Bài viết nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ phục hồi vị trí giải phẫu của mảnh ghép dây chằng chéo trước và ảnh hưởng của nó tới kết quả phẫu thuật.
Trang 1TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2014
VỊ TRÍ GIảI PHẫu CỦA MảNH GHÉP TRONG PHẫu THuậT TÁI TẠO dÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC – MỘT YẾu
Tố ảNH HƯỞNG đẾN KẾT quả PHẫu THuậT
ANATOMIC LACTION OF THE ACL GRAFT- A FACTOR IMPACTING ON suRGICAL OuTCOME
Nguyễn Anh Tuấn,
Nguyễn Quốc Dũng,
Lê Hồng Hải,
Phùng Văn Tuấn,
Mai Đắc Việt,
Lê Hanh,
Mai Đức Thuận,
Trần Ngọc Thanh,
Nguyễn Đức Hiếu
Bệnh viện TWQĐ 108
Email:
hoangkolpinghauss1
@yahoo.com
Ngày nhận: 27 - 8 - 2014
Ngày phản biện: 20 - 9 -2014
Ngày in: 08 - 10 - 2014
Nguyen Anh Tuan,
Nguyen Quoc Dung,
Le Hong Hai,
Phung Van Tuan,
Mai Dac Viet,
Le Hanh,
Mai Duc Thuan,
Tran Ngoc Thanh,
Nguyen Duc Hieu
AbstrAct
Background: This study was conducted to assess the recovery anatomic location of the
anterior cruciate ligament (ACL) and its impact on surgical outcome.
Materials and Methods: Between December 2012 and June 2013, sagittal MRIs from
34 patients with a reconstructed ACL graft were reviewed Reconstructed patients were operated on single bundle technique using Hamstring tendon autograft Assessing the recovery position of the grafted on postoperative magnetic resonance imaging (MRI) and compared with 34 individuals with a stable knee and an intact ACL determined by history and physical examination
Results: Graft obliquity in reconstructed patients averaged 55,2 0 ± 2,6 0 with a range between 47° and 65° In normal controls, intact ACL obliquity averaged 52,3 0 ± 3,4 0 with
a range between 46° and 57° The difference between the two groups was not statistically significant (p > 0,05)
Conclusions: Inclination angle can be reliably determined from sagittal MRI and provide
a useful metric for postoperative evaluations.
Key words: ACL reconstruction, MRI evaluation, inclination angle, functional anatomy.
Đặt vấn đề: Nghiên cứu này được thực hiện để đánh giá mức độ phục hồi vị trí giải
phẫu của mảnh ghép dây chằng chéo trước (DCCT) và ảnh hưởng của nó tới kết quả phẫu thuật
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: 34 bệnh nhân (BN) được phẫu thuật tái
tạo DCCT qua nội soi bằng kỹ thuật 1 bó với chất liệu sử dụng mảnh ghép là gân Hamstring tự thân, từ tháng 12 năm 2012 đến tháng 6 năm 2013 Đánh giá mức độ phục hồi vị trí giải phẫu của mảnh ghép dựa trên hình ảnh MRI sau mổ và so sánh với
34 khớp gối lành
Kết quả: Góc nghiêng mảnh ghép ở nhóm tái tạo DCCT trung bình là 55,20 ± 2,60, trong khoảng từ 470 đến 650 Ở nhóm đối chứng, góc nghiêng trung bình là 52,30 ± 3,40, trong khoảng từ 460 đến 570 Sự khác biệt giữa hai nhóm không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05)
Kết luận: Góc nghiêng của mảnh ghép DCCT có thể được xác định đáng tin cậy trên
