : được gọi là nếp gấp hình tam giác kép Nếp gấp cơ bản số 5 (CB5) : được gọi là nếp gấp chụm 4 góc

b Một số quy ước trong gấp hình

c Kỹ thuật gấp hình :

- Chọn giấy gấp đúng kích cỡ, màu sắc phù hợp

- Đặt giấy trên mặt phẳng để gấp

- Trước khi gấp cần nhìn kỹ sơ đồ, đọc lời hướng dẫn , xem hết các minh họa,

không bỏ sót một từ quan trọng hoặc ký hiệu nào

- Sau khi gấp cần miết kỹ cho nếp gấp phẳng, thẳng, chính xác

2 Các nếp gấp hình cơ bản

a Nếp gấp cơ bản 1: Nếp gấp song song trái chiều Vận dụng trong gấp thuyền

phẳng đáy, gấp đèn xếp, gấp quạt, gấp lọ hoa (Trang 28) Lật mặt sau gấp tiếp

b Nếp gấp cơ bản 2: Nếp gấp lộn trái chiều sống giấy Vận dụng trong gấp mỏ,

9

chân con chim, chân con ngựa,

- Gấp theo hướng mũi tên, mở ra lấy dấu giữa giấy (H 1)

- Gấp theo hướng mũi tên (H 2, 3, 4)

- Gấp theo hướng mũi tên (H 5), mở ra lộn trái chiều sống giấy (H 6)

- Gấp theo hướng mũi tên (H7), mở ra lộn trái chiều sống giấy (H 8)

c Nếp gấp cơ bản 3: Nếp gấp hình vuông kép Vận dụng trong gấp con chim,

con ngựa, con gà,

- Gấp tờ giấy vuông theo 2 trục vuông góc để xác định tâm O (H 1)

- Mở ra gấp làm đôi theo chiều mũi tên, ta có H 2

- Gấp đỉnh M về phía trước, gấp đỉnh N về phía sau theo chiều mũi tên ta sẽ có được H 3

- Lùa tay vào mép giấy hở, ta có H 4

10

d Nếp gấp cơ bản 4: Nếp gấp hình tam giác kép Vận dụng để gấp quả bóng, con ếch, máy bay,

- Gấp đôi theo chiều mũi tên (H 1)

- Gấp 2 góc theo chiều mũi tên (H 2)

- Lùa tay vào mép giấy hở, kéo ra theo chiều mũi tên và xếp lại (H 3)

- Cả 2 mặt trước, sau đều là hình tam giác (H 4)

gấp đều lật giấy lại để gấp

- Khi gấp xong 3 lần, ta có : một mặt có 4 hình tam giác (H 3), một mặt có

4 hình vuông (H 4)

3 Thực hành gấp các mẫu gấp có vận dụng nếp gấp cơ bản

a Nếp gấp cơ bản 1: Gấp thuyền phẳng đáy không mui

b Nếp gấp cơ bản 2 và 3: Gấp chim và gấp ngựa

c Nếp gấp cơ bản 4: Gấp quả bóng, con ếch, máy bay

d Nếp gấp cơ bản 5: Gấp tàu thủy, đuôi cá, con chó, con mèo

4 Thực hành gấp các mẫu gấp không vận dụng nếp gấp cơ bản

11

họng kéo (khoảng hơn một nửa chiều dài lưỡi kéo), lưỡi kéo mở ra đặt chính xác trên đường kẻ Nhát kéo cắt dài khoảng 2/3 lưỡi kéo là vừa đẹp

b Cắt đường cong và đường tròn: Giấy đặt sâu trong họng kéo, tay trái cầm giấy, xoay

từ từ về phía họng kéo Tay phải cầm kéo cắt chậm và luôn luôn điều chỉnh cho lưỡi kéo nằm trên nét vẽ

c Cắt các đoạn thẳng cách đều: Thực chất đó là cắt các băng giấy Đếm ô hoặc đo để xác định độ dài của đoạn thẳng, dùng thước kẻ đoạn thẳng sau đó dùng kéo cắt

2 Kỹ thuật cắt theo kiểu gấp

Các mẫu gấp cắt hình đa giác, hình sao, hoa 5, 6, 8 cánh thì mẫu gấp cắt có bao

nhiêu cánh thì giấy gấp sẽ được chia làm bấy nhiêu phần

12

PHẦN 2 TẠO RA MỘT SỐ SẢN PHẨM THỦ CÔNG KĨ THUẬT

1 Làm một số đồ dùng học tập

2 Làm biển báo giao thông

3 Làm một số đồ chơi

13

TỰ LÀM ĐỒ DÙNG DẠY HỌC Phần này gồm các nội dung:

- Tự làm ĐDDH bằng nguyên liệu rẻ tiền ở địa phương

- Làm một số ĐDDH môn Toán

- Làm một số ĐDDH môn Tự nhiên và Xã hội

- Làm một số ĐDDH môn Tiếng Việt

HV cần có đầu máy video, màn hình và sổ sách ghi chép để kết hợp giữa học tài liệu viết và băng hình Có một số hoạt động cần được tổ chức học tập theo nhóm, do đó cần có từ 2 HV trở lên để học

- Biết sử dụng các đồ dùng dạy học khác nhau ở các môn học một cách hiệu quả

- Tự làm và sử dụng ĐDDH bằng các nguyên liệu rẻ tiền, sẵn có ở địa phương một cách có hiệu quả

3 Thái độ

Có ý thức trong sử dụng và bảo quản ĐDDH để dùng lâu dài

14

II Nội dung

1 Tự làm đồ dùng dạy học bằng nguyên liệu rẻ tiền ở địa phương

Hoạt động 1 Nghiên cứu về đồ dùng dạy học tự làm bằng nguyên liệu rẻ tiền ở địa phương

Nhiệm vụ 1

1.1 Nghiên cứu cá nhân, ghi chép

a) HV tự nghiên cứu tài liệu sau:

Hướng dẫn tự làm thiết bị dạy học môn Tự nhiên và Xã hội bằng nguyên liệu rẻ tiền - NXB Giáo dục, 2001

b) Làm các bài tập sau:

- Nêu vai trò của ĐDDH tự làm ở bậc tiểu học

- Liệt kê tên một số ĐDDH cơ bản của một trường tiểu học cần có để dạy học môn Tiếng Việt, Toán, Tự nhiên và Xã hội và các môn học khác

- Kể tên ĐDDH đã có của trường bạn

- Liệt kê ĐDDH ở trường tiểu học bao gồm những loại nào

1.2 Đọc thông tin dưới đây và hoàn chỉnh ý kiến của mình

Thông tin phản hồi nhiệm vụ 1

1 ĐDDH là một mắt xích quan trọng trong quy trình dạy học (mục tiêu - nội dung

15

- Kích thích hứng thú nhận thức của HS: ĐDDH tự làm tuy đơn giản, nhưng do

GV hoặc HS làm ra, vì vậy, những ĐDDH đó giúp cho HS tập trung chú ý cao, tạo ra động cơ học tập tốt, đồng thời giúp cho HS nắm kiến thức mới một cách dễ dàng

- Phát triển trí tuệ của HS: HS thích tự làm các thí nghiệm, ham tìm hiểu cái mới, thích tò mò khoa học ĐDDH tự làm góp phần đổi mới PPDH, giúp HS tiếp thu kiến thức mới một cách chủ động, tích cực, sáng tạo, độc lập

- Giáo dục nhân cách HS: Đó là tính trung thực, tính cần cù, cẩn thận, tỉ mỉ, ý thức

tổ chức kỉ luật, yêu quý thành quả lao động

- Hợp lí hoá quá trình hoạt động của GV và HS: ĐDDH tự làm là công cụ, là

phương tiện để HS tự xây dựng và chiếm lĩnh kiến thức mới, góp phần giúp GV tổ chức điều khiển hoạt động nhận thức của HS một cách chủ động và đó là cơ sở để HS bị cuốn hút vào các hình thức hoạt động tự lập trên lớp, vào khả năng tự xây dựng hoạt động nhận thức của mình một cách tích cực Hệ thống ĐDDH tự làm góp phần giảm

tải kiến thức của môn học

2 ĐDDH của một trường tiểu học bao gồm các loại: Tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ, biểu bảng; mô hình; vật thật; dụng cụ; phương tiện nghe nhìn

3 Các trường có dạy LG cần trang bị ĐDDH một cách thiết thực Khuyến khích

GV và HS tự làm ĐDDH bằng nguyên vật liệu rẻ tiền ở địa phương Bên cạnh các ĐDDH biểu diễn, cần có các ĐDDH thực hành giúp rèn luyện cho HS phương pháp tự học, phát huy sự tìm tòi độc lập hoặc theo nhóm, thông qua thảo luận, thí nghiệm thực hành

Nhiệm vụ 2

2.1 Hồi tưởng, suy nghĩ trả lời câu hỏi, trao đổi với đồng nghiệp

a) Thảo luận nhóm về các nội dung sau:

- Để có chất lượng và hiệu quả sử dụng, ĐDDH tự làm phải đạt được các yêu cầu

gì ?

