TRƯỜNG KHOA LUẬN VĂN Hoạt động xúc tiến thương mại hỗ trợ xuất hàng hoá Việt Nam: thực trạng giải pháp Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU CHƯƠ NG I - KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG XTTM VÀ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC Bản chất nội dung hoạt động XTTM .6 1.1 Khái niệm hoạt động XTTM 1.2 Nội dung hoạt động XTTM: 1.2.1 Hoạt động XTTM phạm vi quốc gia quan cấp bộ, vụ 1.2.2 Hoạt động XTTM phạm vi doanh nghiệp 10 Kinh nghiệm số nước trình thực chương trình XTTM .11 2.1 Nhật Bản 11 2.1.1 Các tổ chức liên quan đến XTTM Nhật 11 2.1.2 Vai trị phủ Nhật Bản chương trình XTTM .13 2.1.3 Thực tiễn hoạt động XTTM Nhật 16 2.1.4 Bài học kinh nghiệm Việt Nam 18 2.2 Thuỵ Điển 20 2.2.1 Các tổ chức XTTM Thụy Điển 20 2.2.2 Quản lý điều hành hoạt động tổ chức XTTM Thuỵ Điển: .21 2.2.3 Bài học kinh nghiệm Việt Nam 24 2.3 Ailen 26 2.3.1 Các tổ chức dịch vụ XTTM Ailen 26 2.3.2 Cơng tác kiểm sốt điều chỉnh mục đích, mục tiêu hoạt động XTTM Ailen 27 2.3.3 Thực tiễn hoạt động XTTM Ailen 28 2.3.4 Bài học kinh nghiệm Việt Nam 29 CHƯƠNG II - THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI HỖ TRỢ XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ CỦA VIỆT NAM 30 Các tổ chức quan tham gia vào hoạt động xúc tiến thương mại Việt Nam 30 1.1 Bộ Thương mại quan chức 30 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN 1.2 Các tổ chức phi Chính phủ 32 1.3 Các đơn vị doanh nghiệp chuyên doanh 33 1.4 Các đơn vị không chuyên 36 Thực trạng hoạt động xúc tiến thương mại Việt nam 37 2.1 Thực trạng xúc tiến thương mại số ngành hàng xuất chủ đạo Việt Nam 37 2.1.1 Về kim ngạch xuất 37 2.1.2 Về thị trường xuất 38 2.2.3 Về cấu, chủng loại hàng hoá xuất .44 2.2.4 Hiệu hoạt động xúc tiến thương mại số ngành hàng 47 2.3 Đánh giá chung hoạt động xúc tiến thương mại Việt Nam 54 2.3.1 Về phân công chức 54 2.3.2 Về chức khuyến khích xuất 57 2.3.3 Về chiến lược, thị trường, mặt hàng, ngành hàng 57 2.3.4 Về sở hạ tầng, vật chất kỹ thuật 58 2.3.5 Về nguồn nhân lực 60 2.3.6 Về hiệu công tác xúc tiến thương mại 61 CHƯƠNG III - MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ CÔNG TÁC XTTM Ở VIỆT NAM 63 Định hướng mục tiêu cho hoạt động XTTM Việt Nam 63 1.1 Yêu cầu công tác xúc tiến xuất cấp, ngành 63 1.2 Khuyến khích thành phần kinh tế 64 1.3 Thống điều tiết 65 1.4 Nắm bắt xu phát triển khoa học kỹ thuật 65 Giải pháp hoàn thiện hoạt động XTTM Việt Nam 66 2.1 Nâng cao hiệu hoạt động XTTM tầm vĩ mơ 66 2.1.1 Hồn thiện sách quản lý, khuyến khích hoạt động XTTM .66 2.1.2 Hoàn thiện, tổ chức lại cấu XTTM .67 2.1.3 Xây dựng nguồn ngân sách cho hoạt động XTTM 68 2.1.4 Cung cấp, nghiên cứu thông tin thương mại phục vụ hoạt động XTTM 68 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN 2.1.5 Nâng cao khả cạnh tranh kinh tế khuếch trương hình ảnh Việt Nam thị trường Quốc tế .70 2.2 Nâng cao hiệu hoạt động XTTM tầm vi mô 70 2.2.1 Công tác đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ 70 2.2.2 Tăng cường áp dụng khoa học kỹ thuật 71 2.2.3 Tăng cường trợ giúp quan chức 72 2.2.4 Tăng cường trợ giúp Hội đồng Tư vấn 73 2.2.5 Hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường 73 KẾT LUẬN 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 77 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN LỜI MỞ ĐẦU Nghị đại hội đảng VIII Đảng cộng sản Việt Nam nhấn mạnh: Phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh cơng nghiệp hố định hướng xuất Điều khẳng định giai đoạn xuất manh mún lẻ tẻ kết thúc, cần phải có chiến lược cơng nghiệp hố chiến lược thị trường rõ ràng với biện pháp tích cực hỗ trợ xuất Hoặc nói cách khác, khơng thể đẩy mạnh xuất mà khơng có sách hỗ trợ biện pháp hỗ trợ mà gọi xúc tiến xuất Xác định tầm quan trọng công tác xúc tiến thương mại (XTTM), tháng 6/1997 Bộ Thương mại định thành lập Tổ XTTM, gọi Ban XTTM Một nhiệm vụ Ban nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm nước công tác XTTM Kết nghiên cứu