lát cắt mặt phẳng thẳng dọc của phim MRI và cung cấp một thước đo hữu ích cho đánh giá kết quả sau mổ
Tĩm TắT
Trang 2Từ đầu thế kỷ 20 các tác giả trên thế giới đã tiến hành
phẫu thuật tái tạo DCCT, cho đến nay kỹ thuật này đã được
phổ biến một cách rộng rãi Tuy nhiên, tất cả các phương
pháp phẫu thuật vẫn chưa phục hồi hoàn toàn giải phẫu
của DCCT, hiện nay vẫn tồn tại những tranh cãi xung
quanh vấn đề này [10] Trên thế giới đã có nhiều nghiên
cứu công bố cho thấy phẫu thuật tái tạo DCCT càng sát với
giải phẫu thì cho kết quả càng khả quan Để chứng minh
điều này và để xem xét vị trí giải phẫu của mảnh ghép ảnh
hưởng như thế nào đến kết quả điều trị, các tác giả trên thế
giới đã cố gắng áp dụng nhiều biện pháp như: phẫu thuật
nội soi lại (second look) để đo đạc trực tiếp, chụp cắt lớp
vi tính dựng hình 3D để đánh giá vị trí đường hầm từ đó
gián tiếp xác định vị trí giải phẫu của mảnh ghép, chụp
MRI đánh giá hướng đi, góc nghiêng, chiều dài của mảnh
ghép, chụp XQ đánh giá vị trí đường hầm…
Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, phẫu
thuật nội soi tái tạo DCCT đã tiến hành từ 20 năm nay, và
cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu cho thấy kết quả
phẫu thuật trên lâm sàng rất khả quan Tuy nhiên, chưa có
nghiên cứu nào đánh giá vị trí của mảnh ghép và sự ảnh
hưởng của nó đến kết quả điều trị Chính vì vậy, căn cứ
vào tình hình thực tế của cơ sở nghiên cứu, để rút ra một
số bài học nhằm bổ sung một số kinh nghiệm cho phẫu
thuật viên, trong báo cáo này chúng tôi thực hiện với mục
bó và ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật, từ đó rút ra một
số kinh nghiệm trong phẫu thuật tái tạo DCCT
II ĐốI TƯợNG Và PHƯơNG PHáP NGHIêN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu
Gồm 34 BN được chẩn đoán đứt DCCT và tái tạo qua nội soi theo kỹ thuật 1 bó bằng gân cơ thon và bán gân tự thân Các BN này được phẫu thuật trong thời gian từ tháng
12 năm 2012 đến tháng 06 năm 2013 tại khoa Phẫu thuật khớp - Viện chấn thương chỉnh hình - Bệnh viện TWQĐ
108 Độ tuổi từ 17 đến 48, tuổi trung bình là 33 tuổi Trong
đó có 24 BN nam và 10 BN nữ Thời gian theo dõi ngắn nhất là 12 tháng, dài nhất là 18 tháng, trung bình là 14 tháng Điểm Lysholm trung bình trước mổ là 58,3 ± 6,4 điểm Nhóm chứng gồm 34 BN không có tổn thương DCCT
2 Phương pháp nghiên cứu
Tất cả các BN trong nhóm nghiên cứu được chụp MRI 3.0-Tesla sau mổ ở tư thế khớp gối duỗi hoàn toàn và xoay ngoài nhẹ khoảng 150 Hình ảnh được xử trí và phân tích trên phần mềm Optimedi Planner 2D Các chỉ số nghiên cứu:
- Góc nghiêng mảnh ghép DCCT trên lát cắt mặt phẳng thẳng dọc (sagittal) của phim MRI: xác định bởi góc tạo bởi giữa đường song song với mảnh ghép DCCT và đường vuông góc với trục dọc của xương chày (Hình A)
Hình 1 (A) Góc nghiêng của DCCT (B) (C) BN số 16
- Vị trí điểm bám của mảnh ghép DCCT tại mâm chày
được xác định bằng tỷ lệ % khoảng cách từ tâm đầu ra
