Sử dụng mạng xã hội trong xây dựng văn hóa nhà trường và tư vấn hướng nghiệp

Ở cácnhà trường, mạng xã hội đã len lỏi vào tất cả các sinh hoạt, từ chuyên môn, điềuhành công việc đến kết nối bạn bè, chia sẻ thông tin cuộc sống, hình thành dần mộtnền văn hóa mạng.…Đ

MỤC LỤC

Trang

A PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tính lịch sử của sáng kiến kinh nghiệm 3

3 Điểm mới và đóng góp của sáng kiến 4

4 Phương pháp nghiên cứu và phạm vi của sáng kiến kinh nghiệm 4

B NỘI DUNG 5

1 Mạng xã hội 5

1.1 Một số hiểu biết chung ……….5

1.2 Mặt tích cực của mạng xã hội………5

1.3 Mặt trái của mạng xã hội……… 7

2 Sử dụng mạng xã hội vào xây dựng văn hóa nhà trường 9

2.1 Văn hóa nhà trường……….9

2.2 Cách thức sử dụng mạng xã hội vào xây dựng văn hóa nhà trường………9

3 Mạng xã hội trong công tác tư vấn hướng nghiệp 20

3.1 Tư vấn hướng nghiệp trong nhà trường……… 20

3.2 Cách thức sử dụng mạng xã hội vào tư vấn hướng nghiệp cho học sinh 22

4 Vận dụng thực tiễn và kết quả khảo nghiệm 23

4.1 Mạng xã hội với xây dựng văn hóa nhà trường ………23

4.2 Mạng xã hội với tư vấn hướng nghiệp du học và xuất khẩu lao động ……….26

5 Một số kiến nghị, đề xuất 28

C KẾT LUẬN 29

Sử dụng mạng xã hội trong xây dựng văn hóa

nhà trường và tư vấn hướng nghiệp

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Mấy năm gần đây, trên Internet xuất hiện ngày càng nhiều các mạng xã hội,công cụ tìm kiếm, kết nối thông tin khác Chúng phát triển nhanh, lan tỏa rộngkhắp toàn cầu, điển hình là Facebook, Twitter, Youtube, Google, Yahoochat,Gmail Riêng Facebook, chỉ sau mấy năm ra đời, mạng xã hội này đã có khoảng2,3 tỷ người khắp thế giới sử dụng, hơn một nửa trong đó sử dụng hàng ngày Vàonăm 2005 mạng xã hội chia sẻ video lớn nhất hiện nay – Youtube ra đời Đến nay,Youtube có hơn 1 tỷ người dùng, tương đương 1/7 dân số thế giới Ở Việt Namhiện nay, cả nước có số lượng mạng xã hội là 259 Người dùng Internet ở nước tanhìn chung có trình độ học vấn tương đối khá, là học sinh, sinh viên, trí thức, côngchức, viên chức Khi ngồi trước máy, ngoài nhu cầu học tập, tìm kiếm thông tin bổích qua các báo, tạp chí và trang thông tin điện tử chính thống, người dùng mạng

xã hội còn sử dụng để kết nối bạn bè, chia sẻ thông tin Mạng xã hội được ví nhưquyền lực mềm, quyền lực thứ 5 Có rất nhiều minh chứng thể hiện rõ sức mạnhquyền lực trên thông qua các mạng xã hội như facebook, zalo, twiter Nó baotrùm qua mọi lĩnh vực, từ giải trí, an sinh xã hội, văn hóa đến những câu chuyệnphiếm vỉa hè mà người ta bàn ra tán vào mọi lúc mọi nơi, cũng dễ dàng tác độngđến công chúng thông qua quyền lực mềm- mạng xã hội Còn ở nước ta, nhữngmặt tích cực của mạng xã hội cũng rất đáng kể ra với những ví dụ điển hình tácđộng sâu rộng đến dư luận Hẳn ai cũng biết câu chuyện cảm động của BS.Nguyễn Ngọc Chung, Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vị Xuyên (Hà Giang)cách đây ít lâu Hình ảnh vị bác sĩ ra chợ kêu gọi quyên tiền ủng hộ để mổ cho mộtcặp song sinh đang nguy kịch tính mạng, chỉ trong vài phút đã làm lay động cộngđồng mạng khắp cả nước Hàng trăm triệu đồng tiền mặt đã được gửi tới để điều trịcho các cháu Nếu không có facebook thì không thể làm được điều này Mới đâynhất như việc kêu gọi giúp đỡ đồng bào bị ảnh hưởng và thiệt hại nặng nền domưa, lũ ở Hà Giang và Yên Bái, hay hành động mẹ bé Hải An đã hiến giác mạccủa bé sau khi bé bị u não và qua đời… Chỉ bằng những hình ảnh chân thực đượctruyền đi trên mạng xã hội đã làm lay động trái tim hàng triệu người trên mọi miền

tổ quốc Mạng xã hội đã trở thành cầu nối để chúng ta cùng nhau chia sẻ những nỗiđau và mất mát với những người đang phải trải qua những ngày sóng gió

