Một số biện pháp thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ nhà trẻ

Bởi môi trường giáo dục được ví như người giáo viênthứ hai tổ chức và hướng dẫn trẻ chơi, trẻ hoạt động để nhận thức và phát triển.Xuất phát từ trong chương trình chăm sóc, nuôi dưỡng, g

3.2 Biện pháp 2: Bồi dưỡng chuân môn nghiệp vụ 7 3.3 Biện pháp 3: Phối hợp với phụ huynh 7 3.4 BiÖn ph¸p 4: Tạo môi trường giáo dục 8 3.5 Biện pháp 5: Hướng dẫn trẻ hoạt động 14

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai, trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗigia đình, là tương lai của đất nước, là lớp người kế tục sự nghiệp của cha anh,gánh vác mọi công việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc – xã hội chủ nghĩa Mọi trẻ

em sinh ra đều có quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng, tồn tại và phát triển Khi

xã hội ngày càng phát triển thì giá trị con người ngày càng được nhận thức đúngđắn và được đánh giá toàn diện Vì một tương lai tươi sáng, trẻ em sẽ trở thànhchủ nhân hữu ích của tương lai, thì ngay từ tuổi ấu thơ trẻ phải được hưởng nềngiáo dục phù hợp, hiện đại và toàn diện về mọi mặt

Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm,

xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó, mỗi trẻ em có hứngthú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công Trẻhọc bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đanghứng thú và đang thực hiện Vì vậy đổi mới môi trường giáo dục, tạo cơ hội chotrẻ chủ động học tập rèn luyện kỹ năng theo trình độ khả năng của mỗi cá nhântrẻ là một trong những tiêu trí của đổi mới chương trình giáo dục hiện nay Tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là nhằm mục đích giúp trẻ

có một môi trường học tập, vui chơi thoải mái, an toàn, lành mạnh để phát triểnmọi mặt: Đức – trí – thể - mỹ Qua đó, hình thành cho trẻ thói quen, nề nếp,những hiểu biết ban đầu về môi trường sống xung quanh, có kỹ năng, hành vi,thái độ tốt với môi trường, phát triển nhân cách trẻ và hơn nữa giúp trẻ hứng thútham gia vào giờ học đạt kết quả cao Góp phần nâng cao chất lượng, chăm sóc,nuôi dưỡng, giáo dục cho trẻ giai đoạn nhà trẻ Hơn thế nữa tạo điều kiện chogiáo viên trong trường học tập cách tạo môi trường học tập cho trẻ học tập, vuichơi tại lớp, tận dụng nguyên vật liệu sẵn có của địa phương, tạo sự hấp dẫn, lôicuốn trẻ tích cực tới trường, tới lớp, tạo cơ hội cho trẻ được học tập, trải nghiệm,sáng tạo và cùng cô giáo tạo ra những sản phẩm nhằm cải thiện môi trường lớphọc mọi lúc, mọi nơi góp phần xây dựng môi trường học tập trong nhà trườngtrở nên khang trang, thân thiện hơn

Trẻ mầm non không thể tiếp thu các kiến thức một cách bài bản, có hệthống như trẻ ở Phổ thông Vì thế cần tạo cho trẻ môi trường để trẻ được hoạtđộng, trải nghiệm vui chơi, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức một cách nhẹnhàng tự nhiên hơn Bởi ở các trường phổ thông, môi trường lớp học là bàn,ghế, phấn, bảng, dụng cụ học tập, thầy cô, bè bạn với không khí lớp học trangnghiêm Riêng môi trường lớp học ở trường mầm non với các mảng tường, các

góc chơi, đồ chơi được sắp xếp, trang trí nổi bật nhằm thu hút sự chú ý của trẻcùng với không khí lớp học vui tươi, chan hòa, gần gũi giữa cô và trẻ Đơn giản

là thế nhưng việc thực hiện không hoàn toàn dễ dàng Bởi môi trường giáo dụctrong trường mầm non phải tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiềuđiều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhânhoặc theo nhóm một cách tích cực Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thểchất, tâm lý cho trẻ vừa có tác dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ và phải được xâydựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Đặcbiệt, từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai Chương trình Giáo dục mầm nonmới, thì vấn đề xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được đặt rangày càng cấp thiết hơn Bởi môi trường giáo dục được ví như người giáo viênthứ hai tổ chức và hướng dẫn trẻ chơi, trẻ hoạt động để nhận thức và phát triển.Xuất phát từ trong chương trình chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục lứa tuổinhà trẻ thực nghiệm ở đơn vị trường mầm non mà bản thân tôi đang dạy và cácbuổi tham dự chuyên đề, tiết mẫu, tham quan cảnh quan sư phạm, môi trườngdạy học cho trẻ ở trường, bản thân tôi nhận thấy trong những năm gần đây phầnlớn các giáo viên còn hạn chế về việc xây dựng môi trường học tập cho trẻ, giáoviên còn thụ động chưa tích cực, chưa biết tận dụng nguồn nguyên vật liệu sẵn