cho thấy, nước, việc nghiên cứu XTTM tổ chức tốt Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC) cho phát hành nhiều tài liệu có liên quan bao gồm thể chế, tổ chức hoạt động nghiệp vụ, v.v Qua nghiên cứu khảo sát Ban thực cho thấy nước phát triển thành công nhờ xuất khẩu, công tác xúc tiến xuất coi trọng Các sách biện pháp xúc tiến xuất hình thành với sách cơng nghiệp hố định hướng xuất Việt Nam, thời kỳ đầu hoạt động xúc tiến xuất tự phát qui luật khách quan, chưa xếp vào mối quan tâm hàng đầu phủ, dừng dịch vụ tản mạn, khơng có định hướng kế hoạch Hiện nay, cơng tác xúc tiến xuất ngày trở nên cấp bách Đã đến lúc phải triển khai nghiên cứu vấn đề cách hệ thống, đồng thời nhanh chóng triển khai kết việc nghiên cứu vào sống Vấn đề nêu rộng lớn, Khố luận tơi tập trung vào việc nghiên cứu Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN số vấn đề lý luận chung đánh giá thực trạng hoạt động xúc tiến xuất Việt Nam, sở đưa kiến nghị giải pháp khắc phục Đề tài tơi lựa chọn làm Khố luận tốt nghiệp “HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI HỖ TRỢ XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ CỦA VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP” Nội dung Khố luận ngồi phần mở đầu kết luận gồm ba chương sau: Chương I: Khái quát chung hoạt động xúc tiến thương mại kinh nghiệm thực tiễn số nước Chương II: Thực trạng hoạt động xúc tiến thương mại hỗ trợ xuất hàng hoá Việt Nam Chương III: Một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu công tác xúc tiến thương mại Việt Nam Do thời gian khả có hạn, đề tài tơi cịn nhiều sai sót, mong Khoa thầy, đóng góp ý kiến Tơi xin phép cảm ơn thầy, cô khoa Kinh tế Ngoại thương, khoa Quản trị kinh doanh trường Đại học Ngoại thương Hà nội truyền đạt cho kiến thức sở Tôi mong muốn gửi lời cảm ơn cô Nguyễn Thu Thuỷ giúp đỡ tận tình để tơi hồn thành khố luận Hà Nội, ngày 25/05/2003 Lê Thị Xuân Vinh Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN CHƯƠ NG I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI VÀ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC Bản chất nội dung hoạt động xúc tiến thương mại 1.1 Khái niệm hoạt động XTTM Trong năm gần đây, khái niệm “XTTM” nhiều người nhắc đến, Luật Thương mại nước CHXHCN Việt Nam kỳ họp XI Quốc hội Khố thơng qua ngày 10/5/1997, qui định XTTM “hoạt động tìm kiếm, thúc đẩy hội mua bán hàng hố dịch vụ thương mại” Dưới góc độ nghiên cứu khoa học “ XTTM hoạt động nghiên cứu bàn giấy, khảo sát dịch vụ liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến hành vi mua - bán, không thuộc hành vi mua - bán, mà hỗ trợ cho hành vi nhằm đem lại hiệu cao nhất” Các cơng trình nghiên cứu quốc tế cho thấy XTTM trình bao gồm nhiều khâu từ đầu tư, sản xuất lưu thơng Có thể hiểu XTTM bao gồm khâu xúc tiến đầu tư, sản xuất, tài chính, bao bì mẫu mã sản phẩm, hạ tầng sở marketing Nếu môn Marketing trang bị cho doanh nghiệp kiến thức nghệ thuật, làm để sản xuất mặt hàng có giá cạnh tranh, bán nhiều có hiệu nhất, XTTM nhằm trang bị kiến thức nghệ thuật tổ chức, thực cộng đồng doanh nghiệp phủ lĩnh vực Marketing Hay nói cách khác trang bị kiến thức cho cộng đồng doanh nghiệp Chính phủ Marketing, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ để đạt hiệu cao Dưới góc độ quản lý nhà nước, quan Chính phủ bao gồm bộ, ngành quan ngang bộ, có chức năng: Hoạch định sách Xúc tiến thực sách Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN Giám sát thực trạng việc thực sách Như vậy, XTTM ba chức quản lý nhà nước Đây điều kiện đủ để đảm bảo sách hoạch định đưa vào thực thi Nhìn từ góc độ nghiệp độ kinh doanh quốc tế, XTTM xúc tiến xuất khẩu, xúc tiến nhập phát triển thương mại nội địa Khái niệm XTTM chừng mực hiểu phát triển thương mại, nhiên XTTM thường dùng môi trường kinh doanh ổn định lành mạnh, quốc gia trải qua thời kỳ sản xuất thay nhập khẩu, bắt đầu chuyển sang sản xuất định hướng xuất Khái niệm phát triển thương mại dược dùng quốc gia trải qua giai đoạn