đường hầm mâm chày đến bờ trước nhất của mâm chày
với khoảng cách trước sau của mâm chày
Các chỉ số trên cũng được chúng tôi đánh giá trên nhóm
chứng Kết quả thu được đem so sánh giữa 2 nhóm
3 Đánh giá kết quả
+ Kết quả đo góc nghiêng, vị trí điểm bám của mảnh ghép tại mâm chày trên MRI
+ Đánh giá chức năng khớp gối trước và sau phẫu thuật dựa theo thang điểm của Lysholm, độ vững chắc và biên
độ vận động của khớp gối dựa theo tiêu chuẩn Hiệp hội khớp gối quốc tế IKDC
Trang 3TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2014
III KếT QUẢ NGHIêN CỨU
1 Đặc điểm số liệu nghiên cứu
Bảng1 Gĩc nghiêng mảnh ghép DCCT và nhĩm
chứng (n=34) Góc
nghiêng
Số BN Tỷ lệ % Số người Tỷ lệ %
Bình
Lấy nhĩm chứng làm kết quả bình thường với gĩc
nghiêng DCCT từ 460 đến 570, trung bình là 52,30 ±
3,40 Gĩc nghiêng mảnh ghép trung bình là 55,20 ±
2,60, trong khoảng từ 470 đến 650
Bảng 2 Vị trí điểm bám của mảnh ghép DCCT
tại mâm chày (n=34 Góc
nghiêng
Số BN Tỷ lệ % Số người Tỷ lệ %
Bình
Lấy nhĩm chứng làm kết quả bình thường với
vị trí điểm bám tại mâm chày của DCCT theo chiều
trước sau từ 44% đến 50% Trong 34 BN, đa số các
mảnh ghép cĩ vị trí bình thường, vị trí gần cực trước
nhất mà chúng tơi đo được là 42,2%, xa cực trước
nhất là 53,1%
2 Kết quả
2.1 Điểm Lysholm theo gĩc nghiêng
Bảng 3 Kết quả điểm Lysholm theo gĩc nghiêng
mảnh ghép DCCT (n=34) Lysholm Rất tốt Tốt Trung bình Kém Ttổng
Bình
Theo phân loại Lyshom, điểm trung bình tại thời điểm theo dõi: 93,3 ± 2,5 điểm, cao nhất là 99 điểm
và thấp nhất là 74 điểm Trong 2 BN đạt kết quả trung bình cĩ 1 BN thuộc nhĩm gĩc nghiêng cao, và 1 BN thuộc nhĩm gĩc nghiêng bình thường
2.2 Đánh giá IKDC theo gĩc nghiêng
Bảng 4 Kết quả IKDC theo gĩc nghiêng mảnh
ghép DCCT (n=34)
Bình
Trong 2 BN đạt kết quả phân loại C cĩ 1 BN thuộc nhĩm gĩc nghiêng cao, và 1 BN thuộc nhĩm gĩc nghiêng bình thường
IV BàN LUẬN
1 Vị trí giải phẫu của dây chằng chéo trước
Vị trí chính xác của mảnh ghép là một yếu tố quan trọng đem lại thành cơng sau phẫu thuật tái tạo DCCT, ngược lại nếu vị trí khơng chính xác sẽ dẫn đến sự căng giãn khơng bình thường, hạn chế vận động và lỏng khớp tái diễn, là nguyên nhân phổ biển gây thất bại [13]
Theo nghiên cứu của Kenneth và cs [10] gĩc nghiêng DCCT nguyên vẹn từ 430 đến 570, trung bình
là 49,90 ± 2,80 Ahn và cs [2] đo được gĩc nghiêng trung bình của DCCT nguyên vẹn là 58,70 Ayerza và
cs [4] báo cáo gĩc nghiêng này là 510 của DCCT cịn nguyên vẹn Theo Hantes và cs [8], gĩc trung bình của gối lành là 520
Ahn và cs [2] thực hiện kỹ thuật khoan lồi cầu đùi qua mâm chày sử dụng chất liệu mảnh ghép là gân Hamstring tự thân, thấy rằng gĩc nghiêng này khá lớn (64,60) và khơng thể phục hồi được gĩc của DCCT cịn nguyên vẹn Trong khi Kenneth và cs [10] so sánh giữa 2 nhĩm sử dụng kỹ thuật khoan lồi cầu đùi qua mâm chày và qua lối vào trước trong, thấy rằng gĩc nghiêng mảnh ghép trung bình của 2 nhĩm này tương ứng là 63,50 ± 7,20 và 51,80 ± 6,50,
