Nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong tư tưởng hồ chí minh

Ở Hồ Chí Minh, phương pháp đại đoàn kết luôn mềm dẻo, uyển chuyển phùhợp với từng thời kỳ của cách mạng, nhưng nhất quán với nguyên tắc đại đoàn kết.Nguyên tắc đại đoàn kết vì nước, vì d

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-*** -LÊ THỊ HÀ

NGUY£N T¾C, PH¦¥NG PH¸P §¹I §OµN KÕT TRONG T¦ T¦ëNG Hå CHÝ MINH

Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Mã số: 62 22 80 05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

HÀ NỘI - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu trong luận án là trung thực; các luận điểm và kết quả nghiên cứu của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, ngày 03 tháng 06 năm 2016

Tác giả

Lê Thị Hà

LỜI CẢM ƠN

Tác giả luận án xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn tập thể lãnh đạo TrườngĐại học Hồng Đức, đã luôn động viên, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi chotác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án

Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn GS.TS Hoàng Chí Bảo và PGS.TS ĐoànThị Minh Oanh là người đã hướng dẫn, góp ý trao đổi về phương pháp luận, nộidung nghiên cứu và các hướng dẫn khoa học khác, đảm bảo cho luận án hoàn thành

Cuối cùng, xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với gia đình, bạn bè, đồngnghiệp đã luôn động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốtquá trình thực hiện luận án

Tác giả luận án

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT v

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 6

1.1 Những nghiên cứu về đại đoàn kết trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh 6

1.2 Những nghiên cứu về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh 21

1.3 Những nghiên cứu về giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết nói chung và nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết nói riêng 28

1.4 Một số vấn đề đặt ra, luận án cần tiếp tục nghiên cứu và giải quyết 30

Tiểu kết chương 1 32

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP ĐẠI ĐOÀN KẾT 33

2.1 Các khái niệm cơ bản 33

2.2 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết 42

Tiểu kết chương 2 60

Chương 3 NHỮNG NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP ĐẠI ĐOÀN KẾT 62

3.1 Khái quát tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết 62

3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc đại đoàn kết 71

3.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp đại đoàn kết 84

3.4 Mối quan hệ giữa nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong tư tưởng

Hồ Chí Minh 98 Tiểu kết chương 3 101

Chương 4 GIÁ TRỊ CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NGUYÊN TẮC,PHƯƠNG PHÁP ĐẠI ĐOÀN KẾT TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

103 4.1 Bổ sung, phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin 103 4.2 Cơ sở cho Đảng Cộng sản Việt Nam giải quyết vấn đề dân tộc và quốc

tế trong điều kiện mới, hoàn cảnh mới 108 4.3 Cơ sở cho Đảng Cộng sản Việt Nam xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phát huy dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân 124 4.4 Cơ sở để đẩy mạnh hội nhập quốc tế, cùng với các quốc gia - dân tộc tham gia giải quyết những vấn đề toàn cầu 134 Tiểu kết chương 4 141

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hồ Chí Minh được thế giới tôn vinh là anh hùng giải phóng dân tộc, danhnhân văn hoá thế giới Người là nhà tư tưởng mácxít sáng tạo của cách mạng ViệtNam trong thế kỷ XX Người đã đề ra đường lối chiến lược cho cách mạng ViệtNam đi tới thắng lợi Trong hệ thống quan điểm, đường lối chiến lược của cách

mạng Việt Nam nổi bật là tư tưởng của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết.

Đại đoàn kết có vai trò rất quan trọng, là nhân tố chủ yếu quyết định thắnglợi của cách mạng Hồ Chí Minh khẳng định: “Đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết làthắng lợi” [84, tr.22] Tư tưởng đó của Người như một chân lý, nói lên sức mạnh

của đại đoàn kết Song, để có được sự đoàn kết, điều cốt yếu là phải có nguyên tắc

và phương pháp đại đoàn kết đúng đắn.

Với sự nhanh nhạy, nắm bắt cái mới, chắt lọc tinh hoa dân tộc và thời đại,với sự tiếp thu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã xâydựng nên hệ thống nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết thực sự khoa học, cáchmạng Ở Hồ Chí Minh, phương pháp đại đoàn kết luôn mềm dẻo, uyển chuyển phùhợp với từng thời kỳ của cách mạng, nhưng nhất quán với nguyên tắc đại đoàn kết.Nguyên tắc đại đoàn kết vì nước, vì dân, vì nhân loại tiến bộ là bất biến; phươngpháp đại đoàn kết luôn ứng biến, linh hoạt với nhiều hình thức cũng là để huy động,tập hợp lực lượng nhằm phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh quốc tế thực hiệnmục tiêu hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Nguyên tắc đại đoànkết là cơ sở, định hướng cho phương pháp ĐĐK đi đến mục tiêu Phương phápĐĐK không dựa trên nguyên tắc ĐĐK thì không có cơ sở để thực hiện Cách mạngViệt Nam giành được những thành tựu to lớn trong kháng chiến chống Pháp, khángchiến chống Mỹ và trong công cuộc đổi mới là do có sự vận dụng đúng đắn tưtưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong suốt tiến trìnhcách mạng Việt Nam

Hiện nay, trong công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước, chúng ta có nhiềuthuận lợi, song cũng không ít khó khăn, thử thách, đang tác động đến khối

đại đoàn kết dân tộc Sự chuyển đổi nền kinh tế nước ta từ mô hình kinh tế kế hoạchhóa tập trung quan liêu, bao cấp sang kinh tế thị trường dẫn đến sự thay đổi về cơcấu xã hội - giai cấp Sự thay đổi đó làm cho việc liên minh, liên kết, tập hợp cácgiai tầng xã hội gặp khó khăn, trở ngại cần phải vượt qua Hơn nữa, do hệ lụy củanền kinh thị trường dẫn đến: tinh thần tương thân tương ái, đoàn kết cộng đồng suygiảm; thêm vào đó là sự tha hóa, biến chất, chạy theo lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm,tham ô, sách nhiễu nhân dân của một số cán bộ, đảng viên đã gây tổn hại đến uy tíncủa Đảng, tác động không tốt đến khối ĐĐK dân tộc Mặt khác, các thế lực thùđịch, phản động đang tiến hành chiến lược “diễn biến hòa bình”, âm mưu chia rẽĐảng với dân tộc, Đảng với nhân dân, nhằm chống phá cách mạng nước ta, chốngphá CNXH, những vấn đề đó làm cho việc cho việc thực hiện đoàn kết toàn dân gặpnhiều khó khăn, thách thức.

Đoàn kết luôn là vấn đề được Đảng và Nhà nước ta quan tâm và chú trọngthực hiện Song về mặt phương pháp, cũng có những lúc chúng ta vận dụng chưatốt, chưa thể hiện đúng đắn và sáng tạo theo chỉ dẫn của Hồ Chí Minh nên dẫn đếnmột số vấn đề nảy sinh, ảnh hưởng không tốt đến khối đại đoàn kết dân tộc Tìnhhình đó, đòi hỏi chúng ta càng phải quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc,phương pháp đại đoàn kết trong tình hình mới, để tuyên truyền, vận động nhân dânđoàn kết, xây dựng đất nước và làm thất bại âm mưu của kẻ địch Tư tưởng Hồ ChíMinh về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết đã trở thành đường lối chiến lượccách mạng của Đảng ta, soi đường chỉ lối cho cách mạng nước ta đi đến thắng lợi.Đồng thời nó cũng là phương châm để giải quyết những vấn đề cấp thiết của cáchmạng Việt Nam trong thời kỳ phát triển mới

Trên thế giới, hiện nay sự giao lưu kinh tế, thương mại, khoa học, côngnghệ có tính chất toàn cầu Toàn cầu hóa làm cho các quốc gia xích lại gần nhau,thực hiện liên minh, đoàn kết, hợp tác để phát triển Đây là xu thế chủ đạo trongcộng đồng thế giới Song bên cạnh đó, vẫn còn những nguy cơ tiềm ẩn, vẫn còn cónhững bất ổn, mà một quốc gia không thể tự giải quyết được, như: ô nhiễm môitrường, thay đổi khí hậu, sự nóng lên của trái đất, bệnh dịch, đói

nghèo, xung đột dân tộc, sắc tộc, vấn nạn khủng bố, nguy cơ chiến tranh hạt nhân hậu quả và tác hại của nó thật khó lường và đang đe dọa sự sống của nhân loại Tìnhhình đó, đòi hỏi các quốc gia phải cùng nhau bàn bạc, giải quyết, nhằm tạo sự ổnđịnh và phát triển chung Để giải quyết vấn đề trên một cách hiệu quả, chúng ta cầnquán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc và phương pháp đoàn kết quốc tế.

Thực tiễn đang đòi hỏi các quốc gia dân tộc cũng như các giai cấp, tầng lớp, dântộc trong mỗi quốc gia phải tìm ra cách thức để liên minh, hợp tác, đoàn kết; đoàn kếttrong nước, đoàn kết quốc tế, nhằm ổn định và phát triển vì tương lai tươi sáng của loàingười và của chính mình Chính vì vậy, vấn đề đoàn kết dân tộc, đoàn kết hợp tác quốc

tế đang đặt ra cấp thiết Do đó, tác giả chọn vấn đề “Nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sỹ triết học,

chuyên ngành Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

2 Mục đích và nhiệm vụ của luận án

2.1 Mục đích

Nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn chủ yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh

về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết Trên cơ sở đó, góp phần khẳng định giá trị di sảncủa Người về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong giai đoạn hiện nay

2.2 Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích trên, luận án tập trung giải quyết những nhiệm vụ chủyếu sau:

Một là: Trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí

Minh về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết

Hai là: Phân tích và hệ thống hóa nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên

tắc và phương pháp đại đoàn kết

Ba là: Làm rõ giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về

nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong giai đoạn hiện nay

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu nội dung nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong tư tưởng

4 Cơ sở và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

- Cơ sở lý luận của luận án là chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,

và những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về đoàn kết và đại đoàn kết

- Cơ sở thực tiễn: Thực tiễn cách mạng Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh

và hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh và của Đảng ta trong thực hiện đường lối chiến lược đại đoàn kết

4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Luận án vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của triết học Mác - Lênin

- Luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa học xãhội nhân văn, của khoa học triết học Trong đó chú trọng phương pháp lô gíc và lịch sử;phân tích và tổng hợp; khái quát hóa và trừu tượng hóa; phân tích văn bản; phân hóa sosánh; hệ thống cấu trúc v.v

5 Đ ng g p m i về m t hoa học của luận án

- Phân tích, hệ thống hóa, làm nổi bật những nội dung chủ yếu của tư tưởng

Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết

- Góp phần nâng cao hiểu biết tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết

- Góp phần khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh

về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn kết trong giai đoạn hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Làm sáng tỏ giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyêntắc, phương pháp đại đoàn kết trong cách mạng Việt Nam trước kia cũng như hiệnnay, nhất là trong thực tiễn đổi mới, hội nhập để phát triển.