đầu thời “sản xuất định hướng xuất khẩu”, bắt đầu giai đoạn "cơng nghiệp hố đẩy mạnh xuất khẩu” Khái niệm đặt biệt phù hợp bối cảnh hội nhập quốc tế, phong phú đa dạng kinh tế đối ngoại Hoạt động XTTM bao trùm diện rộng, đơi ta có cảm giác phương hướng tìm hiểu vấn đề Do chuyên gia Trung tâm Thương mại Quốc tế chia hoạt động XTTM làm hai cấp: hoạt động XTTM phạm vi quốc gia ngành, hoạt động XTTM phạm vi doanh nghiệp 1.2 Nội dung hoạt động XTTM Hoạt động Tổ chức XTTM nước khác, phù hợp với tính chất tổ chức thành lập luật pháp nước Nếu Tổ chức XTTM phận hay Phòng, Ban quan Bộ Thương mại, phải có Nghị định Chính phủ, hay định cấp để thành lập tổ chức Thực tế số nước cho thấy tính chất tổ chức qui định hành cuả Nhà nước định hình thức khuôn khổ Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN pháp lý yêu cầu để đảm bảo thông suốt hoạt động chức XTTM, phối hợp hoạt động XTTM với quan khác Chính phủ Khi nói đến vị trí quan XTTM máy quản lý Nhà nước, trước tiên người ta thường đề cập đến toàn hệ thống XTTM để qua thấy vị trí cuả quan máy quản lý Nhà nước Hệ thống bao gồm: Cơ quan Chính phủ quan quản lý quan thực Các quan phi Chính phủ: gồm phịng thương mại, hiệp hội ngành, đơn vị, tổ chức tư nhân Các quan bán Chính phủ gồm liên minh, tổ chức kinh tế Tại nhiều nước phát triển thường bắt đầu nỗ lực XTTM sở thí điểm cách lập phận Xúc tiến xuất trực thuộc Thông thường Bộ Thương mại quan chủ quản, số đơn vị trực thuộc Bộ Kinh tế, Bộ Ngoại giao Tại nhiều nước phát triển việc xem nhẹ kênh thông tin tổ chức XTTM với quan chức phủ cấp cao liên quan nhiều tới công việc thường không đầy đủ, dẫn đến việc giảm hiệu tổ chức XTTM Tại nhiều nước phát triển việc xem nhẹ kênh thông tin tổ chức XTTM với quan chức phủ cấp cao liên quan nhiều tới công việc thường không đầy đủ, dẫn đến việc giảm hiệu tổ chức XTTM Các hoạt động tổ chức XTTM đảm nhiệm bao gồm: Kiến nghị sách phát triển thương mại Các hoạt động nhằm thúc đẩy tham gia mạnh vào hoạt động xuất nhà nhà sản xuất nước tổ chức đối thoại doanh nghiệp Chính phủ Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN Các hoạt động nghiên cứu nhằm xác định khối lượng sản phẩm hàng hoá cung cấp cho xuất khẩu, tiềm thách thức Nghiên cứu thị trường thu thập thông tin thị trường nước ngoài, thị trường mặt hàng Các dịch vụ hỗ trợ tư vấn chuyên môn cho nhà xuất khẩu: - Điều chỉnh, thiết kế phát triển sản phẩm - Đóng gói, bao bì, mẫu mã sản phẩm - Các ấn phẩm thị trường, mặt hàng, qui định thể chế, danh bạ nhà sản xuất, nhập - Phát triển nguồn nhân lực Làm công tác Đại diện thương mại nước ngoài, thường cách cử đại diện phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao Các hoạt động xúc tiến cụ thể tham dự hội chợ thương mại tổ chức phái đoàn thương mại tham quan, khảo sát thị trường nước 1.2.1 Hoạt động XTTM phạm vi quốc gia quan cấp bộ, vụ Hoạt động XTTM phạm vi quốc gia hiểu hoạt động quản lý nhà nước XTTM, hoạt động thực quan cấp Vụ tổ chức tương đương Bộ Thương mại, Bộ Công nghiệp Bộ Ngoại giao Hoạch định chiến lược thị trường, mặt hàng, sách hỗ trợ xuất Tham gia đàm phán tiếp cận thị trường, ký kết hiệp định thương mại song đa phương Kế hoạch hỗ trợ xuất Chính sách hỗ trợ tài xuất Xây dựng chương trình quốc gia để hỗ trợ xuất XTTM Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN CHƯƠNG III MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ CÔNG TÁC XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM Định hướng mục tiêu cho hoạt động xúc tiến thương mại Việt Nam 1.1 Yêu cầu công tác xúc tiến xuất cấp vĩ mơ Hiện Bộ Thương mại chưa có Bộ phận độc lập quản lý Nhà nước XTTM Việc cần thiết, gắn liền việc thực chức nhiệm vụ Chính Phủ giao Bộ phận phải Cục quản lý, giai đoạn cơng tác quản lý hành ngồi nội dung vạch chiến lược ngành, lập kế hoạch định hướng, tạo nguồn Ngân sách quản lý Ngân sách, cần tập trung hướng dẫn, điều phối kiểm soát quan trực thuộc, phối hợp liên ngành, tận dụng hợp tác quốc tế Có thể sau 10 năm-20 năm vai