Trong tầng lớp học sinh, sinh viên, công chức, viên chức đã từng và đanghọc tập, công tác tại địa bàn Nghệ An, các công cụ như facebook, zalo, messengerđược sử dụng phổ biến Các nhóm bạn lớp ra trường lâu muốn kết nối lại cũng

thông qua các công cụ này rất hữu ích, nhà trường muốn thông tin đến các thế hệhọc sinh thì sử dụng mạng xã hội cũng rất hiệu quả Trong những năm gần đây,việc sử dụng mạng xã hội vào điều hành công việc cũng đã được khai thác Ở cácnhà trường, mạng xã hội đã len lỏi vào tất cả các sinh hoạt, từ chuyên môn, điềuhành công việc đến kết nối bạn bè, chia sẻ thông tin cuộc sống, hình thành dần mộtnền văn hóa mạng.…Đa số nhà trường đã quan tâm chú ý đến việc tuyên truyền tácđộng hai mặt của mạng xã hội đến cho học sinh, khuyến cáo học sinh cẩn trọngtrong khi tham gia tương tác trên mạng nhưng để khai thác mặt tích cực của mạng

xã hội vào phục vụ các hoạt động của nhà trường, từ đó góp phần tạo nên một bảnsắc văn hóa của ngôi trường đó thì không phải ngôi trường nào cũng chú ý hoặc cólàm thì cũng là hoạt động riêng lẻ của các nhân hoặc của tổ chức nhưng thiếu tínhđồng bộ, thống nhất theo lộ trình, quy trình chung trong toàn đơn vị

Ở một góc nhìn khác, trong những năm gần đây, nhu cầu được gặp gỡ kết nối bạnhọc cũ diễn ra phổ biến trong các thế hệ học sinh Bên cạnh nhu cầu gặp gỡ, cácanh chị còn mong muốn đóng góp một phần vào sự phát triển giáo dục của trường,nhất là giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn vươn lên trong cuộc sống Vấn đề

là nhà trường cần có thông tin về các thế hệ học sinh để kết nối, tập hợp và phảixem đây là một nguồn lực phát triển, chưa nói đến việc ủng hộ tài trợ mà ngay chỉviệc lấy sự thành đạt của học sinh khóa trước, những thành công của các tấmgương học sinh vượt khó đã là một bài học lớn trong giáo dục, hơn cả mọi bài diễnthuyết về đạo đức, về nghị lực sống Văn hóa nhà trường là sự chung tay xây dựngcủa nhiều thế hệ, được đúc kết lại thành truyền thống

Ở một góc độ khác, mạng xã hội cũng có những tác động to lớn đến lựa chọn nghềnghiệp của giới trẻ hiện nay Theo Adecco Việt Nam- đơn vị hàng đầu thế giới vềtuyển dụng và giải pháp nhân sự, thực hiện và công bố tại thành phố Hồ Chí Minhngày 26-6- 2019, qua khảo sát và phân tích chuyên sâu hơn 600 cá nhân ở 3 thànhphố lớn Hà Nội, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, hơn 48% thế hệ Z(1995-2015) – thành viên mới nhất của lực lượng lao động biết đến nghề nghiệphiện tại của mình qua mạng xã hội

Mạng xã hội đã bỏ xa thông tin từ trường học (18,86%), bạn bè (17,92%) vàtruyền thông truyền thống (5,66%) để trở thành nguồn thông tin nghề nghiệp hàngđầu Thế hệ Z Việt Nam với lợi thế được đào tạo và khả năng tìm kiếm thông tintrở nên chủ động trong sự nghiệp sớm hơn so với những thế hệ trước Nhiều conđường lựa chọn nghề nghiệp đã được đặt ra cho các em song không phải ai cũngtìm đúng thông tin phù hợp với điều kiện, năng lực, phẩm chất cá nhân của mình.Trong những năm gần đây, ngoài con đường lập nghiệp truyền thống sau tốtnghiệp THPT như thi vào các trường ĐH, CĐ, trường nghề thì du học, xuất khẩulao động cũng là một con đường được nhiều phụ huynh, học sinh lựa chọn Tuynhiên, thông tin các công ty tư vấn đưa ra thường hấp dẫn về chi phí rẻ, việc làmthuận lợi khi ở nước ngoài, thu nhập cao chưa hẳn đã hoàn toàn chính xác với thực

tế Sở GD&ĐT Nghệ An cũng đã có công văn 1870/SGD&ĐT- GDCN-GDTX

ngày 8 tháng 10 năm 2019 nhằm chấn chỉnh hoạt động này, trong đó cũng đã chỉ

rõ những điều còn tồn tại trong công tác tư vấn hướng nghiệp du học và xuất khẩulao động Mới đây nhất, Công đoàn ngành giáo dục Nghệ An cũng đã có công văn234/HD-CĐN ngày 29 tháng 11 năm 2019 về tuyên truyền trên facebook Thủtướng Chính phủ trong cuộc họp triển khai công tác dân vận đầu năm 2020 cũng đãchỉ đạo cần tăng cường công tác truyền thông trên mạng xã hội Điều đó cho thấy,người đứng đầu Chính phủ, các cơ quan quản lý Nhà nước, các tổ chức xã hội đãxem không gian mạng là một xã hội thực sự, ở đó, các chủ thể xã hội có thể tươngtác Sự việc đau lòng diễn ra tại Anh vào cuối tháng 10 năm 2019, 39 người nhập