Kết quả nghiên cứu của luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việcnghiên cứu giảng dạy và học tập tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng HồChí Minh về đại đoàn kết nói riêng

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận án gồm 4 chương, 14 tiết và danh mục tàiliệu tham khảo

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 Những nghiên cứu về đại đoàn kết trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

Đã có nhiều học giả trong và ngoài nước nghiên cứu về Hồ Chí Minh trênnhiều phương diện khác nhau Những bài viết của các tác giả nước ngoài “theothống kê chưa đầy đủ đã có trên 200 tác phẩm và các công trình nghiên cứu, hàngtrăm tạp chí, hàng ngàn bài báo của các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, triết học,tâm lý học, nhân chủng học, văn hóa học, các nhà thơ, các phóng viên của các tờbáo lớn trên thế giới viết về Hồ Chí Minh” [127, tr.1]

Trước hết, Nghị quyết của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LiênHợp Quốc (UNESCO) về kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh cóviết: “Chủ tịch Hồ Chí Minh là một biểu tượng kiệt xuất về quyết tâm của cả mộtdân tộc, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dânViệt Nam, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hòa bình, độc lậpdân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội” [89, tr.9] Đây là sự tôn vinh đối với Hồ ChíMinh, đồng thời là sự ghi nhận của tổ chức quốc tế về công lao của Hồ Chí Minhđối với dân tộc Việt Nam và nhân loại

Tờ World daily (Mỹ), số ra ngày 20-9-1969 đã viết: “Hồ Chí Minh khôngnhững tìm ra con đường đi tới tự do mà còn sáng lập và xây dựng công cụ lãnh đạo

là chính đảng Mác-Lênin …Người đã trở thành biểu tượng Anh hùng và cách mạngtrên toàn thế giới Hồ Chí Minh là một trong những nhân vật vĩ đại nhất trong thờiđại Cuộc đời và các tác phẩm của Người sống mãi để thôi thúc những thế hệ tiếpnối và những thế hệ chưa chào đời Nhà lãnh đạo Việt Nam vĩ đại này đã để lại một

di sản tinh thần thôi thúc ý chí mọi người và thúc đẩy những hành động lớn laotrong sự nghiệp tự do và chủ nghĩa cộng sản trong các nhà cách mạng trên toàn thếgiới!” [127, tr.2]

TS John Callow Giám đốc thư viện Mác (Vương quốc Anh) trong bài “Tiếng

sấm mùa xuân”: Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác và nghệ thuật thực tiễn”, đăng trên báo

Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 8/6/2012 John Callow nhận định về nhữngcông lao của Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh “Con người làm hồi sinh một dân tộc”, làngười đem lại sự cộng hưởng giữa những trào lưu tiên tiến nhất ở phương Tây vànhững truyền thống bản địa về tính cộng đồng, tinh thần tự cường, lòng trung thành vớiđất nước và sự vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn, để tổ chức nên mọithắng lợi cho cách mạng Việt Nam Hồ Chí Minh đã học hỏi, rút kinh nghiệm nhữngbài học lịch sử, “Người hiểu rõ về thất bại của những cuộc khởi nghĩa nông dân khi đốichọi với súng đạn của người châu Âu Người nhận ra rằng, chỉ có lòng can đảm khôngthôi là chưa đủ để giải phóng nhân dân mình, để xây dựng một quốc gia độc lập.CNĐQ và chế độ tư bản, với tư cách là bệ đỡ cho sự phát triển của nó, cần được nhậnthức một cách đầy đủ thì mới có thể đương đầu với chúng một cách hiệu quả, mới cóthể vượt qua chúng bằng sự đoàn kết thống nhất giữa công nhân và nông dân - sự đoànkết được hun đúc qua cuộc đấu tranh và theo đuổi những lý tưởng chung” [17, tr.2].John Callow muốn nói rằng, Hồ Chí Minh đã kết hợp tinh thần yêu nước và sự đoàn kếtcủa nhân dân Việt Nam để tạo nên sức mạnh Đó là một yếu tố cần thiết để giải phóngdân tộc Thiên tài của Hồ Chí Minh là biết thâu tóm những vấn đề thực tiễn đặt ra đểxác định quyết sách đúng đắn và giành thắng lợi cho cách mạng Việt Nam.

Trong cuốn “Thế giới ca ngợi và thương tiếc Hồ Chủ tịch”, nhiều nước đã

bày tỏ lòng kính phục và tiếc thương vô hạn đối với Hồ Chủ tịch - bậc “đại trí, đạinhân, đại dũng”:

Đảng Cộng sản Liên-xô đã viết: Hồ-Chí-Minh là nhà hoạt động lỗi lạc củaphong trào cộng sản quốc tế và phong trào giải phóng dân tộc “Những người cộngsản Liên-xô, toàn thể nhân dân Liên-xô đánh giá cao những cố gắng không mệt mỏicủa Đồng chí Hồ-Chí-Minh nhằm phát triển tình hữu nghị anh em giữa Đảng Laođộng Việt-nam và Đảng Cộng sản Liên-xô, giữa nhân dân Liên-xô và nhân dânViệt-nam Nhân dân Liên-xô sẽ mãi mãi ghi nhớ hình ảnh trong sáng của Đồng chí,người mác-xít–Lê-nin-nít kiên cường, người bạn trung thành của Đảng và đất nướcchúng tôi” [113, tr.10] Đảng Cộng sản và nhân dân Liên-xô, khâm phục nghị lựclớn lao, ý chí sắt đá, lòng dũng cảm và kiên cường, đức tính giản dị và nhân đạo,tình đoàn kết hữu nghị quốc tế chân thành, trong sáng của Hồ Chí Minh

Đảng Cộng sản Trung Quốc xem Hồ Chí Minh như người bạn chiến đấu thânthiết của nhân dân Trung Quốc, “Người đã từng tham gia cuộc đấu tranh cách mạngcủa Trung-quốc, kề vai sát cánh chiến đấu với nhân dân Trung-quốc, trong quá trìnhchiến đấu đã xây đắp nên mối tình hữu nghị chiến đấu thắm thiết giữa nhân dân hainước Trung – Việt” [113, tr.16-17] Thực tế Hồ Chí Minh đã dày công xây đắp tìnhhữu nghị Việt – Trung, từ những năm tháng nhân dân Trung Quốc tiến hành cuộccách mạng dân tộc dân chủ, cũng như trong công cuộc xây dựng CNXH ĐảngCộng sản và nhân dân Trung Quốc trước sau như một, luôn gìn giữ tình đoàn kếthữu nghị giữa hai nước Trung – Việt.

Giôn Gô-Lan Tổng bí thư Đảng Cộng sản Anh đã viết: Nếu cuộc đấu tranhcủa nhân dân Việt Nam được thừa nhận là phong trào dân tộc giải phóng vĩ đại nhất

từ trước đến nay, thì chính đồng chí Hồ Chí Minh đã tạo ra phong trào đó “Người

đã thành công trong việc đoàn kết nhân dân đấu tranh cho độc lập, giành lấy chínhquyền để có thể vượt qua được tình trạng nghèo nàn và những tai họa xã hội do chế

độ thực dân để lại” [115, tr.161] Giôn Gô-Lan nhận thấy sự lãnh đạo tài tình của

Hồ Chí Minh với việc thực hiện đoàn kết nhân dân sẽ tạo nên sức mạnh khôngnhững giành được độc lập mà còn là sức mạnh để chiến thắng nghèo nàn, chiếnthắng những tàn dư của chế độ thực dân để xây dựng chế độ mới Giôn Gô-Lan chorằng “Hồ Chí Minh là một trong những người đã làm ra lịch sử hiện đại Sự lãnhđạo của Người đối với nhân dân Việt Nam không những ảnh hưởng đến lịch sử củadân tộc Việt Nam mà còn ảnh hưởng đến cả chiều hướng phát triển của những sựkiện trên toàn thế giới” [115, tr.162]

Đảng Cộng sản Nhật Bản đánh giá cao những thành tựu cách mạng do công laocủa Hồ Chí Minh, người con ưu tú nhất của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam,người chiến sỹ lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế Đồng chí Hồ Chí Minh khôngchỉ chiến đấu cho độc lập dân tộc mình mà còn chiến đấu cho độc lập, tự do của cácdân tộc bị áp bức trên thế giới “Đồng chí HỒ-CHÍ-MINH đã từng mong mỏi sự đoànkết quốc tế của tất cả các lực lượng chống đế quốc, nhất là sự đoàn kết của phong tràocộng sản quốc tế dựa trên những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-

Lênin [113, tr.70] Hồ Chí Minh luôn chú trọng đến sự đoàn kết giữa các đảng cộngsản anh em trên thế giới Từ cuối những năm 60, phong trào cộng sản quốc tế đãnảy sinh những rạn nứt, những bất đồng quan điểm, chính kiến về những vấn đềquốc tế, và đường lối chiến lược, sách lược của các Đảng Cộng sản Sự bất đồng,chia rẽ trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế làm suy giảm sức mạnhcuộc đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng con người và chia rẽ khối đoàn kếtthống nhất của các lực lượng dân chủ, yêu chuộng hòa bình, tiến bộ trên thế giới.

Xô-xa-ca Xan-dô (Trưởng đoàn đại biểu Đảng cộng sản Nhật Bản sang ViệtNam dự lễ tang Hồ Chủ tịch) có viết: “Đến Việt Nam một cảm tưởng nữa của tôi là

sự đoàn kết của Đảng” “Đoàn kết là tư tưởng quán triệt từ trước đến nay của HồChí Minh, cái căn bản đào luyện nên những người cán bộ là sự đoàn kết” [115,tr.206] Điều mà Xan-dô cảm nhận là các cán bộ do Đảng Việt Nam – Đảng doĐồng chí Hồ Chí Minh lãnh đạo – đào luyện nên thật là xuất sắc Trong Đảng luônthẳng thắn, không có chút nghi kỵ lẫn nhau; đối với bạn bè quốc tế luôn là tình cảmchân thành, thân thiết “Tôi chắc là cho đến phút cuối cùng, đồng chí Hồ Chí Minhvẫn coi đoàn kết là quan trọng và nghĩ đến không phải chỉ là đoàn kết của nhân dânViệt Nam, đoàn kết của Đảng Việt Nam, mà cả sự đoàn kết của nhân dân thế giới,của các Đảng Cộng sản trên thế giới, đặc biệt là đồng chí đã quan tâm nhất đến sựđoàn kết của các Đảng Cộng sản trên thế giới” [115, tr.206-207] Hồ Chí Minh,người chiến sỹ quốc tế vô sản, Người đã cống hiến trọn đời mình cho cách mạngViệt Nam và sự nghiệp cộng sản chủ nghĩa Người đấu tranh không chỉ cho dân tộcViệt Nam mà còn đấu tranh cho cách mạng của giai cấp vô sản của tất cả các nước,của toàn thể nhân dân trên toàn thế giới

