Ngày nay, thế giới đang sống trong bầu không khí toàn cầu hóa nhộn nhịp và khẩn trương, với sự bùng nổ của nền kinh tế thị trường. Xu thế hội nhập quốc tế mở ra những thuận lợi đồng thời thách thức sự phát triển của mỗi quốc gia. Từ những nước phát triển đến những nước đang phát triển đã và đang huy động mọi nguồn lực của nước mình vào cuộc, tạo ra sự cạnh tranh vô cùng lớn. Sự cạnh tranh không chỉ diễn ra giữa các nước với nhau mà ngay trong cả từng lĩnh vực, các tổ chức, doanh nghiệp, công ty…của một quốc gia. Để khẳng định tiến tăm của mình với khách hàng thì quảng cáo là hình thức hàng đầu được lựa chọn. Quảng cáo ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh nói riêng và đời sống xã hội nói chung. Nhờ có quảng cáo mà sản phẩm của các nhãn hàng được người tiêu dùng khắp thế giới biết đến. Do đó, quảng cáo cũng giúp người tiêu dùng định hướng, chọn lựa sở thích tiêu dùng của mình một cách phù hợp. Chính vì vậy để hoạt động quảng cáo diễn ra theo đúng bản chất của nó thì sự can thiệp của pháp luật và cơ quan nhà nước có thẩm quyền là rất cần thiết. Để hiểu rõ hơn về vấn đề quản lý Nhà nước dối với quảng cáo em xin chọn đề bài số 02: “Trình bày quan điểm của em về vấn đề phân cấp thẩm quyền quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại” cho bài tập lớn của mình.
Trang 1MỞ ĐẦU
Ngày nay, thế giới đang sống trong bầu không khí toàn cầu hóa nhộn nhịp và khẩn trương, với sự bùng nổ của nền kinh tế thị trường Xu thế hội nhập quốc tế
mở ra những thuận lợi đồng thời thách thức sự phát triển của mỗi quốc gia Từ những nước phát triển đến những nước đang phát triển đã và đang huy động mọi nguồn lực của nước mình vào cuộc, tạo ra sự cạnh tranh vô cùng lớn Sự cạnh tranh không chỉ diễn ra giữa các nước với nhau mà ngay trong cả từng lĩnh vực, các tổ chức, doanh nghiệp, công ty…của một quốc gia Để khẳng định tiến tăm của mình với khách hàng thì quảng cáo là hình thức hàng đầu được lựa chọn
Quảng cáo ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh nói riêng và đời sống xã hội nói chung Nhờ có quảng cáo mà sản phẩm của các nhãn hàng được người tiêu dùng khắp thế giới biết đến Do đó, quảng cáo cũng giúp người tiêu dùng định hướng, chọn lựa sở thích tiêu dùng của mình một cách phù hợp Chính vì vậy để hoạt động quảng cáo diễn ra theo đúng bản chất của nó thì sự can thiệp của pháp luật và cơ quan nhà nước có thẩm quyền là rất cần thiết
Để hiểu rõ hơn về vấn đề quản lý Nhà nước dối với quảng cáo em xin chọn đề bài
số 02: “Trình bày quan điểm của em về vấn đề phân cấp thẩm quyền quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại” cho bài tập lớn của mình.
NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận:
1 Khái niệm quảng cáo thương mại
Vấn đề quảng cáo được từng nước, từng tổ chức, từng doanh nghiệp nhìn nhận theo mục tiêu mà mình hướng tới
Trang 2Quảng cáo xuất phát từ “adventure” trong tiếng La tinh có nghĩa là thu hút
lòng người, gây sự chú ý, gợi dẫn Sau này thì thuậ ngữ đó được sử dụng trong
tiếng Anh là “ advertise” Theo đó “advertise” được hiểu là gây sự chú ý ở người
khác hay là thông báo cho người khác một sự kiện gì đó
Theo quan niệm của Nhật Bản: “Quảng cáo là sự tuyên truyền, giới thiệu về hàng hóa dịch vụ, nhằm thu hút sự chú ý của những người, có thể là người mua, gây sự thích thú đối với hàng hóa và dịch vụ, cuối cùng làm cho họ trở thành khách hàng thực tế của tổ chức kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đó”
Hiệp Hội quảng cáo Hoa kì: “Quảng cáo là hoạt động truyền bá thông tin, trong đó nói rõ ý đồ của chủ quảng cáo, tuyên truyền, hang hóa, dịch vụ của chủ quảng cáo trên cơ sở có thu phí quảng cáo, không trực tiếp nhằm công kích người khác”
Theo khỏan 1 Điều 2 Luật quảng cáo năm 2012 Việt Nam định nghĩa:
“Quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; sản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự; chính sách xã hội; thông tin cá nhân.” Như vậy có thể hiểu
đối tượng của hoạt động quảng cáo có thể là hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch
vụ có khả năng mang lại lợi nhuận cho tổ chức, cá nhân hoặc các dịch vụ, thông tin nhằm thực hiện một mục tiêu chính trị, văn hóa, xã hội nào đó Như vậy trong pháp luật hiện hành quảng cáo thương mại chỉ là một bộ phận của hoạt động quảng cáo chung
Điều 102 luật thương mại năm 2005 quy định:“Quảng cáo thương mại là
hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hoá, dịch vụ của mình”.
