Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án Luận án góp phần làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giácán bộ; những kết quả đạt được cũng như những hạn chế, nguyên nhân vànhững vấn đ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS.TS Phạm Ngọc Anh
2 TS Dương Văn Duyên
Hà Nội - 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Sau một thời gian học tập, nghiên cứu tại Trường Đại học Khoa học Xãhội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, được sự giúp đỡ của Nhà trường,các Phòng ban, Khoa Triết học, nay tôi đã hoàn thành chương trình học tập vàbảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp Đại học Quốc gia
Xin chân thành cảm ơn các thầy, cô trong Ban giám hiệu nhà trường,Phòng Đào tạo sau đại học, Khoa Triết học Trường Đại học Khoa học Xã hội
và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi họctập, nghiên cứu và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ Chuyên ngành Chủ nghĩaduy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử
Với sự kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơnPGS.TS Phạm Ngọc Anh và TS Dương Văn Duyên đã trực tiếp hướng dẫntôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án tiến sĩ
Xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Thúy Vân; PGS.TS NguyễnAnh Tuấn, GS.TS Hoàng Chí Bảo, GS.TS Nguyễn Ngọc Long, PGS.TS LạiQuốc Khánh, GS.TS Trần Phúc Thăng, GS.TS Mạch Quang Thắng, PGS.TS.Bùi Đình Phong, PGS.TS Dương Văn Thịnh, PGS.TS Nguyễn Ngọc Hà,PGS.TSKH Lương Đình Hải, PGS.TS Nguyễn Hồng Dương, PGS.TS ĐặngHữu Toàn, TS Trần Thị Hạnh và các nhà khoa học, các thầy, cô khác đã góp
ý để tôi chỉnh sửa và hoàn thiện luận án tiến sĩ
Tôi cũng vô cùng biết ơn sự động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện của giađình, bạn bè và các đồng nghiệp trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoànthiện luận án tiến sĩ
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Phạm Ngọc Anh và TS Dương Văn Duyên Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là hoàn toàn trung thực, đúng quy định, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.
Hà Nội, ngày 27 tháng 7 năm 2015
Tác giả luận án
Lê Đình Thảo
Trang 5MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 1
QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 71.1 Các công trình nghiên cứu có đề cập đến tư tưởng Hồ Chí
Minh về đánh giá cán bộ 71.2 Các công trình nghiên cứu có đề cập đến sự vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước tahiện nay . 161.3 Những vấn đề đặt ra liên quan đến việc nghiên cứu tư tưởng
Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ và sự vận dụng vào côngtác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay . 27
Kết luận chương 1 30
Chương 2: NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐÁNH
GIÁ CÁN BỘ……… 312.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và vị trí, vai trò của đánh
giá cán bộ……… 312.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung đánh giá cán bộ và các
yêu cầu có tính nguyên tắc trong đánh giá cán bộ………… 382.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về các khâu trong quá trình đánh giá
cán bộ và cách thức đánh giá cán bộ 60
Kết luận chương 2 71
Chương 3: SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO
CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ CÁN BỘ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 723.1 Những kết quả đạt được trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí
Trang 6Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay vànguyên nhân 723.2 Những hạn chế trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay vànguyên nhân 843.3 Một số vấn đề đặt ra trong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay . 96
Kết luận chương 3 106
Chương 4: MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ CÁN BỘ Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY 108
4.1 Một số quan điểm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ
Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay 1084.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ
Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay 119
Kết luận chương 4 146
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Cán bộ là những người có vai trò rất lớn đối với toàn bộ sự nghiệp cáchmạng Vì vậy, Hồ Chí Minh rất quan tâm đến công tác cán bộ, trong đó cóđánh giá cán bộ Hồ Chí Minh đã phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn vàgiới thiệu cho Đảng nhiều cán bộ ưu tú, xuất sắc Hồ Chí Minh luôn căn dặnĐảng ta phải quan tâm làm tốt công tác cán bộ, trong đó có đánh giá cán bộ.Trên cương vị là người đứng đầu Đảng, Nhà nước, với tinh thần yêu nước,thương dân sâu sắc, tất cả chỉ vì dân, vì nước, Hồ Chí Minh đã chỉ ra nhữngsai lầm, khuyết điểm mà các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị có thể mắcphải trong công tác đánh giá cán bộ Hồ Chí Minh cũng có nhiều bài nói, bàiviết có đề cập đến cán bộ, công tác cán bộ, trong đó có đánh giá cán bộ Thực
tế chỉ đạo công tác cán bộ, phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, lựa chọn, sửdụng cán bộ và những bài nói, bài viết có đề cập đến cán bộ và công tác cán
bộ của Hồ Chí Minh đã để lại cho Đảng ta nhiều chỉ dẫn vô cùng quý báu vềcông tác cán bộ, trong đó có đánh giá cán bộ Nghiên cứu vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh là một trong những cơ sở giúp cho Đảng ta thực hiện tốt côngtác đánh giá cán bộ hiện nay
Trong quá trình lãnh đạo, Đảng ta luôn quan tâm đến công tác cán bộ,trong đó có đánh giá cán bộ Bước sang thời kỳ đổi mới, Đảng ta đã đề raChiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Đảng ta cũng đã xây dựng và ban hành Quy chế đánh giá cán bộ Với sự quantâm lãnh đạo của Đảng, nhiều nơi đã thực hiện tốt công tác đánh giá cán bộ,đảm bảo khách quan, công tâm, chính xác, khoa học và kịp thời trong đánhgiá cán bộ Song bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đánh giá cán bộ ởnước ta hiện nay còn nhiều hạn chế, yếu kém, đánh giá cán bộ ở nhiều nơi cònthiếu khách quan, công tâm, khoa học, nhiều cán bộ có đức, có tài, có phẩm
Trang 8chất và năng lực tốt không được phát hiện và trọng dụng, trong khi đó nhiềucán bộ yếu kém, mắc sai lầm, khuyết điểm chưa được phát hiện và xử lý kịpthời, dẫn đến hậu quả là không đạt được những mục tiêu phát triển kinh tế,chính trị, văn hóa, xã hội, gây ra nhiều bức xúc trong cán bộ, đảng viên và cáctầng lớp nhân dân Tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương bakhóa VIII, Đảng ta khẳng định: “Đánh giá cán bộ được coi là khâu tiền đềquan trọng nhất nhưng vẫn là khâu khó và yếu nhất, khó nhất là đánh giá cái
“tâm”, cái “tầm” và bản lĩnh chính trị của cán bộ; đánh giá cán bộ vẫn cònhình thức, chưa phản ánh đúng được thực chất cán bộ” [31, tr 213] Đến Nghịquyết Trung ương bốn khóa XI, Đảng ta tiếp tục khẳng định việc đánh giá, sửdụng cán bộ ở nhiều nơi vẫn còn tình trạng “chưa thật công tâm, khách quan”[33, tr 22]
Trong quá trình lãnh đạo, Đảng ta cũng luôn quan tâm đến nghiên cứuvận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó có tư tưởng của Người về đánh giácán bộ Cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, Đảng ta khẳng định lấy tư tưởng HồChí Minh, trong đó có tư tưởng của Người về đánh giá cán bộ làm nền tảng tưtưởng và kim chỉ nam Vì vậy, có thể nói, những kết quả đạt được trong côngtác đánh giá cán bộ của Đảng cũng chính là kết quả của việc vận dụng tưtưởng Hồ Chí Minh Đồng thời tình trạng nhiều nơi còn thiếu khách quan,công tâm, chính xác, khoa học, kịp thời trong đánh giá cán bộ cũng cho thấyviệc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước tahiện nay còn nhiều hạn chế cần khắc phục
Phát huy những kết quả đạt được, đồng thời khắc phục những hạn chếnhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánhgiá cán bộ ở nước ta hiện nay là điều đặc biệt cần thiết và cấp bách Bởi vì cónâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ thì mới
có thể thực hiện tốt các khâu còn lại của công tác cán bộ, từ đó mới xây dựng
Trang 9Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh, củng
cố được tình cảm, niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào sự lãnh đạocủa Đảng, mục tiêu lý tưởng cách mạng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,
tổ chức thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa,
xã hội
Với những lý do như đã nêu, chúng tôi đã chọn vấn đề “Tư tưởng
Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ và sự vận dụng vào trong công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ triết học của mình.
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu đã nêu, nhiệm vụ của luận án đượcxác định:
Một là, phân tích, khái quát và rút ra những nội dung cơ bản của tưtưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ
Hai là, phân tích và rút ra những kết quả đạt được cũng như những hạnchế, nguyên nhân của những kết quả đạt được và của những hạn chế trongviệc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước tathời gian qua
Ba là, phân tích và thấy được những vấn đề cơ bản đang đặt ra trongvận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta
Trang 10Bốn là, đề xuất những quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả củaviệc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước tahiện nay.