Trong cuốn “Hội thảo quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh” (1990), Nay Pe-na, Uỷ

viên Bộ Chính trị, bí thư Ban Chấp hành trung ương Đảng cách mạng Căm-pu-chia, đãbày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng do Hồ Chí Minhđứng đầu đã hết lòng vì nhân dân Căm-Pu-Chia Pe-na viết: “…Chủ tịch Hồ Chí Minh

là người quan tâm đến công tác xây dựng và vun đắp tình đoàn kết quốc tế Trong quanđiểm của Người, nhân dân yêu chuộng hòa bình và công lý, nhân

dân tiến bộ trên thế giới là anh em của nhau Nhân dân Căm-Pu-Chia đã nhận được

sự giúp đỡ theo tinh thần của chính sách đoàn kết này từ các chiến sĩ cách mạngViệt Nam - những chiến sĩ quân đội Việt Nam anh em, những người giúp giải phóngnhân dân Căm-Pu-Chia, khỏi ách các loại thực dân, đế quốc và sau cùng là khỏi chế

độ diệt chủng Pôn Pốt - Iêng Xa Ri” [89, tr.49-50] Pe-na nêu rõ thực hiện ĐKQTtheo tư tưởng Hồ Chí Minh, Việt Nam đã giúp Căm-Pu-Chia giải phóng đất nước,giành độc lập tự do Điểm nổi bật ở Hồ Chí Minh là không chỉ đưa ra quan điểm,đường lối, phương hướng mà người còn quan tâm đến phương diện tổ chức và chỉđạo thực tiễn cách mạng

Xi-xa-na Xi-xan với bài “Chủ tịch Hồ Chí Minh với cách mạng Lào” (trong hội thảo quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh, 1990), viết: Đồng chí Hồ Chí Minh hết

sức quan tâm xây đắp cho mối quan hệ đặc biệt Việt – Lào “Điểm nổi bật ở đồngchí Hồ Chí Minh là không chỉ đóng góp về mặt lý luận, về đường lối, phươnghướng mà đồng chí còn quan tâm đến phương diện tổ chức và chỉ đạo thực tiễn cáchmạng Đồng chí đã trực tiếp giúp những ý kiến rất quan trọng về chiến lược, sáchlược, về phương hướng hoạt động Nhờ đó mà trong tình thế vô cùng gay go giankhổ, Đảng bộ Đảng Cộng sản Đông Dương tại Lào đã ra sức vận động quần chúng,

tổ chức và lãnh đạo nhân dân Lào đứng lên làm cách mạng tháng Tám thành công,giành chính quyền về tay mình, tuyên bố nền độc lập của Lào ngày 12-10-1945”[108, tr.83] Hồ Chí Minh đã nêu cao tinh thần đoàn kết quốc tế, ủng hộ cuộc đấutranh cứu nước của nhân dân Lào, chăm lo vun đắp cho mối tình đoàn kết bền chặtgiữa nhân dân hai nước Việt - Lào, góp phần làm cho sự nghiệp cứu nước của nhândân Lào giành được thắng lợi to lớn

Trong luận văn thạc sỹ Triết học “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc

và bài học lịch sử đối với Hàn Quốc” của Kim Suk Soon, tác giả đã trình bày nội dung

tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc là sự đoàn kết toàn dân tộc Đoàn kết tất cảcác giai cấp, tầng lớp, các lực lượng, những người Việt Nam yêu nước dưới sự lãnh đạocủa Đảng Cộng sản Việt Nam do Hồ Chí Minh đứng đầu tạo thành khối thống nhất,làm ra sức mạnh để chiến thắng kẻ thù và thống nhất đất nước Tác giả

khẳng định, tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc không chỉ là sự đóng gópsâu sắc đối với tiến trình cách mạng Việt Nam mà còn có ý nghĩa đối với các dântộc khác trên thế giới Đặc biệt có ý nghĩa đối với Triều Tiên, “Hiện nay trên thếgiới đã hoàn toàn xóa bỏ chiến tranh lạnh, nhưng vẫn còn một quốc gia duy nhất bịchia cắt là bán đảo Triều Tiên… Việt Nam và Triều Tiên đã phải trải qua một cuộcchiến tranh kéo dài Nhưng đến năm 1975, dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh với

tư tưởng đại doàn kết dân tộc, Việt Nam đã giải phóng dân tộc và thống nhất đấtnước Đó là bài học lớn đối với mỗi dân tộc Vấn đề thống nhất được đất nước làvấn đề hiện hữu sống còn của hai miền Nam Bắc Triều Tiên Để theo đuổi mục đíchhòa bình, thịnh vượng của Triều Tiên thì điều trước hết là phải hoàn thành côngcuộc thống nhất Triều Tiên” [53, tr.2-3], và bài học thống nhất trong hòa bình đượcrút ra từ sự thống nhất đất nước ở Việt Nam Tác giả rút ra bốn bài học kinh nghiệmđối với Hàn Quốc trong việc đi đến thống nhất Nam, Bắc Triều Tiên Tác giả nhấnmạnh: “Điểm mấu chốt và bài học lịch sử bổ ích nhất cho sự nghiệp thống nhất đấtnước ở bán đảo Triều Tiên là sự nghiệp đoàn kết dân tộc, thống nhất Tổ quốc phảixuất phát từ lợi ích của nhân dân hai miền Nam-Bắc Triều Tiên, trên tinh thần độclập tự chủ và dân tộc tự quyết” [53, tr.89] Do hai miền có hai chế độ chính trị khácnhau nên con đường thống nhất cũng thật gian nan, mọi việc xét đến cùng là sự đốilập về lợi ích giai cấp Điều cốt yếu để có thể thực hiện được sự thống nhất đất nước

ở bán đảo Triều Tiên như tác giả đã đưa ra là sự đoàn kết dân tộc, thống nhất Tổquốc phải xuất phát từ lợi ích của nhân dân hai miền Nam-Bắc Triều Tiên, phải vì

sự phát triển của dân tộc, không vì một lý do chính trị nào

Ở trong nước, đã có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh

về ĐĐK Năm 1992 các nhà khoa học được giao nghiên cứu đề tài khoa học cấp nhà nước

(KX 02-07) mang tên: “Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh”, do GS Phùng

Hữu Phú làm chủ nhiệm Kết quả nghiên cứu đề tài được xuất bản thành sách (năm1995) Các tác giả đã đi sâu nghiên cứu 5 vấn đề: 1).Những cơ sở và quá trình hìnhthành chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh 2).Chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh trong cáchmạng giải phóng dân tộc 3).ĐĐK Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng bảo vệ

CNXH 4).Chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh – những nội dung cơ bản 5).Kế thừa pháttriển chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong công trình này, các tác giả đã làm rõ cơ sở hình thành chiến lược ĐĐK

Hồ Chí Minh, về mặt lý luận “chiến lược ĐĐK của Hồ Chí Minh được xây dựngtrên cơ sở kế thừa, phát triển những giá trị nhân bản của truyền thống dân tộc và vănhóa nhân loại Đặc biệt là những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác, chủ nghĩaLênin” [97, 15-16]” Về mặt thực tiễn, “được hình thành trên cơ sở tổng kết nhữngkinh nghiệm và nắm bắt những đòi hỏi khách quan của phong trào cách mạng ViệtNam, phong trào cách mạng thế giới – đặc biệt là phong trào cách mạng ở các nướcthuộc địa” [97,tr.32] Các tác giả đã trình bày chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh qua 2giai đoạn: Giai đoạn trước 1930 và giai đoạn từ 1930 đến 1969

Trong công trình này, các tác giả chủ yếu đề cập đến chiến lược đại đoàn kếtcủa Hồ Chí Minh trong cách mạng giải phóng dân tộc, đó là đoàn kết tất cả các giaitầng trong cuộc đấu tranh cách mạng “Giương cao ngọn cờ độc lập, tự do lấy liênminh công, nông làm gốc, khắc phục khuynh hướng phân biệt giai cấp hẹp hòi,động viên và tập hợp tiểu tư sản trí thức, tư sản dân tộc và tất cả những địa chủ yêunước chống Pháp để hình thành Mặt trận thống nhất rộng rãi là bài học đầu tiên vềthực hiện chiến lược đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh” [97, tr.49-50] Trong côngtrình này, các tác giả tiếp cận chiến lược ĐĐK của Hồ Chí Minh theo từng giai đoạnlịch sử: Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chiến lược đại đoàn kết của Hồ ChíMinh “ đã động viên và tổ chức toàn dân đứng lên kháng chiến chống thực dânPháp với một ý chí “kháng chiến nhất định thắng lợi”, quân đội thực dân Pháp vàcan thiệp Mỹ không chỉ đương đầu với quân đội nhân dân Việt Nam còn non trẻ, màvấp phải cuộc chiến đấu của cả dân tộc Việt Nam đoàn kết triệu người như một,quyết chiến và quyết thắng vì độc lập tự do” [97, tr.77] Trong thời kỳ đấu tranhchống Mỹ, chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh là “toàn dân từ Bắc đến Nam, đoàn kếtrộng rãi và chặt chẽ trong MTTQVN, ra sức củng cố miền Bắc thành nền tảng vữngmạnh cho cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà” [97, tr.78-79] Các tác giả cho rằng:

“Độc lập dân tộc là điểm xuất phát và cũng là mục tiêu cơ bản trong những hoạt

động quốc tế của Hồ Chí Minh” [97, tr.87], phân tích những hoạt động ĐKDT cóliên quan đến quốc tế của Hồ Chí Minh, các tác giả đã bước đầu đề cập đến quanđiểm, đường lối ĐKQT của Người “Trước và sau khi cuộc kháng chiến bùng nổtrong cả nước, Người đã hoạt động không mệt mỏi trong các mối quan hệ quốc tếnhằm đạt được sự công nhận độc lập và tự do của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa,nhằm duy trì hòa bình trên đất nước Người gửi nhiều thông điệp cho những ngườilãnh đạo chính phủ Pháp, những đại diện Pháp tại Đông Dương, cùng nhiều chínhkhách và nhân sĩ tiến bộ trên thế giới bày tỏ nguyện vọng hòa bình và đề nghịnhững biện pháp hòa bình” [97, tr.90-91] Các tác giả khẳng định: “…quan điểmhòa bình, kết hợp với quan điểm độc lập dân tộc trong hệ thống tư tưởng Hồ ChíMinh đã tạo nên một nhân tố cho sự đoàn kết các lực lượng tiến bộ trên thế giới vàtrở thành một nội dung tư tưởng đoàn kết quốc tế” [97, tr.92].

Nhìn chung, nghiên cứu Chiến lược đại đoàn kết của Hồ Chí Minh, các tác

giả đã làm rõ chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh hình thành và phát triển gắn với cuộcđời hoạt động và đấu tranh không mệt mỏi của Người; Hồ Chí Minh là con người

mà tư tưởng, tình cảm, đạo đức hòa quyện làm một, bản thân con người và cuộcsống của Hồ Chí Minh để lại những dấu ấn sâu đậm, “Sự thống nhất hài hòa giữa tưtưởng - hành động, đạo đức, nhân cách Hồ Chí Minh đã làm cho ĐĐK không chỉ là,

không còn là khẩu hiệu, tư tưởng mà thật sự đã trở thành động lực, sức mạnh quy

tụ toàn dân tộc, sức mạnh đoàn kết quốc tế vào sự nghiệp cách mạng” [97, tr.38].