Trang 32 Đặc điểm của quảng cáo thương mại
Để phân biệt với quảng cáo nói chung và với các hoạt động xúc tiến thương mại khác, quảng cáo thương mại có những đặc điểm cơ bản sau:
Thứ nhất, về chủ thể: chủ thể hoạt động quảng cáo là thương nhân Với tư cách là người kinh doanh, thương nhân thực hiện quảng cáo thương mại để hỗ trợ cho hoạt động kinh doanh của mình hoặc thực hiện dịch vụ quảng cáo cho thương nhân khác theo hợp đồng để thu lợi nhuận
Thứ hai, về tổ chức thực hiện: thương nhân có thể tự mình thực hiện các công việc cần thiết để quảng cáo hoặc thuê dịch vụ quảng cáo của thương nhân khác thông qua hợp đồng dịch vụ
Thứ ba, về mục đích trực tiếp của quảng cáo thương mại: giới thiệu về hàng hóa, dịch vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cấu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân Thương nhân có thể tạo sự nhận biết và kiến thức về hàng hóa, dịch vụ, có thể thu hút khách hàng đang sử dụng hàng hóa, dịch vụ của công
ty khác thông qua quảng cáo cạnh tranh hoặc quảng cáo so sánh Đây chính là lợi thế mà thương nhân có thể khai thác vì nó có ý nghĩa lớn trong việc định hướng nhu cầu tiên dung cho xã hội, bao gồm: tiêu dùng cho cá nhân và cho sản xuất Cuối cùng, về cách thức xúc tiến thương mại: thương nhân sử dụng hàng hóa
và phương tiện quảng cáo thương mại để thông tin về hàng hóa, dịch vụ đến với khách hàng Những thông tin đó có thể được truyền tải dưới nhiều hình thức khác nhau Đặc điểm này cho phép phân biệt quảng cáo thương mại với những hình thức xúc tiến thương mại khác cũng có cùng mục đích là giới thiệu hàng hóa
II Quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo thương mại
1 Nội dung quản lý nhà nước về quảng cáo thương mại
Trang 4Nội dung quản lí Nhà nước về quảng cáo thương mại chính là những nhiệm
vụ mà cơ quan nhà nước tiến hành để điều tiết cũng như định hướng cho hoạt động quảng cáo thương mại phát triển, phù hợp với lợi ích của các chủ thể hoạt động
quảng cáo và lợi ích chung của toàn xã hội Điều 4 Luật quảng cáo quy định nội
dung quản lí nhà nước về hoạt động quảng cáo nói chung và quảng cáo thương mại
nói riêng bao gồm:
- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động quảng cáo
- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển hoạt động quảng cáo
- Phổ biến, giáo dục pháp luật về hoạt động quảng cáo
- Chỉ đạo hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động quảng cáo
- Chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực cho hoạt động quảng cáo
- Tổ chức thực hiện công tác khen thưởng trong hoạt động quảng cáo
- Thực hiện hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quảng cáo
- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong hoạt động quảng cáo
Hoạt động quảng cáo thương mại là một nội dung của quản lí Nhà nước đối với các hoạt động kinh tế- xã hội, mà sự quản lí của Nhà nước đối với các hoạt động chính trị kinh tế, xã hội là theo hướng nhằm mục đích điều tiết và định hướng với những nhiệm vụ cơ bản như: Thứ nhất là đề ra chiến lược kinh tế mang tính chất tạm thời, hoặc lâu dài, thứ hai- quy định của pháp luật về các chế độ, chính sách có hiệu lực thống nhất trên cả nước, thứ ba- tạo ra môi trường lành mạnh cho các hoạt động kinh tế- xã hội phát triển và cuối cùng là thực hiện việc
Trang 5kiểm tra, giám sát các hoạt động để có được sự tổng kết và đánh giá khách quan.