- Khi có ĐDDH của Bộ GD & ĐT cấp có cần ĐDDH tự làm không ? Tại sao ?

b) Ghi lại một cách vắn tắt các nội dung cần thiết qua trao đổi với đồng nghiệp của bạn về những vấn đề trên Những bài học kinh nghiệm được rút ra qua trao đổi với

đồng nghiệp ?

2.2 Đọc thông tin dưới đây và hoàn chỉnh ý kiến của mình

Thông tin phản hồi nhiệm vụ 2

ĐDDH tự làm phải đáp ứng được yêu cầu dạy và học theo Chương trình tiểu học mới, đặc điểm LG, phương pháp dạy học tích cực, cần chú ý về tính khoa học - sư phạm, tính kĩ thuật, mĩ thuật và tính kinh tế

16

Hệ thống ĐDDH phải thể hiện được sự hợp lí giữa các loại hình ĐDDH (như tranh, ảnh, bản đồ, mô hình, mẫu vật, dụng cụ thí nghiệm, phim đèn chiếu, băng ghi âm, băng ghi hình ), giữa ĐDDH được Bộ Giáo dục và Đào tạo cung cấp và tự làm, giữa ĐDDH chứng minh của GV và ĐDDH thực hành của HS, phù hợp điều kiện bảo quản và sử dụng

ĐDDH ở tiểu học phải được thiết kế đơn giản, giá thành thấp, tạo dáng đẹp, màu sắc hấp dẫn, kích thích hứng thú học tập của HS tiểu học, chú ý tới các ĐDDH mang tính tích hợp các môn học

ĐDDH tự làm phải góp phần làm phong phú thêm tiêu chuẩn danh mục ĐDDH, đáp ứng cao yêu cầu dạy học và đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn trong trường học

Nhiệm vụ 3

3.1 Suy nghĩ, liệt kê, trao đổi với đồng nghiệp, ghi chép

a) Hãy suy nghĩ, ghi lại ý kiến của mình về các vấn đề sau:

- Sự đáp ứng của ĐDDH do Bộ Giáo dục và Đào tạo cung cấp trong dạy học

- Việc tự làm ĐDDH bằng nguyên liệu rẻ tiền ở địa phương có ý nghĩa như thế nào ?

b) Bạn hãy chia sẻ những hiểu biết của mình trong việc tự làm ĐDDH ở LG với đồng nghiệp

c) Ghi lại một cách vắn tắt những nội dung qua trao đổi mà bạn cho là cần thiết với mình

3.2 Đọc thông tin dưới đây và hoàn chỉnh ý kiến của mình

Thông tin phản hồi nhiệm vụ 3

ĐDDH của Bộ Giáo dục và Đào tạo cung cấp đôi lúc chưa đáp ứng đủ và chưa thật phù hợp với điều kiện dạy học ở LG (vì LG ở xa điểm trường chính, điều kiện đi lại rất khó khăn, quy mô của lớp lại rất nhỏ và phân tán), do vậy bộ ĐDDH này

thường chỉ có để sử dụng ở điểm trường chính

ĐDDH tự làm góp phần làm cho ĐDDH của GV thêm đa dạng, phong phú, phù hợp với đặc điểm của địa phương, phục vụ kịp thời những yêu cầu dạy học Trong những năm qua, việc tự làm ĐDDH của GV và HS ở các trường tiểu học đã trở thành phong trào của toàn ngành Giáo dục và Đào tạo cả nước

Trong quá trình tự làm ĐDDH, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của GV được nâng lên, đặc biệt là khả năng thực hành, phục vụ tốt yêu cầu của giảng dạy

Đối với HS trong quá trình tự làm ĐDDH, các em sẽ nắm chắc kiến thức, rèn luyện được kĩ năng, kĩ xảo, tính thận trọng, chính xác, sự kiên trì, óc sáng tạo HS thấy hứng thú học tập, có ý thức thi đua với bạn bè để làm đúng, làm đẹp, làm tốt ĐDDH

- ĐDDH dạy âm - vần, dạy từ, dạy câu bằng tiếng Việt và tiếng dân tộc

- ĐDDH để so sánh 2 thứ tiếng, 2 thứ chữ (dân tộc-Việt)

- ĐDDH để tổ chức trò chơi học tập

- ĐDDH giúp HS thực hành và tự nghiên cứu bài theo hướng dẫn của GV trong giờ tự học và học theo nhóm

Nhiệm vụ 4

4.1 Hồi tưởng, ghi chép và trao đổi với đồng nghiệp

a) Suy nghĩ và ghi lại: Các bước để tiến hành tự làm ĐDDH dưới đây

+ Chuẩn bị:

+ Tổ chức làm ĐDDH:

- Lực lượng tham gia

4.2 Đọc thông tin dưới đây và hoàn chỉnh ý kiến của mình

Thông tin phản hồi nhiệm vụ 4

Mỗi GV cần sử dụng triệt để những ĐDDH đã có, trên cơ sở đó định ra kế hoạch tự làm ĐDDH bổ sung cho từng học kì và cả năm học Do vậy, ngay từ đầu năm học, mỗi

GV phải có kế hoạch tự mình và huy động HS cùng tham gia sưu tầm, thu gom các hiện vật, vật liệu phục vụ cho kế hoạch tự làm ĐDDH trong năm GV cũng cần có dự kiến khai thác sự hỗ trợ của cộng đồng trong việc sưu tầm

18

ĐDDH tự làm chủ yếu do GV làm và có thể hướng dẫn HS cùng tham gia, có thể kết hợp với đồng nghiệp, cha mẹ HS cũng như các thành viên khác trong cộng đồng cùng làm để hoàn thiện ĐDDH tự làm

Tuỳ theo khả năng, số lượng và tính chất của ĐDDH mà có hình thức tổ chức làm cho phù hợp HS có thể cùng GV làm ĐDDH tại trường hoặc GV hướng dẫn làm ở nhà cho một HS hoặc nhóm HS Có thể giao từng phần hoặc toàn bộ công việc hoàn thành một ĐDDH cho một HS hoặc nhóm HS

Cần lưu ý rằng, HS tự làm ĐDDH cần được hướng dẫn cụ thể, việc vừa sức, gắn với nội dung học tập một cách thiết thực, tránh hình thức và tốn nhiều thời gian, công sức của HS

Đối với các thành viên khác của cộng đồng, có thể nhờ giúp đỡ theo đơn đặt hàng hoặc nhờ giúp đỡ về kĩ thuật, công cụ, vật liệu hoặc cơ sở vật chất

Tự làm ĐDDH có thể theo một số phương hướng hoạt động sau:

Sưu tầm tranh ảnh

Có thể sưu tầm tranh ảnh trên báo chí, báo ảnh, bưu ảnh, lịch tờ Hình ảnh tuyển chọn phải tiêu biểu, điển hình, phản ánh trung thực, đúng đắn nhất những tình tiết cơ bản cần truyền thụ trong bài học Cần chống khuynh hướng sử dụng không có chọn lọc như dùng quá nhiều hình ảnh hoặc tài liệu thiếu chính xác, sa lầy vào các kiến thức vụn vặt, làm phân tán, sai lạc nội dung bài học Các hình ảnh tuyển chọn cần có kích thước phù hợp, đảm bảo cho HS nhìn rõ các yếu tố cơ bản: nhân vật chính phải ở vị trí trung tâm, màu sắc trong sáng, hài hoà, có tác dụng khắc sâu tri thức và bồi dưỡng thẩm

mĩ Mỗi hình ảnh nên trình bày trên những trang riêng biệt, không đóng thành

tập lớn Nếu nhiều hình ảnh trưng bày trên một trang sẽ lẫn lộn với những quyển tranh

tự xem, tự nghiên cứu ở phòng bộ môn, phòng truyền thống

Sưu tầm mẫu vật

Có thể sưu tầm theo các hướng:

- Sưu tầm vật tươi sống để trực tiếp giới thiệu khi giảng dạy (con cá, con bướm, hoa, lá, quả )

- Sưu tầm các vật sấy khô, ép khô để dùng nhiều năm (bách thảo, côn trùng, một

số loại hoa, quả )

- Sưu tầm một số vật thực (tem thư, phong bì, các loại hộp giấy, một số loại công

cụ như kìm, búa, một số đồ dùng điện như: bóng điện, dây điện, công tắc, cầu chì )

- Sưu tầm một số loại dụng cụ như: chai, lọ, ca, can nhựa các loại bao bì hình lập phương, hình hộp chữ nhật khay nhựa, vỏ hộp nhựa có nhiều màu sắc để có thể cắt thành các hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác

19

- Sưu tầm một số vật phẩm văn hoá tiêu biểu của địa phương: Mẫu hoa văn, thổ cẩm, nhạc cụ dân tộc, sản vật thêu, đan, mô hình nhà rông, chùa tháp