Song công trình này, phần lớn là phân tích về chiến lược ĐĐKDT Hồ Chí Minh,chưa đưa ra nội dung, hệ thống quan điểm ĐKQT của Hồ Chí Minh Nói đến chiếnlược ĐĐK Hồ Chí Minh là bao hàm cả ĐĐKDT và ĐKQT

Trong công trình “Một số nội dung cơ bản trong tư tưởng ĐĐK Hồ Chí

Minh”, PGS TS Nguyễn Khánh Bật, PGS TS Bùi Đình Phong, PGS TS Hoàng

Trang đã trình bày hoàn cảnh, điều kiện hình thành và nội dung tư tưởng ĐĐK HồChí Minh, đã làm rõ: Tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK được hình thành từ truyềnthống văn hóa tốt đẹp của quê hương, gia đình, dân tộc “Ngọn cờ ĐĐK mà Hồ ChíMinh giương cao xuất phát từ tình cảm tương thân, tương ái, độ lượng, bao dung mà

Người đã hấp thụ được từ trong truyền thống văn hóa gia đình, quê hương, dân tộc,được nuôi dưỡng, bồi đắp và phát triển suốt cả thời kỳ tuổi trẻ Từ dân tộc đến quốc

tế, từ truyền thống đến hiện đại, mà sự kiện tác động, ảnh hưởng có vị trí quan trọngnhất là chủ nghĩa Mác - Lênin, đã đem đến cho Hồ Chí Minh một phương pháp tưduy mới, cách mạng và khoa học về vấn đề đoàn kết lực lượng trong cuộc chiến đấuchống kẻ thù của dân tộc và nhân loại vì sự nghiệp giải phóng con người và mưucầu hạnh phúc cho mọi người” [10, tr.33-34] Các tác giả khẳng định, ĐĐKDT làmột nội dung lớn trong tư tưởng Hồ Chí Minh “ tư tưởng ĐĐK của Hồ Chí Minh

đã trở thành chiến lược đoàn kết của Đảng ta Tư tưởng đó luôn luôn xuất phát từthực tế khách quan, bám sát mục tiêu chiến lược của cách mạng được cụ thể hóasinh động ở mỗi thời kỳ cách mạng Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết là ngọn cờđoàn kết dân tộc, đoàn kết lâu dài toàn dân, trở thành một trong những nhân tốquyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam” [10, tr.63] Các tác giả cũng đãlàm rõ: Tư tưởng ĐĐK của Hồ Chí Minh là một nhân tố cực kỳ quan trọng, gópphần tạo nên thắng lợi của sự nghiệp giành độc lập, tự do, kháng chiến kiến quốc vàxây dựng đất nước Tư tưởng đó không chỉ có giá trị đối với dân tộc mà “đang đượcnhân loại tiến bộ khai thác, vận dụng và phát triển như là một vũ khí tinh thần sắcbén trong cuộc đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng loài người trên hành tinh chúngta” [10, tr.132] Các tác giả cho rằng: Hồ Chí Minh là một trong những lãnh tụ cộngsản và lãnh tụ cách mạng của dân tộc Việt Nam “Thực tế cho thấy, Hồ Chí Minh làngười đầu tiên mở cửa nước ta với bên ngoài, thiết lập sự hiểu biết giữa nhân dân tavới các lực lượng cách mạng, hòa bình và dân chủ trên thế giới” [10, tr.67] Các tácgiả đã đi sâu phân tích điều kiện hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐKQT và đưa

ra những quan điểm về ĐKQT của Hồ Chí Minh, đó là: Xây dựng khối liên minhchiến đấu giữa nhân dân chính quốc và nhân dân thuộc địa Kêu gọi lao động tất cảcác nước đoàn kết lại Đoàn kết với các nước láng giềng ở châu Á, Đông Nam

Á Đoàn kết với các nước XHCN anh em Làm bạn với tất cả các nước dân chủ

Trong cuốn “Góp phần tìm hiểu cuộc đời và tư tưởng Hồ Chí Minh”, GS Đinh

Xuân Lâm tìm hiểu chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh Con đường cứu nước của

Hồ Chí Minh Việc truyền bá CNMLN vào Nghệ Tĩnh Tư tưởng Hồ Chí Minh vềgiáo dục Đoàn kết dân tộc, tư tưởng lớn của Hồ Chí Minh Công trình của GS đinghiên cứu theo những lát cắt khác nhau, giúp ta hiểu sâu rộng hơn về cuộc đời và

tư tưởng Hồ Chí Minh Trong công trình này, GS đã nêu lên: Đoàn kết dân tộc làmột tư tưởng lớn của Hồ Chí Minh Thắng lợi của cách mạng Việt Nam, “chínhnghĩa sống còn của các quốc gia dân tộc trên thế giới, đó chính là tư tưởng của hội

tụ thắng lợi của chiến lược đại đoàn kết của Hồ Chí Minh” [55, tr.151]; tác giảkhẳng định: “Kinh nghiệm lịch sử cho thấy rằng, lúc nào thực hiện đúng chiến lượcĐĐK của Hồ Chí Minh là lúc đó dân tộc thống nhất về một mối” [55, tr.151]

Trong cuốn “Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh với việc giáo dục đội ngũ cán

bộ, đảng viên hiện nay” PGS TS Hoàng Trang và PGS TS Phạm Ngọc Anh cho

rằng: Sức mạnh của khối đoàn kết toàn dân được Hồ Chí Minh sử dụng vào mụcđích nhân văn cao cả: Chống giặc ngoại xâm, giặc đói, giặc dốt, chống thù trong,giặc ngoài đem lại độc lập tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân và nhân phẩmcho mỗi người Các tác giả khẳng định: “ tư tưởng và chiến lược ĐĐK Hồ ChíMinh đã đạt tới sự hoàn chỉnh Đó là sự kết hợp chặt chẽ nhân văn truyền thống vớinhân văn hiện đại, cách mạng và khoa học, dân tộc và quốc tế Nếu đoàn kết lànhân tố chi phối tư duy lý luận và hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh thì chủnghĩa nhân văn lại là nhân tố xuyên suốt và xâm nhập toàn bộ tư tưởng, chiến lượcĐĐK Hồ Chí Minh” [120, tr.64] Các tác giả đề cập đến tinh thần khoan dung HồChí Minh, từ sự khoan dung mà Hồ Chí Minh luôn biết mềm dẻo, ôn hòa trong việctìm ra cái chung, cái thống nhất từ những cái khác biệt với mục đích phục vụ lợi íchquốc gia dân tộc “Chính sách ĐĐKDT và tấm lòng khoan dung, độ lượng của HồChí Minh đã làm thất bại mọi âm mưu chia rẽ của kẻ thù, đã cảm hóa được nhiềunhân sĩ, trí thức có tên tuổi, kể cả các quan lại cao cấp của chế độ cũ, một lòng một

dạ đi theo cách mạng đến cùng, ” [120, tr.153]

Trong công trình này, các tác giả chủ yếu đề cập đến: 1).Cơ sở hình thành và

vị trí tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh; 2).Nội dung tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh;3).Giáo dục đội ngũ cán bộ, đảng viên theo tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh

Đây không phải là công trình nghiên cứu trực tiếp tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK,song qua toàn bộ công trình ta cảm nhận được giá trị nhân văn trong tư tưởng HồChí Minh ảnh hưởng chi phối của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh đến đời sốnghoạt động của con người Điều liên quan đến đề tài mà người viết luận án tiếp nhận

được trong “Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh” là sự khoan dung Đối với Hồ Chí

Minh, khoan dung cũng chính là một biểu hiện sức mạnh của cách mạng Như vậy,

“khoan dung, độ lượng là để cảm hóa lòng người, để thực hiện đại đoàn kết dân tộc,

tạo thành sức mạnh chiến thắng kẻ thù và xây dựng đất nước” [120, tr.157]

PGS.TS Trần Hậu trong cuốn “Góp phần nghiên cứu về đại đoàn kết dân tộc”,

đã đi sâu nghiên cứu một số vấn đề: Bối cảnh đất nước và những vấn đề đặt ra cho việckhơi dậy động lực đại đoàn kết dân tộc, phát huy mạnh mẽ động lực đại đoàn kết dântộc Nghiên cứu thực trạng khối liên minh công, nông, trí thức và việc củng cố khốiĐĐKDT, tác giả khẳng định: “Chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh là kết tinh những tinhhoa của dân tộc và thế giới, là cơ sở vững chắc bảo đảm thắng lợi cho sự nghiệp cáchmạng nước ta, trong cách mạng dân tộc dân chủ và cả trong cách mạng XHCN” [43,tr.25] Tác giả nhấn mạnh: ĐĐKDT là một đường lối đúng đắn không thể nào phủ nhận

và xuyên tạc được, “Nhờ có đoàn kết đồng lòng mà 54 dân tộc anh em cùng chungsống trên mảnh đất của Tổ quốc Việt Nam đã vượt qua bao gian lao thử thách, chốngchọi được với thiên tai địch họa, bảo vệ được giang sơn, bờ cõi, thống nhất trọn vẹn ”[43, tr.26] Tác giả đã lý giải ĐĐKDT là một đường lối đúng đắn và là động lực pháttriển trong tiến trình đổi mới ở Việt Nam ĐĐK đã khơi dậy, nuôi dưỡng và phát huyđược tính tích cực của con người, hướng tính tích cực của con người hành động theoquỹ đạo của quy luật phát triển khách quan của công cuộc đổi mới

Trong cuốn “Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh”, GS.TS Hoàng Chí Bảo cho rằng: ĐĐKDT không chỉ là tư tưởng chiến lược của Hồ Chí Minh mà Hồ Chí Minh

còn là hiện thân của sự đoàn kết GS khẳng định: “Đoàn kết và ĐĐK là một tư

tưởng chính trị đặc sắc của Hồ Chí Minh Người đã thực hành tư tưởng đó một cách

mẫu mực và công phu gây dựng chăm lo, phát triển sức mạnh đoàn kết từ trongĐảng, trong Nhà nước, nhân dân và xã hội” [9, tr.260]

Trong cuốn “Toàn dân đoàn kết chống Mỹ cứu nước dưới ngọn cờ tư tưởng

Hồ Chí Minh (1954 - 1975)”, PGS TS Hoàng Trang đã trình bày cơ sở hình thành

tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh; tác giả đề cập đến vấn đề tăng cường ĐKDT, mở rộngĐKQT để đánh bại đế quốc Mỹ xâm lược Trong công trình này, PGS TS HoàngTrang đi sâu phân tích vấn đề: Thực hiện đoàn kết dân tộc, mở rộng ĐKQT, đánhbại chiến tranh xâm lược của Mỹ ở miền Nam Việt Nam “Tư tưởng ĐĐK Hồ ChíMinh soi sáng chiến lược đại đoàn kết của Đảng ta trong mọi thời kỳ cách mạng,trong đó thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là một điểm sáng chói lọi, đã đưacuộc kháng chiến đến thắng lợi và để lại nhiều kinh nghiệm quý báu cho ngày nay”[119, tr.214] Tác giả đã dùng thực tiễn kháng chiến chống Mỹ của dân tộc (1954-1975) với sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minhcách mạng nước ta đã đi đến thắng lợi hoàn toàn Chính vì vậy, tác giả khẳng định:

“Tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh đã đáp ứng được đòi hỏi khách quan của dân tộc vànhân loại trong sự nghiệp giải phóng dân tộc đi lên CNXH” [119, tr.213]

Tham gia Hội thảo quốc tế về “Công bằng xã hội, trách nhiệm xã hội và

đoàn kết xã hội”, PGS.TS Phạm Văn Đức với bài viết “Vai trò và cơ sở của đoàn kết xã hội ở Việt Nam hiện nay” đã nêu lên quan điểm của Hồ Chí Minh về

ĐĐKDT: Đó là một chính sách dân tộc, đó là sự đoàn kết rộng rãi, là sức mạnh củanhân dân không phân biệt lương, giáo hay Mường Mán Đoàn kết trong tư tưởng HồChí Minh là sự đồng thuận xã hội để xây dựng đất nước [123, tr.412-413] GS.TS

Hoàng Chí Bảo có bài viết “Dân chủ, đoàn kết và đồng thuận xã hội” đã nhấn

mạnh vai trò của dân chủ đối với việc thực hiện đoàn kết GS nhận định: Dân chủgắn liền với đoàn kết, đồng thuận nó hợp thành hệ giá trị của phát triển, văn hóa củaphát triển; “Dân chủ là cơ sở, là điều kiện và tiền đề của đoàn kết và đồng thuận xã

hội Chỉ khi nào dân chủ là thực chất (chứ không phải hình thức, giả hiệu, mị dân

-mà những biểu hiện này vẫn thường thấy xuất hiện trong đời sống, nó đi liền với sự

vi phạm dân chủ, những đối lập với dân chủ) thì khi đó mới có đoàn kết thực sự,

thực chất, mới tăng cường được đồng thuận” [123, tr.442].

