Quản lý chất lượng lương thực tại tổng cục dự trữ nhà nước

thực tiễn về quản lý hoạt động cứu trợ lương thực từ nguồn DTQG; phân tích, đánhgiá thực trạng công tác quản lý hoạt động cứu trợ lương thực tại Tổng cục Dự trữNhà nước; Đề xuất một số g

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-PHẠM THỊ QUỲNH

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG LƯƠNG THỰC TẠI TỔNG CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2019

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-PHẠM THỊ QUỲNH

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG LƯƠNG THỰC TẠI TỔNG CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC

Chuуên ngành: Quản lý Kinh tếуên ngành: Quản lý Kinh tếên ngành: Quуên ngành: Quản lý Kinh tếản lý Kinh tế

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam kết đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướngdẫn khoa học của PGS.TS Lê Danh Tốn Các số liệu, tài liệu được sử dụng trongluận văn là trung thực, đảm bảo tính khách quan, khoa học, có xuất xứ rõ ràng

TÁC GIẢ

Phạm Thị Quуên ngành: Quản lý Kinh tếỳnh

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cám ơn các Thầy, Cô đã truyền đạt những kiến thức,những phương pháp tư duy khoa học cho tôi trong quá trình tôi học cao học chuyênngành Quản lý Kinh tế tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội

Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Lê Danh Tốn đã tận tình hướng dẫn, chỉbảo cho tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Tôi xin trân trọng cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp tại Tổng cục Dự trữ Nhànước đã giúp đỡ, tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoànthành luận văn

TÁC GIẢ

Phạm Thị Quуên ngành: Quản lý Kinh tếỳnh

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG ii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG LƯƠNG THỰC DỰ TRỮ QUỐC GIA 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 5

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia 7

1.2.1 Các khái niệm cơ bản 7

1.2.2 Nội dung quản lý chất lượng lương thực DTQG tại cơ quan DTQG 13

1.2.3 Tiêu chí đánh giá công tác quản lý chất lượng lương thực tại cơ quan DTQG 19

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chất lượng lương thực tại cơ quan dự trữ quốc gia 22

1.3 Kinh nghiệm trong công tác quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm rút ra cho Tổng cục Dự trữ Nhà nước 26

1.3.1 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới 26

1.3.2 Bài học rút ra cho Tổng cục Dự trữ Nhà nước Việt Nam 28

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30

2.1 Phương pháp thu thập thông tin, tài liệu, dữ liệu 30

2.2 Phương pháp xử lý thông tin, tài liệu, dữ liệu 31

2.2.1 Phương pháp thống kê mô tả 31

2.2.2 Phương pháp phân tích, tổng hợp 31

2.2.3 Phương pháp so sánh 33

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG LƯƠNG THỰC TẠITỔNG CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC 343.1 Khái quát về Tổng cục Dự trữ Nhà nước 343.1.1 Khái quát về lịch sử hình thành và phát triển của Tổng cục Dự trữ

Nhà nước 343.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Dự trữ Nhà nước 353.1.3 Nhân lực của Tổng cục Dự trữ Nhà nước 403.2 Phân tích thực trạng quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ

Nhà nước 413.2.1 Xây dựng kế hoạch và triển khai hướng dẫn cơ chế chính sách quản lý chấtlượng lương thực DTQG 413.2.2 Tổ chức thực hiện công tác quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dựtrữ Nhà nước 443.2.3 Thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dựtrữ Nhà nước 633.3 Đánh giá chung về công tác quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữNhà nước 653.3.1 Những kết quả chủ yếu 653.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 68CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN

LÝ CHẤT LƯỢNG LƯƠNG THỰC TẠI TỔNG CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC.764.1 Bối cảnh mới và ảnh hưởng của nó đến công tác quản lý chất lượng lương thựctại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 764.1.1 Bối cảnh mới 764.2 Định hướng hoàn thiện công tác quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dựtrữ Nhà nước 774.3 Các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý chất lượng lương thựctại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 78

4.3.1 Hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch; xây dựng quy chế nhập, bảo quản, xuất lương thực DTQG và phổ biến cơ chế chính sách có liên quan đến công tác

quản lý chất lượng lương thực DTQG 78

4.3.2 Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý chất lượng lương thực DTQG 80

4.3.3 Hoàn thiện và hiện đại hóa hệ thống kho lương thực DTQG 80

4.3.4 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG 81

4.3.5 Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ hiện đại trong công tác bảo quản lương thực DTQG 81

4.3.6 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động quản lý chất lượng lương thực DTQG 82

4.3.7 Thực hiện thuê ngoài trong công tác bảo quản lương thực DTQG 82

KẾT LUẬN 84

TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG

1 Bảng 3.1 Bảng số liệu thống kê nhân lực của Tổng cục Dự trữ 38

4 Bảng 3.4 kiện áp suất thấp tại các đơn vị DTQG thuộc các tỉnh 53

miền NamĐịnh mức hao hụt lương thực bảo quản trong điều

5 Bảng 3.5 kiện áp suất thấp tại các đơn vị DTQG thuộc các tỉnh 53

miền Bắc và miền Trung

6 Bảng 3.6 Phân bố kho dự trữ chứa lương thực theo vùng 56

7 Bảng 3.7 Thực trạng kho chứa lương thực ở một số Cục 57

DTNN khu vực

ii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

1 Sơ đồ 3.1 Cơ cấu tổ chức quản lý của Tổng cục Dự trữ 37

Nhà nước

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Dự trữ quốc gia hình thành do yêu cầu thực hiện chức năng của nhà nước đểquản lý toàn bộ nền kinh tế quốc dân Khi nhà nước ra đời thì quỹ DTQG cũng dầnhình thành và phát triển Tuy nhiên, quy mô và hình thức, dự trữ của mỗi quốc giakhông giống nhau, vì nó được hình thành xuất phát từ mục tiêu chiến lược pháttriển kinh tế - xã hội và yêu cầu đảm bảo ổn định chính trị, quốc phòng , an ninh,tuỳ thuộc vào tiềm lực kinh tế của mỗi quốc gia Chính Lê Nin đã coi sản xuất và dựtrữ lương thực là vận mệnh của toàn bộ cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Nga, Người

đã khẳng định “Chỉ khi nào có được một số lượng dự trữ lương thực đầy đủ thì khi

đó Nhà nước Công nhân mới đứng vững về mặt kinh tế”

Lương thực DTQG có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện cácchính sách an sinh xã hội của Việt Nam, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế

- xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Theo quy định của Luật dựtrữ quốc gia, dự trữ nhà nước của Việt Nam thực hiện dự trữ 09 nhóm mặt hàng,trong đó có mặt hàng lương thực Lương thực là mặt hàng dự trữ chủ yếu của Nhànước, chiếm hơn 50% giá trị dự trữ tại kho hiện có; lương thực DTQG có tính đặcthù cao về chất lượng

Mục tiêu của dự trữ lương thực là đảm bảo đủ mức lương thực tối thiểu chongười dân trong tình huống đột xuất, cấp bách Để đạt được mục tiêu này, lươngthực DTQG cần phải được đảm bảo về số lượng, đặc biệt về mặt chất lượng, đâychính là thước đo mức độ hoàn thành nhiệm vụ chính trị, quyết định năng lực đápứng và hiệu quả công tác quản lý DTQG Do vậy, công tác quản lý chất lượnglương thực DTQG là yếu tố quyết định hiệu quả của công tác cứu trợ lương thực và

đó cũng là mục tiêu sống còn của ngành dự trữ quốc gia

Trong thời gian qua, công tác đảm bảo chất lượng lương thực dự trữ tại Tổngcục Dự trữ Nhà nước đã được quan tâm và đạt được những kết quả bước đầu, chấtlượng lương thực DTQG khi xuất sử dụng đều có phản hồi tốt từ người sử dụng, tuy

nhiên trong quá trình quản lý chất lượng lương thực DTQG vẫn còn tồn tại một sốhạn chế như: tại một số đơn vị việc kiểm tra, kiểm soát chất lượng lương thựcchưa sát sao dẫn đến chất lượng lương thực chưa đồng đều, một số chỉ tiêu như độ

ẩm của thóc, chỉ tiêu tỷ lệ tấm trong gạo, tỷ lệ bạc phấn của gạo chưa đáp ứng cácyêu cầu đặt ra theo quy chuẩn kỹ thuật; hệ thống kho tàng cũ kỹ, lạc hậu, xuốngcấp; trình độ của một số cán bộ, công chức được tuyển dụng vào thời gian trướcđây chưa thực sự đáp ứng cho việc áp dụng công nghệ bảo quản

Một trong những nguyên nhân cơ bản của những hạn chế về chất lượng lươngthực DTQG là do những hạn chế, bất cập trong công tác quản lý lương thực DTQGtại Tổng cục Dự trữ Nhà nước ở hầu hết các nội dung của công tác này, đặc biệt là

ở nội dung tổ chức thực hiện quản lý chất lượng lương thực DTQG trong quá trìnhbảo quản

Trong bối cảnh Việt Nam đang đổi mới mạnh mẽ các chính sách an sinh xãhội; đặc biệt trong bối cảnh những tác động của tình hình kinh tế thế giới, của biếnđổi khí hậu toàn cầu đang ngày càng trực tiếp hơn với nhịp độ ngày càng nhanh,mức độ ngày càng cao đối với Việt Nam, công tác dự trữ lương thực có tầm quantrọng hơn bao giờ hết Thực tế đòi hỏi công tác quản lý chất lượng lương thựcDTQG phải được tiếp tục được đổi mới và ngày càng hoàn thiện

Xuất phát từ thực tế đó, Tôi chọn đề tài: “Quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước”để thực hiện luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý

kinh tế, chương trình định hướng ứng dụng

2 Câuуên ngành: Quản lý Kinh tế hỏi nghiên cứuуên ngành: Quản lý Kinh tế của đề tài

Câu hỏi nghiên cứu của đề tài là: Tổng cục Dự trữ Nhà nước cần phải làm

gì và làm như thế nào để hoàn thiện công tác quуên ngành: Quản lý Kinh tếản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục?