sự khác biệt này cĩ ý nghĩa thống kê Hantes và cs [8] báo cáo gĩc nghiêng đo được trên phim MRI là
710 với kỹ thuật khoan lồi cầu đùi qua mâm chày và
630 với kỹ thuật khoan qua cổng vào trước trong
Trang 4của mảnh ghép DCCT đều lớn hơn giải phẫu khi so sánh
với gối bên không tổn thương [8] Nhiều yếu tố tham gia
vào điều này có thể do kỹ thuật mổ, vị trí bám của DCCT
tại lồi cầu xương đùi và mâm chày, hay sự thay đổi giải
phẫu của từng BN
- Về vị trí bám của DCCT tại mâm chày:
Để đánh giá kết quả sau mổ, nhiều tác giả đã mô tả vị
trí điểm bám của mảnh ghép DCCT tại mâm chày theo
chiều trước sau của mâm chày
Trên MRI: Howell và Taylor [9] mô tả vị trí trung
tâm của mảnh ghép DCCT không bị chèn ép bởi mái của
hố liên lồi cầu là 42% ± 2,8% theo chiều trước sau của
mâm chày Một số nghiên cứu khác, điểm bám của DCCT
không bị tổn thương tại mâm chày thì vị trí này là 45,6%
± 6,5% theo một nghiên cứu và 44% theo một nghiên cứu
khác [11],[16] trong đó vị trí của bó trước trong và sau
ngoài tương ứng là 41% ± 3% và 52% ± 3% Theo Peter
T Scheffe và cs [12] vị trí này của DCCT 44,1% ± 3,4%
(trong khoảng 43,2% - 45,0%)
Trên thực nghiệm: Theo Mario F và cs (2012) [6],
báo cáo kết quả nghiên cứu giải phẫu điểm bám chày của
DCCT ở 8 tử thi tươi trưởng thành, kết quả cho thấy gai
chày trong và dây chằng liên sụn chêm là mốc giải phẫu
hằng định để xác định vị trí điểm bám DCCT ở mâm chày,
mối liên quan giải phẫu giữa sừng trước sụn chêm ngoài
với điểm bám của dây chằng tại mâm chày là không hằng
định, gai chày ngoài thì thường nhỏ nên khó xác định mốc
giải phẫu trong phẫu thuật
Thực tế lâm sàng ở những trường hợp đến muộn, gốc
DCCT không còn thì DCCS và sừng trước sụn chêm ngoài
là các mốc giải phẫu quan trọng để xác định vị trí của
đường hầm chày Đáng chú ý khoảng cách từ DCCS đến
tâm của DCCT thì thay đổi theo mỗi cá thể, khoảng cách
này xa nhất có thể tới 14 mm [5] Các kỹ thuật xác định vị
trí đường hầm mâm chày căn cứ vào sừng trước sụn chêm
ngoài cũng không thật sự chính xác do những thay đổi lớn
về giải phẫu của sụn chêm ngoài và những trường hợp bị
tổn thương sừng trước sụn chêm ngoài Chính bởi lẽ đó
Siebold R và cs (2008) (15) cho rằng tái tạo DCCT phải
theo đặc điểm riêng biệt của mỗi BN
- Về vị trí bám của DCCT tại lồi cầu đùi:
Phẫu thuật tái tạo DCCT dạng 1 bó được gọi là kỹ
thuật “isometric”, vị trí đường hầm đùi không nằm đúng
vị trí giải phẫu của dây chằng bám vào mặt trong lồi cầu
ngoài (cao hơn và sau hơn) Phần còn lại của DCCT và
mốc xương ở lồi cầu ngoài là dấu vết chủ yếu để xác định
vị trí đường hầm ở lồi cầu đùi [7],[14] Các mốc xương có
tuy nhiên không dễ dàng nhận dạng ở 1 số trường hợp Nếu điểm bám đùi không thể xác định được bằng các mốc xương và dấu vết còn lại, Van Eck và cộng sự khuyên tạo đường hầm đùi ở vào khoảng 30% - 35% dưới của mặt trong lồi cầu ngoài [17] Kỹ thuật này khó ứng dụng trong phẫu thuật