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1 Đối tượng nghiên cứu của luận án
Đối tượng nghiên cứu của luận án là tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giácán bộ và sự vận dụng tư tưởng đó vào trong công tác đánh giá cán bộ ở nước
ta hiện nay
3.2 Phạm vi nghiên cứu của luận án
Xoay quanh tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ có nhiều vấn đềcần được nghiên cứu làm rõ Đó là những vấn đề về cơ sở, tiền đề hình thành
tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ; quá trình hình thành và phát triển
tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ; nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh vềđánh giá cán bộ Ở luận án này, chúng tôi dừng lại ở việc nghiên cứu làm rõnhững nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ được thể hiện thông quanhững bài nói, bài viết và thực tế chỉ đạo, đánh giá, phát hiện, lựa chọn và sửdụng cán bộ của Người Ở luận án này, chúng tôi dừng lại ở việc nghiên cứu
và đề cập đến nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ được thểhiện chủ yếu thông qua những bài nói, bài viết được in trong Hồ Chí Minhtoàn tập, 15 tập, xuất bản lần thứ 3, năm 2011
Đánh giá cán bộ có đánh giá của Đảng, Nhà nước, của các tổ chứcchính trị - xã hội và đánh giá của nhân dân Ở luận án này, chúng tôi dừng lại
ở việc nghiên cứu về sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánhgiá cán bộ của Đảng từ khi có Nghị quyết Trung ương ba khóa VIII (năm 1997)đến nay
Trang 114 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Cơ sở lý luận
Luận án dựa vào những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam có liênquan đến vấn đề cán bộ, công tác cán bộ và đánh giá cán bộ
4.2 Phương pháp nghiên cứu
Để triển khai các nội dung nghiên cứu của luận án, chúng tôi đã vậndụng hệ thống các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủnghĩa duy vật lịch sử, trong đó đặc biệt chú ý đến các phương pháp phân tích,tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa, trừu tượng hóa, lôgíc và lịch
sử, từ trừu tượng đến cụ thể
5 Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án
- Đề cập một cách tương đối đầy đủ và có hệ thống những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ
- Đề cập một cách tương đối đầy đủ và có hệ thống những kết quả đạtđược cũng như những hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đang đặt ra trongvận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta
- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp có ý nghĩa phương pháp luậnnhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giácán bộ ở nước ta hiện nay
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Luận án góp phần làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giácán bộ; những kết quả đạt được cũng như những hạn chế, nguyên nhân vànhững vấn đề đang đặt ra trong việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vàocông tác đánh giá cán bộ ở nước ta; đề xuất một số quan điểm và giải pháp có
ý nghĩa phương pháp luận nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ ChíMinh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay
Trang 12Kết quả nghiên cứu của luận án là tài liệu tham khảo cho cán bộ, đảngviên và những người quan tâm đến công tác cán bộ Nó cũng có thể đượcdùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu giảng dạy môn tư tưởng HồChí Minh, nhất là các chuyên đề có liên quan đến công tác xây dựng Đảng,Nhà nước và hệ thống chính trị nói chung.
7 Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận ángồm 4 chương, 11 tiết
Trang 13Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN
ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Các công trình nghiên cứu có đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ
Trong những năm qua, xuất phát từ những yêu cầu của công tác xâydựng Đảng và Nhà nước, đấu tranh khắc phục tình trạng suy thoái về chínhtrị, đạo đức, lối sống, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, cửa quyền, sự yếukém về năng lực, làm việc không có hiệu quả của một bộ phận không nhỏ cán
bộ, trên cơ sở các quan điểm, đường lối của Đảng, đã có nhiều công trìnhnghiên cứu của các nhà khoa học, với mức độ khác nhau, trực tiếp hoặc giántiếp có đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, trong
đó có đánh giá cán bộ Đó là các công trình nghiên cứu tiêu biểu như:
- Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam của
GS.TS Mạch Quang Thắng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1995 Ở côngtrình này, tác giả đã dành một phần để phân tích và đề cập đến tư tưởng HồChí Minh về những phẩm chất và năng lực của người cán bộ như: phải tuyệtđối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với sự nghiệp cách mạng của nhândân, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, luôn có mối liên hệ mật thiết vớinhân dân, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhân dân, bảo đảm quyền làmchủ thuộc về nhân dân; có năng lực lãnh đạo, năng lực tổ chức thực hiện cácđường lối, chủ trương của Đảng, có trí tuệ, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ,khiêm tốn học hỏi nhân dân, học tập nghiên cứu lý luận, biết vận dụng chủnghĩa Mác - Lênin vào giải quyết những vấn đề của thực tiễn, không ngừnghọc tập nâng cao trình độ, không được mắc bệnh chủ quan, không quan liêu,không phô trương hình thức, làm việc theo kiểu bàn giấy, chỉ tay năm ngón
Trang 14Cũng ở công trình này, GS.TS Mạch Quang Thắng đã đề cập đến tư tưởng
Hồ Chí Minh về sự cần thiết phải hiểu cán bộ, đánh giá, lựa chọn và sử dụngđúng cán bộ Theo tác giả, trong đánh giá, lựa chọn và sử dụng cán bộ, HồChí Minh khẳng định phải xác định được những yêu cầu của thực tiễn đối vớitừng cán bộ cụ thể, phải phát huy được tự phê bình của cán bộ, căn cứ vàonhững việc làm của cán bộ, kết quả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ và phảithông qua nhiều việc làm khác nhau của cán bộ, phải dựa vào dân chúng vànghe theo nguyện vọng của dân chúng
- Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo và sức chiến
đấu của Đảng trong điều kiện đảng cầm quyền của PGS Lê Văn Lý (Chủ biên),
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2002 Ở công trình này, các tác giả đã dành mộtphần để đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ Theo cáctác giả, khi xem xét, lựa chọn, sử dụng cán bộ, Hồ Chí Minh lưu ý cần phải căn cứvào tiêu chuẩn cán bộ Việc xác định tiêu chuẩn cán bộ phải xuất phát từ nhữngyêu cầu của thực tiễn chứ không phải từ ý muốn chủ quan của người làm công táccán bộ Đánh giá, lựa chọn cán bộ phải xem xét cả về đức và tài, phẩm chất vànăng lực của cán bộ Đánh giá cán bộ phải căn cứ vào những việc làm của cán bộ,xem xét những việc làm của cán bộ cả trong những tình huống gay cấn, khi gặpkhó khăn, phức tạp chứ không chỉ trong những lúc thuận lợi Để hiểu được cán bộ,đánh giá, lựa chọn đúng cán bộ, đòi hỏi người làm công tác cán bộ phải kháchquan, công tâm, “không thiên tư, thiên vị”, định kiến, hẹp hòi
- Công trình Một số quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Nhà nước
pháp quyền của PGS.TS Phạm Ngọc Anh (Trong Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam do Vũ Văn Hiền - Đinh Xuân Lý (Đồng chủ biên)),
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2003 Ở công trình này, tác giả đã đề cập đến tưtưởng Hồ Chí Minh về sự cần thiết phải quan tâm làm tốt công tác
Trang 15đánh giá cán bộ trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và
vì dân Theo tác giả, trong quan niệm Hồ Chí Minh, cán bộ không chỉ làngười đề ra đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật mà còn là nhữngngười có trách nhiệm tuyên truyền, vận động và tổ chức nhân dân thực hiệnthắng lợi các đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhànước Để làm được những điều đó đòi hỏi cán bộ phải khách quan, công tâm,nghiêm minh và gương mẫu trong việc thực thi các đường lối, chủ trương củaĐảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Thường xuyên kiểm tra, đánhgiá cán bộ là cơ sở cần thiết giúp cho cán bộ chấp hành tốt các đường lối, chủtrương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Đây là một trongnhững cơ sở cần thiết để nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo, quản lý củaĐảng và Nhà nước, thực hiện tốt các đường lối, chủ trương của Đảng, chínhsách và pháp luật của Nhà nước
- Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh với việc đào tạo, bồi dưỡng, sử
dụng cán bộ hiện nay ở nước ta của TS Dương Văn Duyên (Trong Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam do Vũ Văn Hiền - Đinh Xuân Lý
(Đồng chủ biên)), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2003 Ở công trình này, tác giả
đã đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về những phẩm chất và năng lực đối với cán
bộ Tác giả khẳng định, theo Hồ Chí Minh, cán bộ phải là người biết đặt lợi ích củaĐảng, của cách mạng, của nhân dân lên trên hết và lên trước hết; có mối quan hệmật thiết với nhân dân, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhân dân, hiểu nhân dân;
có khả năng tham gia xây dựng, hoạch định đường lối, chính sách, pháp luật; tuyêntruyền, vận động, tổ chức nhân dân thực hiện tốt các đường lối, chủ trương củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; có am hiểu về lĩnh vực công tác Ở đây,tác giả gián tiếp đã chỉ ra tư tưởng Hồ Chí Minh về sự cần thiết phải thấy được cảphẩm chất và năng lực khi đánh giá, lựa chọn, sử dụng cán bộ
Trang 16- Công trình Xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt của Lê Đức Bình,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2003 Ở công trình này, tác giả đã phân tích
và đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về những yêu cầu cơ bản đối với cán bộnhư phải ra sức thực hiện các đường lối, chính sách của Đảng; tôn trọngquyền làm chủ của nhân dân, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhân dân,quan tâm phát huy vai trò của nhân dân tham gia vào các công việc lãnh đạo,quản lý của Đảng và Nhà nước Ở công trình này, Lê Đức Bình cũng đã dànhmột phần đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp đánh giá cán bộ.Theo tác giả, trong quan niệm Hồ Chí Minh, đánh giá cán bộ đòi hỏi khôngđược dừng lại ở lời nói mà phải căn cứ vào những việc làm của cán bộ, kếtquả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, một cán bộ chỉ được coi là tốt, có nănglực khi phấn đấu hoàn thành tốt các công việc được giao
- Công trình Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ công
chức của TS Thang Văn Phúc và TS Nguyễn Minh Phương (Đồng chủ biên), Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2005 Ở công trình này, các tác giả đã đề cập đến nhiềunội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh về các phẩm chất và năng lực của cán bộ Cáctác giả khẳng định trong quan niệm Hồ Chí Minh, cán bộ phải là những người có ýthức phục vụ nhân dân, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhân dân, toàn tâm, toàn
ý phục vụ nhân dân; tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân; cần, kiệm, liêm,chính, chí công vô tư; trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng đặt lợi ích của Đảng lêntrên hết, một lòng một dạ phục vụ lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân laođộng; hòa mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu quần chúng,lắng nghe ý kiến của quần chúng; gương mẫu trong công việc; luôn tự phê và phêbình; thật thà, ngay thẳng, không dấu dốt, không sợ khuyết điểm, luôn khiêm tốn,cầu thị để tiến bộ; có gan phụ trách, có gan làm việc; thực hiện nghiêm chỉnh quanđiểm, đường lối, chính sách của Đảng, sẵn sàng nhận và phấn đấu hoàn thành
Trang 17tốt các công việc được giao, có khả năng lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức, phối hợpthực hiện các mặt công tác, có khả năng cùng tập thể hoạch định và đề ra cácquyết định đúng đắn.
- Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ của
PGS.TS Bùi Đình Phong, Nxb Lao động, Hà Nội 2006 Ở công trình này, tác giả
đã nghiên cứu và đề cập đến nhiều nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ vàđánh giá cán bộ Theo tác giả, trong quan niệm Hồ Chí Minh, cán bộ là nhữngngười suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng, ra sức làm việc cho Đảng,luôn giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt các đường lối chính sách của Đảng,đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lên trên và lên trước lợi ích cá nhân, hết lònghết sức phục vụ nhân dân, vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫutrong mọi công việc; có khả năng tổ chức và động viên quần chúng thực hiện tốtcác đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, có mối liên hệ chặtchẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, học hỏi nhân dân, hiểu nhân dân.Cán bộ là gốc của mọi công việc, muôn việc thành công hay thất bại là do cán bộtốt hay kém Đảng phải thường xuyên quan tâm làm tốt công tác đánh giá cán bộ.Bởi vì, có thường xuyên làm tốt công tác đánh giá cán bộ thì mới phân biệt đượcđâu là cán bộ tốt, đâu là cán bộ yếu kém, thấy được ưu điểm, nhược điểm của cán
bộ, lựa chọn và sử dụng đúng cán bộ, khéo kết hợp được các loại cán bộ, đồng thờiphát hiện và xử lý, thay thế kịp thời những cán bộ yếu kém, mắc sai lầm khuyếtđiểm Đánh giá cán bộ không được dừng lại ở một việc, một lúc, mà phải xem toàn
cả lịch sử, toàn cả công việc của cán bộ, không được định kiến hẹp hòi, tùy tiện, vônguyên tắc Đánh giá, lựa chọn cán bộ phải căn cứ vào tiêu chuẩn cán bộ, nhữngviệc làm của cán bộ và kết quả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, không được xuấtphát từ những suy nghĩ, tình cảm cá nhân Đánh giá cán bộ cần phải phân biệtđược cán bộ tốt với cán bộ làm được việc Một cán bộ làm
Trang 18được việc chưa chắc đã là cán bộ tốt Một cán bộ chỉ được coi là tốt khi khôngchỉ có năng lực, trình độ mà còn phải có phẩm chất và tinh thần trách nhiệmcao trong mọi công việc Vì vậy, khi đánh giá cán bộ, không chỉ thấy kết quảthực hiện nhiệm vụ của cán bộ, mà còn phải thấy được tính chất và tinh thầntrách nhiệm trong các công việc của cán bộ.
- Công trình Đánh giá, quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản
lý thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của PGS.TS Trần Đình Hoan
(Chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2009 Ở công trình này, khi đề cậpđến những vấn đề lý luận về công tác cán bộ, các tác giả đã đề cập đến tư tưởng
Hồ Chí Minh về sự cần thiết phải gắn đánh giá cán bộ với những yêu cầu cụ thể,nhiệm vụ cụ thể, con người cụ thể Đánh giá cán bộ là công việc thường xuyên,không chỉ xem ngoài mặt mà phải xem tính chất của họ, không chỉ xem một việc
mà mọi công việc, không chỉ xem xét công tác mà cả cách sinh hoạt, không chỉ xét
họ đối với ta mà còn phải xét cả họ với người khác, không chỉ thấy ưu điểm màcòn phải thấy cả khuyết điểm Đánh giá cán bộ cần phải đánh giá cả về đức và tài,trong đó đức là gốc, đức có trước tài Đánh giá cán bộ đòi hỏi phải khách quan, độlượng, chí công vô tư, không thành kiến, hẹp hòi
- Công trình Hồ Chí Minh đào tạo cán bộ và trọng dụng nhân tài của
PGS.TS Đức Vượng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2010 Ở công trình này, tácgiả đã đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về tư cách của người cán bộ, tiêu chuẩncán bộ, tiêu chí lựa chọn cán bộ Theo đó, cán bộ phải là những người trung thành,hăng hái trong công việc; có mối liên hệ bền chặt trong nhân dân, hiểu dân, biếtdân, luôn quan tâm đến lợi ích của nhân dân; có khả năng giải quyết các vấn đềtrong hoàn cảnh khó khăn, thất bại không hoang mang, thắng lợi không kiêu ngạo;
có ý thức tổ chức kỷ luật; được quần chúng tin cậy, mến phục Tác giả cũng đã đềcập đến nhiều nội dung tư tưởng Hồ
Trang 19Chí Minh về đánh giá, lựa chọn cán bộ Tác giả chỉ ra cho thấy, theo Hồ ChíMinh, Đảng phải thường xuyên quan tâm làm tốt công tác đánh giá cán bộ.Đánh giá cán bộ phải thông qua nhiều việc làm khác nhau của cán bộ Đánhgiá, lựa chọn và sử dụng cán bộ phải căn cứ vào sở trường, năng lực của cán
bộ và phải xuất phát từ yêu cầu của công việc Để đánh giá, lựa chọn, sử dụngđúng cán bộ đòi hỏi người làm công tác cán bộ phải có cái tâm trong sáng,không được định kiến, hẹp hòi, “thiên tư, thiên vị”
- Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ của
PGS TS Lại Quốc Khánh, Tạp chí lý luận chính trị, số 4/2012 Ở công trìnhnày, tác giả đã đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của cán bộtrong toàn bộ sự nghiệp cách mạng, những phẩm chất cần có của đội ngũ cán
bộ và những yêu cầu cơ bản trong công tác cán bộ, trong đó có đánh giá cán
bộ Theo tác giả, trong quan niệm Hồ Chí Minh, đánh giá cán bộ đòi hỏi phảithấy được cái hay cũng như cái dở ở cán bộ, “không nên chấp nhất”, phải cóquan điểm phát triển Đánh giá cán bộ phải khách quan, công tâm và phảithông qua nhiều việc làm khác nhau của cán bộ
- Công trình Học tập và làm theo phong cách nêu gương Hồ Chí Minh
của PGS.TS Phạm Ngọc Anh, Tạp chí Tuyên giáo, số 10/2013 Ở công trìnhnày, tác giả đã đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về những yêu cầu đạo đứcđối với cán bộ Theo tác giả, trong quan niệm Hồ Chí Minh, cán bộ phải lànhững người cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, nói đi đôi với làm Vớicán bộ, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư không được dừng lại ở lời nói
mà đòi hỏi phải được thể hiện trong công việc cũng như trong đời sống sinhhoạt hàng ngày Nói đi đôi với làm là yêu cầu về mặt đạo đức mà mỗi cán bộnhất thiết phải có Bởi vì, nói có đi đôi với làm thì cán bộ mới được nhân dântin tưởng và thừa nhận vai trò lãnh đạo Vì vậy, nói đi đôi với làm là mộttrong những nội dung, tiêu chí để đánh giá về phẩm chất đạo đức của cán bộ
Trang 20Ngoài các công trình nghiên cứu như đã nêu, nhiều nội dung tư tưởng
Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, trong đó có đánh giá cán bộ cũng
đã được đề cập đến trong các giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là các giáotrình tư tưởng Hồ Chí Minh dành cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng
và các giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh dùng cho học viên hệ trung cấp lýluận chính trị, cao cấp lý luận chính trị Có thể kể đến một số giáo trình tưtưởng Hồ Chí Minh như:
- Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Hội đồng Trung ương chỉ đạo biênsoạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
do GS Đặng Xuân Kỳ chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2003
Ở giáo trình này, các tác giả đã đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về nhữngphẩm chất đạo đức cơ bản mà mỗi người Việt Nam trong thời đại mới, trước hết làcán bộ, đảng viên cần phải rèn luyện, tu dưỡng Cũng ở giáo trình này, khi đề cậpđến tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân, các tácgiả cũng đã đề cập đến quan điểm của Người về những yêu cầu cơ bản đối với độingũ cán bộ; về công bằng, dân chủ trong việc lựa chọn và sử dụng cán bộ
- Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chứcbiên soạn, do GS.TS Mạch Quang Thắng chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, HàNội 2005; Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức biênsoạn, do PGS.TS Phạm Ngọc Anh chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
2009 Ở những giáo trình này, các tác giả đã đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh vềnhững phẩm chất đạo đức cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại mới Cáctác giả cũng đã đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về phẩm chất và năng lực củacán bộ, công chức, đó là yêu cầu tuyệt đối trung thành với cách mạng; hăng hái,thành thạo công việc, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ; có mối liên hệ mật thiết vớinhân dân; dám phụ trách, quyết đoán,
Trang 21dám chịu trách nhiệm, nhất là trong những tình huống khó khăn, “thắngkhông kiêu, bại không nản”; thường xuyên tự phê bình và phê bình, luôn có ýthức vì sự lớn mạnh, trong sạch của Nhà nước.
- Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh (Hệ trung cấp lý luận chính trị), doPGS TS Nguyễn Khánh Bật chủ biên, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội 2004;Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh (Hệ cao cấp lý luận chính trị), do PGS TS.Nguyễn Khánh Bật chủ biên, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội 2004 Ở nhữnggiáo trình này, khi đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản ViệtNam, các tác giả đã đề cập đến quan điểm của Người về yêu cầu cán bộ phảituyệt đối trung thành với Đảng, với cách mạng, là người lãnh đạo và là ngườiđầy tớ thật trung thành của nhân dân; vừa có đức, vừa có tài, “vừa hồng, vừachuyên”, trong đó đức là gốc; có năng lực tổ chức triển khai thực hiện đườnglối, chủ trương, nghị quyết, chính sách của Đảng và Nhà nước; có mối liên hệmật thiết với nhân dân; luôn học tập nâng cao trình độ về mọi mặt; có phongcách công tác tốt, năng động, sáng tạo, nói đi đôi với làm, không quan liêu,đại khái, phô trương hình thức Các tác giả cũng đã đề cập tư tưởng Hồ ChíMinh về công tác cán bộ, trong đó có đánh giá cán bộ, về yêu cầu phải hiểu vàđánh giá đúng cán bộ; phải công tâm, khách quan, có tiêu chí đánh giá cán bộphù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng thời kỳ, từng cấp, từngngành, từng địa phương
Như vậy, đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu có đề cập đến nộidung tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ Các công trình nghiên cứu đã
đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về sự cần thiết phải thường xuyên quan tâmthực hiện tốt công tác đánh giá cán bộ, có đánh giá đúng cán bộ thì mới có thểđào tạo, bồi dưỡng được cán bộ, lựa chọn và sử dụng đúng cán bộ, phát hiện
và xử lý kịp thời những cán bộ yếu kém, mắc sai lầm khuyết điểm Đánh giácán bộ là cơ sở, tiền đề của tất cả các khâu còn lại của công tác cán bộ, là cơ
Trang 22sở cần thiết để xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh Đánh giácán bộ bao gồm có đánh giá cả về đức và tài, “hồng và chuyên”, phẩm chất vànăng lực Đánh giá cán bộ đòi hỏi phải khách quan, công tâm, dân chủ, côngkhai, có quan điểm toàn diện, phát triển, lịch sử - cụ thể Đánh giá cán bộtrước hết cần tạo điều kiện cho cán bộ tự đánh giá, sau đó là đánh giá của tậpthể, của nhân dân, của người đứng đầu trực tiếp quản lý, sử dụng cán bộ vàđánh giá của cấp có thẩm quyền Đánh giá cán bộ phải căn cứ vào những việclàm của cán bộ, kết quả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ và ý kiến của nhân dânđối với cán bộ Những kết quả nghiên cứu về Hồ Chí Minh như đã nêu đãphản ánh đúng đắn, chân thực nhiều nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán
bộ và công tác đánh giá cán bộ, góp phần làm rõ hơn và đầy đủ hơn hệ thốngquan điểm của Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam
1.2 Các công trình nghiên cứu có đề cập đến sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay
Trong những năm qua, đặc biệt là sau khi có sự ra đời của Nghị quyếtTrung ương ba khóa VIII, đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến côngtác cán bộ ở nước ta hiện nay, trong đó có đánh giá cán bộ Mặc dù chưa trựctiếp đề cập đến việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, song các công trìnhnghiên cứu đã đề cập đến nhiều nội dung liên quan đến sự vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay Có thể kể đếnmột số công trình nghiên cứu theo hướng đã nêu như:
- Công trình Một số vấn đề xây dựng Đảng và công tác cán bộ của TS.
Bùi Ngọc Thanh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2008 Ở công trình này, tác giả
đã phân tích và chỉ ra những yếu kém, khuyết điểm trong công tác đánh giá cán bộhiện nay Theo tác giả, đánh giá, lựa chọn và sử dụng cán bộ ở nhiều nơi hiện naycòn thiếu khách quan, công tâm, tiêu cực, không trung thực, chung chung, hìnhthức, dừng lại ở lời nói, chạy theo bằng cấp Sau khi
Trang 23phân tích và chỉ ra những yếu kém, khuyết điểm và nguyên nhân, tác giả đãdành một phần đề cập đến những giải pháp nâng cao chất lượng công tác đánhgiá cán bộ ở nước ta hiện nay Theo tác giả, để nâng cao chất lượng công tácđánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay cần phải khắc phục tình trạng cảm tính,yêu ghét xuất phát từ lợi ích cá nhân của người đánh giá, phải tránh xa vàđoạn tuyệt với việc dựa vào quyền lực để trao đổi, mua bán quyền lực, làmgiàu từ quyền lực để rồi đánh giá theo kiểu “đổi trắng, thay đen”, thiếu trongsáng của người đánh giá Đánh giá cán bộ phải theo tiêu chuẩn cán bộ Các cơquan, đơn vị, tổ chức cần phải cụ thể hóa tiêu chuẩn cán bộ, càng cụ thể càngtốt, càng sát với yêu cầu thực tiễn càng hay, có như vậy việc đánh giá cán bộmới có thể chính xác Đánh giá cán bộ phải căn cứ vào kết quả thực hiệnnhiệm vụ của cán bộ và phải có thời gian để kiểm nghiệm cả lời nói và việclàm của cán bộ.
- Công trình Bệnh quan liêu trong công tác đánh giá cán bộ ở nước ta
hiện nay - thực trạng, nguyên nhân và giải pháp do PGS.TS Trương Thị Thông và
TS Lê Kim Việt (Đồng chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2008 Ở côngtrình này, các tác giả đã dành một phần để đề cập đến bệnh quan liêu trong đánhgiá cán bộ Theo các tác giả, hiện nay ở nhiều nơi còn có tình trạng chưa đi sâu, đisát, tìm hiểu, nắm vững công việc và cán bộ cấp dưới; đánh giá cán bộ còn chungchung, hình thức, hời hợt, đại khái, chủ quan, cảm tính, thiếu dân chủ, nặng vềphong cách, lối sống; quan niệm về tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá cán bộ còn đơngiản, nhiều khi lấy bằng cấp, chứng chỉ thay cho năng lực thực tế; chưa có phươngpháp động viên nhân dân tham gia vào đánh giá cán bộ Ở công trình này, các tácgiả cũng đã đề cập đến nhiều nguyên nhân của bệnh quan liêu và phương hướng,giải pháp đề phòng, khắc phục bệnh quan liêu trong công tác cán bộ ở nước ta hiệnnay
Mặc dù đề cập đến công tác cán bộ nói chung, nhưng những nội dung mà các
Trang 24tác giả đề cập cập đến có ý nghĩa gợi mở rất lớn cho việc nghiên cứu vềnguyên nhân và giải pháp khắc phục những hạn chế yếu kém trong công tácđánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay.