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứuуên ngành: Quản lý Kinh tế

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục

Dự trữ Nhà nước

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý chấtlượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứuуên ngành: Quản lý Kinh tế

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác quản lý chất lượng lương thực

dự trữ quốc gia

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Luận văn nghiên cứu trong phạm vi Tổng cục Dự trữ Nhà nước.

Tổng cục Dự trữ Nhà nước ở Việt Nam bao gồm các bộ phận tại cơ quan Tổng cục, hệthống các Cục Dự trữ Nhà nước khu vực và các Chi cục Dự trữ Nhà nước trực thuộcCục DTNN KV, như vậy, đề tài nghiên cứu công tác quản lý chất lượng lương thựctrong toàn bộ hệ thống dự trữ quốc gia thuộc Tổng cục Dự trữ Nhà nước

- Về thời gian: Thực trạng quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ

Nhà nước được phân tích, đánh giá trong giai đoạn từ 2013-2018 Các giải pháphoàn thiện công tác quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ Nhà nướcđược đề xuất cho giai đoạn 2019-2025

- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu đề tài theo cách tiếp cận của chuyên

ngành quản lý kinh tế với các nội dung sau:

+ Xây dựng kế hoạch

+ Tổ chức thực hiện +

Kiểm tra, giám sát

5 Kết cấuуên ngành: Quản lý Kinh tế của luуên ngành: Quản lý Kinh tếận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu gồm

4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và kinh nghiệm thựctiễn về quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ Nhànước

Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG LƯƠNG THỰC DỰ

TRỮ QUỐC GIA

1.1 Tổng quуên ngành: Quản lý Kinh tếan tình hình nghiên cứuуên ngành: Quản lý Kinh tế liên quуên ngành: Quản lý Kinh tếan đến đề tài

- “Hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về hàng dự trữ quốc gia” (2012) của

Lê Văn Dương - Luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia Luận văn nàynghiên cứu về thực trạng công tác quản lý nhà nước về các mặt hàng dự trữ quốcgia trong đó có mặt hàng lương thực, nêu ra những bất cập và biện pháp hoàn thiệntrong công tác quản lý nhà nước đối với các mặt hàng này

- “Hoàn thiện cơ chế quản lý Nhà nước về dự trữ quốc gia ở Việt Nam”

(2014) của Trần Quốc Thao, Luận văn Thạc sỹ, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia HàNội Luận văn hệ thống hoá cơ sở lý luận của sự hình thành DTQG, cơ chế quản lý nhànước về DTQG; xác định những nội dung cơ bản của DTQG trong cơ chế thị trường,những nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến hoạt động DTQG, cơ chế quản lý nhà nước vềDTQG Phân tích toàn diện cơ chế quản lý nhà nước về DTQG, chỉ rõ những ưu điểm,nhược điểm và nguyên nhân để có giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước đốivới DTQG Đề xuất một số quan điểm, phương hướng, giải pháp và điều kiện để gópphần hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về DTQG ở Việt Nam

-“Hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước”(2013) của Lê Bá Thanh - Luận văn thạc sĩ, trường Đại học kinh tế quốc dân.

Luận văn này hệ thống hóa những vấn đề lý liên quan đến đề tài phân tích, thựctrạng công tác xây dựng kế hoạch của Tổng cục Dự trữ Nhà nước, từ đó đưa ranhững khó khăn, vướng mắc, đề xuất biện pháp hoàn thiện về công tác xây dựng kếhoạch của Tổng cục Dự trữ Nhà nước

- “Quản lý cứu trợ lương thực tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước” (2015) của

Nguyễn Thị Mai Hường - Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế, Trường Đại học Kinh tế

- Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm

thực tiễn về quản lý hoạt động cứu trợ lương thực từ nguồn DTQG; phân tích, đánhgiá thực trạng công tác quản lý hoạt động cứu trợ lương thực tại Tổng cục Dự trữNhà nước; Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quản lý hoạt động cứu trợ lươngthực tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước.

- “Nghiên cứu xác định chất lượng thóc bảo quản trong điều kiện áp suất thấp, năm 2013” (2014) của Thạc sỹ Đinh Thu Huyền, đề tài khoa học cấp cơ sở tại Tổng cục Dự

trữ Nhà nước Đề tài tập trung nghiên cứu và đánh giá một số chỉ tiêu chất lượng của thócbảo quản trong kho dự trữ quốc gia Từ đó đề xuất thời gian lưu kho an toàn, làm cơ sở đểxác định các chỉ tiêu chất lượng đầu ra của thóc dự trữ

quốc gia nhằm năng cao chất lượng thóc dự trữ, đáp ứng mục tiêu của dự trữ lương thực nhà nước mang lại hiêu quả kinh tế cao

- “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia tại Cục Dự trữ nhà nước khu vực Nghệ Tĩnh” (2014) của Nguyễn

Thị Phố Giang, đề tài khoa học cơ sở tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước Đề tài

xác định những nội dung cơ bản trong công tác quản lý chất lượng hàng hóa tạiphạm vi là Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghệ Tĩnh; đánh giá thực trạng công tácquản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia, từ đó, chỉ ra ưu, nhược điểm của công tácquản lý chất lượng Đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tácquản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia tại đơn vị

- “Nghiên cứu đánh giá sự phù hợp và hiệu quả kinh tế của công nghệ bảo quản thóc dự trữ quốc gia do Trung Quốc chuyển giao”(2017) của Thạc sỹ Phan Anh Tuấn, Đề

tài khoa học cấp cơ sở tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước Đề tài đánh giá

tính phù hợp công nghệ và hiệu quả kinh tế của công nghệ bảo quản của TrungQuốc đối với lương thực nhằm áp dụng trong điều kiện thực tế của Việt Nam, từ đóđưa các khuyến cáo làm cơ sở triển khai rộng rãi trong ngành dự trữ

Các công trình ở trên đã nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quản

lý đối với DTQG nói chung và về công tác quản lý chất lượng hàng DTQG nóiriêng, trong đó có lương thực Các công trình nghiên cứu nói trên là tài liệu quý báu

để tác giả có thể tham khảo trong quá trình thực hiện đề tài luận văn của mình

Tuy nhiên, cho tới nay, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu về vấn đề

quản lý chất lượng lương thực DTQG, do vậy, tôi chọn đề tài “Quản lý chất lượng lương thực tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước” để thực hiện Luận văn thạc sỹ chuyên

ngành Quản lý kinh tế, chương trình định hướng ứng dụng

1.2 Cơ sở lý luуên ngành: Quản lý Kinh tếận về quуên ngành: Quản lý Kinh tếản lý chất lượng lương thực dự trữ quуên ngành: Quản lý Kinh tếốc gia

1.2.1 Các khái niệm cơ bản

1.2.1.1 Dự trữ quốc gia

* Dự trữ

Trong quá trình sản xuất kinh doanh cũng như trong đời sống kinh tế - xã hội, conngười thường xuyên chịu ảnh hưởng, tác động của môi trường thiên nhiên Cho dù khoahọc kỹ thuật có phát triển đến đâu, ở bất cứ trình độ tiên tiến nào; công tác phòng ngừa,bảo vệ có kỹ lưỡng đến đâu thì con người vẫn có nguy cơ phải đối mặt với những hiểmhọa, rủi ro do thiên nhiên gây ra Trước những hiểm họa, những lý do bất khả kháng đòihỏi con người phải tự tìm kiếm giải pháp để phòng ngừa, hạn chế, khắc phục những biến

cố bất ngờ do thiên nhiên gây ra Đó chính là cội nguồn của ý tưởng về dự trữ

Theo từ điển Tiếng Việt: Dự trữ là trữ sẵn để dùng khi cần đến Theo Từ điểnBách khoa Việt Nam: Dự trữ là toàn bộ những nguồn vốn hay giá trị mà một chủ thểkinh tế hay Nhà nước dành ra dưới hình thức hiện vật hay tiền tệ để phòng ngừa vàkhắc phục có hiệu quả các tổn thất do tai biến bất ngờ gây ra đối với sản xuất, đời sốnghoặc để đảm bảo cho sự liên tục không bị gián đoạn trong sản xuất, kinh doanh

* Dự trữ quốc gia:

Dự trữ quốc gia (dự trữ nhà nước) là dự trữ của một đất nước - một quốc gia

mà bất cứ một quốc gia nào cũng phải có Tuy nhiên, dự trữ quốc gia là gì? Cũng cónhững khái niệm khác nhau:

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: Dự trữ quốc gia là dự trữ của một nước

do nhà nước nắm giữ và quản lý, bao gồm dự trữ các loại vật tư - hàng hóa quantrọng nhất; nhằm mục đích khắc phục những tổn thất do thiên tai, địch họa gây ratrên quy mô lớn trong một thời gian nhất định Dự trữ quốc gia là nguồn tích lũy củaquốc gia, sức mạnh của đất nước”

Giáo trình kinh tế thương mại, Trường Đại học Kinh tế quốc dân thì cho rằng:

Dự trữ quốc gia (DTQG) là một dạng dự trữ đặc biệt của hàng hoá Dự trữ này doNhà nước quy định bảo đảm các nhu cầu của nền kinh tế quốc dân khi có thiên tai,chiến tranh và có sự biến động của thị trường

Giáo trình về quản lý kinh tế của khoa Quản lý kinh tế- Học viện chính trịquốc gia Hồ Chí Minh cho rằng: “Quỹ DTQG là một phần của cải vật chất của Nhànước được tích lũy thành lực lượng dự phòng chiến lược để sử dụng vào mục đíchphòng ngừa, khắc phục hậu quả thiên tai, phục vụ an ninh quốc phòng và thực hiệncác nhiệm vụ khác của Chính phủ” mà “ hàng hoá đưa vào quỹ dự trữ Quốc gia lànhững mặt hàng thiết yếu phục vụ cho sản xuất, đời sống và an ninh quốc phòng”.Theo Pháp lệnh Dự trữ quốc gia năm 2004, “Dự trữ quốc gia là nguồn dự trữchiến lược của Nhà nước nhằm chủ động đáp ứng những yêu cầu cấp bách vềphòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh; bảo đảm quốcphòng, an ninh; tham gia bình ổn thị trường, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô vàthực hiện các nhiệm vụ đột xuất bức thiết khác của Nhà nước”

Theo Luật Dự trữ quốc gia năm 2013, “Dự trữ quốc gia là dự trữ vật tư, thiết

bị, hàng hóa do Nhà nước quản lý, nắm giữ” với mục tiêu “chủ động đáp ứng yêucầu đột xuất, cấp bách về phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, hỏahoạn, dịch bệnh; phục vụ quốc phòng, an ninh”

Từ những quan niệm trên đây, có thể rút ra khái niệm:

Dự trữ quốc gia là nguồn lực dự trữ do Nhà nước tạo lập, quản lý để phânphối sử dụng cho những mục tiêu chiến lược và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đột xuất,cấp bách xảy ra Dự trữ quốc gia vừa là công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước, vừa

là nguồn lực tài chính, tài sản công để sẵn sàng, chủ động đáp ứng yêu cầu cấp bách

về phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh; đảm bảo quốcphòng, an ninh và thực hiện các nhiệm vụ đột xuất khác theo sự điều hành củaChính phủ

Như vậy, dự trữ quốc gia trước hết là nguồn dự trữ chiến lược của quốc gia donhà nước quản lý, nắm giữ nhằm thực hiện những nhiệm vụ có tính chiến lược đảm

bảo cho hoạt động của nền kinh tế - xã hội được bình thường, ổn định và phát triển;tính chiến lược này được thể hiện trên các mặt cơ bản sau:

Một là, đáp ứng những yêu cầu cấp bách về phòng, chống, khắc phục hậu quả

thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh; đây là nhiệm vụ đầu tiên đáp ứng cả phòng và chống,đảm bảo cho sản xuất và đời sống diễn ra bình thường, không bị gián đoạn

Hai là, đảm bảo quốc phòng, an ninh của đất nước Nhiệm vụ giữ gìn an ninh,

quốc phòng của đất nước được đặt song song với phát triển kinh tế - xã hội mangtính chiến lược lâu dài mà dự trữ quốc gia phải đảm nhiệm; đảm bảo cơ sở vật chấtgóp phần phòng ngừa và ngăn chặn bạo loạn, hành vi phá hoại, diễn biến hòa bình,chiến tranh tôn giáo, sắc tộc v.v… và nạn nhân gây chiến từ bên ngoài

Ba là, tham gia bình ổn thị trường, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô Một nhiệm vụ không kém phần quan trọng; trong điều kiện của nền kinh tế hội nhập

quốc tế ngày càng mở rộng theo đường lối đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệquốc tế và hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu; trong điều kiệnnền kinh tế quốc tế có những biến động bất thường.v.v… thì vấn đề tham gia bình

ổn thị trường, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô của dự trữ quốc gia càng có ý nghĩaquan trọng và phải được tăng cường

Theo nguồn hình thành, dự trữ quốc gia bao gồm dự trữ quốc gia được hìnhthành từ ngân sách nhà nước và dự trữ quốc gia được hình thành từ các nguồn lựcngoài ngân sách nhà nước Trong đó, dự trữ quốc gia từ nguồn ngoài ngân sách nhànước là nguồn lực được Nhà nước huy động, động viên trên cơ sở tự nguyện đónggóp của các tổ chức, cá nhân để đưa vào dự trữ

Theo phương thức dự trữ, dự trữ quốc gia bao gồm dự trữ bằng tiền và dự trữbằng hiện vật Để phù hợp với đối tượng nghiên cứu, đề tài làm rõ thêm dự trữ quốcgia bằng hiện vật Dự trữ quốc gia bằng hiện vật là nguồn vật tư, thiết bị, hàng hóatrong đó có lương thực do Nhà nước tạo lập, quản lý để sẵn sàng dùng cho những mụctiêu, nhu cầu đột xuất, cấp bách của Nhà nước Vật tư, thiết bị, hàng hóa dự trữ quốcgia (danh mục hàng dự trữ quốc gia) là những mặt hàng chiến lược, thiết yếu, có tầnsuất sử dụng nhiều, có tác dụng ứng phó kịp thời trong tình huống đột xuất, cấp bách

1.2.1.2 Lương thực dự trữ quốc gia

Lương thực là sản phẩm dùng làm lương thực cho người, nguồn cung cấpchính về năng lượng và chất bột cacbohydrat trong khẩu phần thức ăn Lương thực

có thể là lúa, ngô, khoai sắn hoặc lúa mì

Lương thực dự trữ quốc gia là một trong những mặt hàng quan trọng được các nước

ưu tiên dự trữ để chủ động đáp ứng nhu cầu đột xuất, cấp bách về phòng, chống khắc phụchậu quả thiên tai, thảm họa, hỏa hoạn, dịch bệnh, phục vụ quốc phòng, an ninh

Lương thực dự trữ quốc gia của Việt Nam được quy định tại Luật dự trữ quốcgia bao gồm thóc, gạo do Nhà nước quản lý, nắm giữ để sử dụng vào mục tiêu dựtrữ quốc gia

1.2.1.3 Chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

Trong đời sống hàng ngày, chúng ta thường xuyên tiếp cận các thuật ngữ

"chất lượng", "chất lượng sản phẩm", "chất lượng cao" Mỗi quan niệm đều cónhững căn cứ khoa học và thực tiễn khác nhau nhằm thúc đẩy khoa học quản lý chấtlượng không ngừng phát triển và hoàn thiện

Để hiểu rõ khái niệm chất lượng sản phẩm trước tiên phải làm rõ khái niệm

"chất lượng", có rất nhiều quan điểm khác nhau về chất lượng do các nhà nghiêncứu tiếp cận dới những góc độ khác nhau

Theo tổ chức kiểm tra chất lượng Châu Âu (EOQC) thì "Chất lượng là mứcphù hợp của sản phẩm đối với yêu cầu của người tiêu dùng"

Theo tiêu chuẩn của Australia (AS1057-1985) thì "Chất lượng là sự phù hợpvới mục đích"

Theo tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế ISO định nghĩa ISO 9000 - 1994 (TCVN

5814 - 1994) thì "Chất lượng là một tập hợp các tính chất và đặc trưng của sảnphẩm tạo ra cho nó khả năng thoả mãn nhu cầu đã được nêu ra hoặc còn tiềm ẩn".Qua các định nghĩa trên, có thể nêu ra 3 điểm cơ bản về chất lượng sản phẩmhàng hoá sau đây:

Chất lượng sản phẩm là một tập hợp các chỉ tiêu, các đặc trưng thể hiện tínhnăng kỹ thuật nói lên tính hữu ích của sản phẩm

Chất lượng sản phẩm phải được gắn liền với điều kiện cụ thể của nhu cầu, củathị trường về các mặt kinh tế, kỹ thuật, xã hội và phong tục.