Mặc dù kỹ thuật xác định vị trí của đường hầm đùi căn cứ vào đồng hồ giờ (clock face) đã được chấp nhận rộng rãi trong y văn để mô tả vị trí của đường hầm đùi trong phẫu thuật tái tạo DCCT, nhưng kỹ thuật này không chính xác bằng căn cứ vào dấu vết giải phẫu (anatomic footprint) của DCCT Vị trí theo giờ đồng hồ dựa trên XQ
ở tư thế gối duỗi, nhưng phẫu thuật tái tạo DCCT lại được thực hiện ở tư thế gối gấp xung quanh 90º Vị trí của đồng
hồ tùy thuộc vào vị trí của đồng hồ ở phía trước hay phía sau của khe liên lồi cầu Cesar A.Q.M [6] cho rằng vị trí theo đồng hồ không có vai trò trong phẫu thuật tái tạo giải phẫu DCCT Tác giả này cũng nhấn mạnh ưu điểm của vị trí đường hầm đúng theo giải phẫu là tạo được cơ sinh học bình thường và cho rằng chỉ khi khôi phục lại giải phẫu DCCT thì mới có thể tái tạo lại kết quả tốt nhất
- Trong nghiên cứu của chúng tôi: Góc nghiêng của mảnh ghép DCCT đo được trên phim MRI trong khoảng
từ 470 đến 650, trung bình là 55,20 ± 2,60 So sánh với nhóm chứng có góc từ 460 đến 570, trung bình là 52,30 ± 3,40 Tuy nhiên sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05) Để tái tạo lại góc nghiêng theo giải phẫu chúng tôi nhận thấy các vấn đề sau:
+ Với đường hầm mâm chày để tránh tạo đường hầm
ra sau hoặc ra trước quá theo diện trước sau của mâm chày chúng tôi luôn tôn trọng các mốc giải phẫu, đặc biệt luôn
cố gắng bảo tồn tối đa phần di tích còn lại của gốc DCCT, vừa để làm mốc trong tạo đường hầm tại, đồng thời để kích thích sự tân tạo mạch nuôi mảnh ghép đi lên từ gốc dây chằng Để xác định vị trí điểm ra của đường hầm mâm chày phía trong khớp gối, thông thường chúng tôi xác định theo di tích gốc DCCT, trong một số trường hợp di tích này không còn rõ ràng thì chúng tôi xác định điểm vào nằm ngay trước giữa 2 gai chày, hơi lệch vào phía gai chày trong ngang với bờ sau sừng trước của sụn chêm ngoài Khoan đường hầm theo hướng chếch khoảng 500 - 550 so với mặt phẳng mâm chày và nghiêng 200 so với mặt phẳng đứng dọc của cẳng chân
+ Với đường hầm lồi cầu đùi, về kỹ thuật hiện nay hầu hết các tác giả thực hiện khoan đường hầm qua cổng vào trước trong, đồng thời khuyên phải nhận diện các mốc giải phẫu rõ ràng Để xác định rõ các mốc giải phẫu chúng tôi
Trang 5TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2014
chọn đường vào trước ngoài sát với bờ ngoài gân
bánh chè để tăng góc quan sát lồi cầu ngoài, dùng
Shaver và Arthrocare dọn bộc lộ để xác định rõ dấu
vết bám giải phẫu của bó trước trong và bó sau ngoài,
gờ xương giữa hai bó ở mặt trong lồi cầu ngoài và
toàn bộ bờ sau của lồi cầu ngoài Vị trí của đường
hầm ở điểm khoảng 9.30 giờ đối với gối bên phải và
2.30 giờ đối với gối bên trái, ra trước so với bờ sau
của lồi cầu ngoài khoảng 5 - 7 mm, định vị phía trong
khớp được móc chặt vào bờ sau của lồi cầu ngoài
