Pháp và Đức là hai quốc gia có nền dân chủ phát triển khá lâu đời và là láng giềng của nhau về mặt địa lý. Tưởng chừng như khoảng cách địa lý đó sẽ dẫn đến sự giống nhau về mô hình đào tạo luật và nghề luật sư, tuy nhiên thì thực tế đã cho thấy việc đào tạo luật và nghề luật sư ở Đức và Pháp ngoài những điểm chung giống với các quốc gia trong dòng họ pháp luật Civil Law thì lại có những nét đặc trưng riêng.
Trang 1BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
BÀI TẬP NHÓM
MÔN LUẬT SO SÁNH
Đề số 5
So sánh nghề luật sư ở Pháp và Đức
Hà Nội: 04/2020
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ 2
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3
1 Điều kiện để có thể hành nghề luật sư 3
1.1 Giống nhau 3
1.2 Khác nhau 3
2 Phạm vi công việc được thực hiện hành nghề 3
2.1 Giống nhau 4
2.2 Khác nhau 4
3 Văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh nghề luật sư 6
3.1 Giống nhau 6
3.2 Khác nhau 6
4 Thù lao hành nghề luật sư 6
5 Tự quản của Hiệp hội luật sư 7
C KẾT THÚC VẤN ĐỀ 8
D TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 3A ĐẶT VẤN ĐỀ
Pháp và Đức là hai quốc gia có nền dân chủ phát triển khá lâu đời và là láng giềng của nhau về mặt địa lý Tưởng chừng như khoảng cách địa lý đó sẽ dẫn đến sự giống nhau về mô hình đào tạo luật và nghề luật sư, tuy nhiên thì thực tế đã cho thấy việc đào tạo luật và nghề luật sư ở Đức và Pháp ngoài những điểm chung giống với các quốc gia trong dòng họ pháp luật Civil Law thì lại có những nét đặc trưng riêng
Hệ thống pháp luật của Đức và Pháp chịu ảnh hưởng khá sâu rộng của pháp luật La Mã Các bộ luật lớn như Bộ luật dân
sự Napoleon năm 1804 của Pháp, Bộ luật dân sự Đức năm 1896 đều được hình thành trên cơ sở của việc kết hợp giữa tập quán địa phương và luật La Mã Trải qua quá trình phát triển cộng thêm với việc du nhập, tác động qua lại của các hệ thống pháp luật không thành văn thuộc dòng họ pháp luật common law đã khiến cho hệ thống pháp luật của hai quốc gia Pháp và Đức nói riêng và cả dòng họ pháp luật civil law nói chung mang tính hoàn thiện tương đối cao Chính vì sự phát triển khá sớm của luật pháp thành văn nên ở Đức và Pháp, nghề luật sự đã bắt đầu từ khá sớm và ngày càng có xu hướng phát triển rộng
Những điểm tương đồng và khác biệt ở bản của nghê luật
sự tại Pháp và Đức sẽ được phân tích rõ dưới các góc độ: điều kiện hành nghề, phạm vi công việc, văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh, thù lao và việc tự quản của Hiệp hội luật sư
Trang 4B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Điều kiện để có thể hành nghề luật sư
1.1 Giống nhau
Điều kiện để có thể hành nghề luật sư ở cả Pháp và Đức đều phải có bằng cử nhân và chứng chỉ hành nghề luật sư sau khi kiến tập thực tế, phải là thành viên của Đoàn luật sư
1.2 Khác nhau
a Cộng hoà Pháp
Để hành nghề luật sư, trước hết phải có bằng cử nhân luật (maitrise en doroit), phải hoàn thành khóa học đặc biết kéo dài
1 năm tại Trung tâm quốc gia đào tạo nghiệp vụ (Centre national de formation professionel) Chương trình học do ủy ban quản lý Trung tâm khu vực quy định với sự nhất trí của hội đồng quốc gia luật sư và báo cáo với bộ Tư pháp Nội dung chương trình chủ yếu là nghiên cứu điều lệ và đạo đức luật sư, thảo các văn bản, thực hành các thủ tục tố tụng,…