cư trái phép chết trong xe thùng đông lạnh tại hạt Essex của Anh vào cuối năm

2019 mà chủ yếu là người Nghệ An, Hà Tĩnh là bài học cho những ai thiếu thôngtin hoặc có thông tin không chính xác, không đầy đủ về “miền đất hứa” mà bấtchấp tính mạng Do vậy, học sinh, phụ huynh cần một nguồn thông tin khác đểkiểm chứng, so sánh trước khi đưa ra những quyết định Không gì cụ thể, chânthực hơn là từ những học sinh trường mình đã đi đến đó, đang thực tế học tập, làmviệc, trải nghiệm chia sẻ Chúng tôi sử dụng mạng xã hội làm công cụ để tạo lậpnhóm, cung cấp thông tin cho học sinh để các em chia sẻ, tìm hiểu thông tin trựctiếp với các anh chị

Với những yêu cầu xuất phát từ thực tiễn và đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của

giáo dục, chúng tôi lựa chọn đề tài “ Sử dụng mạng xã hội trong xây dựng văn hóa nhà trường và tư vấn hướng nghiệp” như một sự đúc kết, chia sẻ kinh

nghiệm cùng đồng nghiệp để chúng ta cùng thực hiện tốt hơn nhiệm vụ giáo dụccủa mình

2 Tính lịch sử của sáng kiến kinh nghiệm

Tìm hiểu về mạng xã hội thì đã có nhiều bài viết, nhất là các tác giả đi sâuvào phân tích tác động mặt trái của mạng xã hội đối với đời sống xã hội Do mạng

xã hội rất phức tạp nên hiện tại chưa có một công trình khoa học nghiên cứu đầy

đủ về nó mà chỉ có các công trình, bài viết chuyên khảo, chuyên đề nghiên cứutừng mảng của đời sống xã hội Riêng mạng xã hội trong giáo dục, các bài viếtphần nhiều đi sâu vào tìm hiểu tác động hai mặt của nó đối với giáo dục đạo đức,định hướng lối sống, giá trị thẩm mỹ… cho giới trẻ Ứng dụng mạng xã hội vàoxây dựng văn hóa nhà trường và tư vấn hướng nghiệp, theo hiểu biết cá nhân tôi,

có thể ở một số đơn vị đã làm nhưng là làm theo kinh nghiệm mà chưa có sự đúckết đầy đủ Để tạo nên bản sắc của một nhà trường cần nhiều yếu tố hợp thành, sựchung tay của nhiều thế hệ giáo viên, học sinh Những kỷ niệm về mái trường, vềthầy cô, bè bạn nếu được khơi dậy phát huy cũng sẽ là một động lực, một cơ sở đểtừng bước hình thành nên truyền thống nhà trường Trong lĩnh vực hướng nghiệp ởnhiều đơn vị, ngoài chương trình được quy định trong chương trình giáo dục phổthông thì sự quan tâm của giáo viên chưa được nhiều Việc định hướng học sinh đi

du học hay xuất khẩu lao động là một chủ trương được tỉnh Nghệ An khuyến khíchsong nhiều trường lại phụ thuộc thông tin vào các công ty tư vấn, những người môi

giới mà chưa có sự chủ động Do vậy, một sự tổng hợp các kinh nghiệm chúng ta

đã thực hiện thành một công trình đầy đủ là điều cần thiết, dù rằng là nhỏ nhoisong một ý tưởng tốt mà giúp ích được cho học sinh, cho công tác giáo dục thì tôicho rằng, ý nghĩa không nhỏ chút nào Mục đích và ý nghĩa của bản sáng kiến này

là ở chỗ đó

3 Điểm mới và đóng góp của sáng kiến

Bản đúc rút kinh nghiệm này là tổng hợp những giải pháp mà đơn vị tôi đã

thực hiện và thấy có hiệu quả Từ những kinh nghiệm riêng lẻ, từ những hiểu biếtchung chung về mạng xã hội, chúng tôi đã bóc tách ra từng mảng, sử dụng nó nhưmột công cụ để thực hiện mục tiêu của mình Điểm mới ở đây là sử dụng mạng xãhội đi vào những công việc, việc làm cụ thể, không lý luận chung chung Trongthời đại 4.0, tốc độ và lượng thông tin tăng theo cấp số nhân, việc định hướngthông tin đúng là điều rất cần thiết Đóng góp của bản sáng kiến này là chỉ ranhững giải pháp cụ thể, các thao tác cụ thể trong quá trình thực hiện chủ trương làtạo dựng các giá trị văn hóa của một nhà trường và một lĩnh vực trong tư vấnhướng nghiệp, trên cơ sở đó, các đơn vị bạn có thể tham khảo và triển khai cho phùhợp với đặc điểm đơn vị mình

4 Phương pháp nghiên cứu và phạm vi của sáng kiến kinh nghiệm

Phương pháp được sử dụng trong bản sáng kiến này là phân tích, thống kê.Phân tích nhu cầu, số liệu của nhà trường, của học sinh cũ, thống kê các hoạt động