trị quản lý Cục tập trung đạo chiến lược, định hướng quản lý Ngân sách Song tình hình phát triển chung địi hỏi phải có Cục nêu u cầu chung cơng tác XTTM cấp vĩ mô là: Tổ chức lại hệ thống quản lý Nhà nước XTTM xếp quan trực thuộc Vạch định hướng phát triển hệ thống XTTM Xây dựng kế hoạch trung hạn (5 năm) ngắn hạn (1 năm) cho công tác XTTM định hướng xuất Phối hợp với quan chức năng, với Bộ Kế hoạch Đầu tư để thực xúc tiến xuất Thu hút khuyến khích nhà nhập khẩu, nhà đầu tư, tổ chức nước chủ động XTTM với Việt Nam thông qua việc tổ chức đoàn khảo sát thị trường, sản xuất mặt hàng xuất mở 63 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN văn phòng đại diện thường trú v.v, nói cách khác đơn giản hố thủ tục cho hoạt động vào Việt Nam, cư trú ngắn hạn Việt Nam, việc mở văn phòng đại diện 1.2 Khuyến khích thành phần kinh tế Marketing mơn khoa học hình thành kinh tế thị trường nhằm hoàn thiện kinh tế thị trường Nó kết khách quan phát triển sản phẩm trí tuệ xã hội lồi người Do đó, lý thuyết thực tiễn, hoạt động XTTM hình thành cách khách quan từ tự phát, ý thức khái quát nhiều giác độ Nếu kinh tế thị trường hình thành từ xa xưa phát triển sau cách mạng công nghiệp, hoạt động XTTM hội chợ, quảng cáo, khuyến mãi, nghiên cứu marketing hình thành dần theo mức độ phát triển kinh tế Cho đến nay, ITC tổng kết, có tới 1200 tổ chức XTTM giới tồn Các hoạt động chủ yếu thuộc doanh nghiệp tư nhân Như vậy, xu phát triển hoạt động XTTM khái quát mang tính quy luật Từ chỗ phát triển tự phát hoạt động dịch vụ sinh lời doanh nghiệp hoạt động tập trung mang tính cộng đồng, có can thiệp Nhà nước Đến nay, xu hướng cho thấy hoạt động chuyển sang hoạt động có ý thức tư nhân hoá thuộc điều tiết nhiều thành phần kinh tế theo chế thị trường số nước Châu Âu, quan XTTM Nhà nước cổ phần hoá, có trợ cấp Nhà nước thơng qua dự án khn khổ chương trình phát triển kinh tế - xã hội nước Ở nước có quan XTTM đời thời gian gần đây, quan thành lập với tham gia đại diện khu vực tư nhân Như vậy, kết luận hoạt động XTTM phải tự hố, khuyến khích phát triển thành phần kinh tế 64 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN 1.3 Thống điều tiết Khi kinh tế đa dạng hoá nhiều thành phần, phân công chức quan khơng thể tự phát mà cần có điều tiết Nhà nước sở quy luật khách quan Trong hoạt động XTTM, vai trò điều tiết Nhà nước rõ nét Các hoạt động XTTM cần có hành lang pháp lý để hình thành phát triển, Nhà nước đóng vai trị chủ đạo Tuy nhiên, nghiệp phải toàn dân Hạ tầng sở hệ thống XTTM phải Nhà nước đảm nhiệm xây dựng từ ngân sách dành cho hoạt động phúc lợi công cộng, thuế, quỹ phát triển hoạt động kinh tế đặc biệt Khi đất nước bước sang giai đoạn công nghiệp hố đẩy mạnh xuất khẩu, sách liên quan đến hoạt động XTTM phải định hướng vào xuất Đơi có thay đổi chiến lược phát triển kinh tế Điều ảnh hưởng tới chiến lược XTTM thể rõ khu vực châu Á phải đối mặt với lốc tài tiền tệ, cơng tác XNK gặp khó khăn Để đảm bảo ổn định, tăng trưởng kinh tế Việt Nam áp dụng biện pháp đẩy mạnh cung cầu nước Công tác XTTM thực chất phải tập trung vào việc kích cầu nước, thơng qua khuyến khích đầu tư, tăng vịng quay hàng tiêu dùng cần thiết Chiến lược XTTM thay đổi cách uyển chuyển nhằm phù hợp với chiến lược kinh tế - xã hội 1.4 Nắm bắt xu phát triển khoa học kỹ thuật Trong xu hội nhập kinh tế với khu vực quốc tế, khoa học phát triển nhanh, khái niệm "thương mại quốc tế" thay đổi Hoạt động XTTM cần ăn nhập vào cộng đồng quốc tế Hiện nay, ASEAN, AFTA, WTO có tiểu ban XTTM Hoạt động thương mại bao hàm khuyến khích thương mại hàng hố, dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ v.v Do đó, khái niệm phạm vi hoạt động XTTM thay đổi Nền kinh tế tri thức phát triển kéo theo thay đổi hình thức hoạt động XTTM Đặc 65 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN biệt lĩnh vực quảng cáo, nghiên cứu marketing thơng tin thương mại nói chung Tất yêu cầu chi phối toàn việc hoàn thiện hệ thống XTTM kiến nghị Giải pháp hoàn