Thời gian gần đây, nhiều nghiên cứu đề cập đến kỹ
thuật 3 cổng vào là cổng trước trong, trước ngoài và
cổng vào hỗ trợ bên trong, với kỹ thuật này vị trí bám
của DCCT được quan sát rõ ràng, tạo điều kiện thuận
lợi để xác định và khoan tạo đường hầm đùi chính
xác theo giải phẫu
2 Vị trí mảnh ghép ảnh hưởng đến kết quả
điều trị
Theo quan điểm của các tác giả trên thế giới nhấn
mạnh khi mảnh ghép được đặt theo vị trí giải phẫu sẽ
cho kết quả lâm sàng tốt hơn, bao gồm kiểm soát tốt
hơn các dấu hiệu Lachman và Pivot-shift cũng như
ổn định trong chuyển động xoay [10] Vì vậy trong
phẫu thuật tái tạo DCCT, việc xác định chính xác vị
trí đặt các đường hầm ở lồi cầu xương đùi và mâm
chày là rất cần thiết
Trong nghiên cứu này, điểm Lysholm trước phẫu
thuật trung bình là 58,3 ± 6,4 điểm Sau phẫu thật ở
thời điểm kiểm tra trên 12 tháng điểm Lysholm trung
bình là 93,3 ± 2,5 điểm
Không có trường hợp nào đạt kết quả kém theo
thang điểm Lysholm Có 2 BN đạt kết quả trung bình
thì có 1 BN (BN số 24) thuộc nhóm có góc nghiêng
bình thường, chúng tôi nhận thấy vị trí đặt đường
hầm tại lồi cầu xương đùi và tại mâm chày, cũng như
góc nghiêng của mảnh ghép là bình thường, song
nguyên nhân do BN là quân nhân, về đơn vị phải tập
luyện huấn luyện quân sự quá mức làm mảnh ghép
bị căng giãn gây nên tình trạng lỏng gối BN còn lại
(BN số 22) thuộc nhóm có góc nghiêng mảnh ghép
cao (do vị trí mâm chày đặt ra sau)
Hầu hết các BN không còn cảm giác lỏng gối khi
sinh hoạt bình thường Tuy nhiên có 3/34 BN còn cảm
giác gối không được vững như kỳ vọng Trong đó có
2 trường hợp khám thấy dấu hiệu Lachman dương
tính rõ, 1 trường hợp dấu hiệu Lachman không rõ
ràng, nhưng cơ năng đã cải thiện nhiều so với trước
phẫu thuật
Trong 2 trường hợp dấu hiệu Lachman dương tính rõ, có 1 trường hợp (BN số 24) nguyên nhân như nói ở trên Trường hợp thứ 2 (BN số 7) tại thời điểm kiểm tra gần nhất sau mổ 12 tháng BN vẫn than phiền lỏng khớp gối khi hoạt động mạnh (đây là trường hợp BN vận động viên), kiểm tra trên phim MRI sau
mổ chúng tôi nhận thấy vị trí điểm vào phía trong khớp tại mâm chày của mảnh ghép nằm hơi ra trước, tâm của mảnh ghép đo được ở vị trí 42,2% theo chiều trước sau của mâm chày, đây cũng chính là trường hợp có mảnh ghép được đặt ra tại mâm chày trước nhất và nằm ngoài giới hạn bình thường của nhóm chứng BN này ngay sau mổ do tập luyện quá mức làm cho tràn dịch trong khớp gối, chúng tôi đã tiến hành chọc hút dịch, cố định và băng ép sau đó ổn định cho BN ra viện sau 14 ngày Về nguyên nhân chúng tôi cho rằng do tập luyện không đúng cách làm dây chằng bị căng giãn quá mức gây lỏng gối Như vậy 2 trường hợp này nguyên nhân gây lỏng gối đều do quá trình tập luyện không đúng phương pháp, chưa thấy sự liên quan giữa vị trí của mảnh ghép sau tái tạo với mức độ lỏng gối
Ngoài ra còn có 4 BN khác có góc nghiêng mảnh ghép DCCT cao hơn giới hạn bình thường của nhóm chứng là các BN số 9, 15, 28, 34; trong đó có 2 trường hợp có biểu hiện di lệch xoay không rõ ràng,