Trong cuốn “Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác quốc tế và vận dụng trong

công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay” do TS Đặng Văn Thái chủ biên, các tác giả

phân tích rõ vấn đề: Đoàn kết, hợp tác quốc tế được Hồ Chí Minh quan tâm chỉ đạo

và trực tiếp thực hiện từ trước Cách mạng Tháng Tám 1945, nhằm mục tiêu phục vụcho sự nghiệp giải phóng dân tộc Hồ Chí Minh là người đã gắn phong trào cáchmạng Việt Nam với phong trào cộng sản và công nhân thế giới Các tác giả đi đếnkết luận “Tư tưởng hợp tác, đoàn kết các lực lượng của dân tộc với lực lượng cáchmạng thế giới đã từng bước được Người hiện thực hóa” [98, tr.30], “Có thể nói, HồChí Minh là một trong những người Việt Nam sớm nhận biết lợi ích của việc mởrộng giao lưu quốc tế” [109, tr.68]

PGS.TS Lê Văn Yên trong cuốn “Hồ Chí Minh với chiến lược ĐKQT trong

cách mạng giải phóng dân tộc”, tác giả đã làm rõ quá trình hoạt động của Hồ Chí Minh

trong việc xây dựng mối quan hệ ĐKQT Tác giả khẳng định: “Người đầu tiên đưakhẩu hiệu chiến lược của chủ nghĩa Mác - Lênin vào đời sống quốc tế, biến nó thànhhiện thực sinh động là Hồ Chí Minh Đây là một cống hiến lớn lao đối với cách mạngthế giới làm giàu chủ nghĩa Mác - Lênin và đoàn kết quốc tế” [126, tr.256]

Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh (Dành cho sinh viên các trường Đại học,Cao đẳng khối chuyên ngành Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh), đã dành mộtchương riêng “Tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐKDT và ĐKQT” trong môn học:

Về ĐĐKDT, Giáo trình đã nêu những nét cơ bản của “Tư tưởng Hồ ChíMinh về ĐĐKDT” như: ĐĐKDT có vai trò quan trọng trong sự nghiệp cách mạng,quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng ĐĐKDT là đại đoàn kết toàn dân,không phân biệt giàu nghèo, dân tộc, tôn giáo Hình thức của ĐĐKDT là Mặt trậndân tộc thống nhất, nơi hội tụ mọi tổ chức, cá nhân yêu nước hoạt động theo nguyêntắc hiệp thương dân chủ vì lợi ích của quốc gia, dân tộc

Về ĐKQT, Giáo trình nêu: Vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐKQT Lựclượng và hình thức ĐKQT Nguyên tắc ĐKQT

PGS.TS Đinh Xuân Lý trong bài viết “Quan điểm Hồ Chí Minh về độc lập

tự chủ trong đoàn kết, hợp tác quốc tế và sự vận dụng của Đảng”, đi sâu phân tích

độc lập tự chủ trong đoàn kết, hợp tác quốc tế là một nội dung quan trọng trong tưtưởng Hồ Chí Minh “Nhờ kiên trì và nhất quán thực hiện chính sách đối ngoại độclập tự chủ, hòa bình hữu nghị với các nước theo quan điểm Hồ Chí Minh, trongcuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954), Việt Nam đã tranh thủ được sựủng hộ của phong trào đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, góp phần đưa cuộckháng chiến chống Pháp đi đến thắng lợi” [67, tr.10].

Tìm hiểu vấn đề dân tộc và quốc tế trong tư duy đối ngoại của Hồ Chí Minh,

TS Nguyễn Đình Luân đề cập đến vấn đề dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh gồmnhiều nội dung: Lợi ích dân tộc; đoàn kết dân tộc, độc lập dân tộc, sự phụ thuộc lẫnnhau giữa các quốc gia dân tộc Tác giả cho rằng: Quan điểm “bốn bể một nhà” của HồChí Minh là một sự minh triết, “sự phụ thuộc lẫn nhau” và “bốn bể một nhà” là cơ sở lýluận quan trọng để Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra chính sách mở cửa hợp tác quốc tế, vớicác nước không phân biệt sự khác nhau về chế độ chính trị [66, tr.26-29]

Hồng Hà với bài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại cảm nhận và thực

hiện” đăng trên Tạp chí Đối ngoại số 1 tháng 5 -2009, đã trình bày nguồn gốc tư

tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại: Đặtlợi ích dân tộc lên trên hết, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, thựchiện chính sách đối ngoại hòa bình, hữu nghị và hợp tác, kiên định về nguyên tắcđồng thời mềm dẻo về sách lược Tác giả khẳng định: Nhờ có đường lối ngoại giaotài tình, khéo léo của Hồ Chí Minh mà cách mạng nước ta thu được nhiều thành tựu

“Công tác đối ngoại Việt Nam thời kỳ đổi mới đã đạt được những thành tựu to lớn,hết sức quan trọng Lần đầu tiên trong lịch sử, nước ta đã có quan hệ ngoại giaorộng rãi với các nước trên thế giới và các tổ chức thương mại - tài chính - tiền tệ,quốc tế… vị thế Việt Nam trên trường quốc tế không ngừng được nâng cao Tất cảnhững thành tựu đó đều là kết quả vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về đốingoại, mang đậm nét và dấu ấn của Người” [40, tr.5]

Trong luận án tiến sĩ: “Quá trình thực hiện chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí

Minh trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945 - 1954)” [47], tác giả

Khuất Thị Hoa đã phân tích rõ: Chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh trước nhiệm vụ mớicủa cách mạng Việt Nam; Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo thực hiện chiến

lược ĐĐK giai đoạn 1945 - 1954; Tác giả đưa ra một số bài học kinh nghiệm củaquá trình thực hiện chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh trong kháng chiến chống thựcdân Pháp xâm lược 1945 - 1954.

Các luận án tiến sĩ chuyên ngành lịch sử Đảng liên quan đến đề tài: Tư tưởng

Hồ chí Minh và sự thể hiện trong cách mạng Việt nam (1945-1954), của Nguyễn

Xuân Thông; Đảng Cộng sản Việt Nam với việc thực hiện chiến lược ĐĐK Hồ Chí

Minh giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975), của Hoàng Trang.

Nhìn chung, các luận án trên đã tập trung nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh vềĐĐKDT, ĐKQT và sự kết hợp sức mạnh ĐĐKDT và ĐKQT trong các giai đoạnkhác nhau của cách mạng Việt Nam

Tác giả Nguyễn Trọng Khuê đưa ra một số quan điểm cơ bản của Hồ ChíMinh về ĐĐKDT trong sự nghiệp bảo vệ an ninh trật tự, đăng trên Tạp chí Công annhân dân số 4 tháng 5 – 2002

Trần Duy Hiển với bài “Đoàn kết tôn giáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh”

đăng trên Tạp chí Cộng sản năm 2008, cho rằng: Trong tư tưởng đại đoàn kết dântộc của Hồ Chí Minh, tư tưởng đoàn kết tôn giáo là một bộ phận không thể tách rời.Học tập và làm theo tư tưởng đoàn kết tôn giáo của Người giúp tăng cường khối đạiđoàn kết toàn dân Tác giả khẳng định: “Tín ngưỡng tự do, lương giáo đoàn kết lànguyên tắc trọng tâm, xuyên suốt và nhất quán trong tư tưởng Hồ Chí Minh về tôngiáo, là biểu hiện sinh động của đoàn kết tôn giáo trên nền tảng ĐĐKDT” [46,tr.28]

Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐKDT và ĐKQT được đề cập đến trongnhiều công trình, nhiều bài viết ở nhiều dạng thức khác nhau Phần lớn các côngtrình đề cập đến cơ sở, nguồn gốc, quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh vềĐĐKDT, nhưng chưa đề cập đến cơ sở, quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về nguyên tắc phương pháp ĐĐK Một số công trình khác nghiên cứu tư tưởng HồChí Minh về ĐĐKDT trong các giai đoạn khác nhau của cách mạng Việt Nam:1930-1945; 1945-1954; 1954-1975 Và có những công trình nghiên cứu tư tưởng

Hồ Chí Minh về ĐKQT, về hoạt động ngoại giao của Hồ Chí Minh… Các công

trình đó cung cấp cho tác giả luận án cái nhìn toàn diện về ĐĐKDT và ĐKQT trong

tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ sở để người viết luận án này đi sâu tìm hiểu, nghiêncứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc và phương pháp ĐĐK

1.2 Những nghiên cứu về nguyên tắc, phương pháp đại đoàn ết trong

tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong cuốn “Nguyên tắc thống nhất giữa dân tộc, giai cấp và nhân loại

trong tư tưởng Hồ Chí Minh” (2010), TS Lương Thùy Liên khẳng định: Nguyên

tắc thống nhất giữa dân tộc, giai cấp và nhân loại trong tư tưởng chính trị Hồ Chí

Minh là một nguyên tắc có tính phương pháp luận mácxít, là nguyên tắc thống nhấtgiữa tinh thần nhân văn và lập trường cách mạng triệt để Tác giả đã chỉ ra nhiệm vụgiải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng nhân loại, xét cho cùng là nhằmthực hiện mục tiêu cao nhất là giải phóng và phát triển toàn diện con người, manglại cho mỗi cá nhân, con người sự tự do hạnh phúc đích thực Theo TS Lương ThùyLiên: Nguyên tắc thống nhất giữa dân tộc, giai cấp và nhân loại trong tư tưởng HồChí Minh thể hiện ở việc Người luôn nhận thức và giải quyết mối quan hệ dân tộc,giai cấp, nhân loại trên lập trường của giai cấp công nhân Hồ Chí Minh giải quyếtmối quan hệ dân tộc, giai cấp, nhân loại trên quan điểm tôn trọng lẫn nhau, chấpnhận sự khác biệt TS Lương Thùy Liên nhận xét: Việc Hồ Chí Minh giải quyếtmối quan hệ dân tộc, giai cấp, nhân loại “thể hiện bản lĩnh của một con người đãkhéo léo, tài tình vượt lên những hạn chế của hoàn cảnh, của thời đại để kiên định lýtưởng nhân văn cao đẹp của nguyên tắc (lý tưởng )” [62, tr.42]