thiện hoạt động xúc tiến thương mại Việt Nam 2.1 Nâng cao hiệu hoạt động XTTM tầm vĩ mô 2.1.1 Hồn thiện sách quản lý, khuyến khích hoạt động XTTM Như tất hoạt động kinh tế khác, muốn phát triển hoạt động XTTM, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ 10 năm trước mắt, Nhà nước ta cần có văn pháp luật đồng quy định tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quản lý, nội dung quản lý hoạt động XTTM Luật Thương mại năm 1997 giải phần vấn đề bao gồm: quan đầu mối tổ chức quản lý hoạt động XTTM, nội dung hoạt động XTTM Tuy nhiên, Luật Thương mại đời sớm, quy định hoạt động XTTM dịch vụ hội chợ thương mại, triển lãm, quảng cáo thương mại Ngay khái niệm thương mại Luật Thương mại hiểu theo khái niệm "cũ" hẹp không bao hàm thương mại dịch vụ Điều gây khó khăn cho cơng tác quản lý Cho đến nay, Bộ Thương mại Bộ Văn hoá Thơng tin chưa thống để trình Chính phủ phương án hợp lý quản lý công tác quảng cáo thương mại Các văn dự thảo phủ nhận nhau, chí phủ nhận số điều Luật Thương mại Do cần có biện pháp tổng thể nhằm hồn thiện cơng tác quản lý hoạt động XTTM Việc đồng hành với việc sửa đổi Luật Thương mại, gia nhập tổ chức kinh tế quốc tế Các khái niệm hệ thống quản lý cần phù hợp với thông lệ quốc tế Trước yêu cầu khuyến khích thành phần kinh tế tham gia đẩy mạnh hoạt động XTTM, theo định hướng chung kinh tế, yêu cầu khác đặt điều kiện đủ thiết lập biện pháp hoàn thiện hệ thống 66 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN XTTM, việc tự hoá hoạt động XTTM Sự quản lý Nhà nước phải dựa hệ thống pháp luật đồng Các biện pháp điều tiết thông qua cơng tác quy hoạch, kế hoạch, tài v.v Đã đến lúc phải áp dụng việc đăng ký hoạt động, giới thiệu hình thức cấp phát giấy phép hoạt động Cho đến hình thức hội chợ thương mại nước ngồi cịn địi hỏi có giấy phép, hình thức quảng cáo Việc tự hoá hoạt động XTTM, phương pháp quản lý, kiểm tra cần phải áp dụng soạn thảo pháp lệnh hoạt động hội chợ thương mại, quảng cáo Luật Thương mại sửa đổi 2.1.2 Hoàn thiện, tổ chức lại cấu XTTM Do tính chất liên ngành công tác XTTM cần thành lập Hội đồng XTTM quốc gia mà đầu mối Văn phịng Chính phủ, Bộ Kế hoạch Đầu tư Bộ Thương mại Hội đồng Thủ tướng Phó Thủ tướng Chính phủ chủ trì, thành viên Bộ trưởng kinh tế Nhiệm vụ Hội đồng đưa chương trình xây dựng mặt hàng chủ lực, thị trường điểm thống đạo thực chương trình Bộ Thương mại chịu trách nhiệm sách có liên quan đến chức năng, nhiệm vụ Bộ Các đơn vị thuộc tầm vĩ mô vi mô chịu trách nhiệm trực tiếp hoạt động XTTM Phòng Thương mại Công nghiệp, Hiệp hội ngành, công ty hội chợ quảng cáo, viện nghiên cứu đóng vai trò lớn hoạt động cụ thể Trên thực tế chương trình XTTM quốc gia bao gồm nhiều khâu từ xúc tiến đầu tư, hỗ trợ tài chính, mẫu mã sản phẩm, bảo hiểm xuất khâu marketing Tuy khoá luận đề cập nhiều đến khâu Marketing xuất khẩu, song đôi lúc tách rời khâu cách riêng biệt Trên thực tế có nhiều chương trình quốc gia sản xuất dịch vụ v.v Các chương trình có mặt mạnh tập trung nhiều chuyên gia từ bộ, ngành Song mặt yếu chỗ chương trình tổ chức khơng chặt chẽ, mang tính chất lâm 67 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN thời Như đề cập việc thành lập Hội đồng XTTM Quốc gia nâng cao hiệu đảm bảo tính ổn định chế hoạt động thể chế Khi chương trình quốc gia sản xuất - dịch vụ nằm đạo Hội đồng XTTM quốc gia Tuỳ theo đặc thù chương trình mà có phân cơng hoạt động ngân sách cho quan cụ thể Đối với chương trình ngắn hạn cần có kế hoạch phân cơng từ đầu năm tài Cách phân cơng giảm thiểu máy hành chính, đảm bảo phối hợp chặt chẽ bộ, ngành đẩy mạnh hoạt động XTTM tầm quốc gia 2.1.3 Xây dựng nguồn ngân sách cho hoạt động XTTM Tuy hoạt động XTTM rộng nhiều thành phần kinh tế đảm trách, nhiên sở hạ tầng hệ thống XTTM phải Nhà nước đảm nhiệm Nhất giai đoạn đầu công nghiệp hố, đại hố đất nước Điều hồn tồn phù hợp với quy luật khách quan kinh tế thị trường Các nguồn ngân sách phân bổ khoản nghiệp kinh tế, hoạt động kinh tế đặc biệt để xây