Tự làm mô hình

- Dùng đất sét, thạch cao nặn các con vật, các loại quả, củ

- Dùng giấy, vải lụa, ni lông, dây thép, dây đồng tạo thành hoa, lá

- Dùng gỗ mềm, nhựa xốp gọt thành các loại quả, củ

- Dùng các loại giấy thấm nước bồi đắp lên vật thực hoặc trên khuôn mẫu tạo thành mô hình các loại quả, củ, con vật, đồ vật

- Có thể sưu tầm các loại mô hình có sẵn: những bộ hoa quả bằng nhựa, vải ni lông, sành sứ, mô hình máy bay, ôtô, tàu hoả, máy điện thoại (đồ chơi mẫu giáo)

Vẽ tranh

Phóng to những tranh trong SGK hoặc dựa vào nội dung bài để tự vẽ tranh minh hoạ Khi vẽ tranh, GV cần nghiên cứu, cân nhắc cách thể hiện từ đường nét, hình khối,

bố cục đến hoà sắc sao cho phù hợp với yêu cầu sư phạm

Có nhiều phương pháp thu, phóng tranh:

- Phương pháp kẻ ô vuông: Kẻ ô vuông ở bản gốc và kẻ ô vuông tương ứng trên giấy để thu phóng (bản sao), các ô vuông ở bản sao có kích thước lớn (nếu muốn

phóng to) hoặc có kích thước nhỏ hơn bản gốc (nếu muốn thu nhỏ) theo tỉ lệ thích hợp Dựa vào các điểm xác định trên bản gốc, ta vẽ theo thành hình đồng dạng trên bản sao

- Thu phóng tranh, ảnh bằng máy photocopy: Theo yêu cầu của từng bài, từng môn và dựa vào kích thước của bản gốc mà tính toán tỉ lệ thu, phóng cho phù hợp

- Tự làm tranh động: ĐDDH động có ưu thế là GV giảng đền đâu sẽ điều khiển cho nhân vật, sự vật hoạt động, xuất hiện đúng lúc, đúng chỗ, thu hút được sự chú ý của HS, tạo ra không khí học tập hứng thú, sôi nổi

GV có thể nghiên cứu các bức tranh động đã được cung cấp, từ đó tạo ra những bức tranh động theo sự sáng tạo riêng của mỗi người

Khi sưu tầm tranh ảnh, mẫu vật, cần triệt để khai thác các mẫu vật gần gũi với vùng miền núi và dân tộc (các loại cây, con, hoa, quả tươi sống, các loại gỗ, đá, rễ cây, hoa quả khô, vỏ cây ) Đồng thời cũng lưu ý tìm kiếm, thu gom các hiện vật, tranh

ảnh xa lạ với địa phương nhằm từng bước mở rộng trình độ hiểu biết của HS

Khi vẽ tranh, nặn, đắp mô hình phải phản ánh trung thành mẫu vật, (hình khối, đường nét, màu sắc ) Tuyệt đối không sử dụng tranh ảnh và mô hình thiếu chính xác Cần có một tỉ lệ thoả đáng các ĐDDH dạy tiếng và dạy chữ, chú ý cả kênh chữ và kênh hình

20

Cố gắng tự làm và sưu tầm các loại bản đồ, sơ đồ, tranh ảnh, biểu bảng, các bảng ghi chữ cái, từ, mẫu câu, các công thức, các hình bảng chữ số, cây cảnh, tiêu bản thực vật để trưng bày, tận dụng không gian lớp học, vừa để trang trí vừa tạo môi trường học tập

Cùng với các ĐDDH chứng minh và thực hành, cần có một tỉ lệ thích hợp các ĐDDH để tổ chức các trò chơi học tập, nhất là các trò chơi ngôn ngữ

2 Làm một số đồ dùng dạy học môn Toán

Làm một số đồ dùng dạy học môn Toán

Nhiệm vụ

1 Thực hành tự làm đồ dùng dạy học môn Toán

a) HV nghiên cứu, trao đổi theo nhóm để hoàn thiện các ĐDDH theo gợi ý sau:

3 Đối tượng sử dụng: HS tiểu học, cơ bản 3 lớp đầu cấp

4 Nguyên vật liệu, dụng cụ: Giấy trắng, giấy màu, kéo, hồ dán, thước kẻ, bút chì, com pa

5 Cách làm: Dùng giấy màu gấp, xé, cắt các hình vuông (mỗi cạnh 4cm); hình chữ nhật (6 x 4cm); hình tròn (đường kính 4cm); hình tứ giác (3 x 4 x 5 x 3,5cm)

6 Cách sử dụng: Dạy trong một số tiết hình học ở lớp 1, 2, 3

7 Bảo quản: Có thể ép plastic, để nơi khô ráo