Chất lượng sản phẩm phải được sử dụng trong tiêu dùng và cần xem xét sảnphẩm thoả mãn tới mức nào của người tiêu dùng

Theo quy định của Luật Quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa thì Chấtlượng sản phẩm, hàng hóa là mức độ của các đặc tính của sản phẩm, hàng hóa đápứng yêu cầu trong tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng

Từ các định nghĩa về chất lượng sản phẩm, có thể rút ra được định nghĩa vềchất lượng lương thực DTQG như sau: Chất lượng lương thực DTQG là mức độcủa các đặc tính lương thực đáp ứng yêu cầu trong tiêu chuẩn chất lượng theo cácquy chuẩn kỹ thuật quốc gia, đảm bảo yêu cầu cụ thể theo quy chuẩn kỹ thuật quốcgia đối với mặt hàng lương thực

1.2.1.4 Quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc

gia * Quản lý

Từ những cách tiếp cận khác nhau, có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý như:

- Quản lý là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằm đưa ra các quyết định

- Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những cộng sựtrong cùng một tổ chức

- Quản lý là quá trình phối hợp các nguồn lực nhằm đạt được những mục đíchcủa tổ chức

Quản lý có thể hiểu là hoạt động tác động một cách có tổ chức và định hướngcủa chủ thể quản lý tới những đối tượng quản lý để điều chỉnh chúng vận động vàphát triển theo những mục tiêu nhất định đã đề ra

Theo cách tiếp cận hệ thống, mọi tổ chức (cơ quan nhà nước, đơn vị sựnghiệp, doanh nghiệp ) đều có thể được xem như một hệ thống gồm hai phân hệ:Chủ thể quản lý và đối tượng quản lý Mỗi hệ thống bao giờ cũng hoạt động trongmôi trường nhất định (khách thể quản lý)

Từ đó, có thể đưa ra khái niệm: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướngđích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu

quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động.

* Quản lý chất lượng lương thực DTQG

Quản lý chất lượng là các hoạt động có phối hợp để định hướng và kiểm soátmột tổ chức về chất lượng Việc định hướng và kiểm soát về chất lượng nói chungbao gồm lập chính sách chất lượng và mục tiêu chất lượng, hoạch định chất lượng,kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng

Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề chất lượng sản phẩm hàng hóa luôn là vấn

đề được xã hội quan tâm Đối với dự trữ quốc gia, công tác quản lý chất lượnghàng dự trữ quốc gia luôn là nhiệm vụ cơ bản, quan trọng hàng đầu trong quá trìnhtriển khai nhiệm vụ của ngành DTQG Chất lượng hàng dự trữ quốc gia quyết địnhnăng lực đáp ứng và hiệu quả công tác quản lý dự trữ quốc gia

Quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia là việc xây dựng và tổ chứcthực thi hệ thống các quy chế, quy định được xác định là cần thiết để đảm bảohoạch định, vận hành và kiểm soát có hiệu lực các quá trình nhập, xuất và lưu khocủa hàng hóa lương thực DTQG, đảm bảo khi xuất kho sản phẩm lương thực vẫntrong mức giới hạn của đặc tính kỹ thuật và yêu cầu an toàn trong sử dụng

Mục tiêu và yêu cầu của quy trình nghiệp vụ đòi hỏi lương thực dự trữ quốcgia phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy định và phải tuân thủ quy trình bảo quảnnghiêm ngặt để bảo đảm chất lượng; tránh những hệ quả do kém chất lượng manglại Do vậy, yêu cầu quản lý đặt ra là lương thực dự trữ quốc gia phải đảm bảo chấtlượng từ khâu nhập kho, lưu kho, cho đến khi xuất kho, đây là yêu cầu quản lý đặctrưng của dự trữ, đáp ứng mục tiêu dự trữ quốc gia nhằm chủ động đáp ứng yêu cầuđột xuất, cấp bách về phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, hỏahoạn, dịch bệnh, phục vụ quốc phòng, an ninh

Để quản lý chặt chẽ chất lượng lương thực DTQG một mặt cần phải hoàn thiện yêucầu tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hoàn thiện công nghệ bảo quản, hệ thống chỉtiêu chất lượng, yêu cầu kỹ thuật Mặt khác phải tăng cường công tác kiểm tra, thanh traviệc chấp hành quy định về bảo đảm chất lượng lương thực như: Kho tàng, trang thiết bịcông cụ bảo quản, kế hoạch bảo quản, hệ thống định mức bảo quản

1.2.2 Nội dung quản lý chất lượng lương thực DTQG tại cơ quan DTQG

1.2.2.1 Xây dựng kế hoạch và triển khai cơ chế chính sách của Nhà nước về quản

lý chất lượng lương thực DTQG

a) Xây dựng kế hoạch quản lý chất lượng lương thực DTQG

Kế hoạch là tập hợp các mục tiêu phải làm và các phương tiện nguồn lực,phương thức tiến hành để đạt được các mục tiêu đã định Kế hoạch là sự tính toán,cân nhắc kỹ trước khi hành động, nhờ đó rủi ro sẽ bị hạn chế và các nguồn lực sẽđược sử dụng một các hiệu quả nhất

* Mục tiêu xây dựng kế hoạch:

Việc xây dựng kế hoạch quản lý chất lượng lương thực DTQG nhằm mục tiêu

để Nhà nước có thể kiểm soát được khối lượng và chất lượng lương thực trongtừng năm hoặc một giai đoạn được xác định Kế hoạch quản lý chất lượng còn giúpNhà nước có thể dự toán được nguồn ngân sách cần thiết cho công tác quản lý chấtlượng lương thực Việc xây dựng kế hoạch nhằm để quản lý chất lượng lương thựchiệu quả, tiết kiệm nguồn lực tài chính và nhân lực của nhà nước, đồng thời đảmbảo trong trường hợp đột xuất, cấp bách cần phải xuất lương thực để cứu trợ thìlương thực khi xuất kho vẫn phải đảm bảo chất lượng cho đến tận người sử dụng

* Căn cứ xây dựng kế hoạch quản lý chất lượng

Căn cứ chỉ đạo của các cơ quan quản lý cấp trên, căn cứ quy định tại văn bản pháp lýcao nhất là Luật hoặc Bộ luật, theo đó, quy định hàng dữ trữ quốc gia nói chung và hànglương thực nói riêng sau khi nhập kho đều phải được quản lý chất lượng

* Các bước xây dựng kế hoạch

Việc xây dựng kế hoạch sẽ được triển khai theo các bước như sau:

- Xác định số lượng hàng tồn kho cuối kỳ năm trước để xác định chính xác sốlượng lương thực cần mua trong năm tiếp theo đồng thời phù hợp với mức dự trữ quốcgia hàng năm do Quốc hội phê duyệt; căn cứ dự báo tình hình thiên tai của từng vùngtrong cả nước; Xác định lượng công cụ, dụng cụ để phục vụ cho công tác nhập, xuất,bảo quan trong năm; Xác định thực tế các kho sẽ chứa lương thực để bảo quản, địa điểm,địa hình của các kho; Xác định nguồn lực để thực hiện công tác quản lý chất lượnglương thực

- Căn cứ theo tiêu chuẩn, định mức đã được quy định, cơ quan dự trữ quốc giatrung ương xây dựng các kế hoạch để phục vụ quản lý chất lượng lương thực trình cấp

có thẩm quyền phê duyệt

- Sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch, cùng với ngân sách nhànước được cấp, cơ quan dự trữ quốc gia trung ương thực hiện phân bổ ngân sáchcho các đơn vị cấp dưới để thực hiện công tác quản lý chất lượng lương thực

* Các loại kế hoạch

Để quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia, cơ quan dự trữ quốc giatrung ương phải xây dựng các kế hoạch để đảm bảo từ khâu mua, nhập hàng vàokho dự trữ, trong quá trình bảo quản lương thực cho đến quá trình xuất kho hànglương thực để phục vụ mục tiêu dự trữ quốc gia Theo đó, các kế hoạch sẽ đượcxây dựng, như sau:

- Kế hoạch về nhập, bảo quản lương thực dự trữ quốc gia:

Cơ quan quản lý sẽ xây dựng kế hoạch mua lương thực nhằm xác định chấtlượng và số lượng lương thực cần mua trong năm Đồng thời kế hoạch luân phiênđổi hàng cũng sẽ được xây dựng trong năm kế hoạch, nội dung của kế hoạch sẽ baogồm số lượng, giá trị đến thời hạn xuất luân phiên, đổi hàng trong năm kế hoạchhoặc kỳ kế hoạch để bảo đảm chất lượng lương thực, hoặc do hàng giảm chấtlượng, hàng không phù hợp với tiến bộ kỹ thuật

Kế hoạch nhập kho sẽ xác định: số lượng lương thực cần nhập được dựa trên

cơ sở dự báo về tình hình xảy ra thiên tai của từng vùng, tích lượng kho, loại kho,đơn vị kiểm định chất lượng lương thực trước khi nhập kho; hệ thống cơ sở vậtchất để thực hiện chuyển hàng vào kho; công tác vệ sinh kho để chuẩn bị tốt nhấtcho công tác nhập lương thực vào kho dự trữ quốc gia

Nội dung của kế hoạch bảo quản sẽ xác định cụ thể yêu cầu đối với vật tư,thiết bị, dụng cụ bảo quản lương thực; công nghệ bảo quản sẽ được sử dụng; loạikho; thời gian kiểm tra hàng hóa (định kỳ hoặc bất thường) để kịp thời xử lý lươngthực khi gặp vấn đề, báo cáo chất lượng lương thực định kỳ theo quy định

- Kế hoạch đầu tư phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật dự trữ quốc gia

Kế hoạch này sẽ rà soát, đánh giá, phân loại các loại kho, xác định các kho đãđến kỳ phải sửa chữa, kho phải xây mới, kho cải tạo và dự kiến nguồn ngân sáchcho các công việc này.