- Công trình Đánh giá, quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản
lý thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do PGS.TS Trần Đình Hoan
(Chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2009 Ở công trình này, các tác giả đã
đề cập đến nhiều nội dung về công tác đánh giá cán bộ ở nước
ta hiện nay Các tác giả khẳng định Đảng ta đã có nhiều quy định, hướng dẫn
về công tác đánh giá cán bộ Trên cơ sở những quy định, hướng dẫn củaĐảng, việc đánh giá, lựa chọn và sử dụng cán bộ ở nhiều nơi đã ngày càngđúng đắn hơn, khách quan, dân chủ, công khai và công bằng hơn Các tác giảcũng đã phân tích và đề cập đến những hạn chế, yếu kém, khuyết điểm, tìnhtrạng thiếu khách quan, công tâm, chung chung, hình thức, cảm tính, phecánh, bè phái, cục bộ, vụ lợi, giống nhau, xuôi chiều, chủ yếu nêu ưu điểm,tránh khuyết điểm, dĩ hòa vi quý, dễ người dễ ta, ngại đấu tranh trong đánhgiá cán bộ ở nhiều nơi Theo các tác giả, sở dĩ có những hạn chế, yếu kém,khuyết điểm trong công tác đánh giá cán bộ như đã nêu là do nhiều nơi chưathực hiện tốt các quy định, hướng dẫn của Đảng về công tác đánh giá cán bộ
Đó là chưa quan tâm xây dựng, cụ thể hóa tiêu chuẩn cán bộ, tiêu chí đánh giácán bộ; chưa thực hiện tốt dân chủ, công khai trong đánh giá cán bộ, chưacông khai đánh giá trước khi bổ nhiệm, chưa chú trọng thông báo cho cán bộbiết kế hoạch, nội dung đánh giá, chưa công khai thời gian, đối tượng, chủ thểđánh giá cũng như dư luận của xã hội, mỗi nơi có cách hiểu công khai khácnhau, đối tượng, nội dung công khai cũng khác nhau; chưa có những quyđịnh, hướng dẫn chi tiết về quy trình đánh giá cán bộ, chưa chú ý thu thập đầy
đủ các thông tin cần thiết, đặc biệt là các thông tin từ quần chúng, làm tắt cácbước; chưa có sự phân công, phân cấp rõ ràng trong đánh giá cán bộ Các tác
Trang 25giả khẳng định việc đổi mới công tác đánh giá cán bộ hiện nay phải hướng tớixây dựng và rèn luyện đội ngũ cán bộ vững vàng về bản lĩnh chính trị, trongsáng về đạo đức, giỏi về chuyên môn, tinh thông về nghiệp vụ Đổi mới côngtác đánh giá cán bộ phải trên cơ sở đổi mới đồng bộ công tác cán bộ; quántriệt các quy định, hướng dẫn của Đảng về công tác đánh giá cán bộ, phát huytính chủ động, sáng tạo của từng địa phương, đơn vị; xác định rõ và đề caotrách nhiệm của cấp ủy các cấp; phải thực sự dựa vào dân, động viên sángkiến và sự giám sát của nhân dân; kế thừa kinh nghiệm công tác cán bộ trongmỗi thời kỳ cách mạng Các tác giả cũng khẳng định sự cần thiết phải xâydựng và hoàn thiện tiêu chí, quy trình, phương pháp đánh giá cán bộ, dân chủ,công khai hóa trong công tác đánh giá cán bộ Các tác giả khẳng định cần phảicông khai tiêu chuẩn cán bộ, nội dung đánh giá, quy trình và phương phápđánh giá; công khai nhận xét đánh giá của quần chúng, của tập thể, của cấp cóthẩm quyền; công khai việc sử dụng kết quả đánh giá.
- Công trình Vấn đề đánh giá và sử dụng cán bộ của Nguyễn Đình
Hương, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 6/2009 Ở công trình này, tác giả khẳng địnhtrong chiến tranh, sự rèn luyện và thử thách cán bộ như lửa thử vàng và do đó dễnhận ra ai tốt, ai xấu; trong thời kỳ hòa bình, xây dựng phát triển kinh tế thịtrường, hội nhập quốc tế, nhiều cán bộ lợi dụng chức quyền để vun vén lợi ích cánhân, chạy chức, chạy quyền, dẫn đến việc đánh giá cán bộ thiếu chính xác, khóphân biệt được người tốt, trung thực, thẳng thắn, có thực tài với những kẻ cơ hộithủ đoạn Theo tác giả, để có thể đánh giá được đúng đắn về cán bộ, cần phải cụthể hóa tiêu chuẩn cán bộ theo chức danh, phải dân chủ, công khai trong đánh giácán bộ, dựa vào nhân dân để đánh giá cán bộ, lấy kết quả thực hiện công việc làmthước đo chủ yếu để đánh giá cán bộ, đề cao trách nhiệm của cấp ủy và ngườiđứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan đơn vị trong đánh giá cán bộ
Trang 26- Công trình Nhìn lại chất lượng đánh giá cán bộ của Bùi Đức Lại, Tạp
chí Xây dựng Đảng, số 6/2010 Ở công trình này, bên cạnh việc khẳng định vềnhững thành tựu đạt được, tác giả đã tập trung phân tích và chỉ ra những hạn chế,yếu kém, khuyết điểm trong công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay Theo tácgiả, mặc dù chúng ta đã thực hiện nhiều biện pháp, có việc mất
nhiều thời gian, công sức, song ở nhiều nơi bệnh quan liêu, tham nhũngkhông giảm, nạn mua bán chức quyền chưa được khắc phục Việc xây dựng,
cụ thể hóa tiêu chuẩn cán bộ, bên cạnh việc nhắc lại những tiêu chuẩn chung,
“sản phẩm” đáng kể của việc này là một số quy định về trình độ đào tạo(chuyên môn, lý luận, quản lý, ngoại ngữ ) và một số yêu cầu về quá trìnhcông tác Việc đề ra tiêu chuẩn về bằng cấp đã dẫn đến tình trạng nhiều cán
bộ lo chạy bằng hơn lo rèn luyện tu dưỡng về đạo đức, nhân cách, nâng caotrình độ chuyên môn, thực thi công vụ Việc lấy phiếu tín nhiệm có tình trạngngười bỏ phiếu thiếu thông tin, người lấy phiếu thường thiếu phân tích, đánhgiá đầy đủ kết quả bỏ phiếu, ít nghe và tập hợp ý kiến phản biện
Trên cơ sở thực trạng của công tác đánh giá cán bộ như đã nêu, trong
công trình Làm gì để thực sự đổi mới đánh giá cán bộ?, Tạp chí Xây dựng
Đảng, số 7/2010, tác giả đã chỉ ra sự cần thiết phải có những quy định rõ vềquyền hạn và trách nhiệm của cán bộ; phát huy vai trò của nhân dân tham giavào quản lý, đánh giá cán bộ, giám sát công tác đánh giá cán bộ, đặc biệt là cóquy định để tiếng nói của nhân dân có trọng lượng hơn trong việc đánh giá,lựa chọn và sử dụng cán bộ Theo tác giả, đây là những cơ sở cần thiết để đổimới, nâng cao chất lượng của công tác đánh giá cán bộ
Với sự quan tâm đặc biệt đến công tác đánh giá cán bộ, trong công trình
Vì sao chưa làm tốt việc đánh giá và sử dụng cán bộ?, Tạp chí Xây dựng
Đảng, số 8/2011, tác giả tiếp tục phân tích và chỉ ra nguyên nhân của nhữnghạn chế, yếu kém trong việc đánh giá và sử dụng cán bộ ở nước ta hiện
Trang 27nay Theo tác giả, nguyên nhân cơ bản của những hạn chế yếu kém, khuyếtđiểm trong việc đánh giá và sử dụng cán bộ ở nước ta hiện nay là do chúng tachưa có những quy định rõ về chế độ trách nhiệm đối với cán bộ, chưa thựchiện tốt dân chủ, công khai trong công tác đánh giá cán bộ, nhiều nơi vẫn coicông tác cán bộ, trong đó có đánh giá cán bộ là công tác bí mật, chủ yếu đượctiến hành trong phạm vi của cơ quan lãnh đạo.
- Công trình Tiếp tục đổi mới đồng bộ công tác cán bộ thời kỳ đẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của TS Nguyễn Minh Tuấn, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội 2012 Ở công trình này, tác giả đã dành một phần để đề cập đếncông tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay Tác giả khẳng định cần phải xác địnhđúng tiêu chuẩn cán bộ để đánh giá cán bộ, có như vậy thì việc đánh giá cán bộmới có thể đảm bảo được khách quan và sự phân loại cán bộ mới chính xác Tácgiả cũng khẳng định, trong những năm qua, dù có nhiều cố gắng nhưng việc xâydựng tiêu chuẩn cán bộ ở nhiều ngành, nhiều cấp vẫn trong tình trạng chungchung, có thể áp dụng vào cơ quan, đơn vị nào cũng đúng và vận dụng vào chứcdanh nào cũng phù hợp Đánh giá cán bộ ở nhiều nơi vẫn còn hình thức, chưa phảnánh đúng thực chất cán bộ, chưa lấy hiệu quả công việc làm thước đo chủ yếu, còncảm tính, hình thức, xuê xoa, chiếu lệ, thiếu tính chiến đấu, thiếu tinh thần xâydựng Theo tác giả, để nâng cao hiệu quả của công tác đánh giá cán bộ, cần phảinâng cao ý thức và kiến thức đối với những người tham gia đánh giá; lấy hiệu quảcông tác thực tế và sự tín nhiệm của nhân dân làm thước đo chủ yếu phẩm chất vànăng lực của cán bộ; công khai, minh bạch, khách quan, toàn diện và công tâmtrong đánh giá cán bộ; nâng cao trách nhiệm pháp lý của cấp có thẩm quyền trongđánh giá cán bộ; thực hiện đúng quy trình và phương pháp đánh giá
- Công trình Hãy để dân lựa chọn, giới thiệu của Vũ Ngọc Lân, Tạp chí
Xây dựng Đảng, số 6/2012 Ở công trình này, dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí
Trang 28Minh, tác giả khẳng định không ai hiểu cán bộ, nhất là cán bộ cơ sở, bằngquần chúng nhân dân và do đó, muốn tìm hiểu về một cán bộ nào đó thì cứhỏi quần chúng nhân dân sẽ rõ Đảng cần phải dựa vào nhân dân để đánh giá,lựa chọn cán bộ Theo tác giả, để phát huy vai trò của nhân dân, giúp nhândân lựa chọn trúng, lựa chọn đúng cán bộ thì cần phải công khai, minh bạchnhững nội dung liên quan đến cán bộ để dân biết, dân giám sát, dân kiểm tra
và dân có ý kiến
- Công trình Đổi mới, hoàn thiện cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm và bầu
cử của GS.TS Nguyễn Văn Huyên, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 6/2012 Ở công
trình này, tác giả đã đề cập đến nhiều giải pháp nâng cao chất lượng công tác đánhgiá cán bộ ở nước ta hiện nay Tác giả khẳng định đánh giá cán bộ phải theo tiêuchuẩn, quy trình và phương pháp khoa học; phải công khai, minh bạch; ngườiđược đề cử cần phải có dự án, chương trình hành động về công việc được đảmnhiệm; công bố công khai dự án và chương trình đó để mọi người so sánh, lựachọn Mọi tiêu chuẩn, điều kiện, thủ tục liên quan đến việc bổ nhiệm, đề bạt cán bộđều phải được công bố một cách công khai đến từng cán bộ, công chức Cần phảităng cường thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền,
cơ quan đơn vị trong việc đánh giá, lựa chọn cán bộ Cần mạnh dạn trao quyềntuyển dụng, đề bạt cán bộ dưới quyền cho người đứng đầu trực tiếp để họ phải chịutrách nhiệm về sự bổ nhiệm của mình, có quyền cách chức khi cấp dưới làm saihoặc không hoàn thành nhiệm vụ Quyền lực được trao đầy đủ, nhưng cần có một
cơ chế để kiểm soát một cách chặt chẽ quyền lực của cán bộ
- Công trình Về tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo của Nguyễn Khánh, Tạp
chí Xây dựng Đảng, số 7/2012 Ở công trình này, tác giả khẳng định đức và tài củacán bộ phải thể hiện ở những sản phẩm lãnh đạo của họ Đánh giá cán bộ lãnh đạophải căn cứ vào sản phẩm lãnh đạo của họ Theo tác giả, ngoài
Trang 29những tiêu chuẩn đối với cán bộ nói chung, cán bộ lãnh đạo phải là những cókhả năng phát hiện và giải quyết được những vấn đề thực tiễn, phát hiện, đàotạo, bồi dưỡng, lựa chọn và sử dụng đúng cán bộ.