2 trường hợp không có Những trường hợp này theo chúng tôi có thể do sai số nhỏ trong quá trình đo là không thể tránh khỏi, hơn nữa so với nhóm chứng thì góc nghiêng cao hơn giới hạn bình thường là không đáng kể nên chưa thể đánh giá được hết mối liên quan giữa góc nghiêng với ổn định trong chuyển động xoay Còn tất cả các trường hợp còn lại với góc nghiêng mảnh ghép trong giới hạn bình thường thì đều không có biểu hiện di lệch xoay Tuy số liệu thu thập được là chưa nhiều, nhưng điều này bước đầu chứng tỏ có mối liên quan giữa độ vững xoay của khớp gối vị trí mảnh ghép
Có 2 trường hợp khác vị trí điểm bám tại mâm chày đặt ra sau nhưng kết quả lâm sàng theo thang điểm Lysholm tốt và rất tốt,theo phân loại IKDC loại
A và B Theo chúng tôi có được kết quả như vậy là
do vị trí mâm chày đặt ra sau khi so sánh với nhóm chứng không quá lớn hoặc cỡ mẫu trong nhóm chứng chưa đủ lớn, một phần có thể do thời gian theo dõi chưa đủ dài nên chúng tôi chưa đánh giá hết được mức độ phục hồi sau tái tạo
Kiểm tra biên độ vận động ở thời điểm 12 tháng
Trang 6bình thường không hạn chế, các BN này hầu hết là những
trường hợp tuân thủ tương đối tốt chế độ phục hồi chức
năng Bên cạnh đó, khớp gối còn hạn chế vận động chúng
tôi gặp ở 4/34 BN, trong đó có 2 BN hạn chế duỗi và 2
BN hạn chế gấp gối Hạn chế gấp nhiều nhất ở BN số 29,
trường hợp này khớp gối chỉ gấp được 110°, đây là trường
hợp thứ 2 trong nhóm nghiên cứu phân loại theo IKDC ở
mức C Tuy nhiên tất cả các trường hợp này đều do các
nguyên nhân chủ quan như không tuân thủ theo chế độ
tập luyện, do điều kiện công việc và ở xa nên không quay
trở lại tái khám cũng như thường xuyên trao đổi với phẫu
thuật viên Phân tích cụ thể trên từng BN chúng tôi chưa
thấy có mối liên quan khách quan nào gây hạn chế vận
động khớp gối do đặt mảnh ghép ra trước của mâm chày
hoặc lên cao của lồi cầu đùi gây chèn ép mảnh ghép vào
mái hố liên lồi cầu xương đùi
theo dõi chưa dài và kết quả phẫu thuật ổn định phải ở thời điểm sau phẫu thuật trên 2 năm nhưng bước đầu chúng tôi thấy có mối liên quan giữa vị trí mảnh ghép DCCT sau tái tạo với kết quả điều trị
V KếT LUẬN
Góc nghiêng mảnh ghép ở nhóm tái tạo DCCT trung bình là 55,20 ± 2,60, trong khoảng từ 470 đến 650 Ở nhóm đối chứng, góc nghiêng trung bình là 52,30 ± 3,40, trong khoảng từ 460 đến 570 Sự khác biệt giữa hai nhóm không
có ý nghĩa thống kê (p > 0,05)
Góc nghiêng của mảnh ghép DCCT có thể được xác định đáng tin cậy trên lát cắt mặt phẳng thẳng dọc của phim MRI và cung cấp một thước đo hữu ích cho đánh giá kết quả sau mổ Đây là một yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị
Tài liệu tham khảo
1 Đặng Hoàng Anh (2009) Nghiên cứu điều trị đứt dây chằng
chéo trước khớp gối bằng phẫu thuật nội soi sử dụng gân
cơ bán gân và gân cơ thon Luận án tiến sỹ y học, Học viện
quân y.