- Kế hoạch nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật

Kế hoạch này nhằm xác định trong năm sẽ tiến hành nghiên cứu các đề tàikhoa học về ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để có thể áp dụng vào điều kiệnthực tế về bảo quản lương thực dự trữ quốc gia

Bên cạnh đó, để đảm bảo chất lượng lương thực, trong quá trình quản lý cơ quan

dự trữ quốc gia còn xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra chất lượng lương thực, kếhoạch này sẽ được xây dựng cho đợt thanh tra, kiểm tra thường kỳ hoặc đột xuất.Ngoài ra, kế hoạch còn phải đảm bảo các điều kiện khác để quản lý chất lượnglương thực, do vậy, cũng phải lập kế hoạch chẳng hạn như: phương án cân đốinguồn tài chính; đào tạo bồi dưỡng để cán bộ, công chức thực hiện quản lý chấtlượng lương thực

b)Triển khai hướng dẫn cơ chế chính sách của Nhà nước về quản lý chấtlượng lương thực DTQG

Để triển khai cơ chế chính sách về quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốcgia, cơ quan dự trữ quốc gia trung ương ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ

cụ thể như quy chế quản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia nói chung và hànglương thực nói riêng để các đơn vị quản lý nhà nước hoặc quản lý trực tiếp mặthàng lương thực dự trữ quốc gia thực hiện, chẳng hạn như: quản lý chất lượnglương thực thì phải tuân theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, thực hiện đánh giá chấtlượng lương thực trước khi nhập kho; phân công trách nhiệm quản lý chất lượnglương thực trong quá trình lưu kho cho các đơn vị

Ngoài việc hướng dẫn văn bản quản lý chất lượng lương thực, cơ quan DTQGcòn hướng dẫn các quy định về thanh tra, kiểm tra chất lượng lương thực dự trữ quốcgia và các quy định về xử phạt hành chính trong quản lý chất lượng lương thực

Việc ban hành các văn bản hướng dẫn theo thẩm quyền của cơ quan DTQG nhằmgiải thích rõ hơn cơ chế, chính sách của nhà nước về vấn đề quản lý chất lượng lươngthực DTQG, đồng thời, giúp các đơn vị cấp dưới có cơ sở để triển khai, thực hiện.

1.2.2.2 Tổ chức thực hiện công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG *

Quản lý chất lượng trong quá trình nhập kho lương thực DTQG

Quản lý chất lượng lương thực DTQG trong quá trình nhập kho bao gồm mualương thực và nhập kho Quản lý chất lượng lương thực DTQG ở khâu này có ýnghĩa rất quan trọng để có thể kiểm soát chất lượng đầu vào của lương thực DTQGphù hợp với quy chuẩn kỹ thuật

Để quản lý chất lượng lương thực DTQG trong quá trình mua lương thực cầnthực hiện các nội dung bao gồm: các đơn vị DTQG cấp dưới xây dựng kế hoạchmua lương thực DTQG trong đó xác định số lượng, chất lượng, chủng loại lươngthực, địa điểm mua, thời hạn mua, giá mua.Việc xây dựng kế hoạch nhằm xác địnhchất lượng lương thực để thực hiện thu mua

Trong quá trình nhập kho lương thực DTQG, cơ quan DTQG phải đảm bảocác điều kiện cần thiết để thực hiện nhập kho như:

- Yêu cầu về hồ sơ, tài liệu: Các hồ sơ tài liệu về chất lượng lương thựcDTQG phải đi kèm cùng với lô hàng sẽ được nhập vào kho, để chứng minh hàng lươngthực có chỉ tiêu chất lượng đạt tiêu chuẩn quy định tại quy chuẩn kỹ thuật

- Yêu cầu về bao bì đóng gói: Lương thực nhập kho DTQG phải được đóng gói, bao chứa phải được dệt từ loại sợi được quy định, bao phải mới, bền chắc, khô sạch

- Yêu cầu về vật tư, thiết bị, dụng cụ: Lương thực DTQG phải được bọc kínbằng màng PVC bao gồm tấm phủ và tấm sàn, màng PVC phải đáp ứng theo yêucầu kỹ thuật đã được quy định tại quy chuẩn kỹ thuật, phải có khí C02 và khí N2,palet; thiết bị, phụ kiện hút, nạp khí và xác định độ kín khí; bộ phận gia nhiệt, thiết

bị đo nồng độ khí và các dụng cụ, thiết bị khác, cân nhập

Đồng thời, lương thực DTQG trước khi nhập kho đều phải được cơ quan cóthẩm quyền theo quy định thực hiện đánh giá chất lượng, nếu chất lượng đảm bảođúng quy chuẩn kỹ thuật đối với mặt hàng lương thực sẽ được tiến hành nhập kho.Trong khâu này, cơ quan dự trữ DTQG cấp trên sẽ thực hiện phê duyệt kế hoạchmua lương thực do cơ quan DTQG cấp dưới đề nghị, còn cơ quan DTQG cấp dưới

sẽ chủ động chuẩn bị trang thiết bị, cơ sở vật chất và thuê đơn vị, tổ chức kiểm địnhchất lượng lương thực để thực hiện việc nhập kho.Sau khi có kết quả thử nghiệm,đơn vị DTQG trực tiếp lập phiếu nhập kho Mỗi lô hàng nhập kho đều được lập thẻ

lô hàng bao gồm các nội dung như địa điểm bảo quản, loại lương thực, khố lượngtoàn bộ, số lượng bao, thời gian nhập, phương thức bảo quản, tên thủ kho bảo quản

* Quản lý chất lượng trong quá trình bảo quản lương thực DTQG

Công tác bảo quản lương thực DTQG có vai trò hết sức quan trọng trong việcđảm bảo hàng hóa nguyên vẹn về số lượng, giữ được mức chất lượng cho phéptrong thời hạn lưu kho

Để quản lý chất lượng trong quá trình bảo quản lương thực DTQG, cơ quanDTQG phải đảm bảo cơ sở vật chất, kho bãi, nguồn nhân lực và công nghệ bảoquản Về nhà kho, cơ quan DTQG phải có quy hoạch về hệ thống kho lương thựcDTQG theo các vùng, miền và đảm bảo các điều kiện cụ thể về nhà kho như phảikín, có tường bao, mái che chống nắng, mưa, gió, bão; nền kho cao ráo, mặt nềnkho phẳng nhẵn, không bị thấm dột, đảm bảo thoáng, mát đồng thời có thể chủ độnghạn chế được ảnh hưởng bất lợi của môi trường; đảm bảo ngăn ngừa động vật gâyhại, côn trùng, vi sinh vật hại lây nhiễm Đơn vị trực tiếp bảo quản lương thựcDTQG phải vệ sinh sạch sẽ nhà kho và vật tư, dụng cụ kê lót; kiểm tra các điều kiệncần thiết đối với các phụ kiện như túi bảo quản, túi bảo vệ, hệ thống ống dẫn, hútkhí Nguồn nhân lực là các kỹ thuật viên bản quản và thủ kho trực tiếp bảo quảncũng phải đảm bảo đầy đủ, được trang bị tốt kiến thức bảo quản lương thực DTQG.Hiện nay các nước đang sử dụng các công nghệ bảo quản lương thực như:bảo quản thoáng, bảo quản kín hoặc bảo quản lạnh Căn cứ các công nghệ bảo quảnhiện có, cơ quan DTQG xác định công nghệ bảo quản phù hợp với thực tiễn, từ đóxác định cơ sở vật chất kỹ thuật để thực hiện bảo quản, đồng thời, phải áp dụngđúng quy trình đối với từng công nghệ bảo quản

Trong quá trình bảo quản, đơn vị trực tiếp bảo quản lương thực phải lập sổtheo dõi diễn biến của hàng hóa, ghi chép đầy đủ các chỉ tiêu chất lượng ngăn/lôlương thực với thời gian, nội dung công việc bảo quản đã thực hiện, các biện pháp

xử lý, khắc phục sự cố và những kiến nghị đề xuất

Thủ kho trực tiếp thực hiện bảo quản lương thực DTQG phải thường xuyêntiến hành kiểm tra, thường xuyên theo dõi độ kín của lô hàng, hàng tháng theo dõicác chỉ số nhiệt độ, độ ẩm không khí bên ngoài và bên trong của lô hàng Hàng quýlấy mẫu và phân tích đánh giá chất lượng lương thực theo các chỉ tiêu đã được quyđịnh Đồng thời, phải tiến hành xử lý chống đọng sương, chống mốc trong quá trìnhbảo quản và thực hiện các công tác phòng trừ sinh vật hại cho khối hạt.