Do đó trong các nội dung của quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo thương mại cần tập trung vào hai vấn đề sau:
Về việc quy định xây dựng, chỉ đạo thực hiện quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển quảng cáo: Hiện nay một số địa phương đã xây dựng , bổ sung cũng như hoàn thiện vấn đề quy hoạch quảng cáo , kèm theo phụ lục về khu vực và các tuyến đường cho phép thực hiện hoạt động quảng cáo Điều này xuất phát từ “đề
án chiến lược phát triển quảng cáo Việt Nam đến năm 2015”, và việc Bộ văn hóa thể thao du lịch xây dựng đề cương hướng dẫn về quy hoạch quảng cáo ngoài trời,
và những bản quảng cáo mang tính làm mẫu để các địa phương xem xét, áp dụng
hoàn thiện được quy hoạch quảng cáo ở địa phương tạo cơ sở pháp lí quan trọng cho Nhà nước thực hiện việc quản lí trong lĩnh vực quảng cáo nói chung và quảng cáo thương mại nói riêng
Về quy định cấp và thu hồi giấy phép thực hiện quảng cáo, giấy phép đặt văn phòng đại diện, chi nhánh quảng cáo của tổ chức cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo nước ngoài tại Việt Nam Pháp luật nước ta quy định đối với hoạt động quảng cáo ngoài trời thì phải được cấp giấy phép trước khi thực hiện quảng cáo Tuy nhiên trên thực tế việc cấp giấy phép thực hiện quảng cáo ngoài trời còn gặp nhiều những khó khăn Vì việc cấp phép phụ thuộc vào quy hoạch của từng địa phương và liên quan đến nhiều vấn đề khác Hiện nay thông tư liên tịch số 06/2007/ TTLT-BVHTTDL-BYT-BNN-BXD được ban hành để hướng dẫn về vấn
đề cấp phép thực hiện hoạt động quảng cáo một cửa liên thông, đặc biệt là về mặt thủ tục đã giúp cho việc thực hiện đơn giản hơn, gỡ bỏ được những khó khăn cho các doanh nghiệp
2 Cơ quan quản lí Nhà nước về quảng cáo thương mại
Trang 6Điều 5 Luật quảng cáo năm 2012 quy định: Trách nhiệm quản lý nhà nước
về hoạt động quảng cáo:
“1 Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.
2 Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.
3 Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo.
4 Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo trong phạm vi địa phương theo thẩm quyền.”
So với pháp lệnh quảng cáo thì luật quảng cáo năm 2012 thì trách nhiệm trước chính phủ của Bộ văn hóa- thông tin được chuyển sang cho Bộ văn hóa, thể thao
và du lịch Và cũng không còn quy định cụ thể về trách nhiệm quản lí hoạt động quảng cáo của Bộ thương mại Đây là một quy định hợp lí bởi lẽ: xuất phát từ mục đích của việc quản lí hoạt động quảng cáo thương mại là việc quản lí nội dung quảng cáo, chính vì vậy mà việc thực hiện quảng cáo cần phải đảm bảo sự chính xác trong việc cung cấp thông tin, và phải phù hợp với chuẩn mực và đạo đức, thuần phong mỹ tục Việc giao cho Bộ văn hóa, thể thao và du lịch nhằm đảm bảo hiệu quả hơn trong việc quản lí, do từ thực tiễn hiện nay Bộ văn hóa thể thao và du lịch đã được quản lí Nhà nước về quảng cáo và có những kinh nghiệm nhất định, nên việc quy định như vậy giúp cho việc nắm bắt thông tin và quản lí thuận lợi hơn
3 Phân cấp thẩm quyền quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo thương mại
* Về thẩm quyền phân cấp của các bộ trong lĩnh vực quảng cáo
Trang 7Điều 26 Nghị định 181/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 quy định chi tiết thi hành Luật quảng cáo 2012 có quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước về quảng cáo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch , theo đó thì Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quảng cáo trong phạm vi cả nước, có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:
- Xây dựng trình cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền cơ chế, chính sách, pháp luật về hoạt động quảng cáo;
- Hướng dẫn, đôn đốc công tác xây dựng quy hoạch quảng cáo ngoài trời tại địa phương;
- Thành lập Hội đồng thẩm định và tổ chức thẩm định sản phẩm quảng cáo;
- Tổ chức việc đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, quản lý trong hoạt động quảng cáo;
- Thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm về quảng cáo theo quy định của pháp luật;
- Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quảng cáo;
- Các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật”
Như vậy, sau khi Bộ văn hóa- thông tin năm 2007 được phân tách ra thành
Bộ văn hóa, thể thao, du lịch và Bộ thông tin- truyền thông thì Bộ văn hóa, thể thao, du lịch đã tiếp tục thực hiện chức năng quản lí nhà nước về quảng cáo, trừ việc quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo trên báo chí, trên mạng thông tin máy tính và trên xuất bản phẩm, do những nội dung công việc này được chuyển giao cho Bộ thông tin và truyền thông