Trong công trình “Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh” (2005), GS.TS Hoàng

Chí Bảo mang lại cho chúng ta cái nhìn sâu sắc hơn về phương pháp, phong cách của

Hồ Chí Minh Giáo sư cho rằng: Nghiên cứu phương pháp Hồ Chí Minh không thể tách

rời tư tưởng với phong cách, đạo đức, lối sống của Người Phương pháp Hồ Chí Minh

là phương pháp ở tầm tư tưởng và hành động, ở sự gắn liền khoa học, cách mạng và

nhân văn là những thuộc tính bản chất trong tư tưởng của Người, trong sự thống nhất

hữu cơ giữa tư tưởng và hành động của Người Nghiên cứu phương pháp Hồ Chí Minh

là nghiên cứu phương pháp luận cách mạng được thể hiện trong: Tư tưởng quân

sự, tư tưởng chính trị, tư tưởng đạo đức nhân văn của Người GS đã nhấn mạnh đến tưtưởng, ý nghĩa phương pháp luận toát lên từ tư tưởng cứu nước, cứu dân, giải phóngdân tộc của Hồ Chí Minh GS nhận định: Phương pháp Hồ Chí Minh còn thể hiện tưtưởng của Người về đạo đức và tu dưỡng đạo đức cách mạng, về tinh thần khoan dungnhân ái, là phương pháp thực hành dân chủ, đoàn kết và ĐĐK toàn dân, củng cố mốiquan hệ bền chặt giữa Đảng với dân Những phương pháp của Người không chỉ nhằm

nâng cao nhận thức tư tưởng mà còn thể hiện sâu sắc những phương pháp để thực hành

trong cuộc sống GS khẳng định: Phương pháp Hồ Chí Minh là một hệ thống chỉnh thể

thống nhất giữa phương pháp nhận thức, phương pháp tư duy và phương pháp hànhđộng Nghiên cứu phương pháp Hồ Chí Minh là nghiên cứu những vấn đề đặt ra từ lýluận đến thực tiễn, dùng lý luận để chỉ đạo thực tiễn Vì vậy, đường lối cách mạng phảidựa trên cơ sở lý luận cách mạng, từ đó chỉ đạo thực tiễn, chỉ rõ con đường cách mạng

mà dân tộc phải đi và mục tiêu phải lựa chọn Hồ Chí Minh bám sát thực tiễn, phân tíchthực tiễn với sự am hiểu sâu sắc và làm chủ lý luận, kết hợp thực tiễn với lý luận, lýluận với thực tiễn GS TS Hoàng Chí Bảo nhận xét: “Với Hồ Chí Minh, lý luận đượctiêu hóa, thấm vào trong thực tiễn, biến thành phương pháp, trở thành tư tưởng nhờnăng lực tư duy khoa học, độc lập sáng tạo của Người Người đề cập tới lý luận, trìnhbày các vấn đề lý luận một cách thực tiễn, linh hoạt, uyển chuyển tự nhiên, bởi Ngườinắm lấy thực chất của lý luận ở tinh thần và phương pháp của nó để soi sáng thựctiễn ” [4, tr.33]

Trong cuốn “Học tập phong cách tư duy Hồ Chí Minh” [117], GS.TS Phạm Ngọc Quang với bài Nêu cao chữ “đồng” đã khẳng định: Hồ Chí Minh đã hóa giải

một cách khôn ngoan những đối kháng về quyền lợi bộ phận trong những hoàn cảnhnhất định, nêu cao sự tương đồng để tập trung cao nhất mọi lực lượng, mọi trí tuệcho toàn cục

Nguyễn Khánh Bật, Bùi Đình Phong, Hoàng Trang, trong cuốn “Một số nội

dung cơ bản trong tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh”, đã phân tích tư tưởng Hồ

Chí Minh về ĐĐKDT và ĐKQT, chưa đề cập đến nguyên tắc đại đoàn kết vàphương pháp đại đoàn kết của Hồ Chí Minh,

GS Phùng Hữu Phú (chủ biên), trong tác phẩm "Chiến lược đại đoàn kết Hồ

Chí Minh", đã khẳng định: Vấn đề ĐĐK trong tư tưởng Hồ Chí Minh là một chiến

lược Chiến lược đó là sản phẩm của cả một quá trình học hỏi, tiếp thu, khảonghiệm, đúc kết, sáng tạo, tiếp thu một cách có chọn lọc truyền thống dân tộc vàtinh hoa văn hoá nhân loại ĐĐK trong nhận thức của Hồ Chí Minh không chỉ làphương pháp tập hợp, tổ chức lực lượng cách mạng mà nó là một bộ phận hữu cơ,một tư tưởng xuyên suốt đường lối chiến lược cách mạng ĐĐK trong nhận thức của

Hồ Chí Minh, không phải là một chủ trương, một chiến lược xuất phát từ sự cầnthiết, từ ý muốn chủ quan của lực lượng lãnh đạo cách mạng mà xuất phát từ nhucầu của sự nghiệp cách mạng do quần chúng tiến hành Hồ Chí Minh đã giải quyếttốt mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, quốc gia và quốc tế; đã khơi dậy và pháttriển đến đỉnh cao sức mạnh của cả cộng đồng xã hội GS Phùng Hữu Phú đưa ranhận xét: "Chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh là một hệ thống những luận điểm, nguyêntắc, phương pháp và biện pháp giáo dục, tổ chức, hướng dẫn hành động của các lựclượng cách mạng nhằm phát huy đến mức cao nhất sức mạnh dân tộc, sức mạnhquốc tế trong sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội"

[97, tr.132-133] Trong công trình này các tác giả đi sâu phân tích “nội dung chiến

lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh”, gồm 3 nguyên tắc và 3 phương pháp ĐĐK:

Nguyên tắc: 1).ĐĐK phải được xây dựng trên cơ sở bảo đảm những lợi ích

tối cao của dân tộc và những quyền lợi của nhân dân lao động 2).Tin vào dân, dựavào dân là một nguyên tắc cơ bản trong chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh 3).ĐĐK mộtcách tự giác, có tổ chức, có lãnh đạo; ĐĐK lâu dài, bền vững - nguyên tắc nhất quáncủa Hồ Chí Minh

Phương pháp: 1).Muốn xây dựng khối ĐĐK, trước hết phải có phương pháp

tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng thật sự khoa học để mọi người tự mìnhnhận thức được sự cần thiết phải tập hợp lại, từ đó tự giác tham gia công việc cáchmạng 2).Phương pháp tổ chức 3).Phương pháp ĐĐK Hồ Chí Minh là sự kết hợpđồng bộ, hiệu quả các giải pháp ứng xử sao cho có thể mở rộng đến mức cao nhấttrận tuyến cách mạng và thu hẹp đến mức tối đa trận tuyến thù địch [97, tr.133-167]

Trong công trình này, ngoài những vấn đề có tính nguyên tắc đảm bảoĐKDT các tác giả còn đề cập đến ĐKQT Các tác giả cho rằng: “Đồng thời với việcnhận thức, giải quyết đúng quan hệ giai cấp - dân tộc, trong nguyên tắc chiến lượcĐĐK Hồ Chí Minh còn bao hàm sự kết hợp chặt chẽ ĐKDT với ĐKQT” [97,tr.140] Theo các tác giả, đối tượng ĐKQT là phong trào cộng sản và công nhânquốc tế, phong trào giải phóng dân tộc và phong trào hòa bình thế giới, trước hết làphong trào chống chiến tranh của nhân dân các nước đang xâm lược nước ta; Trongmối quan hệ đối ngoại, Hồ Chí Minh kết hợp chặt chẽ việc giữ vững độc lập tự chủvới việc tăng cường đoàn kết quốc tế.

Trong cuốn “Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác quốc tế và vận dụng trong

công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay” do TS Đặng Văn Thái (chủ biên), các tác

giả đã đề cập đến quan điểm của Hồ Chí Minh về hợp tác quốc tế Khi Người hoạchđịnh, xây dựng chính sách quan hệ, hợp tác với các nước thì nguyên tắc đặt ra làphải khôn khéo, mềm dẻo, linh hoạt, đồng thời phải giữ vững lập trường theo mụctiêu của cách mạng, giữ vững độc lập tự chủ, không dao động trước bất cứ áp lực

nào Các tác giả nêu lên một số quan điểm mang tính nguyên tắc chỉ đạo hoạt động

hợp tác quốc tế và phương pháp trong quan hệ hợp tác quốc tế của Hồ Chí Minh màĐảng, Nhà nước ta cần tuân thủ

Về nguyên tắc: 1).Sẵn sàng mở rộng hợp tác với tất cả các nước, trên nguyên

tắc tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau, bình đẳng cùng có lợi 2).Hợptác trên cơ sở tự nguyện và tôn trọng lẫn nhau 3).Các nước trên thế giới tăng cườngtrao đổi, hợp tác với nhau, giải quyết các vấn đề mâu thuẫn, tranh chấp thông quađối thoại, đàm phán không dùng vũ lực 4).Thiết lập mối quan hệ hữu nghị và hợptác bền chặt với các nước láng giềng và trong khu vực 5).Xử lý mềm dẻo, linh hoạttrong quan hệ hợp tác với các nước lớn

Về phương pháp: 1).Phân tích, nhìn nhận, đánh giá tình hình thế giới, khu

vực để xây dựng chiến lược, sách lược đối ngoại, hợp tác quốc tế phù hợp 2).Trongquan hệ hợp tác song phương hoặc đa phương phải phân biệt rõ bạn, thù 3).Mởrộng quan hệ hợp tác, liên minh với tất cả các lực lượng có thể liên minh được để

thực hiện mục tiêu chiến lược cách mạng 4).Vận dụng nhiều hình thức quan hệ, đadạng hóa quan hệ 5).Xử lý khéo léo vấn đề cộng đồng lợi ích giữa các nước lớn,sao cho ít kẻ thù nhất, nhiều bầu bạn nhất 6).Phải xây dựng thực lực nắm quyền chủđộng trong quan hệ hợp tác [109, tr.42-48].

Tuy nhiên, hạn chế của công trình này là ở chỗ, các tác giả mới chỉ tập trungvào lĩnh vực hợp tác kinh tế và nội dung tư tưởng đoàn kết của Hồ Chí Minh vào

một số lĩnh vực hợp tác cụ thể, nhất là chưa phân biệt thật rõ quan điểm nguyên tắc,

phương pháp đại đoàn kết của Hồ Chí Minh.