Cơ quan DTQG cấp dưới quản lý trực tiếp đội ngũ bảo quản lương thựcDTQG hàng tháng phải có văn bản báo cáo tình hình chất lượng lương thực đangđược bảo quản.Cơ quan DTQG cấp trên căn cứ báo cáo chất lượng lương thực củađơn vị cấp dưới, có thể thực hiện kiểm tra đột xuất khi có sự cố xảy ra và thực hiệnkiểm tra thường xuyên, định kỳ

* Quản lý chất lượng trong quá trình xuất kho lương thực DTQG

Việc thực hiện quản lý chất lượng lương thực trong quá trình xuất kho lươngthực DTQG có ý nghĩa quan trọng, thể hiện được vai trò của cơ quan DTQG đốivới người sử dụng lương thực DTQG Khi người sử dụng lương thực DTQG đánhgiá tốt về mặt chất lượng, điều này có nghĩa là công tác quản lý chất lượng lươngthực đã thành công

Trước khi xuất kho, cơ quan DTQG trực tiếp bảo quản phải thực hiện cácbước như mở van khóa khí để cân bằng áp suất không khí trong và ngoài của lôhàng, cắt tấm màng bọc; đồng thời, thực hiện lấy mẫu để kiểm tra chất lượng lươngthực trước khi xuất kho Việc xuất kho được thực hiện theo nguyên tắc: trong một

lô xuất theo thứ tự từ trên xuống dưới từ ngoài vào trong, xuất gọn từng lô, chỉ mởtấm phủ để lô hàng thông thoáng trước khi xuất kho vài giờ

Khi xuất kho, cơ quan DTQG trực tiếp quản lý hàng hóa cũng phải bảo đảmcác điều kiện như phương tiện vận chuyển phải có mái che để che nắng, che mưa,phải có các phương án để giảm thiểu các tác động của môi trường và các trườnghợp bất khả kháng khác nhằm đưa lương thực DTQG đến các cơ quan địa phươngthực hiện cấp phát lương thực vẫn duy trì được chất lượng và lập biên bản giao

hàng, trong biên bản có thể hiện chất lượng hàng lương thực khi giao cho địaphương kèm theo phiếu kiểm tra kết quả trước khi xuất kho.

Kết thúc quá trình xuất và vận chuyển đến cơ quan địa phương, cơ quan

DTQG trực tiếp quản lý hàng hóa lập báo cáo về tình hình xuất cấp để gửi cơ quanDTQG cấp trên

1.2.2.3 Thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chất lượng lương thực tại cơ quan dự trữ quốc gia

Thanh tra, kiểm tra là quá trình xem xét tình hình thực tế để đánh giá nhận xét rútkinh nghiệm trong quản lý Công tác thanh tra, kiểm tra là hoạt động thiết yếu, thườngxuyên của công tác quản lý nhằm đánh giá đúng ưu điểm, khuyết điểm, phát hiện kịpthời những sơ hở trong công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG Từ đó, có biệnpháp khắc phục, phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi, vi phạm pháp luật, tránh thấtthoát, lãng phí góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động quản lý

Nội dung thanh tra, kiểm tra chất lượng lương thực DTQG là việc chấp hànhcác quy định của pháp luật về quản lý chất lượng lương thực DTQG như về hồ sơchất lượng lương thực dự trữ quốc gia trong quá trình nhập kho, lưu kho và xuấtkho; thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của quy chuẩn kỹ thuật quốc giacủa các đơn vị dự trữ quốc gia Chủ thể thanh tra, kiểm tra là cơ quan dự trữ quốcgia trung ương sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra các đơn vị dự trữ quốc gia cấp dưới

và các đơn vị dự trữ quốc gia thường xuyên tổ chức tự kiểm tra trong suốt quá trìnhnhập kho, lưu kho và xuất kho lương thực DTQG trong phạm vi được giao quản lý

1.2.3 Tiêu chí đánh giá công tác quản lý chất lượng lương thực tại cơ quan DTQG

1.2.3.1 Tuân thủ các quy định của Nhà nước liên quan đến công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG

Bất kỳ quốc gia nào cũng vậy, để thực hiện việc quản lý một vấn đề nào đó,cũng cần ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để quy định về tổ chức bộmáy, các công việc cần phải triển khai để thực hiện công tác quản lý Tương tự như

vậy, khi Nhà nước thực hiện công tác quản lý chất lượng lương thực về DTQG thì Nhànước cần ban hành hệ thống văn bản liên quan đến công tác quản lý chất lượng này.

Để quản lý chất lượng lương thực DTQG được tốt thì cơ quan DTQG phải tuânthủ các quy định của Nhà nước liên quan đến công tác quản lý chất lượng lương thựcDTQG, cụ thể: Tuân thủ quy định tham mưu xây dựng các văn bản QPPL và xây dựngquy chế hướng dẫn chi tiết về quản lý chất lượng lương thực DTQG; về sắp xếp, tổchức bộ máy để triển khai quản lý chất lượng lương thực DTQG cũng phải đúng quyđịnh của pháp luật, chẳng hạn như ở Việt Nam, tổ chức bộ máy để quản lý chất lượnglương thực DTQG được quy định tại Luật Dự trữ quốc gia bao gồm: tổ chức ở cấptrung ương và các đơn vị DTQG theo ngành dọc; việc tuyển dụng công chức chuyênmôn để thực hiện công tác quản lý chất lượng phải đảm bảo đủ trình độ, ngành học đápứng với công tác bảo quản lương thực DTQG

Trong quá trình hoạt động của bộ máy DTQG, các đơn vị DTQG phải tuân thủ

sự phân quyền giữa các cấp, không được lạm quyền, không được vượt quá quyềnhạn cho phép theo quy định của pháp luật Một vấn đề quan trọng nữa là trong quátrình hoạt động, các cơ quan DTQG trung ương có trách nhiệm phải hướng dẫn cácđơn vị cấp dưới, để các đơn vị cấp dưới thực hiện thống nhất, đúng quy định củapháp luật

1.2.3.2 Xây dựng kế hoạch và thực hiện đầy đủ kế hoạch đã đề ra

Việc xây dựng kế hoạch là một trong những nội dung quan trọng của công tácquản lý chất lượng lương thực DTQG Việc xác định kế hoạch hàng năm về quản

lý chất lượng lương thực DTQG giúp cơ quan DTQG có thể quản lý chất lượnglương thực DTQG theo định hướng đã đề ra, nhận định trước những khó khăn, sự

cố khi thực hiện kế hoạch và tổng kết, đánh giá về lượng công tác quản lý chấtlượng lương thực DTQG được thực hiện trong năm

1.2.3.3 Thực hiện các nội dung của công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG nhằm mục đích chất lượng lương thực DTQG đảm bảo theo đúng quy định của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia

Công tác quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia tại cơ quan DTQGphải được quản lý theo quy trình từ việc lập kế hoạch, hướng dẫn cơ chế chính sáchđến khâu tổ chức thực hiện và công tác thanh tra, kiểm tra Công tác quản lý chấtlượng lương thực dự trữ quốc gia được xem là có hiệu lực và hiệu quả khi thựchiện đầy đủ và tốt nhất tất cả các nội dung của công tác này, cụ thể như sau:

- Trong quá trình nhập kho:

Để đánh giá được công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG tốt haykhông, trong quá trình nhập kho, phải đảm bảo được tất cả các yếu tố như: kếhoạch nhập hàng lương thực DTQG phải thể hiện được số lượng, chất lượnglương thực DTQG, phải đảm bảo nhập đủ lương thực DTQG theo kế hoạch đã đề

ra Lương thực DTQG khi nhập kho phải đúng chất lượng như quy định tại quychuẩn kỹ thuật quốc gia đối với lương thực DTQG; các yếu tố cần thiết cho việcnhập kho như cơ sở vật chất kỹ thuật (cân, đong, bao bì, băng tải chuyển hàng ),nguồn nhân lực để thực hiện việc bốc dỡ, xếp lương thực vào kho phải ở tình trạngsẵn sàng Kết thúc quá trình nhập kho phải có đầy đủ hồ sơ, chứng từ để chứngminh lương thực DTQG được nhập vào kho đảm bảo chất lượng theo quy chuẩn kỹthuật quốc gia và phải có báo cáo cấp trên trực tiếp về quá trình nhập kho Công tácthanh tra, kiểm tra cũng được tiến hành thường xuyên tại bước này

- Trong quá trình bảo quản hàng hóa:

Việc quản lý chất lượng lương thực DTQG trong quá trình này được đánh giá

là đạt khi cơ quan DTQG đảm bảo các yếu tố như sau: Bảo quản lương thực DTQGđảm bảo hao hụt trong định mức, hệ thống kho bãi được đầu tư, chuẩn bị kỹ càng,được vệ sinh định kỳ; công nghệ bảo quản được đầu tư và ưu tiên áp dụng côngnghệ bảo quản tiên tiến nhất; có mở sổ nhật ký để ghi chép lại quá trình bảo quản.Đảm bảo luôn có nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn phù hợp cho công tác bảoquản lương thực DTQG Thường xuyên thực hiện báo cáo theo định kỳ Công tácthanh tra, kiểm tra cũng được tiến hành thường xuyên tại bước này

- Trong quá trình xuất kho:

Quá trình xuất kho phải bảo đảm chất lượng lương thực DTQG đảm bảo theođúng yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật Khi xuất kho đến người sử dụng để phục vụmục tiêu dự trữ quốc gia lương thực được người sử dụng đánh giá tốt về chấtlượng Cơ quan DTQG thực hiện nhiệm vụ xuất cấp phải có báo cáo bằng văn bảnđến cơ quan DTQG cấp trên.