có từ địa phương, cách trang trí còn vụn vặt, chưa làm nổi bật được chuyên đềtrọng tâm, cách sắp xếp môi trường học tập trong và ngoài lớp còn theo cảm tínhchưa khoa học dẫn đến môi trường chưa gọn gàng, ngăn nắp, chưa tạo cơ hộicho trẻ được học tập, trải nghiệm, sáng tạo và cùng cô giáo tạo ra những sảnphẩm nhằm cải thiện môi trường lớp học mọi lúc, mọi nơi, chưa kích thích được

sự hứng thú của trẻ tham gia vào các hoạt động, trẻ trở nên nhàm chán khi chơi

và học Xuất phát từ tình hình thực tế trên, bản thân tôi luôn băn khoăn trăn trởlàm thế nào để xây dựng môi trường học tập phong phú và gây hứng thú cho trẻ

hoạt động tích cực, vì vậy tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài “Một số biện pháp

thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ nhà trẻ ” Để cho

trẻ có một môi trường an toàn, thân thiện, phát huy được phương pháp dạy học:

“Lấy trẻ làm trung tâm” và phát huy được tính sáng tạo của cô và trẻ tạo ranhiều sản phẩm làm phong phú thêm môi trường lớp học đáp ứng được yêu cầucủa giáo dục mầm non hiện nay

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận

Căn cứ vào nhu cầu và khả năng phát triển của trẻ tuổi nhà trẻ đây là lứatuổi kỳ diệu, trẻ rất hiếu động tò mò, muốn giao lưu xúc cảm, hoạt động với đồvật và vui chơi, muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới tự nhiên và xã hội Vì vậy cầnxây dựng cho trẻ một môi trường hoạt động tốt nhất đó là xây dựng một môitrường an toàn, thân thiện, ấm cúng gần gũi với khung cảnh gia đình, trình bàyđẹp mắt, thu hút, giúp trẻ chủ động tham gia vào các hoạt động, có cơ hội trảinghiệm và giao tiếp một cách tích cực Môi trường giáo dục đó gồm hai bộphận: môi trường vật chất và môi trường xã hội

+ Môi trường vật chất: Môi trường vật chất bao gồm môi trường trong vàngoài lớp học

+ Môi trường xã hội chính là bầu không khí giao tiếp giữa cô và trẻ, giữatrẻ với trẻ, nó được tạo ra trong quá trình tương tác

Môi trường giáo dục là người giáo viên thứ hai tổ chức và hướng dẫn trẻchơi, trẻ hoạt động để nhận thức và phát triển Môi trường hoạt động đó vừathỏa mãn nhu cầu vui chơi, giao tiếp, nhận thức, nhu cầu hoạt động cùng nhaucủa trẻ, vừa tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ khả năng của mình, qua đó các kiến thức,

kỹ năng của trẻ được hình thành, củng cố và bổ sung, đây là những nhân tố gópphần hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ mầm non Khi trẻ được hoạtđộng trong môi trường giáo dục phù hợp sẽ hình thành và phát triển các giácquan ở trẻ và các chức năng tâm, sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nềntảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối

đa những khả năng tiềm ẩn đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo vàcho việc học tập suốt đời

Môi trường giáo dục đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực chủđộng của trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìmcách giải quyết nhiệm vụ Các nhà giáo dục đều phải thừa nhận một điều rằngcách tiếp cận tốt nhất để giáo dục trẻ mầm non đó là xây dựng môi trường giáodục lấy trẻ làm trung tâm để thúc đẩy sự phát triển tính chủ động, khả năng tưduy cho trẻ Các cách tiếp cận tốt thường thể hiện tính tích hợp cao và kết nốiviệc học với thực tế đời sống của trẻ