- Công trình Thực hiện dân chủ, công khai trong đánh giá cán bộ của
Nguyễn Hồng Chương, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 8/2012 Ở công trình này, tácgiả đã chỉ ra nhiều hạn chế, yếu kém trong công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiệnnay Theo tác giả, đánh giá cán bộ ở nhiều nơi hiện nay có tình trạng chủ quan,hình thức, một chiều, nể nang, dễ dãi, “yêu nên tốt, ghét nên xấu”, chỉ thấy bề nổi,chưa lấy chất lượng, hiệu quả công việc làm thước đo chủ yếu Sở dĩ có những hạnchế, yếu kém trong công tác đánh giá cán bộ như đã nêu là do nhiều nơi còn thiếudân chủ, công khai trong đánh giá cán bộ, việc lấy phiếu tín nhiệm đối với cán bộcòn hình thức, cốt cho xong việc, chưa tổ chức rộng rãi để cán bộ, đảng viên vànhân dân tham gia đóng góp ý kiến, kết luận đánh giá về cán bộ không được thôngbáo cho người được đánh giá cũng như người tham gia đánh giá; nội dung, phươngpháp, quy trình đánh giá cán bộ chưa được chỉ đạo chặt chẽ, thống nhất, chưa đượchướng dẫn, tập huấn và kiểm tra thường xuyên tác giả đã dành một sự quan tâmđặc biệt đến việc khắc phục những hạn chế, yếu kém trong công tác đánh giá cán
bộ hiện nay Theo tác giả, để khắc phục được những hạn chế, yếu kém trong côngtác đánh giá cán bộ cần phải đảm bảo dân chủ, công khai ở tất cả các khâu trongđánh giá cán bộ, công khai với cán bộ được đánh giá cũng như phải công khai với
cả tập thể tham gia đánh giá; chỉ đạo tốt việc thực hiện nội dung, phương pháp,quy trình đánh giá cán bộ; ban hành tiêu chuẩn chức danh cán bộ; tăng cường côngtác kiểm tra, giám sát công tác đánh giá cán bộ
- Công trình Quyết tâm đổi mới công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán
bộ lãnh đạo, quản lý đáp ứng yêu cầu của Tô Huy Rứa, Tạp chí Xây dựng Đảng,
số 9/2012 Ở công trình này, tác giả đã đưa ra nhiều giải pháp đổi mới,
Trang 30nâng cao chất lượng công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay Tác giảkhẳng định cần phải xây dựng tiêu chuẩn cán bộ và tiêu chí đánh giá cán bộtheo chức danh; có cơ chế để cán bộ dự kiến được đề bạt, bổ nhiệm trình bày
đề án, chương trình công tác, qua đó giúp cán bộ thể hiện được năng lực, trìnhđộ; xây dựng đề án thi, sát hạch hằng năm đối với một số chức danh cán bộ,kết hợp thi, sát hạch với thành tích công tác và sự tín nhiệm của cán bộ, đảngviên và nhân dân; có quy định rõ về thẩm quyền và trách nhiệm của ngườiđứng đầu trong công tác đánh giá cán bộ Theo tác giả, đây là cơ sở để mởrộng dân chủ, giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia theo dõi, giám sát,góp ý kiến và thể hiện sự tín nhiệm đối với người được đánh giá, cũng thôngqua đó cấp có thẩm quyền có thêm thông tin để có thể đánh giá cán bộ kháchquan hơn, chính xác hơn
- Công trình Tiếp tục đổi mới, triển khai đồng bộ và nâng cao chất
lượng công tác cán bộ của Trần Lưu Hải, Tạp chí Xây dựng Đảng, số
10/2012 Ở công trình này, tác giả khẳng định để có thể đánh giá được mộtcách đúng đắn phẩm chất và năng lực của cán bộ, cần phải xem xét cả quátrình rèn luyện phấn đấu của cán bộ, nhất là trong những thời điểm khó khăn,phức tạp; phải dựa vào nhiều kênh thông tin khác nhau; phải căn cứ vào kếtquả thực hiện nhiệm vụ và sự tín nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân;
có những quy định rõ về thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu cơquan, đơn vị trong đánh giá cán bộ
- Công trình Đôi điều về đánh giá cán bộ, công chức, viên chức của
Trần Thanh Bình, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 6/2014 Ở công trình này, tác giảkhẳng định đánh giá cán bộ ở nhiều nơi hiện nay đã dân chủ, công khai, minh bạchhơn, diện lấy thông tin về cán bộ được mở rộng hơn, đã từng bước khắc phục đượctình trạng nể nang, né tránh Song bên cạnh đó, tác giả cũng đã chỉ ra cho thấyđánh giá cán bộ ở nhiều nơi hiện nay còn thiếu khách quan,
Trang 31công tâm, hình thức, chưa phản ánh được đúng thực chất đối tượng đánh giá.Theo tác giả, những hạn chế, yếu kém trong công tác đánh giá cán bộ hiện nay
là do nhiều nơi chưa thực hiện tốt việc quản lý cán bộ, tiêu chí đánh giá cònchung chung, chưa quy định rõ về quyền hạn, trách nhiệm của chủ thể đánhgiá, chưa chú ý thu thập đầy đủ các thông tin, đặc biệt là các thông tin từ quầnchúng Theo tác giả, để nâng cao chất lượng công tác đánh giá cán bộ hiệnnay, cần xây dựng tiêu chuẩn cán bộ theo chức danh, tiêu chí đánh giá cán bộ;căn cứ vào hiệu quả công việc và sự tín nhiệm của nhân dân; coi trọng đánhgiá của cấp trưởng đổi với cấp phó, đánh giá của người đứng đầu tổ chức đốivới cán bộ lãnh đạo, quản lý các đơn vị trực thuộc; dân chủ hóa, công khaihóa trong đánh giá cán bộ; đánh giá cán bộ thông qua thi tuyển, sát hạch, kếthợp kết quả thi sát hạch với thành tích công tác, sự tín nhiệm của cán bộ, đảngviên và nhân dân; có quy định rõ về chức trách, nhiệm vụ của cán bộ
Như vậy, đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu có đề cập đếncông tác đánh giá cán bộ ở nước ta Các công trình nghiên cứu khẳng địnhnhiều nơi đã quan tâm thực hiện tốt công tác đánh giá cán bộ, đảm bảo được
sự khách quan, công tâm, toàn diện, dân chủ, công khai trong đánh giá cán bộ.Nhiều công trình nghiên cứu cũng đã chỉ ra tình trạng thiếu khách quan, côngtâm, phiến diện, hình thức, cảm tính, “thiên tư, thiên vị”, “yêu nên tốt, ghétnên xấu”, “nể nang”, “dĩ hòa vi quý”, “thiếu tính chiến đấu” trong đánh giácán bộ ở nhiều nơi Về nguyên nhân, các công trình nghiên cứu khẳng định sở
dĩ có những hạn chế, yếu kém, khuyết điểm trong công tác đánh giá cán bộnhư đã nêu là do chúng ta còn thiếu nhiều quy định, hướng dẫn về tiêu chuẩncán bộ, tiêu chí đánh giá cán bộ, quy trình và phương pháp đánh giá cán bộ;nhiều nơi chưa thực hiện tốt dân chủ, công khai trong đánh giá cán bộ; chưa
có những quy định rõ về trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính
Trang 32quyền, cơ quan, đơn vị; chưa lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ làmcăn cứ để đánh giá cán bộ, chưa quan tâm lắng nghe ý kiến của nhân dân;nhiều cán bộ còn thiếu ý thức rèn luyện tu dưỡng; tác động của mặt trái củakinh tế thị trường, của những tư tưởng, tâm lý thói quen lỗi thời lạc hậu, sựchống phá của các thế lực thù địch.