1.2.3.4 Thực hiện đầy đủ và thường xuyên công tác thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG

Để công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG được thực hiện quy củ,chuẩn xác cần phải có công tác thanh tra, kiểm tra Công tác thanh tra kiểm tra phảiđược các đơn vị DTQG thực hiện thường xuyên Từ đó, nếu phát hiện những bấtcập, vướng mắc trong quá trình thực hiện thì phải chấn chỉnh hoặc tùy từng trườnghợp xử lý vi phạm

1.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chất lượng lương thực tại cơ quan dự trữ quốc gia

1.2.4.1 Yếu tố khách quan

* Chính sách, pháp luật của Nhà nước

Nhân tố thuộc về chính sách, pháp luật của Nhà nước về quản lý chất lượng cótác động mạnh vào hoạt động quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia Chẳnghạn như pháp luật Nhà nước quy định khi quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa thìphải ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với loại hàng hóa đó, tương tự như vậy,khi quản lý chất lượng lương thực phải xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia vềlương thực, từ quy chuẩn này, các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến công tácquản lý chất lượng lương thực DTQG đều phải tuân thủ, cụ thể như trong quá trìnhnhập kho lương thực phải tổ chức lựa chọn đúng tiêu chí của quy chuẩn, khi nhập khophải thực hiện kiểm tra chất lượng tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền được côngnhận có chức năng kiểm tra Bên cạnh đó cơ chế, chính sách của Nhà nước về đầu

tư tài chính cho hoạt động bảo đảm chất lượng lương thực DTQG có vai trò đặcbiệt quan trọng Do vậy, để quản lý chất lượng lương thực tốt thì việc xây dựng,hoàn thiện hệ thống cơ chế chính sách của Nhà nước cần phải được quan tâm

* Điều kiện tự nhiên

Những điều kiện tự nhiên chủ yếu gồm: Điều kiện về thời tiết khí hậu và điềukiện về địa hình.Xác định thế mạnh về điều kiện tự nhiên của đất nước chẳng hạnnhư nước ta có thế mạnh trong sản xuất lương thực để từ đó xây dựng kế hoạch thumua chỉ thu mua lương thực trong nước, khí hậu thời tiết cũng ảnh hưởng đến việcxác định công nghệ bảo quản đối với lương thực và thời gian bảo quản lương thực.Mặt khác những vùng hay có thiên tai hoả hoạn thì tập trung ngân sách để đầu

tư xây dựng kho có tích lượng lớn, dự trữ nhiều lương thực hơn các vùng khác,đồng thời công tác thanh tra, kiểm tra cũng phải thường xuyên để đảm bảo lươngthực không bị ảnh hưởng của thời tiết như nấm mốc…

* Điều kiện kinh tế - xã hội

Các quốc gia trên thế giới đều có hoạt động dự trữ quốc gia, coi hoạt động dựtrữ quốc gia là một trong những điều kiện tiên quyết để đảm bảo an toàn, ổn địnhđất nước Trong nền kinh tế thị trường, giao thương quốc tế toàn cầu phát triểnkhông làm giảm sự chú trọng của các quốc gia tới hoạt động dự trữ quốc gia màngược lại các quốc gia đều đồng nhất quan điểm dự trữ quốc gia thể hiện tiềm lựccủa mỗi quốc gia Dự trữ quốc gia vững mạnh, hợp lý giúp cho quốc gia ổn định,vững vàng trước mọi cuộc khủng hoảng của nền kinh tế thế giới, vững vàng trướcnhững thiên tai, thảm họa, các biến cố về an ninh, quốc phòng… Vì vậy, quốc giacàng phát triển, tiềm lực kinh tế càng tốt thì hoạt động dự trữ quốc gia càng đượcchú trọng, nguồn lực dành cho dự trữ quốc gia càng lớn mạnh, nhất là chú trọng vềmặt quản lý chất lượng hàng hóa nói chung và lương thực nói riêng Ngân sách nhànước ngoài đầu tư mua lương thực, còn đầu tư nâng tầm cơ sở vật chất kỹ thuậtbảo quản, công nghệ bảo quản và đảm bảo yêu cầu về mặt nhân sự thực hiện côngtác quản lý chất lượng lương thực DTQG

* Sự phát triển của khoa học và công nghệ

Khoa học và công nghệ có vai trò quyết định đến sự phát triển kinh tế - xã hộicủa mỗi quốc gia, vừa là phương tiện, vừa là động lực của sự phát triển Các quốcgia đều xem khoa học công nghệ là một trong những động lực quan trọng để phát

triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc, là một nội dung cần được ưu tiên tập trungđầu tư phát triển.

Hiện nay, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi căn bảnnền sản xuất của thế giới với sức lan tỏa nhanh chóng của số hóa và công nghệthông tin, có tác động sâu sắc, rộng rãi đến toàn bộ đời sống xã hội, sản xuất, dịch

vụ và lưu thông phân phối hàng hóa trên toàn thế giới Theo đó, công nghệ máytính và kỹ thuật điều khiển tự động hóa sẽ tích hợp vào nhau theo một phương thứcmới Ba xu hướng chính là số hóa, tự động hóa, tối ưu hóa Mọi quy trình sản xuất(trong mọi lĩnh vực từ công nghệ cao tới thiết bị công nghiệp) đang được chuyểnđổi bởi công nghệ số

Sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ ảnh hưởng trực tiếp đến yêucầu về chất lượng lương thực đầu vào phải tăng lên, thêm nữa phát triển khoa học

và công nghệ cũng ảnh hưởng đến các trang thiết bị để phục vụ công tác nhập hàngvào kho hoặc trong quá trình bảo quản, đặc biệt ảnh hưởng đến công nghệ bảo quảnlương thực trong quá trình lưu kho

1.2.4.2 Yếu tố chủ quan

* Năng lực của bộ máy quản lý

Năng lực của bộ máy quản lý được thể hiện ở khả năng tổ chức, sắp xếp conngười, công việc để thực hiện công tác quản lý chất lượng lương thực

Đó là các yếu tố như cơ cấu, tổ chức, chức năng của cơ quan DTQG, đội ngũcán bộ, công chức, chế độ đãi ngộ đối với công chức… Vấn đề chủ yếu ở đây là sựphân công trong nội bộ hệ thống tổ chức cơ quan DTQG, việc xác định nhiệm vụcho các bộ phận khác nhau để tạo được sự điều hoà, phối hợp cần thiết nhằm bảođảm thực hiện được mục tiêu quản lý chất lượng lương thực Cơ cấu tổ chức hợp lý

sẽ tránh được sự chồng chéo, vướng mắc, dễ dàng phối hợp, điều chỉnh công việctrong thực hiện nhiệm vụ, tiết kiệm thời gian; ngược lại nếu cơ cấu bất hợp lý sẽlàm giảm hiệu quả hoạt động

* Năng lực và phẩm chất nhân lực của cơ quan DTQG

Đối với yêu cầu quản lý chất lượng lương thực DTQG, đảm bảo chất lượnglương thực ngoài việc đầu vào và đầu ra của quá trình nhập, xuất thì việc tuân thủquy trình bảo quản trong quá trình lưu kho rất quan trọng do lương thực lưu kholuôn có xu hướng suy giảm chất lượng từ tác động của môi trường, thời gian vàchính đặc tính của hàng hóa Việc đảm bảo quy trình bảo quản chủ yếu do kỹ thuậtviên và do thủ kho bảo quản đảm nhiệm, đây là lực lượng trực tiếp thực thi các tácnghiệp trong các khâu từ chuẩn bị kho tàng, nhập, bảo quản, xuất kho và là nhân tốquan trọng hàng đầu quyết định đến hiệu quả công tác quản lý chất lượng lươngthực dự trữ quốc gia.

Riêng đối với thủ kho bảo quản, thông qua việc thực hiện công tác bảo quảnhàng ngày người thủ kho là người đầu tiên có thể nhận dạng và xử lý ngay nhữngvấn đề ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa Như vậy, việc đảm bảo đội ngũ côngchức am hiểu về các đặc tính kỹ thuật của hàng hóa, nắm vững các quy định củapháp luật về công tác quản lý chất lượng sẽ giúp công tác này đảm bảo vững chắc

* Nhóm yếu tố về kỹ thuật: kho tàng, công nghệ, thiết bị bảo quản

Hệ thống kho tàng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chấtlượng hàng dự trữ quốc gia Kho chứa hàng phải phù hợp với yêu cầu công nghệbảo quản và đặc thù của mỗi loại hàng hóa dự trữ quốc gia, hạn chế được tác độngảnh hưởng tới chất lượng trong thời gian lưu kho bảo quản Vì vậy, vấn đề khochứa hàng đặc biệt là hàng lương thực là nhân tố quan trọng nâng cao hiệu quả hoạtđộng dự trữ quốc gia, nâng cao chất lượng hàng dự trữ quốc gia

Bên cạnh yếu tố kho chứa hàng, công nghệ bảo quản hàng có ảnh hưởng lớnquyết định đến chất lượng hàng dự trữ quốc gia, công nghệ bảo quản có thể làmthay đổi ít nhiều hoặc bổ sung, cải thiện đến chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

Có thể nói công nghệ bảo quản là một trong những yếu tố cơ bản có tác động mạnh

mẽ nhất đến chất lượng lương thực, việc đưa vào áp dụng các công nghệ bảo quảntiên tiến, hiện đại sẽ kéo dài thêm được thời gian bảo quản, kéo dài tuổi thọ của sảnphẩm hàng hóa, duy trì đảm bảo chất lượng hàng hóa trong suốt thời gian bảo quản

Thiết bị bảo quản cũng là một yếu tố cần phải chú ý trong công tác bảo quảnlương thực DTQG Kỹ thuật và công nghệ được đổi mới nhưng thiết bị lạc hậu, cũ kỹkhó có thể tạo ra hiệu quả cao Công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG phụthuộc không nhỏ vào các trang thiết bị, dụng cụ bảo quản được trang cấp sử dụng.Như vậy, nhóm yếu tố kỹ thuật về kho tàng, công nghệ, thiết bị phục vụ bảoquản hàng dự trữ quốc gia có mối quan hệ tương hỗ khá chặt chẽ góp phần vào việcnâng cao hiệu quả công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG.