Trên cơ sở đó và cũng căn cứ vào điều kiện thực tế của nhà trường vào khảnăng, nhu cầu học tập, kinh nghiệm sống của trẻ, đáp ứng được yêu cầu củaGDMN Từ đó tôi lên kế hoạch, và thực hiện xây dựng môi trường lấy trẻ làmtrung tâm của lớp tôi phụ trách để trẻ hoạt động tích cực

2 Cơ sở thực tiễn:

Trường mầm non mà tôi đang công tác được xây dựng với diện tích 1.780 m2.Với tổng số phòng 11 phòng học Trường đạt trường tiên tiến vào năm 2018.Trường được công nhận kiểm định chất lượng giáo dục được PGD công nhận Ban giám hiệu nhà trường có trình độ chuyên môn cao và có nhiều kinhnghiệm quản lý, làm việc có khoa học Thường xuyên tổ chức các hoạt động chogiáo viên dự giờ rút kinh nghiệm lẫn nhau trong đó có lưu ý đến việc tổ chứchoạt động góc ở các độ tuổi Lớp được BGH nhà trường tiếp tục đầu tư cơ sở vậtchất, đồ dùng dạy học, đồ chơi Trẻ trong lớp bước đầu có sự phát triển ngônngữ khá tốt và thích hoạt động BGH đã bổ sung rất nhiều đồ dùng đồ chơiphong phú ở các góc cho từng lớp Nhiều phụ huynh trong lớp quan tâm ủng hộhọc liệu và nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi trang trí lớp

Với tổng số giáo viên và nhân viên là 40 CBGVNV

- Biên chế: 24 đ/c

- Trình độ chuyên môn:

+ BGH: Trên chuẩn 100%

+ Giáo viên: 20 đồng chí Đạt chuẩn 100% trên chuẩn 80%

+ Nhân viên: 13 đồng chí Đạt chuẩn: 100%; trên chuẩn: 46%

+ Nhân viên bảo vệ: 3 đồng chí

2.1 Thuận lợi:

- Nhà trường nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo đặcbiệt là phòng GD & ĐT huyện Gia Lâm

- Được ban giám hiệu nhà trường hỗ trợ mua sắm trang thiết bị,đồ dùng phục

vụ cho hoạt động đầy đủ

- Nhà trường bổ xung nhiều tài liệu phong phú để tham khảo

- Ban giám hiệu đã tạo điều kiện cho giáo viên kiến tập các chuyên đề về “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” do Phòng giáo dục và đàotạo tổ chức, khuyến khích động viên tập thể giáo viên học tập, học hỏi kinhnghiệm lẫn nhau, nhà trường tổ chức thăm lớp, dự giờ của các giáo viên trongtrường để góp ý, đúc rút kinh nghiệm

- Bản thân tôi cũng cố gắng trong quá trình tự học, sáng tạo thiết kế các góccác mảng tường mở để sử dụng bàn tay trẻ làm nhiều hơn kích thích sự sáng tạocủa trẻ Tôi luôn chú ý ,tìm tòi tích lũy thêm kiến thức để tận dụng những phếliệu làm ra các đồ chơi mới thu hút trẻ đồng thời tôi cũng học hỏi các đồngnghiệp qua các buổi dự giờ hoạt động và tìm hiểu qua các loại sách báo để có

kế hoạch sắp xếp hoạt động góc theo từng chủ đề với sự hứng thú của trẻ

Các giáo viên trong lớp đều có kinh nghiệm chăm sóc, giáo dục trẻ Các côđều nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có khả năng sáng tạo, có năng khiếu hội họatạo điều kiện thuận lợi trong việc xây dựng môi trường học tập cho trẻ.

- Trẻ lớp tôi đa số đang trong độ tuổi 24-36 tháng tuổi trẻ năng động, đi họcchuyên cần có nề nếp

- Đa số phụ huynh nhiệt tình, sẵn sàng hỗ trợ và tìm kiếm về nguyên vật liệucho việc làm đồ dùng càng thêm phong phú đa dạng giúp tạo môi trường giáodục kích thích sự hứng thú, tò mò, sáng tạo của trẻ

- Trẻ được tổ chức hoạt động thường xuyên nhưng máy móc Dập khuôn chưatích cực, chưa sáng tạo

- Phụ huynh đã ủng hộ về nguyên vật liệu cho lớp, song không quan tâm đếnhoạt động của lớp, chưa tham gia các hoạt động cùng cô và trẻ

3 Các biện pháp thực hiện:

Muốn tạo môi trường học tập cho trẻ hoạt động một cách tích cực phải đảmbảo thực hiện theo mục tiêu giáo dục, mang tính thẩm mỹ, phải giúp trẻ pháttriển trí tưởng tượng, kích thích cho trẻ tính độc lập, sáng tạo, đồng thời phảiphù hợp với từng lứa tuổi và đảm bảo được sự an toàn cho trẻ

Muốn làm được điều này bản thân tôi đã tìm ra những biện pháp mang lại tínhkhả thi như sau:

3.1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch.