Trong “Tập bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh” (Hệ cử nhân chính trị) của

Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, do PGS TS Nguyễn

Khánh Bật (chủ biên), ở bài 6 các tác giả đã trình bày “Tư tưởng Hồ Chí Minh về

đại đoàn kết”, đã nêu lên một số nội dung cơ bản trong tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh

như: Phân biệt rõ bạn, thù; về đại đoàn kết dân tộc; về đoàn kết quốc tế; kết hợp sứcmạnh dân tộc với sức mạnh thời đại trong tư tưởng Hồ Chí Minh; về nguyên tắc,Phương pháp ĐĐK Hồ Chí Minh; đã đề cập 4 nguyên tắc, và 3 phương pháp ĐĐKcủa Hồ Chí Minh:

Nguyên tắc: 1).ĐĐK phải được xây dựng, củng cố trên nền tảng thống nhất

chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản, lợi ích tối cao của dân tộc với

quyền lợi của nhân dân lao động và quyền thiêng liêng của con người 2).Tin dân,

dựa vào dân, phấn đấu vì quyền lợi của nhân dân 3).ĐĐK một cách tự giác, có tổchức, có lãnh đạo; đoàn kết rộng rãi, lâu dài, chặt chẽ 4).ĐĐK chân thành, thân ái,thẳng thắn đoàn kết gắn với tự phê bình và phê bình

Phương pháp: 1).Tuyên truyền giáo dục, vận động quần chúng 2).Phương pháp

tổ chức 3).Phương pháp xử lý các mối quan hệ nhằm mở rộng đến mức cao nhất trậntuyến cách mạng, thu hẹp đến mức thấp nhất trận tuyến thù địch [49, tr.117-124]

Nguyên tắc và phương pháp ĐĐK Hồ Chí Minh, bao gồm nguyên tắc và

phương pháp ĐĐKDT và ĐKQT Với 4 nguyên tắc, và 3 phương pháp ĐĐK của

Hồ Chí Minh như đã nêu trên, các nhà nghiên cứu mới nêu lên những nét cơ bản về

nguyên tắc và phương pháp ĐĐKDT của Hồ Chí Minh Chưa đưa ra hệ thống quan

điểm về nguyên tắc và phương pháp ĐKQT của Hồ Chí Minh.

Trong “Tập bài giảng (Chương trình cao cấp lý luận chính trị - hành chính),

phần thứ nhất Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nền tảng tư tưởng của Đảng ta”, ở Chuyên đề 28, viết về “Tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh”

với 3 nội dung, cụ thể: Cơ sở hình thành và phát triển tư tưởng đại đoàn kết của HồChí Minh; những vấn đề chủ yếu trong các luận điểm về ĐĐK của Hồ Chí Minh;vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổimới Các tác giả đã phân tích vị trí, vai trò của ĐĐK Nội dung ĐĐKDT Nội dung

tổ chức và xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất, thực hiện chiến lược ĐĐKDT.Đại đoàn kết dân tộc gắn liền với ĐKQT Vai trò của ĐKQT đối với cách mạngViệt Nam Nội dung, hình thức của khối đại đoàn kết quốc tế Nguyên tắc xây dựngĐKQT, được xác định là: đoàn kết trên cơ sở thống nhất có lý, có tình; đoàn kết trên

cơ sở độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường [102, tr.679-681] Và phương pháp thực hiệnĐĐK là: phương pháp tuyên truyền vận động quần chúng; phương pháp tổ chức;phương pháp xử lý các mối quan hệ [102, tr.688-689] Với nội dung trên các nhà

khoa học mới đưa ra nguyên tắc ĐKQT và phương pháp ĐĐKDT Còn nguyên tắc

ĐĐKDT, và phương pháp ĐKQT chưa được đề cập đến.

Trong luận án tiến sỹ: Phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh - những đặc

trưng và sự vận dụng để đổi mới phương pháp tuyên truyền của cán bộ tư tưởng cấp tỉnh và huyện của Đảng ta hiện nay (2004) [3], tác giả Hoàng Quốc Bảo đề cập

đến phương pháp tuyên truyền, các yếu tố ảnh hưởng đến phương pháp truyêntruyền, phân tích đặc trưng cơ bản của phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh:mang tính khoa học và cách mạng; mang tính đại chúng và nghệ thuật, kết hợp giữalời nói và hành động Phương pháp này rất quan trọng trong việc nâng cao cách thứctuyên truyền vận động quần chúng của cán bộ tỉnh, huyện

Trong luận án tiến sỹ: Vận dụng tư tưởng và phương pháp dân chủ của Hồ

Chí Minh trong quá trình thực hiện dân chủ XHCN ở Việt Nam (2003) [14], tác giả

Phạm Văn Bính nêu lên tư tưởng và phương pháp dân chủ của Hồ Chí Minh Tácgiả cho rằng: Dân chủ hóa được thực hiện trên cơ sở đoàn kết toàn dân đó chính làthực hiện dân chủ theo tư tưởng và phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh

PGS TS Trần Hậu với bài “Minh triết Hồ Chí Minh về dân, dân vận và đại

đoàn kết dân tộc”, đăng trên Tạp chí Triết học 3/2013, đã trình bày sự hình thành

minh triết Hồ Chí Minh về ĐĐKDT và một số vấn đề cơ bản trong minh triết HồChí Minh về ĐĐKDT

Tác giả cho rằng: Minh triết Hồ Chí Minh về ĐĐKDT hàm chứa những

nguyên tắc và phương pháp của sự đoàn kết Đó là 3 nguyên tắc: ĐĐKDT phải bảo

đảm lợi ích tối cao cho dân tộc và mang lại lợi ích thiết thực của người dân, giảiquyết hài hòa mối quan hệ giữa lợi ích chung của dân tộc với lợi ích của người dân;tin tưởng vào dân, biết dựa vào dân, coi dân là chủ thể, là nguyên tắc quan trọng củaĐKDT; muốn có ĐKDT bền vững, phải giữ vững nguyên tắc dân chủ và đồngthuận Và 3 phương pháp: Phương pháp tuyên truyền, giáo dục; phương pháp tổchức; phương pháp xử lý một cách sáng tạo, linh hoạt các mối quan hệ giữa các lựclượng trong khi thực hiện ĐĐKDT [45, tr.12-21]

Ngô Gia Thế trong bài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc và phương pháp

thực hiện đoàn kết tôn giáo” đăng trên Tạp chí triết học số 265 năm 2013, nêu lên

“Nguyên tắc đoàn kết tôn giáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh: Một là, lấy lợi ích của toàndân tộc và quyền lợi căn bản của con người làm mẫu số chung; hai là, tôn trọng và bảođảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân; và ba là, hoạt động của tôn giáophải tuân theo Hiến pháp, pháp luật của Việt Nam Còn phương pháp thực hiện đoànkết tôn giáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh là: Tôn trọng các chức sắc tôn giáo và quantâm tới các tín đồ tôn giáo; tích cực khai thác các giá trị nhân bản trong các tôn giáonhằm tập hợp lực lượng cách mạng của toàn dân; và phân biệt giữa tổ chức giáo dânchân chính với tổ chức và cá nhân giả danh tôn giáo” [109, tr.72] Tác giả đưa ra nhữngnguyên tắc và phương pháp đoàn kết tôn giáo của Hồ Chí Minh là nhằm góp phần củng

cố, xây dựng khối đoàn kết tôn giáo bền vững, đồng thời ngăn chặn âm mưu của bọn đếquốc, phản động lợi dụng tôn giáo để phá vỡ khối đoàn kết tôn giáo, đoàn kết toàn dân,chống phá sự nghiệp cách mạng của Đảng ta

Nhìn chung, những công trình trên chủ yếu nghiên cứu nội dung chiến lượcĐĐK Hồ Chí Minh với những nguyên tắc và phương pháp ĐĐK Các tác giả chưa

đề cập đầy đủ về nguyên tắc và phương pháp ĐĐK Hồ Chí Minh Các tác giả thiên

về nguyên tắc và phương pháp ĐĐKDT, hoặc nguyên tắc ĐKQT còn phương phápĐKQT dường như chưa được đề cập đến

1.3 Những nghiên cứu về giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn ết

n i chung và nguyên tắc, phương pháp đại đoàn ết n i riêng

Rất nhiều công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh ở nhiều giác độ khácnhau, song tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK luôn là vấn đề được quan tâm chú ý

Những học giả, những chính khách nước ngoài đã dày công tìm hiểu, nghiêncứu về Hồ Chí Minh, con người “vĩ đại trong số những người vĩ đại Lãnh tụ phithường của một dân tộc phi thường… Ít người đã đi qua lịch sử cận đại một cáchsáng chói như đồng chí Hồ Chí Minh Người trước hết là một trong những lãnh tụcách mạng kiệt xuất nhất từ xưa đến nay trên thế giới” [115, tr.39]

Tờ New York Times, số ra ngày 4-9-1969 viết: “Trong số các chính kháchcủa thế kỉ 20, ông Hồ Chí Minh là nhân vật nổi bật về tính bền bỉ, dẻo dai và lòngkiên nhẫn trong việc tìm kiếm mục tiêu độc lập cho Việt Nam và thành công trongviệc dung hòa chủ nghĩa cộng sản với chủ nghĩa dân tộc” [127, tr.2]

GS W.Lulei Khoa nghiên cứu châu Á, trường Đại học HUMBOLDT, Cộng hòadân chủ Đức cho rằng: “Vai trò của Hồ Chí Minh trong việc phấn đấu cho hòa bình, sựhiểu biết giữa các dân tộc, sự hợp tác thân thiện việc giải quyết phi bạo lực mâu thuẫngiữa các quốc gia còn chưa được nghiên cứu đánh giá đầy đủ Quan điểm của Hồ ChíMinh rất phù hợp với quan điểm của chúng ta ngày nay trong việc giải quyết các cuộcxung đột quốc tế Thực tế, sau cuộc chiến tranh thế giới thứ II, xu hướng giành hòabình thế giới bằng các giải pháp phi bạo lực còn yếu Chính Hồ Chí Minh, ngay từnhững ngày đầu sau cách mạng tháng Tám 1945 ở Việt Nam, luôn mong muốn hòabình đàm phán với Pháp Hòa bình, hạnh phúc cho nhân dân đó là ý nguyện cả đời củaNgười” [108, tr.57] W.Lulei đã nói lên giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kếtquốc tế, ngày nay chúng ta vẫn đang thực hiện tư tưởng đó

Luận văn thạc sỹ Triết học “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc và

bài học lịch sử đối với Hàn Quốc” của Kim Suk Soon [53] khẳng định: Quan

điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về ĐĐKDT, đó là đoàn kết toàn dân, là nhân tố tạothành sức mạnh dân tộc Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, phát huy

tư tưởng ĐĐKDT của Hồ Chí Minh cách mạng Việt Nam đã giành thắng lợi Đây làbài học quý giá đối với Hàn Quốc trong việc tiến tới thống nhất Nam, Bắc TriềuTiên

Công trình “Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh”, do GS Phùng Hữu Phú

(Chủ biên), các tác giả phân tích những nội dung của chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh

và nêu lên sự quán triệt nó trong đường lối, chính sách của Đảng, Đảng Cộng sảnViệt Nam tiếp tục giương cao ngọn cờ ĐĐK Hồ Chí Minh, trong thời kỳ lịch sửmới Các tác giả cho rằng: “Để tư tưởng đại đoàn kết của Đảng có thể đi vào cuộcsống và phát huy triệt để sức mạnh, không thể dừng lại ở đường lối chung, nhữngchủ trương chung mà cần thiết phải có những chính sách, giải pháp đồng bộ, kiên

quyết Nghiên cứu, phát triển, vận dụng Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh và

quán triệt chiến lược đó trong nhận thức, hành động, ở thời điểm này, có ý nghĩa rấtthiết thực” [97, tr.184] Các tác giả nhấn mạnh rằng, Đảng ta quán triệt tư tưởngĐĐK Hồ Chí Minh vào chủ trương, đường lối để khẳng định giá trị, sức sống của tưtưởng ĐĐK Hồ Chí Minh đối với cách mạng nước ta song lại chưa đưa ra hệ giá trị

của Chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh.