Đổi mới và nâng cao chất lượng của công tác đánh giá cán bộ ở nước tahiện nay là vấn đề được nhiều người quan tâm nghiên cứu Để đổi mới, nângcao chất lượng công tác đánh giá cán bộ hiện nay, nhiều công trình nghiêncứu khẳng định cần phải xây dựng tiêu chuẩn chức danh cán bộ, tiêu chí đánhgiá cán bộ; dân chủ hóa, công khai hóa trong đánh giá cán bộ; căn cứ vào kếtquả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ và sự tín nhiệm của nhân dân để đánh giácán bộ; thực hiện đúng quy trình đánh giá cán bộ, đổi mới phương pháp đánhgiá cán bộ; tăng cường thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu cấp
ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị trong công tác đánh giá cán bộ; dựa vàonhân dân để đánh giá cán bộ, đặc biệt là cần phải có những cơ chế và hìnhthức phù hợp để nhân dân tham gia đánh giá cán bộ; tăng cường công táckiểm tra, giám sát trong công tác đánh giá cán bộ
Việc đề cập đến thực trạng cũng như những quan điểm và giải phápnhằm tiếp tục đổi mới, nâng cao hơn nữa chất lượng công tác đánh giá cán bộ
ở nước ta hiện nay như đã nêu là hoàn toàn đúng đắn và cần thiết Những nộidung mà các công trình nghiên cứu đề cập đến đã gián tiếp cho thấy nhữngkết quả đạt được cũng như những hạn chế, yếu kém và nguyên nhân của nótrong việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ởnước ta hiện nay Các công trình nghiên cứu cũng đã gián tiếp cho thấy nhiềuquan điểm và giải pháp cần tiếp tục thực hiện nhằm vận dụng có hiệu quả hơn
tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay
Trang 331.3 Những vấn đề đặt ra liên quan đến việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ và sự vận dụng vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay
1.3.1 Những vấn đề đặt ra liên quan đến việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ
Một là, cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí,vai trò của công tác đánh giá cán bộ Ở Hồ Chí Minh, đánh giá cán bộ khôngchỉ là cơ sở cho việc đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn và sử dụng cán bộ, xâydựng Đảng và Nhà nước trong sạch, vững mạnh, mà còn là cơ sở để phát huy
ý thức tự phê bình, tự đánh giá của cán bộ, giúp cán bộ không ngừng rènluyện, tu dưỡng về đạo đức, lối sống, phấn đấu hoàn thành tốt các công việc đượcgiao Thực hiện tốt việc đánh giá cán bộ còn là cơ sở để xây dựng, củng cố tìnhcảm, niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng Hơn nữa, ở những nội dung
tư tưởng Hồ Chí Minh về sự cần thiết phải thường xuyên thực hiện tốt công tácđánh giá cán bộ đã được các công trình nghiên cứu đề cập cũng còn nhiều vấn đềcần được tiếp tục nghiên cứu làm rõ và trình bày một cách có hệ thống
Hai là, cần tiếp tục nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung đánhgiá cán bộ Đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu trực tiếp hoặc gián tiếp
có đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung đánh giá cán bộ Song khi
đề cập đến vấn đề này, các công trình nghiên cứu chủ yếu dừng lại ở việc đềcập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về đức và tài, “hồng và chuyên”, phẩm chất vànăng lực của cán bộ Cần thấy rằng ở Hồ Chí Minh, khi xem xét, đánh giá cán
bộ, không dừng lại ở việc làm rõ phẩm chất đạo đức và năng lực của cán bộ,
mà còn phải thấy được cả lối sống, cách sinh hoạt, tương lai và triển vọng củacán bộ Hơn nữa, khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng với việc làm rõnhững chỉ dẫn của Người về nội dung đánh giá cán bộ, còn phải làm rõ
Trang 34những cơ sở mà từ đó Người đề ra những nội dung cần đánh giá ở cán bộ.Đây là những vấn đề còn ít được đề cập trong các công trình nghiên cứu đãđược công bố.
Ba là, cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về các yêucầu có tính nguyên tắc cần được quán triệt và thực hiện trong quá trình đánhgiá cán bộ Tư tưởng Hồ Chí Minh về các nguyên tắc đánh giá cán bộ đã được
đề cập đến trong nhiều công trình nghiên cứu Song đến nay trong các côngtrình nghiên cứu đã được công bố, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cậpđến tư tưởng Hồ Chí Minh về các yêu cầu có tính nguyên tắc trong đánh giácán bộ một cách đầy đủ và có hệ thống Hơn nữa, nội dung, yêu cầu của cácnguyên tắc đánh giá cán bộ trong tư tưởng Hồ Chí Minh và những cơ sở mà
từ đó Hồ Chí Minh đề ra các nguyên tắc trong đánh giá cán bộ là những vấn
đề cần được nghiên cứu làm rõ Đến nay, những vấn đề này vẫn còn ít đượcnghiên cứu đề cập
Bốn là, cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về cáckhâu trong quá trình đánh giá cán bộ và cách thức đánh giá cán bộ Đến nay,
đã có nhiều công trình nghiên cứu có đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về cáckhâu trong quá trình đánh giá cán bộ và phương pháp đánh giá cán bộ Song ởcác công trình nghiên cứu đã công bố, tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung,yêu cầu của các khâu trong quá trình đánh giá cán bộ và phương pháp đánhgiá cán bộ vẫn còn ít được nghiên cứu đề cập Hơn nữa, khi đề cập đếnphương pháp, cách thức đánh giá cán bộ, Hồ Chí Minh còn chỉ ra sự cần thiếtphải có sự trao đổi với cán bộ và với nhân dân Hồ Chí Minh cũng đã chỉ racách thức mà từ những hiểu biết về từng mặt của cán bộ có thể đánh giá đượctổng thể về cán bộ, phân biệt được đâu là cán bộ tốt với đâu là những cán bộyếu kém, thấy được tương lai và triển vọng của cán bộ Đây là những vấn đềcòn ít được nghiên cứu và đề cập
Trang 351.3.2 Những vấn đề đặt ra liên quan đến việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay
Một là, cần tiếp tục nghiên cứu về thực trạng và những vấn đề đặt ratrong vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh cán bộ ở nước tahiện nay Đến nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến nhữngthành tựu cũng như những hạn chế, yếu kém và nguyên nhân của nó trongcông tác đánh giá cán bộ ở nước hiện nay một cách hệ thống Hơn nữa, dochưa đề cập đến công tác đánh giá cán bộ trong mối quan hệ với việc vậndụng tư tưởng Hồ Chí Minh nên chưa có công trình nghiên cứu nào đề cậpđến những thành tựu cũng như những hạn chế trong nhận thức của Đảng vềcông tác đánh giá cán bộ Cũng do chưa đề cập đến công tác đánh giá cán bộtrong mối quan hệ với việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh nên chưa có côngtrình nghiên cứu nào đề cập đến nguyên nhân của những thành tựu cũng nhưcủa những hạn chế, yếu kém từ việc nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tưtưởng Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân Đến naycũng chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến những vấn đề đặt ra trongviệc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước tahiện nay
Hai là, cần tiếp tục nghiên cứu những quan điểm và giải pháp nhằm vậndụng có hiệu quả tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ ở nước
ta hiện nay Đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến nhữngquan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đánh giá cán
bộ ở nước ta một cách có hệ thống Hơn nữa, nội dung, yêu cầu của nhiềuquan điểm, giải pháp mà các công trình nghiên cứu đã đề cập vẫn còn phảiđược tiếp tục nghiên cứu làm rõ Không những thế, việc vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán bộ hiện nay đòi hỏi phải gắn với yêucầu của phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập
Trang 36quốc tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; xây dựng Đảng và Nhànước; gắn việc đổi mới nhận thức của Đảng với việc tổ chức thực hiện tốt cácquy định, hướng dẫn của Đảng ở các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị; pháthuy tính chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị, vaitrò của lợi ích đối với cán bộ Đây là những vấn đề còn phải được nghiêncứu làm rõ.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu có đề cập đến tư tưởng HồChí Minh về đánh giá cán bộ và công tác đánh giá cán bộ ở nước ta Songchưa có công trình nghiên cứu nào chuyên bàn và đề cập đến tư tưởng Hồ ChíMinh về đánh giá cán bộ và sự vận dụng vào công tác đánh giá cán bộ ở nước
ta hiện nay một cách có hệ thống Tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ
và sự vận dụng vào công tác đánh giá cán bộ ở nước ta hiện nay vẫn cònnhiều vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu như: nội dung tư tưởng Hồ ChíMinh về đánh giá cán bộ; thực trạng và những vấn đề đang đặt ra trong việcvận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ; quan điểm và giải phápnhằm vận dụng có hiệu quả tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác đánh giá cán
bộ ở nước ta hiện nay Những vấn đề đã nêu cũng chính là những vấn đề màluận án sẽ tiếp tục nghiên cứu làm rõ
Trang 37Chương 2 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
VỀ ĐÁNH GIÁ CÁN BỘ 2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và vị trí, vai trò của đánh giá cán bộ
2.1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ
Hồ Chí Minh đã có nhiều bài nói, bài viết có đề cấp đến đội ngũ cán bộ
và công tác cán bộ Khi nói về Đảng và Nhà nước, Hồ Chí Minh đề cập đến
“cán bộ đảng”, “cán bộ chính quyền”, “cán bộ hành chính” Khi nói về cáclĩnh vực lãnh đạo quản lý, Hồ Chí Minh đề cập đến “cán bộ chính trị”, “cán
bộ quân sự”, “cán bộ kinh tế”, “cán bộ tài chính”, “cán bộ văn hóa” Khi nói
về đoàn thể, Hồ Chí Minh đề cấp đến “cán bộ đoàn thanh niên”, “cán bộ côngđoàn”, “cán bộ hội phụ nữ”, “cán bộ hội nông dân”, “cán bộ Mặt trận” HồChí Minh cũng đã đề cập đến “cán bộ quản lý xí nghiệp”, “cán bộ và côngnhân”, “cán bộ và y, bác sỹ”, “cán bộ và giáo viên” Trong quan niệm HồChí Minh, cán bộ bao gồm những người làm việc trong các tổ chức đảng, các
cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, giữ các cương vị lãnh đạoquản lý trong các trường học, bệnh viện, nhà máy xí nghiệp
Về chức trách, nhiệm vụ, “Cán bộ là những người đem chính sách củaĐảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thờiđem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt
ra chính sách cho đúng” [56, tr 309] Họ là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước vớinhân dân, có nhiệm vụ tuyên truyền, vận động, tổ chức nhân dân thực hiệnthắng lợi các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật củaNhà nước; lắng nghe, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, từ đó cónhững báo cáo, đề xuất giúp cho Đảng, Nhà nước kịp thời đề ra những đườnglối, chủ trương, chính sách đúng đắn Vì vậy, năng lực lãnh đạo của Đảng,hiệu quả quản lý, điều hành của Nhà nước phụ thuộc rất nhiều vào phẩm chất
Trang 38đạo đức, lối sống, tinh thần trách nhiệm và năng lực của đội ngũ cán bộ HồChí Minh khẳng định “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “có cán bộ tốt,việc gì cũng xong”, “muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốthoặc kém” [56, tr 280] Cán bộ tốt là những người có phẩm chất và năng lựcđáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn Ở đâu có cán bộ tốt thì ở đó pháttriển vững mạnh Ngược lại, ở đâu không có cán bộ tốt, đặc biệt là cán bộ lãnhđạo quản lý thì ở đó không tránh khỏi trì trệ, yếu kém.