Môi trường cho trẻ hoạt động nơi có các nguồn thông tin phong phú,khuyến khính tính độc lập và hoạt động tích cực của trẻ Muốn thực hiện cáchoạt động một cách có khoa học và có hiệu quả bản thân tôi trược hết lập ra kếhoạch cho mình gồm có: kế hoạch năm, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần và kếhoạch ngày Những công việc nào chưa thực hiện được bản thân tôi rút kinhnghiệm cho tháng sau thực hiện tốt hơn

VD: Trước khi thực hiện kế hoạch hoạt động tháng 11 Dựa vào dự kiếnchủ đề, sự kiện khối , kế hoạch nội dung của tháng, dựa vào khả năng của trẻ mà

- Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho trẻ : + Chơi với búp bê: Cho em ăn, ru em ngủ+ Chơi xếp nhà, xếp hàng rào, xâu vòng…

- Chuẩn bị môi trường lớp học đảm bảo sạch sẽ, an toàn chotrẻ

- Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi+ Trang phục quần ,áo, giầy, mũ để trẻ thay cho búp bê + Đồ dùng cho cho luyện tập kỹ năng: cài cởi cúc, kéo khóa,tập xâu, luồn dây…

+ Chồng, xếp tháp, xâu vòng, xâu hoa lá…

- Vệ sinh lớp học sạch sẽ, các góc chơi trưng bày sản phẩmcủa trẻ ngăn nắp, gọn gàng khoa học

bé hàng ngày ở trường lớp

- Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, các nguyên vật liệu phù hợpvới chủ đề trong tuần cho trẻ hoạt động, tạo ra sản phẩm choriêng mình: Cho trẻ làm thiệp tặng cô nhân ngày 20-11 bằnghoạt động tô màu, dán, in màu ngón tay…

- Vệ sinh lớp học sạch sẽ gọn gàng, cọ rửa đồ dùng đồ chơi đểđảm bảo an toàn cho trẻ khi tiếp xúc trực tiếp với đồ dùng đó

- Trang trí các hình ảnh về các đồ dùng quen thuộc, gần gũi

có trong gia đình của bé

- Chuẩn bị các đồ dùng đồ chơi về các đồ dùng, trong giađình bé Chuẩn bị các nguyên vật liệu có hình dáng phù hợpcho trẻ tạo thành các đồ chơi về đồ dùng gia đình một cáchsáng tạo.+ Chơi với các khối gỗ màu xếp bàn , ghế

- Cô và trẻ cùng tham gia vệ sinh, sắp xếp lớp học gọn gàngngăn nắp

3.2 Biện pháp 2: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ

- Phải nói rằng việc tự học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ chobản thân là điều đặt lên hàng đầu đối với mỗi giáo viên Muốn thực hiện đượcđiều đó mỗi giáo viên phải tự tìm tòi sách báo, các thông tin đại chúng để traurồi bản thân

- Luôn nắm vững tâm sinh lý của trẻ để có các phương pháp tổ chức các hoạtđộng cho trẻ không để trẻ nhàm chán, im lặng, phải giúp trẻ hoạt động tích cực

và các hoạt động gây hứng thú và sự chú ý của trẻ

- Thực hiện đầy đủ các đợt chuyên đề do Phòng GD & ĐT tổ chức, các buổihọp chuyên môn, bồi dưỡng của nhà trường

- Ngoài ra tôi còn tranh thủ nghiên cứu sách báo, sưu tầm các loại tranh ảnh,nguyên vật liệu mở, xem các kênh truyền hình, truy cập mạng để thực hành làmmột số đồ dùng, đồ chơi tự tạo, tranh ảnh sáng tạo để có vốn kiến thức phongphú, có đồ dùng để phục vụ cho việc dạy của cô, việc học và vui chơi của trẻđược đầy đủ và phong phú hơn

- Luôn có ý thức học hỏi những người đi trước, dự giờ, tham quan các lớp,trường bạn nhằm trau dồi kiến thức, học những điều hay, điều mới lạ để thựchiện dạy trẻ có hiệu quả nhất