Bên cạnh đó, các luật gia phải trải qua 2 năm tập sự dưới
sự hướng dẫn của luật sư thực hành Luật sư tập sự chưa thể làm việc độc lập ngay với tư cách một luật sư bào chữa ở phiên tòa, họ buộc phải làm việc với tư cách cộng tác viên cho một luật sư khác hoặc làm việc với tư cách một luật sư tư vấn Sau thời gian tập sự, nếu có nhận xét tốt của luật sư hướng dẫn tập
sự, người thực tập sẽ nhận được giấy chứng nhận hết tập sự và trở thành luật sư chính thức
b Công hoà Liên bang Đức
Trang 5Bậc đại học kéo dài 4 năm và kết thúc bằng kỳ thi quốc gia thứ nhất, sau khi có chứng chỉ phải có tiếp 3 năm thực tập, trong 3 năm thực tập phải có 1,5 năm học kỹ năng (chuẩn bị hồ
sơ, tiếp xúc với khách hàng, tranh tụng…), nửa năm thực tập tại toà án, nửa năm thực tập tại văn phòng luật sư và nửa năm dành cho việc thi quốc gia lần 2 Người tốt nghiệp sau kỳ thi quốc gia lần 2 mới có bằng chính thức
Ở Đức, muốn ghi tên vào Đoàn luật sư luật sưu phải có giấy phép của cơ quan tư pháp địa phương nơi mình muốn đăng
ký Các luật sư trẻ mới hành nghề ở Đức có thể tự do lựa chọn Đoàn luật sư mình thích để ghi tên, không bắt buộc rằng Đoàn luật sư đó phải là nơi họ nhận bằng
2 Phạm vi công việc được thực hiện hành nghề
2.1 Giống nhau
- Luật sư ở Pháp và Đức đều có thể tư vấn về pháp lý cho khách hàng
- Ngoài 2 hình thức phổ biến là Văn phòng luật sư cá nhân, Công ty hợp danh thì ở Pháp và Đức còn cho phép luật sư thành lập Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn
2.2 Khác nhau
a Cộng hoà Pháp
Nghề luật sư ở Pháp được coi là một nghề tự do, độc quyền trong trợ giúp và đại diện cho các bên trước tòa, với chức năng là người hỗ trợ tư pháp Luật sư ở Pháp có thể tham gia tranh tụng tại tất cả các tòa (trừ Tòa án Tư pháp và Tòa án Tối cao) mà không cần có sự cho phép của Đoàn Luật sư
Trang 6Trước đây, Pháp có hai nhóm luật sư đó là luật sư tranh tụng và luật sư tư vấn nhưng hiện nay thì không phân chia như vậy nữa Đã là một luật sư thì có toàn quyền hành nghề tư vấn pháp luật và tranh tụng trước tòa án hay cơ quan quản lý nhà nước
Luật sư phải nộp cho đoàn mà mình là thành viên một khoản đóng góp, phải tuân thủ kỷ luật của đoàn và có thể bị Hội đồng Đoàn luật s ư áp dụng các biện pháp xử phạt nếu có hoạt động vi phạm đạo đức nghề nghiệp
Các biện pháp xử phạt bao gồm cảnh cáo, cấm hành nghề trong một thời gian và nặng nhất là biện pháp xóa tên khỏi danh sách luật sư (tức là cấm hành nghề vĩnh viễn) Pháp luật cũng cho phép luật sư có thể là thành viên Hội đồng kiểm soát của một công ty với điều kiện sau khi đã có thâm niên 07 năm hành nghề luật sư
Muốn trở thành Chủ tịch Hội đồng kiểm soát của công ty, luật sư phải được sự đồng ý của Đoàn luật sư Ngoài ra, luật sư
có thể đảm nhận các chức vụ dân cử như thư ợng nghị sỹ, hạ nghị sỹ, thành viên Hội đồng vùng hoặc làm tỉnh trưởng, thị trưởng Với chức năng đó, luật sư có thể bào chữa vì lợi ích của chính quyền địa phương nơi mà mình là ng ười đại diện nh ưng không bao giờ đ ược bào chữa chống lại chính quyền địa ph ương Luật s ư cũng có thể đ ược Nhà n ước ủy quyền thực hiện nhiệm vụ công trong một thời gian nhất định như ng trong thời gian này, không được phép hành nghề luật s ư