Cán bộ là những người có vai trò rất lớn trong toàn bộ tiến trình cáchmạng Hồ Chí Minh khẳng định “cán bộ là tiền vốn của đoàn thể” Là tiền vốn
có nghĩa là không thể thiếu trong toàn bộ sự nghiệp đấu tranh của nhân dân,cần phải được bảo vệ, quản lý, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn và sửdụng một cách hợp lý, sao cho phù hợp với sở trường, năng lực của cán bộ, cónhư vậy mới có thể phát huy được những khả năng của cán bộ và mới có thểđưa sự nghiệp đấu tranh của nhân dân đi tới thắng lợi
Nói đến cán bộ là nói đến những mối quan hệ của họ với Đảng, Nhànước, với tổ chức, với nhân dân, với đoàn thể, với đồng chí, đồng nghiệp Nóiđến cán bộ còn phải nói đến những mối quan hệ của họ với gia đình, ngườithân của họ và với chính bản thân họ Khi đánh giá cán bộ, Hồ Chí Minh đòihỏi phải đặt họ trong những mối quan hệ đã nêu Sở dĩ phải như vậy là vì đây
là cơ sở giúp cho Đảng có thể xác định được đúng đắn những yêu cầu vềphẩm chất và năng lực đối với cán bộ Đặt cán bộ trong những mối quan hệnhư đã nêu cũng là cơ sở giúp cho Đảng thấy được nguyên nhân của nhữngviệc làm ở cán bộ, từ đó có thể xác định được những giải pháp nhằm nâng caochất lượng, hiệu quả của công tác đánh giá cán bộ
Cán bộ cũng là con người, cũng có những nhu cầu lợi ích cá nhân Vìvậy, Hồ Chí Minh căn dặn Đảng, Nhà nước phải quan tâm đến đời sống củacán bộ và gia đình họ, phải tạo cho họ điều kiện sinh sống đầy đủ mà làmviệc, khi họ đau ốm phải có thuốc thang, tùy theo điều kiện hoàn cảnh mà
Trang 39giúp họ giải quyết những khó khăn của gia đình Sở dĩ cần phải như vậy là vì
“những điều đó rất quan hệ với tinh thần của cán bộ và sự thân ái đoàn kếttrong Đảng” [56, tr 316] Quan tâm đến đời sống của cán bộ và gia đình họ là
cơ sở để xây dựng sự đoàn kết thống nhất trong Đảng và là cơ sở để độngviên, phát huy tinh thần trách nhiệm của cán bộ Song Hồ Chí Minh đòi hỏicán bộ phải là những người biết làm trước hưởng sau, có khả năng vượt quamọi khó khăn gian khổ Người khẳng định đã là con người thì ai cũng muốn
ăn ngon, mặc đẹp, muốn sung sướng, nhưng phải cho đúng cách và phải phùhợp với hoàn cảnh của cách mạng, trong khi cách mạng và đời sống của nhândân còn khó khăn mà cán bộ nào đòi sung sướng trước là không có đạo đức
Cán bộ cũng là con người và do đó khi được nắm giữ các cương vị lãnhđạo quản lý, trở thành những người có chức, có quyền, rất dễ thoái hóa biếnchất, rơi vào quan liêu, tham ô, lãng phí, hủ hóa, không còn là những “ngườiđầy tớ thật trung thành của nhân dân” Hồ Chí Minh sớm thấy những sai lầm,khuyết điểm mà cán bộ, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo quản lý, những ngườiđứng đầu các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị có thể mắc phải Trongcông tác cán bộ, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc quản lý, đánh giá,lựa chọn đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý Sở dĩ như vậy là vì đây là nhữngngười có vai trò rất lớn đối với sự phát triển của các cấp, các ngành, các cơquan, đơn vị, nhưng đây cũng là những người rất dễ mắc phải sai lầm khuyếtđiểm, có thể gây ra những hậu quả rất lớn cho cách mạng
Như vậy, trong quan niệm Hồ Chí Minh, cán bộ là những người làmviệc trong các tổ chức đảng, các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xãhội, trong các đơn vị sự nghiệp, bao gồm cả công chức, viên chức, có vai tròrất lớn trong toàn bộ quá trình cách mạng Cán bộ được Hồ Chí Minh đề cậpđến không chỉ với tư cách là những người lãnh đạo quản lý, là đầy tớ thậttrung thành của nhân dân, mà trước hết họ là những con người, cũng tồn tại
Trang 40và chịu sự tác động của những quan hệ xã hội, cũng có nhu cầu lợi ích cánhân và do đó khi có chức, có quyền thì rất dễ mắc phải những sai lầm khuyếtđiểm Vì vậy, Đảng, Nhà nước phải quan tâm đến đời sống của cán bộ và giađình của họ Khi đánh giá cán bộ, cần phải thấy được những tác động củanhững quan hệ xã hội đến cán bộ, quan tâm trước hết đến đội ngũ cán bộ lãnhđạo quản lý, những người có chức, có quyền trong các tổ chức đảng và các cơquan nhà nước.
2.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của đánh giá cán bộ
Hồ Chí Minh không có những bài nói, bài viết chuyên bàn về công tácđánh giá cán bộ Tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ được thể hiện quaviệc Người đề cập đến những vấn đề về “xem xét cán bộ”, “nhận xét cán bộ”,
“hiểu cán bộ”, “biết rõ cán bộ”, “phê bình cán bộ”, “lựa chọn cán bộ”, “phânphối cán bộ”, “dùng cán bộ”, “cất nhắc cán bộ”, “phân công công việc chocán bộ” Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đánh giá cán bộ là công việc củaĐảng, Nhà nước Ở Hồ Chí Minh chưa có sự phân biệt giữa đánh giá cán bộcủa Đảng với đánh giá cán bộ của Nhà nước Song khi đề cập đến công táccán bộ, trong đó có đánh giá cán bộ, Hồ Chí Minh chủ yếu nói đến vai trò củacấp ủy các cấp và trách nhiệm của người đứng đầu các cấp, các ngành, các cơquan, đơn vị
Cách mạng luôn cần những cán bộ thực sự có phẩm chất và năng lực
Vì vậy, Đảng cần phải quan tâm đến việc phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ, “trọng nhân tài, trọng cán bộ, trọng mỗi người có ích cho công việcchung” [56, tr 313] Song để làm được điều đó đòi hỏi các cấp, các ngành,các cơ quan, đơn vị phải quan tâm làm tốt công tác đánh giá cán bộ Quan tâmlàm tốt công tác đánh giá cán bộ cũng là cơ sở giúp cho các cấp, các ngành,các cơ quan, đơn vị phát hiện, xử lý và thay thế kịp thời những cán bộ yếukém, mắc sai lầm khuyết điểm Hồ Chí Minh đã sớm phát hiện và phê bình