đã triển khai, từ đó, đúc rút thành những giải pháp cơ bản,những kinh nghiệm

Về phạm vi, bản sáng kiến không có tham vọng bao quát hết các giá trị vănhóa của một nhà trường và toàn bộ các hoạt động của lĩnh vực tư vấn hướngnghiệp mà chỉ đi sâu vào hai ý chính:

- Để hình thành bản sắc văn hóa của một nhà trường thì có quá nhiều giải pháp,trong phạm vi bản sáng kiến này, chúng tôi chỉ đề cập đến một giải pháp là sửdụng mạng xã hội để thông tin các hoạt động của nhà trường, thông tin các hoạtđộng phong trào, các hoạt động tri ân, thiện nguyện, những việc làm hay, nhữngthành tích nổi bật của thầy cô, học sinh… tạo dựng nên bản sắc văn hóa củatrường, đồng thời, kết nối, tập hợp các thế hệ học sinh của nhà trường, sử dụng cáctấm gương vượt khó thành tài để giáo dục học sinh hiện tại, từ đó dần hình thànhnên những giá trị văn hóa của nhà trường, sử dụng vào giáo dục đạo đức truyềnthống nhà trường cho học sinh

- Sử dụng mạng xã hội tạo lập các nhóm học sinh của nhà trường đang theo học ởnước ngoài kết nối với học sinh đang theo học tại trường, trực tiếp cung cấp chocác em những thông tin chính xác, khách quan về tương lai nghề nghiệp, việc làm,thu nhập ở nước đó cho những học sinh đang có nguyện vọng du học hay xuấtkhẩu lao động, thay vì chỉ nghe một chiều sự tuyên truyền, tư vấn của các công tymôi giới

B NỘI DUNG

1 Mạng xã hội:

1.1 Một số hiểu biết chung:

Mạng xã hội (tiếng Anh: social networking) là dịch vụ nối kết các thành viên cùng

sở thích trên Internet lại với nhau với nhiều mục đích khác nhau không phân biệtkhông gian và thời gian Những người tham gia vào dịch vụ mạng xã hội còn đượcgọi là cư dân mạng Mạng xã hội, hay còn có thể biết đến dưới những tên gọi khácnhư "cộng đồng ảo" hay "trang hồ sơ", là một trang web mang mọi người đến vớinhau để nói chuyện, chia sẻ ý tưởng và sở thích, hay làm quen với những ngườibạn mới

Dịch vụ mạng xã hội có những tính năng như chat, e-mail, phim ảnh, voicechat, chia sẻ file, blog và xã luận Mạng đổi mới hoàn toàn cách cư dân mạng liênkết với nhau và trở thành một phần tất yếu của mỗi ngày cho hàng trăm triệu thànhviên khắp thế giới Các dịch vụ này có nhiều phương cách để các thành viên tìmkiếm bạn bè, đối tác: dựa theo group (ví dụ như tên trường hoặc tên thành phố),dựa trên thông tin cá nhân (như địa chỉ e-mail, số điện thoại…), hoặc dựa trên sởthích cá nhân (như thể thao, phim ảnh, sách báo, hoặc ca nhạc), lĩnh vực quan tâm:kinh doanh, mua bán Dựa trên các nền tảng mạng xã hội, các thành viên có thểliên kết với thành viên khác, ban đầu là những người mà họ có liên hệ, rồi tới bất

kì ai có liên hệ với người trung gian đó Mạng xã hội chính bao gồm hai đặc điểm

cơ bản Đặc điểm thứ nhất là có sự tham gia trực tuyến của các cá nhân hay cácchủ thể Đặc điểm thứ hai là mạng xã hội sẽ có các trang web mở, người chơi tựxây dựng nội dung trong đó và các thành viên trong nhóm đấy sẽ biết được cácthông tin mà người dùng viết Ngày nay có rất nhiều các mạng xã hội, một số cácloại mạng xã hội tiêu biểu hay được sử dụng ở nước ta phải đến ở đây là: facebook,zalo, viber, messenger, youtube…

1.2 Mặt tích cực của mạng xã hội

Những năm gần đây, mạng xã hội đã có bước phát triển mạnh mẽ, tác độnglớn đến đời sống xã hội ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.Mạng xã hội đã trở thành một thuật ngữ phổ biến với những tính năng đa dạng chophép người dùng kết nối, chia sẻ, tiếp nhận thông tin một cách nhanh chóng, hiệuquả

Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, mạng xã hội là hệ thống thông tin cungcấp một cách nhanh chóng cho cộng đồng người sử dụng mạng các dịch vụ lưu trữ,

cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, chia sẻ và trao đổi thông tin với nhau, bao gồm dịch

vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn, trò chuyện trực tuyến, chia sẻ âmthanh,hình ảnh và các hình thức dịch vụ tương tự khác

Nhìn từ góc độ văn hóa- xã hội, mạng xã hội là tập hợp các mối quan hệgiữa các cá nhân, nhóm cá nhân, tổ chức trên môi trường internet Chính vì thế,mạng xã hội có thể coi là một loại hình cộng đồng song mang tính chất ảo, trong

đó bao gồm nhiều cộng đồng trực tuyến khác nhau nhằm thỏa mãn các nhu cầu vềvật chất và tinh thần của con người Một số cộng đồng như Facebook, Youtube,Zalo… thu hút một số lượng lớn người tham gia, ngày càng đóng vai trò quantrọng trong đời sống xã hội