dựng hạ tầng sở, thơng tin, chí dành riêng cho XTTM Mặt khác nguồn kinh phí xây dựng quỹ khen thưởng xuất trích từ khoản thuế xuất v.v Các quỹ nguồn ngân sách quản lý thông qua quan đầu mối cấp Bộ, Bộ KH & ĐT Bộ Tài Chế độ sử dụng quỹ quy định thông qua thông tư liên 2.1.4 Cung cấp, nghiên cứu thông tin thương mại phục vụ hoạt động XTTM Những thông tin cần thiết để phục vụ hoạt động XTTM như: Thông tin đầu tư nước nước quan trọng cho doanh nghiệp, đầu tư nước ngồi nước trực tiếp góp phần mở rộng sản xuất nước, lượng hàng hoá sản xuất ngày nhiều, đa dạng 68 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN phong phú chủng loại, chất lượng nâng lên, chi phí giảm cải tiến kỹ thuật, bước đáp ứng yêu cầu thị trường nước Khả bán hàng thị trường nước tăng lên Thông tin chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn y tế, vệ sinh an toàn thực phẩm, môi trường phù hợp yêu cầu tiêu chuẩn quốc tế Thông tin hạ tầng sở hỗ trợ cho hoạt động xuất thị trường tiền tệ, hệ thống ngân hàng, tín dụng xuất khẩu, vận chuyển quốc tế, bảo hiểm xuất khẩu, hệ thống toán quốc tế phương thức tốn Thơng tin tập quán thương mại, sở thích tâm lý tiêu dùng pháp luật thị trường nuớc Các qui định quản lý hoạt động kinh doanh xuất nhập nước ngồi Thơng tin đánh giá, dự báo biến động giá thị trường nước ngồi, biến động tỷ giá hối đối Thơng tin thiết bị, công nghệ nhằm giúp doanh nghiệp việc đổi thiết bị công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm Thông tin hình thức XTTM (như quảng cáo, hội chợ, triển lãm, khảo sát thị trường.v.v.)… Thơng tin sách khuyến khích xuất Chính phủ như: thơng tin hình thức trợ cước, trợ giá vay vốn để đẩy mạnh xuất khẩu, có sách ưu tiên doanh nghiệp thâm nhập thị trường xuất sản phẩm Thông tin phát triển thương mại điện tử cho phép doanh nghiệp tiến hành kinh doanh toàn giới, nâng cao khả cạnh tranh doanh nghiệp, rút ngắn chu trình cung cấp hàng hố, dịch vụ, giảm chi phí, giá thành Việc nhà nước quan tâm, tài trợ hoạt động cung cấp thông tin xúc tiến xuất cần thiết nhiều nước làm, coi hỗ trợ, 69 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN trợ cấp xuất nước công nhận q trình hội nhập kimh tế giới Thơng tin thương mại nói chung thơng tin phục vụ xúc tiến xuất hạ tầng sở quan trọng cho việc đẩy mạnh xuất nâng cao lực cạnh tranh doanh nghiệp Bản thân doanh nghiệp phải trọng đầu tư cho hạ tầng sở công nghệ thông tin, sử dụng hình thức cung cấp thơng tin để nâng cao khả xử lý thu nhận thông tin 2.1.5 Nâng cao khả cạnh tranh kinh tế khuếch trương hình ảnh Việt Nam thị trường Quốc tế Khái niệm cạnh tranh hiểu khả cạnh tranh kinh tế Trên giới, nhà khoa học đưa khoảng 90 tiêu để đánh giá khả cạnh tranh kinh tế Khố luận khơng sâu vào vấn đề đó, mà sâu vào góc độ Marketing xúc tiến xuất Muốn đẩy mạnh xuất khẩu, quốc gia phải tận dụng lợi so sánh đẩy mạnh nội lực, nâng cao sức cạnh tranh từ chất lượng hàng hoá, mặt giá, tỷ giá, hạ tầng sở phục vụ xuất v.v… việc nâng cao khả cạnh tranh kinh tế chương trình lớn nhằm đưa Việt Nam hội nhập với khu vực quốc tế, trì mức tăng trưởng cao đưa nước ta đuổi kịp nước khu vực Một nhân tố đẩy mạnh sức cạnh tranh kinh tế việc khuếch trương hình ảnh Việt Nam thị trường quốc tế Việc khuếch trương phải Chính phủ chủ trì bao gồm chiến dịch quảng cáo, khuếch trương nước nước ngồi có nội dung hấp dẫn Các chương trình phải có đầu tư tài trí tuệ Các chương trình khuếch trương thường gắn với công tác ngoại giao, du lịch, văn hố dùng phương tiện thơng tin đại chúng đại vô tuyến, internet chương trình phát triển tổ chức quốc tế 2.2 Nâng cao hiệu hoạt động XTTM tầm vi mô 2.2.1 Công tác đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ Phân tích chương II cho thấy, hệ thống XTTM nước ta hình thành, nhiên hoạt động tản mạn, tự phát, hiệu quả, song phần 70 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN phát huy tác dụng Việc thiếu vắng chuyên gia chuyên sâu lĩnh vực XTTM đặc biệt rõ nét, lĩnh vực nghiên cứu Marketing, phân