2 Ahn JH, Lee SH, Yoo JC, Ha HC Measurement of the graft
angles for the anterior cruciate ligament reconstruction with
transtibial technique using postoperative magnetic resonance
imaging in comparative study Knee Surg Sports Traumatol
Arthrosc 2007;15(11):1293-1300.
3 Arnold MP et al Single-incision technique misses the
anatomical femoral anterior cruciate ligament insertion: a
cadaver study Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2001;
9(4):194-199.
4 Ayerza MA, Muscolo DL, Costa-Paz M, Makino A, Rondon
L Comparison of sagittal obliquity of the reconstructed anterior
cruciate ligament with native anterior cruciate ligament using
magnetic resonance imaging Arthroscopy
2003;19(3):257-261.
5 Caborn DN, Chang HC Single femoral socket double bundle
anterior cruciate ligament reconstruction using tibialis anterior
tendon: description of a new technique Arthroscopy 2005; 21
(10), 1273.e1-1273.e8
6 Cesar AQM, Eri JK, Wei S The concept of anatomic anterior
cruciate ligament reconstruction Oper Tech Sport Med 2012;
20: 7-18
7 Ferretti.M, Ekdahl M, Shen W Osseous landmarks of the
femoral attachment of the anterior cruciate ligament: an
anatomic study Arthroscopy 2007; 23:1218-1225.
8 Hantes ME, Zachos VC, Liantsis A, Venouziou A, Karantanas AH, Malizos KN Differences in graft orientation
using the transtibial and anteromedial portal technique
in anterior cruciate ligament reconstruction: a magnetic resonance imaging study Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2009;17(8):880-886.
9 Howell SM, Taylor MA Failure of reconstruction of the anterior
cruciate ligament due to impingement by the intercondylar roof J Bone Joint Surg Am 1993;75(7):1044-1055.
10 Kenneth David Illingworth et al A simple evaluation
of anterior cruciate ligament femoral tunnel position: the inclination angle and femoral tunnel angl Am J Sports Med 2011; 39: 2611.
11 Miller MD, Olszewski AD Posterior tibial tunnel placement
to avoid anterior cruciate ligament graft impingement by the intercondylar roof: an in vitro and in vivo study Am J Sports Med 1997;25(6):818-822.
12 Peter T Scheffel MD, Robert T Burks MD Relationship of
the intercondylar roof and the tibial footprint of the ACL The American Journal of Sports Medicine 2012; Vol 41, No 2: 396-402.
13 Pinczewski LA, L J Salmon LJ, M Jackson WF et al
Radiological landmarks for placement of the tunnels in single-bundle reconstruction of the anterior cruciate ligament J Bone Joint Surg [Br] 2008;90-B:172-9.
14 Shino K, Suzuki T, Iwahashi T, Mae T, Nakamura N, Nakata
K, et al The resident's ridge as an arthroscopic landmark for
anatomical femoral tunnel drilling in ACL reconstruction Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2010; 18: 1164-1168.
Trang 7TẠP CHÍ CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH VIỆT NAM - SỐ ĐẶC BIỆT - 2014
15 Siebold R Ellert T, Metz S, Metz J Tibial insertions
of the anteromedial and posterolateral bundles of the
anterior cruciate ligament: morphometry, arthroscopic
landmarks, and orientation model for bone tunnel
placement Arthroscopy 2008; 24 (2): 154-161.
16 Staubli HU, Rauschning W Tibial attachment area of the
anterior cruciate ligament in the extended knee position:
anatomy and cryosections in vitro complemented by
magnetic resonance arthrography invivo Knee Surg
Sports Traumatol Arthrosc 1994;2(3):138-146.
17 Van Eck CF, Schreiber VM, Mejia HA, Samuelsson K, van Dijk CN, Karlsson J, Fu FH “Anatomic” anterior
cruciate ligament reconstruction: a systematic review
of surgical techniques and reporting of surgical data" Arthroscopy 2010;26 (9), 2-12.