Tại Việt Nam, các mạng xã hội bắt đầu du nhập từ những năm 2000 dướihình thức các trang nhật ký điện tử (blog) Đến nay, có 259 mạng xã hội được cấpgiấy phép hoạt động với khoảng 35 triệu người dùng, chiếm 37% dân số Trungbình mỗi ngày người Việt Nam vào mạng xã hội hơn 2 giờ Đối tượng sử dụngmạng internet thường xuyên nhất là nhóm lứa tuổi từ 15-40 tuổi Nhóm đối tượngnày chủ yếu là học sinh, sinh viên và người lao động Nhìn chung, họ là nhữngngười trẻ, có điều kiện tiếp cận với máy tính và mạng internet, nhanh nhạy trongviệc tiếp thu những tiến bộ khoa học công nghệ cũng như những trào lưu mới trênthế giới Ngày nay, bất kỳ ai chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, một máytính bảng hay máy tính cá nhân có kết nối internet đều có thể tham gia vào mạng

xã hội Với nội dung phong phú và cách thức sử dụng dễ dàng, mạng xã hội manglại rất nhiều tiện ích, nổi bật là:

- Mạng xã hội ngày càng góp phần quan trọng trong việc củng cố niềm tin của

quần chúng nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và điều hành củaChính phủ Trong những năm qua, tình trạng quan liêu, cửa quyền, tham nhũng,hách dịch tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương đã làm ảnh hưởng nghiêm trọngđến uy tín của chính quyền, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng,Nhà nước Mạng xã hội đã đưa các thông tin phản ánh và các cơ quan hữu trách đã

có những hành động xử lý, tạo niềm tin trong nhân dân Ngày nay, cùng với sựphát triển của khoa học công nghệ, vai trò của mạng xã hội đã và đang được các cơquan, tổ chức nhà nước sử dụng một cách có hiệu quả, giúp thu hẹp khoảng cáchvới người dân Ví dụ như tháng 10 năm 2015, Chính phủ đã lập 02 tài khoảnfacebook là “Thông tin Chính phủ” và “Diễn đàn cạnh tranh quốc gia” với kỳ vọnggiúp người dân tiếp cận kịp thời các văn bản, quy phạm pháp luật mới ban hành,thông tin thời sự chính trị, kinh tế- xã hội, hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.Việc này không chỉ đáp ứng nhu cầu thông tin của người dân, khuyến khích ngườidân đồng hành cùng Chính phủ, góp phần thiết thực định hướng dư luận trên mạng

xã hội

- Mạng xã hội góp phần tích cực vào sự phát triển nhận thức, tư duy và kỹ năngsống của con người Mạng xã hội đang ngày càng trở thành nơi cung cấp tin tức,kiến thức về tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Chỉ với một vài thao tác đơn

giản, người dùng sẽ luôn nhận được những thông tin cập nhật kịp thời về lĩnh vực,vấn đề mà mình quan tâm theo dõi, kết nối bạn bè, chia sẻ thông tin… Qua đó giúp

họ có thể nắm bắt được các xu thế của đời sống, những tâm tư tình cảm của bạn bè,người thân… phục vụ cho công việc và cuộc sống của mình, đồng thời qua mạng

xã hội, bản thân người sử dụng cũng có cơ hội giới thiệu bản thân, bày tỏ quanđiểm cá nhân Ở góc độ khác, trên mạng xã hội có nhiều trang dạy kỹ năng sốngnhư ngoại ngữ, nấu ăn, sửa chữa, giao tiếp, tâm lý, thể thao… giúp người dùng cónhững kỹ năng cơ bản cần thiết trong cuộc sống hiện đại mà không cần đến lớphay đóng học phí

- Mạng xã hội góp phần tích cực vào sự phát triển của văn hóa cộng đồng Văn hóamạng xã hội là một bộ phận của văn hóa cộng đồng và có ảnh hưởng ngày cànglớn đến văn hóa cộng đồng Nhờ áp dụng tiến bộ của khoa học kỹ thuật, mạng xãhội cho phép người dùng có thể kết nối, tương tác với bạn bè, gia đình, cộng đồngngày một thuận tiện hơn Người dùng có thể dễ dàng chia sẻ tình cảm, niềm vui,nỗi buồn… với cộng đồng Sự tham gia của cá nhân vào các công việc chung củacộng đồng cũng được thúc đẩy Công tác xã hội như cứu trợ thiên tai, xóa đói giảmnghèo, chia sẻ, hỗ trợ các thân phận nghèo khó, cô đơn có nhiều kết quả tốt, tạođược hiệu ứng lan tỏa trong xã hội, nhanh hơn và thiết thực hơn cách làm truyềnthống theo “đúng quy trình” Nội lực của cộng đồng được phát huy hiệu quả hơntrong công cuộc phát triển kinh tế- xã hội Các hình thức kinh doanh online trênmạng xã hội của cá nhân và doanh nghiệp ngày càng phát triển, mang tính chuyênnghiệp