tích hội thị trường, chuyên gia tài xuất khẩu, chuyên gia sản phẩm v.v Hiện nước ta, trường đại học dạy môn học có liên quan đến XTTM Tuy nhiên cần có hình thức bồi dưỡng chuyên sâu cho cán nghiệp vụ làm cơng tác XTTM Hình thức đào tạo đào tạo chuyên gia Ví dụ, chuyên gia thị trường cần phải biết tiếng nước đối tác sang khảo sát chỗ thị trường mặt hàng từ - tháng thị trường quan tâm Chuyên gia mặt hàng kiến thức phải nghiên cứu sâu thương phẩm học, nhận dạng đánh giá tiềm xuất khẩu, nghiên cứu marketing, nhận dạng thị trường Trước mắt tuyển chọn chuyên viên tổ chức nghiên cứu thị trường, sản phẩm, hiệp hội ngành để cử nước nghiên cứu chuyên sâu mặt hàng quan tâm Từng bước nhân rộng số lượng chuyên gia Có thể tận dụng trợ giúp kỹ thuật ITC/UNDP, JETRO, SIPPO để phát triển nguồn nhân lực Đối với doanh nghiệp, việc tổ chức bồi dưỡng kiến thức thị trường, mặt hàng, cách tiếp cận với ngân hàng, nguồn tài trợ xuất khẩu, hội kinh doanh vô cần thiết quan trọng Nếu dịch vụ tổ chức XTTM phát triển việc hướng dẫn sử dụng dịch vụ quan trọng không Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp lấy thông tin từ đâu họ cần thơng tin Vì vậy, tổ chức XTTM phải có phận đào tạo chi tiết hướng dẫn sử dụng dịch vụ riêng 2.2.2 Tăng cường áp dụng khoa học kỹ thuật Công nghệ tin học làm đảo lộn nhiều lĩnh vực đời sống xã hội Trong lĩnh vực XTTM Các công ty quảng cáo, hội chợ, quan thông tin phải đối đầu với thay đổi nhanh kỹ thuật thông tin Do đó, cần xây dựng mơ hình Quỹ phát triển thông tin thương mại hoạt động theo phương 71 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN châm Nhà nước nhân dân xây dựng Nhà nước hỗ trợ cho dự án phát triển thông tin thương mại nhằm phát triển, nghiên cứu nhu cầu thông tin doanh nghiệp để hỗ trợ cung cấp thơng tin miễn phí Bên cạnh việc đầu tư công nghệ cách thoả đáng cho hoạt động XTTM, cần đảm bảo chất lượng sản phẩm thông tin, lưu trữ phát triển kho thông tin, đạt hiệu cao công tác XTTM 2.2.3 Tăng cường trợ giúp quan chức Sự đa dạng quan hỗ trợ xuất nhiều dẫn đến chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, dẫn tới việc hoạt động hiệu quan vai trị Cục XTTM quan trọng Sự điều phối, ràng buộc quan hoạt động theo định hướng chiến lược chung chức cục XTTM, khơng phải hoạt động tác nghiệp cụ thể Vì hoạt động tác nghiệp cụ thể phải quan thuộc thành phần kinh tế tham gia chơi bình đẳng Các chức nội dung hoạt động XTTM tầm vi mô cần đẩy mạnh gồm: Đối thoại Chính phủ doanh nghiệp Đánh giá tiềm xuất doanh nghiệp Điều chế, thiết kế phát triển sản phẩm Đóng gói, bao bì Tiêu chuẩn chất lượng kiểm tra Thông tin thương mại Danh bạ doanh nghiệp Các ấn phẩm đất nước thị trường Các phái đoàn thương mại Hội chợ triển lãm thương mại Phát triển nguồn nhân lực 72 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN Qua khảo sát nhu cầu cho thấy, tổ chức xúc tiến cần hỗ trợ doanh nghiệp nhiều dịch vụ như: Tìm kiếm đầu vào, đầu cho doanh nghiệp Tư vấn marketing cho doanh nghiệp Tư vấn kinh doanh Trợ giúp quảng cáo Tiếp cận nguồn tài trợ Tiếp cận hội kinh doanh Tư vấn hợp đồng chuẩn Hỗ trợ việc tranh chấp thị trường 2.2.4 Tăng cường trợ giúp Hội đồng Tư vấn Hiện khó khăn việc thiết lập kênh thông tin liên lạc Tổ chức XTTM với giới doanh nghiệp xuất khẩu, nhà xuất chưa tin tưởng vào khả Tổ chức XTTM việc hỗ trợ cho hoạt động xuất họ, số nguyên nhân khác Tình hình khắc phục cách hiệu thông qua việc thành lập Hội đồng tư vấn gồm thành viên lựa chọn từ nhà xuất Hội đồng tư vấn thành lập để phụ trách vấn đề liên quan đến nhóm sản phẩm cụ thể để xem xét lĩnh vực chức ảnh hưởng tới hoạt động xuất Hội đồng với tổ chức XTTM nghiên cứu vấn đề phát sinh kiến nghị giải pháp cho quan chức Cơ quan Chính phủ Hội đồng hoạt động nhóm Tư vấn cho Tổ chức XTTM vấn đề chung 2.2.5 Hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường Để tồn tại, cạnh tranh, phát triển điều kiện nay, doanh nghiệp kinh doanh quốc tế cần phải hiểu biết nắm thị trường mở rộng thị trường