PGS TS Nguyễn Khánh Bật, PGS TS Bùi Đình Phong, PGS TS Hoàng

Trang với công trình “Một số nội dung cơ bản trong tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh”,

các tác giả đã trình bày nội dung tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh và khẳng định giá trịtrường tồn của tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh Đó là:

- Tư tưởng ĐĐK của Hồ Chí Minh đã được nhân dân ghi nhận, được cácđồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhắc đi nhắc lại nhiều lần như một bài học lớn, có ýnghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc

- Nhân dân và các học giả trên thế giới đánh giá Hồ Chí Minh như là biểu tượng của sự kết hợp hài hòa văn hóa và sức mạnh Đông – Tây

- Chúng ta phải tiếp tục khẳng định, nhấn mạnh những vấn đề có tính nguyên tắc trong tư tưởng ĐĐK của Người

- Công cuộc đổi mới đòi hỏi Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam phảicoi việc vận dụng và phát triển tư tưởng ĐĐK của Hồ Chí Minh là nhiệm

vụ hàng đầu [10, tr.123-140]

Song các tác giả chưa làm rõ hệ giá trị về mặt lý luận và thực tiễn của tưtưởng ĐĐK Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam cũng như thế giới

Trong cuốn “Hồ Chí Minh với chiến lược ĐKQT trong cách mạng giải

phóng dân tộc”, PGS.TS Lê Văn Yên đã trình bày những quan điểm cơ bản của

chiến lược ĐKQT Hồ Chí Minh và nêu lên giá trị thực tiễn của chiến lược ĐKQT

Hồ Chí Minh Giá trị thực tiễn chiến lược ĐKQT Hồ Chí Minh được tác giả đề cập:1).Hiện thực hóa khẩu hiệu đoàn kết của CNMLN; 2).bắc nhịp cầu đoàn kết, hữunghị giữa các dân tộc; 3).Giá trị thực tiễn trong giai đoạn ngày nay [126, tr.255-256] Chiến lược ĐKQT Hồ Chí Minh có giá trị rất lớn cả về mặt lý luận và thựctiễn Trong công trình này tác giả đã đề cập giá trị thực tiễn của ĐKQT trên một sốnét cơ bản, “đó là những bài học quý cần được nhận thức và vận dụng sáng tạo chophù hợp cách mạng Việt Nam và thế giới tiến bộ trong giai đoạn hiện nay” [126,tr.257-258]

Tóm lại, các công trình nghiên cứu phần lớn bàn về: Vận dụng ĐĐKDT Hồ Chí

Minh vào cách mạng Việt Nam, hoặc kết hợp ĐKDT với ĐKQT Rất ít công trình đềcập đến giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK Đặc biệt giá trị của tư tưởng Hồ ChíMinh về nguyên tắc, phương pháp ĐĐK thì chưa có công trình nào bàn tới

1.4 Một số vấn đề đ t ra, luận án cần tiếp tục nghiên cứu và giải quyết

Hồ Chí Minh đã có nhiều cống hiến quan trọng cả về lý luận và thực tiễn chophong trào cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới trong việc xây dựng khốiĐĐKDT và ĐKQT Đã có nhiều nhà khoa học, nhiều học giả viết về Hồ Chí Minh

Quá trình tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK nói chung về nguyên tắc,phương pháp ĐĐK nói riêng, ta nhận thấy vấn đề tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK, vềĐĐKDT, về ĐKQT, về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại và sự vậndụng vào cách mạng Việt Nam, được nghiên cứu trong rất nhiều công trình Riêng vấn

đề tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp ĐĐK thì đề cập rất ít, chỉ đề cập

về mặt nội dung và cũng chưa đầy đủ Có thể nêu một số vấn đề cơ bản sau:

- Hầu hết các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK, chưa đisâu nghiên cứu các phạm trù, khái niệm về đoàn kết, ĐĐK; nguyên tắc, nguyên tắc ĐĐK,nguyên tắc ĐĐK Hồ Chí Minh; phương pháp, phương pháp ĐĐK, phương pháp ĐĐK

Hồ Chí Minh Chỉ có một số công trình bàn về “phương pháp và phong cách Hồ ChíMinh”, “phương pháp luận Hồ Chí Minh”

- Các công trình chủ yếu trình bày cơ sở, quá trình hình thành tư tưởng ĐĐK

Hồ Chí Minh Chưa đề cập đến cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên

tắc, phương pháp ĐĐK.

- Các nhà khoa học đã làm sáng tỏ nội dung tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh,

song tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp ĐĐK lại rất ít công trình đề cập

đến

- Các công trình chủ yếu nghiên cứu về việc vận dụng tư tưởng ĐĐK Hồ Chí

Minh vào cách mạng Việt Nam, và đưa ra một số biện pháp thực hiện ĐKDT Về

giá trị của tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh chưa được bàn nhiều Đặc biệt là giá trị, ý

nghĩa của tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp ĐĐK đối với cáchmạng Việt Nam nói riêng cũng như đối với cách mạng thế giới nói chung chưa đượcbàn đến Bởi từ trước đến nay, các nhà khoa học luôn đặt nguyên tắc, phương phápĐĐK Hồ Chí Minh trong nội dung chiến lược ĐĐK Hồ Chí Minh để nghiên cứutổng thể về tư tưởng ĐĐK Hồ Chí Minh Chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu

chuyên biệt “Tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp ĐĐK”.

- Trên cơ sở kế thừa thành quả trong những công trình nghiên cứu của cáctác giả đi trước, cũng như những vấn đề mà các công trình nghiên cứu chưa đề cậpđến, luận án này từ góc độ triết học tiếp tục triển khai nghiên cứu, làm rõ những vấn

đề sau:

Thứ nhất, nêu rõ khái niệm đoàn kết, ĐĐK Hồ Chí Minh; nguyên tắc và

nguyên tắc ĐĐK Hồ Chí Minh; phương pháp và phương pháp ĐĐK Hồ Chí Minh;mối quan hệ giữa nguyên tắc và phương pháp

Thứ hai, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về nguyên tắc, phương pháp ĐĐK

Thứ ba, làm rõ vị trí vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc,

phương pháp ĐĐK; phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc,phương pháp ĐĐK với tính cách là một hệ thống: Tư tưởng Hồ Chí Minh vềnguyên tắc ĐĐKDT, nguyên tắc ĐKQT; Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương phápĐĐKDT và phương pháp ĐKQT

Thứ tư, nêu lên giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về

nguyên tắc, phương pháp ĐĐK trong giai đoạn hiện nay

Tiểu ết chương 1

Đại đoàn kết là một nội dung quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh Vì vậy,

đã có nhiều người quan tâm, nghiên cứu Các tác giả có những cách tiếp cận khác nhau

về vấn đề ĐĐK trong tư tưởng Hồ Chí Minh Những công trình khoa học trên đã gợi

mở một số vấn đề chung về chiến lược ĐĐK của Hồ Chí Minh và đã đem lại nhiều ýnghĩa sâu sắc đối với cách mạng nước ta, cũng như cách mạng thế giới

Dù đã có nhiều công trình, bài viết nghiên cứu về tư tưởng ĐĐK của Hồ ChíMinh, song những công trình đó chủ yếu phân tích về: Cơ sở hình thành; nội dung

tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK; sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK của

Đảng ta trong các thời kỳ cách mạng Vấn đề nguyên tắc và phương pháp ĐĐK

trong tư tưởng của Người còn ít được nghiên cứu với tính chất là một hệ thống, đặc biệt là nghiên cứu từ góc độ triết học.

Nguyên tắc, phương pháp ĐĐK của Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng trongviệc phát huy sức mạnh ĐKDT, sức mạnh ĐKQT Ngày nay, trước yêu cầu đẩymạnh toàn diện công cuộc đổi mới, việc phát huy sức mạnh đoàn kết trong Đảng,trong toàn dân tộc và ĐKQT càng cần thiết hơn bao giờ hết, chúng ta phải coi trọng,vận dụng, tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐĐK trong thực tiễn Muốn vậy, phải nắmvững tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc, phương pháp ĐĐK Đây là một trongnhững phương diện lý luận đặc sắc trong di sản tư tưởng của Người nhưng lại chưađược nghiên cứu thấu đáo Thực tế này đã thúc đẩy tác giả đi sâu nghiên cứu với hyvọng góp một tiếng nói, một sự lý giải khoa học về vấn đề nêu trên

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

VỀ NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP ĐẠI ĐOÀN KẾT

TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

2.1 Các khái niệm cơ bản

2.1.1 Khái niệm nguyên tắc, nguyên tắc đại đoàn ết

* Khái niệm nguyên tắc

Nguyên tắc là một khái niệm xuất hiện từ lâu trong lịch sử nhận thức của

nhân loại Nó được rút ra từ thực tế khách quan để chỉ đạo hành động.

Nguyên tắc có thể được hiểu là:

1) Điều cơ bản đã được quy định để dùng làm cơ sở cho các mối quan hệ xã hội.2) Điều cơ bản rút ra từ thực tế khách quan để chỉ đạo hành động

3) Phép tắc hoặc chuẩn tắc, điều lệ căn bản phải tôn trọng trong lời nói hoặc

xử sự

Với định nghĩa trên, nguyên tắc được hiểu là những điều rút ra từ hiện thựckhách quan, là những quy tắc, là những chuẩn tắc, điều lệ căn bản để chỉ đạo hànhđộng

Trong cuộc sống có nhiều điều được rút ra để chỉ dẫn con người hành độngđạt hiệu quả cao hơn, những điều đó được xây dựng thành nguyên tắc Những lĩnh

vực khác nhau thì có nguyên tắc khác nhau Nguyên tắc có đặc điểm là không biến

đổi, dù hoàn cảnh thay đổi Tuy nhiên, quan niệm này cần được hiểu một cách biện chứng, không cứng nhắc máy móc Tính “không đổi” ở đây là có tính tương đối

không được tuyệt đối hóa Nó động chứ không tĩnh, biện chứng chứ không siêuhình

Trong cuốn “Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh”, PGS TS Hoàng Trang,

PGS TS Phạm Ngọc Anh cho rằng: “Nguyên tắc thường được hiểu là những quyđịnh chặt chẽ, có phần khô khan cứng nhắc” [120, tr.65] Ở đây các tác giả xemnguyên tắc là những điều được đặt ra (quy định) và không thay đổi, không bị tácđộng bởi điều kiện hoàn cảnh, nó “có phần khô khan cứng nhắc”