- Mạng xã hội góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế trên lĩnh vực văn hóacủa Việt Nam Các mạng xã hội, nhất là mạng xã hội xuyên quốc gia nhưFacebook, Youtube… đã tạo ra những cơ hội, khả năng tiếp xúc, giao lưu văn hóa,thúc đẩy xích lại gần nhau, hiểu biết lẫn nhau giữa dân tộc ta với các dân tộc kháctrên thế giới Thông qua mạng xã hội, thế giới biết đến Việt Nam hơn như một dântộc yêu chuộng hòa bình, tôn trọng công lý, năng động với một kho tàng các giá trịvăn hóa phong phú, đầy bản sắc

2.2 Mặt trái của mạng xã hội:

Bên cạnh mặt tích cực, mạng xã hội cũng tồn tại không ít những yếu tố tiêucực, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường xã hội, lợi ích cộng đồng và an ninh trật

tự, điển hình là:

- Mạng xã hội đã và đang trở thành công cụ hàng đầu để các thế lực thù địch lợi

dụng tiến hành phá hoại tư tưởng Trong những năm qua, các thế lực thù địch,phản động đã lập ra và sử dụng hàng ngàn trang mạng xã hội vào các hoạt độngtuyên truyền phá hoại tư tưởng Chúng tập trung xuyên tạc, nói xấu chủ nghĩaMác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản ViệtNam Hiện nay, nhiều trang mạng xã hội của bọn phản động trong- ngoài như

“Dân làm báo”, “Quan làm báo”… thường xuyên đăng tải những bài viết với lời lẽchống Đảng, chống chế độ một cách điên cuồng, mù quáng Chúng tuyên truyền

xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, lợi dụng chiêu bài phảnbiện xã hội, đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, bảo vệ môi trường… để đăngtải những bài viết có thông tin sai lệch, không được kiểm chứng, suy diễn xuyêntạc, từ đó kết luận các chủ trương, chính sách đó là sai lầm và đòi xóa bỏ Lợi dụngnhững sơ hở, thiếu sót trong triển khai các chính sách phát triển kinh tế- xã hội củachính quyền các cấp, các vụ phức tạp như Đồng Tâm (Hà Nội), ô nhiễm môitrường biển do Formosa gây ra ở các tỉnh miền Trung, việc thảo luận dự luật đơn

vị hành chính- kinh tế đặc biệt… để kích động dư luận, hình thành tâm lý phảnkháng, tư tưởng bất mãn, chống đối, tiến tới kêu gọi biểu tình, bạo loạn lật đổ chếđộ

- Mạng xã hội làm gia tăng nguy cơ lộ lọt bí mật nhà nước, thông tin cá nhân.Trong số 35 triệu người dân Việt Nam sử dụng mạng xã hội, có không ít người làcán bộ, đảng viên, làm việc trong các cơ quan, đơn vị có liên quan đến bí mật nhànước Nhiều người có thói quen thích chia sẻ thông tin về cuộc sống, công việc,hoạt động của cơ quan, đơn vị lên mạng xã hội hoặc sử dụng mạng xã hội làmcông cụ liên lạc, trao đổi Trong khi đó, hiểu biết về công tác bảo vệ bí mật nhànước của một số cán bộ, đảng viên chưa cao, trách nhiệm ý thức bảo mật chưa tốt,làm gia tăng nguy cơ lộ lọt bí mật nhà nước Một số người đăng thông tin cá nhân,lịch trình công tác, ảnh gia đình…lên mạng đã mang lại nhiều hệ lụy đáng tiếc

- Mạng xã hội tác động tiêu cực đối với sự phát triển văn hóa Mạng xã hội pháttriển làm gia tăng nguy cơ xói mòn bản sắc văn hóa dân tộc Khi mạng xã hội pháttriển thì dòng chảy của những cuộc bá quyền, xâm lăng văn hóa trở nên mạnh mẽhơn về cường độ, mở rộng về quy mô, tác động đến hầu hết các cá nhân, nhất là sốngười trẻ Xuất hiện các trào lưu tuyên truyền, cổ vũ lối sống, các giá trị phươngTây, như tôn thờ tự do cá nhân, lối sống thực dụng, văn hóa đồi trụy, bạo lực… đingược lại truyền thống văn hóa dân tộc Tình trạng nhiễu loạn thông tin, thật giảlẫn lộn trên mạng xã hội đang ở mức báo động, ảnh hưởng đến các giá trị văn hóatốt đẹp của cộng đồng Hiện nay, nghiện mạng xã hội đang là thực trạng phổ biến,khiến nhiều người dùng dành ít thời gian cho người thật việc thật ở quanh mình.Bên cạnh đó, nó cũng khiến bạn buồn phiền khi bạn coi trọng bạn bè “ảo” hơncuộc sống thực, dần dà làm giảm tương tác giữa người với người trong đời sốngthực tế, làm tăng tình trạng trầm cảm, giảm tính sáng tạo Hoạt động tung tin đồn,giật gân câu “like” trên mạng xã hội ngày càng gia tăng, gây hoang mang trong dưluận Một số vụ việc trên mạng xã hội (như BOT giao thông) thu hút số lượng rấtlớn người quan tâm, theo dõi, hình thành tâm lý đám đông, áp lực dư luận, có thểtạo ra các giá trị lệch lạc hay khuynh hướng phức tạp trong văn hóa ứng xử