Các doanh nghiệp tích cực tìm kiếm đối 73 Lê Thị Xn Vinh: A1 - CN tác thông qua hội thảo, chuyến tham quan với giúp đỡ ngành đóng vai trị nhà tổ chức, cầu nối nhầm đạt lợi ích tương lai 74 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN KẾT LUẬN Với mục tiêu chiến lược năm 2001 - 2020 là: Đẩy mạnh cơng nghiệp hố, đại hố, tập trung xây dựng có chọn lọc số sở công nghiệp nặng quan trọng với công nghệ cao, sản xuất tư liệu sản xuất cần thiết để trang bị trang bị lại kỹ thuật, công nghệ tiên tiến cho ngành nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ đáp ứng nhu cầu quốc phòng, đưa đất nước khỏi tình trạng phát triển xây dựng tảng để đến năm 2020 nước ta trở thành nước cơng nghiệp (trích dự thảo Văn kiện trình Đại hội IX Đảng), Nhà nước ta cần có sách biện pháp cụ thể áp dụng cho thời kỳ để đảm bảo mục tiêu Thương mại phận kinh tế, chiến lược phát triển thương mại phận cần thiết Tuỳ theo yêu cầu khách quan, Nhà nước cần áp dụng chiến lược xúc tiến xuất khẩu, xúc tiến nhập hay phát triển thị trường nội địa Thực tế cho thấy, nhiều nước thành công đẩy mạnh xuất khẩu, cần thiết họ thay đổi sang chiến lược xúc tiến nhập cách uyển chuyển Trong thời kỳ đổi 10 năm gần đây, khơng máy móc đẩy mạnh xuất mà có chiến lược khác tương đối phù hợp Điều giúp tránh khỏi vịng xốy khủng hoảng tài châu Á vừa qua "Kích cầu" thực chất đẩy mạnh thương mại nội địa, đảm bảo tăng trưởng tồn cục Chiến lược khơng phải chiến lược xuyên suốt, song giải pháp cục thành công thời gian qua Tuy nhiên, để thực có hiệu quả, cần phải đẩy mạnh hoạt động XTTM, cấp vĩ mô, vĩ mô - vi mô, vi mô Trước mắt cần phải tổ chức lại hệ thống XTTM, phân công lại chức năng, phát triển mặt thể chế, vạch chiến lược, kế hoạch dài hạn trung hạn; bước nâng cấp phát triển hệ thống quan hỗ trợ thương mại, có sách hành lang pháp lý để 75 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN hoạt động phát triển tốt Đặc biệt quan trọng công tác việc phát triển nhân lực Do hoạt động XTTM mang tính chất liên ngành nên cần có đội ngũ cán có kiến thức tổng hợp chuyên sâu khác Trong chế thị trường dần hình thành, hệ thống giáo dục cải cách, chương trình đào tạo thay đổi để đáp ứng yêu cầu phát triển, việc tổ chức bồi dưỡng đào tạo lại biện pháp thích hợp Trong phạm vi Khoá luận tốt nghiệp này, tác giả khơng thể đề cập tới khía cạnh rộng lớn liên quan đến vấn đề XTTM, song nỗ lực phần thu thập số kiến thức, kinh nghiệm số nước; mô tả đôi nét thực tiễn XTTM số giải pháp hoàn thiện Tác giả mong nhận bảo, đóng góp thầy giáo bạn 76 Lê Thị Xuân Vinh: A1 - CN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Hướng dẫn phương pháp đánh giá chương trình xúc tiến thương mại (ICTC) 1996 Báo cáo tóm tắt cung cấp thơng tin thương mại phục vụ hoạt động xúc tiến xuất doanh nghiệp Việt Nam (Bộ thương mại) 2001 Báo cáo hội thảo xúc tiến xuất rau Việt Nam sang Nhật Bản (Vietrade) tháng 8/2000 Báo cáo tổng kết tình hình thực kế hoạch năm 2001 định hướng kế hoạch năm 2002 ngành cơng nghiệp (Bộ cơng nghiệp) 12/2001 Tạp chí công nghiệp thương mại số 7/2003 Báo cáo thực nhiệm vụ kế hoạch sản xuất kinh doanh năm 2002 (Tổng công ty than Việt Nam) 12/2002 Trang chủ Bộ Thương mại 3/2003 WWW.mot.gov.vn Nguồn niên giám thống kê năm 2001(trang thương mại, giá du lịch) Thời báo Kinh tế Việt Nam (các số năm 2002 2003) 77 ... kiến nghị giải pháp khắc phục Đề tài tơi lựa chọn làm Khố luận tốt nghiệp “HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI HỖ TRỢ XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ CỦA VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP” Nội dung Khoá luận phần... kết luận gồm ba chương sau: Chương I: Khái quát chung hoạt động xúc tiến thương mại kinh nghiệm thực tiễn số nước Chương II: Thực trạng hoạt động xúc tiến thương mại hỗ trợ xuất hàng hoá Việt. .. chuyên 36 Thực trạng hoạt động xúc tiến thương mại Việt nam 37 2.1 Thực trạng xúc tiến thương mại số ngành hàng xuất chủ đạo Việt Nam 37 2.1.1 Về kim ngạch xuất 37