1.3 Kinh nghiệm trong công tác quуên ngành: Quản lý Kinh tếản lý chất lượng lương thực dự trữ quуên ngành: Quản lý Kinh tếốc gia của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm rút ra cho Tổng cục

Ủy ban cải cách và phát triển quốc gia Trung Quốc được giao nhiệm vụ quản

lý nhà nước về dự trữ quốc gia, trong đó có dự trữ lương thực Hàng năm Ủy bancải cách và phát triển quốc gia Trung Quốc xác định kế hoạch quản lý chất lượnghàng dự trữ quốc gia nói chung và hàng lương thực nói riêng, giao cho Tập đoànTrung Lương tổ chức thực hiện Trung Quốc đầu tư ngân sách cho việc xây dựng

hệ thống kho dự trữ lương thực có tích lượng rất lớn, có điểm đạt tới 100 vạn tấn,kho có công nghệ bảo quản và xuất nhập hiện đại, tiên tiến ngang trình độ các nướcphát triển trên thế giới

Trong bảo quản lương thực DTQG, Trung Quốc sử dụng một số thiết bị cơ khíhiện đại như thiết bị thông gió cưỡng bức, thiết bị cấp nhiệt, cấp khí lạnh khô, thiết bịkiểm tra và hệ thống máy tính, hệ thống phun hóa chất, khử trùng Việc kiểm trathường xuyên diễn biến chất lượng khối hạt trong kho được thực hiện hoàn toàn bênngoài nhà kho, thông qua hệ thống các mắt đo được điều khiển tự động và cho phép

xử lý kịp thời toàn bộ các sự cố bất trắc nếu có xảy ra Hệ thống điều khiển tự động

có thể kiểm soát toàn bộ quá trình nhâp – xuất, kiểm tra số lượng lương thực trongkho Phương pháp này cho phép không cần vật liệu kê lót và không phải cào, đảo.Việc xử lý thông gió có kiểm soát nên ít sinh ra các loại tạp chất Thời gian bảoquản bằng phương pháp này giữ lương thực kéo dài từ 2-3 năm, chất lượng và khốilượng lương thự giảm không đáng kể, đặc biệt là độ tươi của hạt

1.2.1.2 Nhật Bản

Nhật Bản là một quốc gia nằm ở Đông Bắc Á với diện tích là 378 km2 baogồm 4 đảo lớn và đồi núi chiếm trên 70% diện tích với số lượng dân cư là 127 triệungười Điều kiện tự nhiên của Nhật Bản rất khắc nghiệt, thường xuyên xảy ra độngđất, sóng thần, mưa to, bão lũ ngoài ra, điều kiện thời tiết khô cùng với thói quen,văn hóa ở nhà gỗ và sử dụng nhiều vật liệu dễ cháy dẫn đến Nhật Bản cũng hay xảy

ra hỏa hoạn Xuất phát từ điều kiện thưc tế nêu trên, Nhật Bản rất chú trọng và có

bề dày kinh nghiệm trong công tác dự trữ quốc gia, đặc biệt là dự trữ lương thực.Nhật Bản quản lý lương thực DTQG dựa trên Bộ luật cơ bản về lương thực,nông nghiệp và nông thôn, trong đó có các quy định nhằm quản lý chất lượnglương thực để đảm bảo cung cấp lương thực đủ chất lượng trong tình huống độtxuất, cấp bách Nhật Bản giao Bộ Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản quản lý mặthàng lương thực DTQG Nhật Bản áp dụng công nghệ bảo quản hiện đại trong bảoquản lương thực, vùng kho rộng lớn đồng bộ với hệ thống vận chuyển nhập, xuấthoàn toàn bằng cơ giới hóa và tự động hóa, các dây chuyền băng tải đến từng kho,cân điện tử loại 60 tấn được sử dụng để cân hàng hóa do ô tô chở hàng nhập, xuất

1.2.1.3 Hàn Quốc

Hàn Quốc là một quốc gia thuộc Đông Bắc Á, nằm ở nửa phía nam của bán đảoTriều Tiên Thủ đô của Hàn Quốc là Seoul, trung tâm đô thị lớn thứ tư thế giới với sốdân hơn 30 triệu người Hàn Quốc có khí hậu ôn đới và địa hình chủ yếu là đồi núi.Lãnh thổ Hàn Quốc trải rộng 100.032 km2, với dân số vào khoảng hơn 50 triệu người

Do các vấn đề giữa hai nước trên bán đảo Triều Tiên nên đất nước Hàn

Quốc luôn đặt trong tình trạng chuẩn bị chiến tranh, công tác dự trữ quốc gia, trong

đó có dự trữ lương thực của Hàn Quốc rất được chú trọng

Hàn Quốc giao cho Bộ Nông Lâm Thủy sản và nghề cá quản lý mặt hànglương thực DTQG, Bộ này có thể giao cho các doanh nghiệp, công ty Nhà nướchoặc doanh nghiệp tư nhân đảm nhiệm việc bảo quản lương thực dự trữ quốc giathông qua các hợp đồng thực hiện Các Bộ chỉ tổ chức kiểm tra (trung bình một nămkiểm tra 02 lần) Bộ Hành chính và An toàn thực hiện kiểm tra giám sát việc thựchiện ở các Bộ

Ngoài ngân sách nhà nước cấp cho công tác quản lý chất lượng lương thựcDTQG, trong trường hợp thiếu vốn sẽ được sử dụng từ Quỹ hỗ trợ để thực hiện.Hàng năm, Hàn Quốc chi khoảng 1,3 tỷ USD để mua hàng dự trữ lương thực, thựchiện công tác thuê bảo quản và bù lỗ lượng hàng hóa thâm hụt hàng năm

Lương thực dự trữ quốc gia được đưa vào kho dự trữ qua các thiết bị phânloại, làm sạch và sấy khô; sau đó được đóng bao và bảo quản trong kho với cácthiết bị hiện đại Việc bảo quản lương thực dự trữ được Bộ Nông lâm thủy sản vàNghề cá thuê các doanh nghiệp tư nhân bảo quản thông qua các hợp đồng bảo quản

và phải theo sự quản lý, kiểm tra của Bộ Lương thực dự trữ được bảo quản tại cácdoanh nghiệp đó là tài sản của Nhà nước Thời tiết tại Hàn Quốc luôn ổn định theomùa rõ rệt, khí hậu lạnh và khô nên việc bảo quản lương thực dự trữ được thuậnlợi, công nghệ bảo quản đơn giản, thời gian bảo quản là 02 năm

1.3.2 Bài học rút ra cho Tổng cục Dự trữ Nhà nước Việt Nam

Qua nghiên cứu công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG của một số nướctrên thế giới, tác giả rút ra bài học cho Việt Nam nói chung và Tổng cục Dự trữ Nhànước nói riêng trong công tác quản lý chất lượng lương thực DTQG như sau:

- Kinh nghiệm của một số nước nêu trên cho thấy, trong tương lai, Việt Nam nên

có những chính sách ưu đãi để định hướng, khuyến khích hoạt động dự trữ quốc gia trongdoanh nghiệp, khu vực dân cư thuộc các thành phần kinh tế ngoài nhà

nước; có biện pháp ràng buộc, giám sát đảm bảo quản lý chất lượng lương thực DTQG ở khu vực này đi đúng hướng; đồng thời xây dựng cơ chế thỏa đáng để có

thể huy động nguồn lực dự trữ quốc gia của doanh nghiệp và trong khu vực dân cưkhi phát sinh tình huống khẩn cấp Đây là giải pháp chủ yếu trong tương lai để tăngcường tiềm lực cho hoạt động dự trữ quốc gia và giảm bớt gánh nặng cho NSNN.

- Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp, phân công nhiệm vụ giữa chínhquyền trung ương và chính quyền địa phương trong việc quản lý chất lượng lươngthực dự trữ quốc gia Đây là giải pháp cần sớm triển khai thực hiện nhằm tối ưu hóahiệu quả hoạt động dự trữ quốc gia

- Quản lý chất lượng lương thực DTQG phải thực hiện một cách khoa học ởtất cả các khâu từ khâu mua, nhập kho đến bảo quản và xuất kho

- Việt Nam cần từng bước áp dụng công nghệ tiên tiến vào bảo quản mặt hànglương thực DTQG để tăng thời gian bảo quản Theo đó, sẽ giảm được chi phí trongquá trình tổ chức thu mua, luân phiên đổi hàng Đồng thời, chất lượng lương thựckhi xuất phục vụ mục tiêu dự trữ quốc gia vẫn đảm bảo, gần như nguyên vẹn về mặtdinh dưỡng