- Mạng xã hội đang trở thành công cụ, môi trường “màu mỡ” để tội phạm lợi dụnghoạt động Với đặc tính ảo, mạng xã hội thường xuyên được các đối tượng phạmtội về hình sự, kinh tế, ma túy lợi dụng để hoạt động với các thủ đoạn như tạo tàikhoản ảo để kết bạn, làm quen sau đó lừa đảo chiếm đoạt tiền, tài sản; tiến hànhđánh cắp mật khẩu, chiếm giữ quyền kiểm soát tài khoản trái phép để thu thập các

thông tin cá nhân, nhất là những thông tin bí mật về tài chính, từ đó tìm cách đánhcắp, trục lợi Một số đối tượng còn sử dụng mạng xã hội làm công cụ liên lạc trongquá trình mua bán, vận chuyển các loại hàng cấm, ma túy, vũ khí, vật liệu nổ vàcác hoạt động phạm tội khác

2 Sử dụng mạng xã hội vào xây dựng văn hóa nhà trường

2.1 Xây dựng văn hóa nhà trường

Văn hóa nhà trường là một tập hợp các giá trị, niềm tin, hiểu biết, chuẩnmực cơ bản được các thành viên trong nhà trường cùng chia sẻ và tạo nên bản sắccủa nhà trường đó Văn hóa nhà trường liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất,tinh thần của một nhà trường Nó biểu hiện trước hết ở tầm nhìn, sứ mạng, triết lý,mục tiêu, các giá trị, phong cách quản lý, lãnh đạo, ứng xử, bầu không khí tâmlý…Tất cả được thể hiện thành hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quytắc ứng xử… được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong nhà trường chấp nhận Văn hóa nhà trường cần phải được nuôi dưỡng, phát triển bởi các lý do sau:

- Sự phát triển của học sinh chịu ảnh hưởng rất lớn của môi trường văn hóa xã hộinơi các em lớn lên Môi trường văn hóa trường học thuận lợi sẽ tạo điều kiện tốtcho các em có cơ hội phát triển và ngược lại, môi trường thiếu thân thiện sẽ làmthui chột các cơ hội đó, thậm chí còn tạo ra những giá trị lệch lạc trong học sinh

- Một môi trường văn hóa nhà trường lành mạnh, thân thiện sẽ làm giảm nhữngtâm lý không tốt của giáo viên và giảm thiểu những hành vi, lời nói thiếu lịch sựcủa học sinh

- Văn hóa nhà trường lành mạnh sẽ nuôi dưỡng, hỗ trợ việc dạy và học, là sức hútlôi kéo, tập hợp các thế hệ học sinh của nhà trường cùng chung tay tạo nên bản sắccủa trường

Văn hóa nhà trường là môi trường sống của giáo viên, học sinh, có tác động trựctiếp đến hiệu quả giáo dục, góp phần quan trọng trong quá trình hình thành lốisống, cách ứng xử của học sinh Đối với giáo viên, một môi trường văn hóa lànhmạnh sẽ khuyến khích các mối quan hệ hợp tác, chia sẻ chuyên môn, kinh nghiệm.Giáo viên có tâm lý thoải mái trao đổi về những khó khăn mà họ đang gặp Bầukhông khí tin cậy, cởi mở, tôn trọng lẫn nhau sẽ tạo động lực cho giáo viên đổimới, nâng cao chất lượng dạy học Đối với học sinh, một ngôi trường thân thiện sẽcuốn hút các em đến lớp, mạnh dạn bày tỏ quan điểm cá nhân, tích cực khám phátrải nghiệm, tích cực tương tác với thầy cô, nhóm bạn, xây dựng mối quan hệ ứng

xử tôn trọng, hiểu biết học hỏi lẫn nhau

2.2 Cách thức sử dụng mạng xã hội vào xây dựng văn hóa nhà trường

Công cụ sử dụng là facebook, messenger, zalo là các công cụ được sử dụngphổ biến hiện nay trong tạo lập nhóm và liên hệ bạn bè Các bước thực hiện như

2.2.1 Lập trang facebook của nhà trường Các nhà trường hiện nay đang sử dụngcác trang thông tin chính thống, có bản quyền như wedsite, địa chỉ email để cungcấp, nhận thông tin và truyền tải thông tin cho các cấp có mối quan hệ chỉ đạo như

Sở GD&ĐT, UBND cấp huyện Nội bộ các trường hiện nay sử dụng zalo để lậpnhóm tùy thuộc vào đặc điểm công việc như nhóm chi bộ, nhóm GVCN và Đoàntrường, nhóm các tổ chuyên môn Thực tế chúng tôi thấy, thông tin được xử lý quazalo rất nhanh chóng, kịp thời, công việc trôi chảy bởi ai cũng có thông tin ngaylập tức sau khi người gửi truyền tin, chỉ cần mỗi người có một smart phone và càiđặt tính năng