- Tham gia vào các hội thi do Phòng GD & ĐT, nhà trường tổ chức

- Tham gia học Đại học để nâng cao trình độ chuyên môn cho bản thân, đápứng yêu cầu đổi mới hiện nay

3.3 Biện pháp 3: Phối hợp với phụ huynh

Để phụ huynh giúp đỡ, hỗ trợ, hợp tác một cách tự giác và có hiệu quả, tôi

đã thông qua chương trình giảng dạy đổi mới cho phụ huynh nắm bắt về mụcđích yêu cầu của phương pháp dạy mới, về chương trình ứng dụng công nghệthông tin, sức khỏe của trẻ, cách chăm sóc trẻ khoa học, phòng tránh các bệnhthường gặp theo mùa… qua bảng tuyên truyền của lớp, của trường, qua cáccuộc họp phụ huynh định kỳ, để phụ huynh hiểu được tác dụng của việc dạy đổimới hình thức tổ chức giáo dục trẻ nhà trẻ như thế nào Và đặc biệt tôi nhấnmạnh tầm quan trọng, mục đích, ý nghĩa, yêu cầu của công tác xây dựng môitrường học tập trong lớp đối với trẻ mầm non, thực trạng môi trường của lớp đểphụ huynh có ý kiến đóng góp về ý tưởng công sức Vì vậy phụ huynh đã rấtđồng thuận, nhất trí và đã ủng hộ rất nhiều các loại xốp, bìa màu, lô tô, thảm dạ,Decan…để trang trí tạo môi trường trong lớp học hấp dẫn trẻ

Ở bảng tuyên truyền của lớp tôi thông báo rõ thời gian biểu, kế hoachgiảng dạy, trao đổi trực tiếp với phụ huynh trong các giờ đón và trả trẻ, mời phụhuynh tham quan lớp, tham quan triển lãm đồ dùng đồ chơi tự làm, dự giờ một

số tiết dạy để phụ huynh hiểu rõ sự cần thiết của việc trang trí môi trường và

việc làm đồ dùng đồ chơi trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầmnon Từ đó phụ huynh tự nguyện đóng góp nhiều loại sách báo, tranh ảnh, câyxanh ở góc thiên nhiên, các nguyên vật liệu trong gia đình có thể tái sử dụngđược như chai nhựa các loại lon…Trong từng chủ đề sự kiện của tháng, nhiềuphụ huynh còn sưu tầm trên mạng nhiều cách làm đồ dùng cho trẻ và giáo viêntham khảo.

3.4 Biện pháp 4: Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

3.4.1 Môi trường trong lớp:

Hoạt động ở các góc là một hình thức hoạt động đặc biệt trong đời sống củatrẻ mầm non, đó là nơi trẻ thỏa mãn sở thích, nhu cầu vui chơi, nhận thức vàcảm nhận thế giới xung quanh Hoạt động góc giúp trẻ rèn luyện, củng cố kiếnthức đã học là nơi trải nghiệm, khám phá những cái mới và phát huy khả năngsáng tạo của trẻ vì vậy cần phải:

Từ cửa chính vào là góc sách và góc học tập, tôi xếp nơi yên tĩnh xa góc ồn ào:Góc sách truyện tôi bố trí gần cửa đón ánh sáng tự nhiên nhiều nhất trong phònghọc, góc nghệ thuật tạo hình gần nơi có nguồn nước, thuận tiện cho trẻ đilại.Góc thiên nhiên ( Khám phá khoa học) tôi đã tận dụng khoảng hiên bên ngoàilớp cho trẻ hoạt động thoải mái tránh sự ồn ào cho các góc khác, tiện lợi cho trẻkhám phá, chăm sóc cây hoa…

- Có sự phân chia tạo ranh giới giữa các góc rõ rệt, phù hợp: Tận dụng các giá

đồ chơi, các bàn chơi góc có chân bàn ngắn tạo thành ranh giới các góc, và tạokhông gian chơi cho trẻ