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 27 Nghị định 181/2013/NĐ-CP ngày14/11/2013 quy định chi tiết thi hành Luật quảng cáo năm 2012, theo đó thì
Trang 8Bộ Thông tin và Truyền thông trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm như:
- Thực hiện các nhiệm vụ về quản lý quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin theo quy định của pháp luật;
- Cấp, sửa đổi, bổ sung, thu hồi Giấy phép ra kênh, chương trình chuyên quảng cáo trên báo nói, báo hình;
- Tiếp nhận thủ tục thông báo ra phụ trương chuyên quảng cáo đối với báo in;
- Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin
Không chỉ có như vậy mà trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình, hầu
hết các bộ quản lí ngành đều có thẩm quyền phối hợp với Bộ văn hoá, thể thao và
du lịch trong quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo theo quy định tại Khoản 2 Điều 27 Nghị định 181/2013/NĐ – CP ngày 14/11/2013 hướng dẫn thi hành Luật quảng cáo 2012 :
“ 2 Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm sau đây:
a) Phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý nhà nước về quảng cáo; quản lý nhà nước về nội dung quảng cáo đối với các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt thuộc ngành, lĩnh vực được phân công;
b) Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về quảng cáo đối với các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt thuộc phạm vi quản lý của mình;
Trang 9c) Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về quảng cáo thuộc lĩnh vĩnh vực được phân công quản lý.
3 Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi nhiệm
vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về quảng cáo theo thẩm quyền.”
* Về thẩm quyền theo phân cấp của Ủy ban nhân dân và các cơ sở ở địa
phương
Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện quản lí nhà nước về quảng cáo tại địa phương theo phân cấp của Chính phủ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền và trách nhiệm thực hiện ( Điều 28 Nghị định số 181/2013/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật quảng cáo năm 2012) :
- Cấp, cấp lại, sửa đổi, bổ sung, thu hồi Giấy phép thành lập Văn phòng đại diện của doanh nghiệp quảng cáo nước ngoài;
- Tổ chức xây dựng, phê duyệt và chỉ đạo thực hiện quy hoạch quảng cáo ngoài trời trên địa bàn;
- Tổ chức, hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật về quảng cáo tại địa phương;
- Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ quản lý và nghiệp vụ về quảng cáo tại địa phương;
- Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về hoạt động quảng cáo theo thẩm quyền;
- Báo cáo định kỳ việc quản lý hoạt động quảng cáo trên địa bàn gửi về Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước ngày 31 tháng 12 hằng năm và báo cáo đột xuất theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
Trang 10- Các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật
Sở văn hoá - thông tin có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với các ngành để xây dựng quảng cáo trình Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phê duyệt; tiếp nhận hồ sơ, chủ trì thẩm định và trình Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cấp giấy phép thành lập Văn phòng đại diện của tổ chức cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo nước ngoài đặt tại địa phương Theo pháp luật hiện hành, Sở thông tin và truyền thông không có nhiệm vụ cụ thể trong quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo, mặc dù, quyết định thành lập Sở thông tin và truyền thông của các Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh đều khẳng định Sở thông tin và truyền thông có chức năng tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh về quảng cáo trên báo chí, mạng máy tính tại địa phương
Như vậy, thực trạng phân cấp thẩm quyền quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo có một số nét nổi bật:
Thứ nhất, Chính phủ là cơ quan thống nhất quản lí nhà nước đối với hoạt động quảng cáo
Thứ hai, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động quảng cáo
Thứ ba, chức năng quản lí nhà nước về thông tin được giao cho Bộ thông tin
và truyền thông, các nội dung quản lí nhà nước về hoạt động quảng cáo trên báo chí, mạng thông tin máy tính và xuất bản phẩm được chuyển giao cho Bộ thông tin
và truyền thông, trong đó, có một số hoạt động cấp phép được chuyển giao trực tiếp từ Bộ văn hoá - thông tin sang cho Bộ thông tin và truyền thông thực hiện; Thứ tư, mặc dù có sự thay đổi cơ cấu bộ máy của Chính phủ (từ năm 2008) nhưng Sở văn hoá thể thao và du lịch vẫn tiếp tục thực hiện mọi thẩm quyền quản