Tuy nhiên, đối với các “cư dân” mạng ngoài trường thì lại là một chuyệnkhác Việc tiếp cận thông tin qua email trường là điều không thể bởi bởi đây làđường truyền tin công vụ, chỉ người có thẩm quyền được cấp mật khẩu mới đăngnhập được, qua wedsite thì ít người sử dụng bởi các thao tác đăng nhập nhiều côngđoạn, qua zalo thì chỉ có nội bộ mới là thành viên Vậy, facebook là công cụ hữuhiệu bởi ai cũng có thể truy cập, chỉ cần kết bạn

Hiện tại, trường chúng tôi đã lập trang facebook có tên: Trường Phan Thúc Trực

với hình đại diện là logo nhà trường Trên trang này, chúng tôi đăng tải các thôngtin về các hoạt động của nhà trường, nhất là các hoạt động của trường, những việclàm hay, những hành động đẹp, những thành tích tiêu biểu của thầy trò, các phongtrào thi đua, các hoạt động tri ân, thiện nguyện…

Sau khi đăng ký xong, người quản trị vào trang cá nhân, chọn tính năng “ cài đặt”,đặt tài khoản ở chế độ riêng tư để đảm bảo chỉ có người quản trị trang mới đượcđăng tin, tránh trường hợp các chủ thể khác có thể tương tác đăng tin của họ lêndòng thời gian của mình, nhất là các tin không mong muốn Các thông tin khi đưalên phải đảm bảo là chính thống, hình đại diện nên chọn lôgô của trường để họcsinh dễ nhận thấy Cần tránh một điều, trên trang chủ facebook, có thể có nhiều tàikhoản có tên miền gần giống nhau, có cùng tên trường nên nhiều người có thểnhầm lẫn giữa trang facebook chính thức của trường và các trang khác do học sinhhoặc các trường hợp khác đăng ký Vì thế, trang chính thức cần có một thông báo,đồng thời chia sẻ thông tin đến giáo viên, nhân viên trong trường để họ cùng chia

sẻ, kết nối các đường linhk đến nhiều tài khoản là bạn bè của họ

Cách thức đăng tin: Nên chia các thông tin thành các nhóm tin để tập trung đangtải, không nên cùng lúc đăng nhiều thông tin ở nhiều lĩnh vực dễ “gây nhiễu”

- Tin về các hoạt động của trường: Đó là dịp kỷ niệm các ngày lễ trong năm, cácchương trình ngoại khóa, phong trào văn hóa văn nghệ, các sinh hoạt chuyênmôn…

Việc đưa thông tin kịp thời, đầy đủ một mặt là đưa thông tin đến cộng đồng, đồngthời là một cách xây dựng hình ảnh nhà trường Qua sự tương tác đó, nhà trường

có thể điều chỉnh, bổ sung thông tin, điều chỉnh các hoạt động của mình từ sự

“comment” hợp lý, có sự thuyết phục của cộng đồng, phù hợp với tôn chỉ, mụcđích của trường Với các hoạt động đa dạng, hướng tới mục tiêu giáo dục hiện đại,cộng đồng sẽ nhận thấy trường học là một chủ thể hoạt động sống động, phong phúphát huy được tính sáng tạo của các thành viên chứ không chỉ có dạy và học

-Tin về các hoạt động tôn vinh, tri ân, thiện nguyện:

+ Bản tin về thành tích của nhà trường, giáo viên, học sinh:

Một thành tích được động viên kịp thời, được thông tin rộng rãi đến côngchúng sẽ là động lực to lớn, hơn mọi phần thưởng nào Tập thể, cá nhân được tônvinh, họ cảm thấy được giá trị của mình, có sức động viên họ tiếp tục sáng tạo,cống hiến Cộng đồng, cụ thể là phụ huynh, nhân dân tin tưởng vào chất lượnggiáo dục của trường, an tâm khi gửi con em đến một địa chỉ tin cậy Nhà trường trởthành một địa chỉ văn hóa trong suy nghĩ của nhân dân, hình ảnh của trường sẽsáng đẹp hơn

+ Bản tin về các hoạt động tri ân:

Hoạt động này có ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách họcsinh, là minh chứng sống động hơn mọi bài giảng về đạo đức làm người Uốngnước nhớ nguồn, tôn sư trọng đạo…là những truyền thống tốt đẹp của dân tộc,làmột trong những phẩm chất mà chương trình giáo dục phổ thông mới phải xâydựng, giáo dục học sinh Các hoạt động nhà trường đã tham gia, tổ chức như đónggóp xây dựng và tham gia lễ khánh thành đến thờ Thám hoa Phan Thúc Trực,chăm sóc Khu di tích lịch sử quốc gia tại xã Mỹ Thành ( nơi thực dân Pháp xử bắn

72 chiến sĩ Xô viết Nghệ Tĩnh), hay các khóa học sinh tổ chức Hội khóa kỷ niệm15,20,25,30 năm ra trường…đã để lại những dấu ấn, tình cảm tốt đẹp không chỉtrong mỗi thế hệ học sinh mà còn góp phần quan trọng vào việc xây dựng hình ảnhnhà trường trong cộng đồng, tạo dựng những cơ sở hình thành truyền thống vănhóa nhà trường Thực tế cho thấy, học sinh tham gia hào hứng các hoạt động nàymột cách tự giác, qua hoạt động, các em nhận thức đầy đủ hơn trách nhiệm củamình, hình thành kỹ năng sống