VD: Ranh giới giữa góc hoạt động với đồ vật, góc bé em tôi ngăn bằng 1giá đồ chơi vừa tạo không gian riêng cho trẻ ở góc hoạt động với đồ vật hoạtđộng, vừa tạo không gian giống như ngôi nhà hay nhà hàng tùy ý tưởng, trítưởng tượng, sáng tạo của trẻ tùy vào chủ đề trẻ chơi cho trẻ chơi ở góc bế em…Riêng góc vận động tôi ưu tiên không gian rộng,dọc diện tích lớp thuận tiện chotrẻ vận động Góc phân sách truyện phát triển ngôn ngữ tôi phân tách bằng câyxanh tự tạo, kích thước cây phù hợp với không gian hai góc vì tôi muốn tạo mộtmôi trường tự nhiên trong chính lớp học giúp trẻ thấy thoải mái, hòa hợp với

thiên nhiên khi ngồi đọc sách, chơi rối tay bên dưới gốc cây, tạo mối liên kếtgiữa hai góc để trẻ giao lưu với nhau giữa hai nhóm

- Thiết kế các góc chơi phù hợp diện tích lớp, độ tuổi Đảm bảo cho trẻ dichuyển dễ dàng giữa các góc mà không va chạm vào nhau hoặc vấp ngã hay vachạm vào đồ vật: Khoảng rộng giữa các góc cách nhau hợp lý để đảm bảo antoàn và thuận tiện cho trẻ hoạt động theo khả năng, hứng thú, sở thích riêng Cóchỗ cho hoạt động chung và hoạt động cá nhân, có góc cố định, có góc di độnghoặc thay đổi theo chủ đề

Qua cách bố trí sắp đặt các mảng, các góc chơi hợp lý ở lớp mình tôi nhậnthấy trẻ hoạt động tích cực hơn, có hiệu quả cao hơn Trẻ được trao đổi giao lưuvới nhau thoải mái mà không ảnh hưởng đến các góc khác Trẻ có không gianriêng tư yên tĩnh để hoạt động, Thỏa mãn nhu cầu hoạt động, sự sáng tạo của trẻ

* Trang trí theo hướng mở linh hoạt

Trang trí mục đích là phối hợp giữa các mảng hình màu sắc, đường nét saocho cân đối hài hòa, hợp lý trong một không gian nhất định Đối với mầm nonviệc trang trí hình ảnh không chỉ đẹp, ngộ nghĩnh, màu sắc nhã nhặt không quálòe loẹt mang tính giáo dục mà còn phải phù hợp với chủ đề, với từng góc chơivới nội dung chơi của trẻ đáp ứng được nhu cầu khám phá, sáng tạo, trí tò mòthích cái mới, cái lạ của trẻ Vì vậy tôi đã trang trí các góc chơi ở lớp mình mộtcách sáng tạo theo hướng mở linh hoạt và đảm bảo các yếu tố:

- Trang trí vừa tầm mắt trẻ (không quá cao hoặc quá thấp)

+ Hình ảnh rõ ràng, cụ thể, không quá nhiều hình ảnh Quan tâm đến môitrường chữ viết Dùng chữ in thường và chữ viết thường

+ Góc mở: Có sản phẩm của cô và của trẻ, phong phú về thể loại như vẽ,nặn, xé dán, cắt dán, có sản phẩm của phụ huynh…

+ Màu sắc: Tranh ảnh, màu sắc hài hòa, sinh động, ngộ nghĩnh, không quárực rỡ, lòe loẹt, tập chung vào 3 gam màu chính phù hợp với lứa tuổi nhà trẻ :Xanh-đỏ-vang

- Các góc chơi: Trong lớp học không thể thiếu các góc chơi của trẻ nên cầnđảm bảo đủ số lượng góc cho trẻ chơi

+ Tùy theo không gian, diện tích của lớp có thể bố trí góc chơi trong hoặcngoài lớp

+ Các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên

+ Bố trí các góc linh hoạt để có thể sắp xếp lại

+ Bố trí sắp xếp những hoạt động tương đồng thì ở gần nhau (hoạt độngtĩnh xa hoạt động động)

+ Bố trí các góc có thể di chuyển được Cần đảm bảo an toàn cho trẻ

+ Có đủ đồ chơi và phương tiện đặc chưng của từng góc

- Phải trang trí theo hình thức cuốn chiếu theo các chủ đề nhánh của từngtuần

Ví dụ: Tháng 3 về PTGT có các chủ đề - sự kiện nhánh của từng tuần là:+ Tuần 1: PTGT đường bộ

+ Tuần 2 : PTGT đường thủy

+ Tuần 3: PTGT đường không

+ Tuần 4: PTGT đường sắt

+ Tuần 5 : Một số luật lệ giao thông

- Mỗi tuần phải cho trẻ làm sản phẩm theo 1 nhánh với ý tưởng và khả năngsáng tạo trí tưởng tượng của trẻ và sử dụng ngay các sản phẩm của trẻ làm đểtrang trí lớp Khi trang trí 5 nhánh xong qua chủ đề khác thì bỏ hết phần trangtrí chủ đề và chủ đề nhánh đi và lưu vào túi sản phẩm chủ đề sau đó lại tiếp tụctrang trí những chủ đề kế tiếp

- Hình ảnh sưu tầm phải rõ ràng, màu sắc đẹp, được làm từ nhiều nguyên vậtliệu mở, có thể dán tên gọi ở mỗi bức tranh để tích hợp chữ viết vào đó Khuyếnkhích sản phẩm của bé tự làm

- Hình ảnh mang tính giáo dục thẩm mỹ

- Trang trí phải linh hoạt, hấp dẫn và thay đổi nội dung theo từng chủ đề,không vẽ cố định lên tường, làm theo hình thức trang trí mở để trẻ có thể lấy,cất, chơi dễ dàng

Ví dụ: * Góc hoạt động với đồ vật : Tôi tận dụng những cốc nhựa trà sữakhoét lỗ với kích thước to –nhỏ và gắn lên mảng tường bằng xốp dính theođường zích zắc cho trẻ thả bóng, hoặc bọc đề can màu xanh- đỏ- vàng thànhchiếc lọ màu cho trẻ cắm hoa, tôi cũng phân bố mảng tưởng để treo gắn bảngcác chất liệu, nguyên liệu mở cho trẻ khám phá tìm hiểu Một tiện lợi nữa mảngtường này có thể sử dụng cho tất cả các nội dung giúp trẻ phát triển nhận thức :nhận biết, luyện tập và phối hợp các giác quan mà đặc biệt trẻ lại được tạo ra sảnphẩm do chính bàn tay của trẻ nên trẻ rất hứng thú khi chơi góc

* Góc vận động : Sử dụng các giá góc để xếp đồ dùng: bóng, boling, tạ tay; bêncạnh đó dùng các móc treo vòng thể dục trẻ dễ tự lấy,cất khi chơi, treo các dụng

cụ âm nhạc sắc xô, trống, phách… Bên dưới chân mảng tường xêp các đồ dùng

có khối lượng nặng hơn: Cổng chui, lốp, cột gôn… vẫn đảm bảo tính thẩm mỹ,thuận tiện và an toàn đối với trẻ

* Góc bé em : Tôi tạo giá bằng tấm Foóc trắng, móc nhỏ gắn lên tường theohình thức mở nhìn rất thẩm mỹ mà các đồ dùng lại không bị che khuất trẻ có thểnhìn thấy dễ ràng khi chơi và lấy ra cất vào rất dễ Tôi kê giường búp bê sát góc

tường và lựa chọn vải gam màu hồng dễ thương phù hợp với sở thích tâm lí trẻnhỏ để may thành chiếc màn khung giúp trẻ kéo mở tiện lợi và lạ mắt, khôngchiếm diện tích không gian góc chơi.

* Góc góc phát triển ngôn ngữ: Tôi trang trí theo dạng các hộp nghệ thuật bắttrên tường rất chắc chắn vừa có thể là hình ảnh trang trí có thể trồng cây xanhnhỏ xinh xăn vào góc tạo cảm giác thoải mái dễ chịu cho trẻ khi chơi lại vừa cóthể sử dụng làm giá để trưng bầy rối, đồ dùng… tiết kiệm không gian rộng rãihơn cho trẻ khi chơi góc

mê, không còn nhàm chán, dập khuôn máy móc như trước nữa

* Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp:

- Các góc chơi trong lớp học không thể thiếu các góc chơi của trẻ nên cầnđảm bảo đủ số lượng góc cho trẻ chơi

- Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻhoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt độngphong phú, đa dạng hơn Giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, hoạt động với

quay lại thành ranh giới cho góc chơi Ranh giới ở các góc không che tầm nhìncủa trẻ và không cản việc quan sát của giáo viên

- Thay đổi vị trí của góc sau mỗi chủ đề để tạo cảm giác mới lạ, kích thíchhứng thú của trẻ

- Đặt tên các góc phải đơn giản, dễ hiểu và phù họp với nội dung từng chủ đềđang thực hiện, có chữ viết để bước đầu làm quen phát triển khả năng, hìnhthành các biểu tượng về chữ cái cho trẻ

- Đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, đảm bảo an toàn, có tính thẩm mỹ cao.Thường xuyên vệ sinh các giá và đồ dùng, đồ chơi sạch sẽ

- Các loại đồ dùng của trẻ có nhãn hoặc ký hiệu bằng hình ảnh hoặc chữ cái,chữ số nhằm phát triển ngôn ngữ, nhận thức, hình tượng cho trẻ, giúp trẻ tự lấy

đồ dùng mà không cần sự trợ giúp của cô, trẻ biết giữ gìn đồ dùng, đồ chơi cánhân của mình, không sử dụng

- Mang tính mở và được bổ sung theo giai đoạn

+ Mỗi đồ dùng đồ chơi phải phù hợp với độ tuổi và mục đích giáo dục trẻtheo từng chủ điểm, kích thích trẻ phát triển các lĩnh vực vận động, nhận thức,ngôn ngữ, tình cảm và mối quan hệ xã hội

+ Đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu trong từng góc được sắp xếp phải dễthay, dễ lựa chọn, an toàn cho trẻ

Ví dụ: Những thiết bị đồ chơi nặng đặt ở dưới, những đồ chơi có nhiều bộphận phải đặt theo bộ

+ Màu sắc, hình dáng đồ của bạn khác Trẻ có thể tự bảo quản đồ dùng cánhân của mình Ví dụ: Tôi đã chuẩn bị bì đựng hồ sơ màu trong để trẻ để tất cả

đồ dùng như: sách các loại, bút, sáp màu….và ghi ký hiệu ngoài bìa Đến giờhọc trẻ chỉ tự lấy tự mở bì hồ sơ lấy sách cần học và tự cất gọn gàng, sạch sẽ

+ Làm đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên phù hợp với từng chủ đềnhưng có thể sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau Ví dụ: Làm con cua bằnghạt gấc, có thể cho trẻ làm quen với số lượng 1- nhiều, cũng có thể cho trẻ chơihoạt động với đồ vật “ gắp cua bỏ giỏ”, nấu ăn, chơi trò chơi trong các môn học

có chủ đích trong chủ đề “Động vật”, cũng có thể cho trẻ chơi thả vật chìm,nổi…

Giáo viên có thể tổ chức, hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi cùng cônhằm giúp trẻ hoạt động một cách tích cực, phát huy khả năng sáng tạo, thẩm

- Bên cạnh đó trong lớp tôi còn bố trí các mảng trang trí chuyên đề trọng tâmcần giáo dục trong trường mầm non ở trong và ngoài lớp học với hình ảnh trangtrí rõ, gọn, đẹp mắt phù hợp với không gian lớp học, phù hợp với độ tuổi đặcbiệt là chú ý đến nội dung tuyên truyền

Ví dụ: Chuyên đề phát triển vận động, chuyên đề giao thông, chuyên đềbảo vệ môi trường, chuyên đề giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

- Để tạo không khí trong lành trong lớp học bản thân tôi đã tận dụng cáckhoảng không gia và vị trí phù hợp trong và ngoài lớp để bố trí trồng và chămsóc các chậu cây xanh như cây vạn niên thanh Qua đó nhằm giáo dục trẻ biết lợiích của cây xanh, biết trồn và chăm sóc, bảo vệ cây cối, có hành vi tốt đối vớimôi trường ngoài ra đã tạo cho trẻ thêm hiểu biết về thế giới xuang quanh, môitrường sống của một số loài cây, khơi gợi niềm thích thú với thiên nhiên xungquanh

- Việc chăm sóc giáo dục trẻ còn phải kể đến việc chăm sóc giấc ngủ cho trẻ.Bản thân tôi đã trang trí những hình ảnh đẹp mắt về khu vườn cổ tích, bố trí rèmcửa để cho ánh sáng phù hợp với phòng ngủ của trẻ, tạo giấc ngủ ngon cho trẻ

3.4.2 Môi trường ngoài lớp

Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt độngnâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ

- Quy hoạch và thiết kế cho phù hợp với không gian, diện tích của trườngmình như bố trí diện tích sân tập thể dục cho trẻ toàn trường và khu vực chơi với

đồ chơi ngoài trời (cầu trượt, đu quay, xích đu, bập bênh, nhà bóng ); khu vựcchơi “giao thông”; khu vực chơi với đất, cát, nước, đá, sỏi ; khu vực trồng cây

và chăm sóc cây cối, con vật nuôi; khu trồng cỏ, trồng hoa, trồng cây cảnh, cây