Luật sư không thể đồng thời vừa hành nghề luật sư vừa là
Bộ trưởng Luật sư không thể là cổ đông hoặc cán bộ quản lý
Trang 7của một công ty, trừ những công ty hoạt động vì lợi ích gia đình hoặc nghề nghiệp và phải có sự đồng ý của Hội đồng Đoàn luật
sư Luật sư không thể cùng một lúc hành nghề luật sư và hoạt động thư ơng mại, dù d ưới hình thức trực tiếp hay gián tiếp Luật s ư không thể có một hoạt động nghề nghiệp khác ngoài nghề luật sư , trừ một số nghề đặc biệt cao quý như nghề giáo viên[8], hoặc các nghề nh ư trung gian hoà giải, trọng tài Luật
s ư cũng có thể là thành viên của một số Tòa án, nh ư Tòa Lao động sơ thẩm
b Công hoà Liên bang Đức
Trong khi đó, nghề luật sư ở Đức được coi là nghề phục vụ công lý Luật sư biện hộ có vị trí được bảo đảm bởi vì chỉ có các luật sư biện hộ nghĩa là thành viên của đoàn luật sư mới được phép đại diện trước tòa Mỗi khu vực lãnh thổ mà trong đó có tòa án tư pháp phúc thẩm của bang (OLG) đều thành lập một đoàn luật sư Các luật sư muốn biện hộ trước tòa phải có giấy phép của đoàn luật sư
3 Văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh nghề luật sư
3.1 Giống nhau
Luật sư tại cả 2 quốc gia đều tự điều chỉnh theo các quy định nghề nghiệp, cụ thể là Bộ quy tắc hành nghề Luật sư và Bộ quy tắc hành xử dành cho các luật sư chuyên ngành
3.2 Khác nhau
- Ở Pháp, các luật sư phải tuân thủ các quy định bắt buộc của Đạo luật điều chỉnh về ngành nghề pháp lý và tư pháp Tự điều chỉnh theo các quy định nghề nghiệp, cụ thể là Bộ quy tắc
Trang 8hành nghề Luật sư và Bộ quy tắc hành xử dành cho các luật sư chuyên ngành
- Ở Đức, các luật sư phải tuân thủ các quy định bắt buộc của Đạo luật Luật sư liên bang Tự điều chỉnh theo các quy định nghề nghiệp, cụ thể là Bộ quy tắc hành nghề Luật sư và Bộ quy tắc hành xử dành cho các luật sư chuyên ngành
4 Thù lao hành nghề luật sư
Ở Pháp, thù lao theo thỏa thuận Thu nhập trung bình Luật
sư ở Pháp là 74.586 Euro 1 năm
Ở Đức, được quy định tại Đạo luật thù lao của Luật sư Trong một vụ kiện, bên thua kiện có nghĩa vụ trả thù lao cho luật sư bên thắng kiện, và luật sư chỉ có thể nhận thù lao theo quy định mà không được phép thỏa thuận tự do như ở Pháp Thu nhập Trung bình hàng nắm của Luật sư Đức theo bảng sau:
Hình thức văn phòng Thu nhập hàng năm
(tính đến năm 2016) Luật sư (lãnh thổ liên bang) 71.000 euro
Luật sư (Tây Đức) 78.000 euro
Luật sư (Đông Đức) 55.000 euro
Công ty luật địa phương (lãnh thổ
Công ty luật địa phương (Tây Đức) 188.000 euro
Công ty luật địa phương (Đông Đức) 130.000 euro
Trang 95 Hiệp hội luật sư
5.1 Giống nhau:
Không hoàn toàn giao phó cho các tổ chức nghề nghiệp,
mà trong một phạm vi nhất định, có sự can thiệp của quyền lực nhà nước Bên cạnh sự quản lý của nhà nước thì hai nước đều rất chú trọng đến vai trò tự quản của các tổ chức nghề nghiệp luật sư Nhưng vấn đề tự quản đến đâu là do quy định của từng nước
5.2 Khác nhau:
a Công hoà Pháp
Ở Pháp, không có hiệp hội luật sư quốc gia
Có tổng cộng 161 đoàn luật sư, mỗi đoàn luật sư gắn với một tòa án cấp khu vực, mỗi đoàn luật sư có một chủ tọa và được điều hành bởi một hội đồng của đoàn luật sư; vai trò của hội đồng đoàn luật sư là giải quyết tất cả các vấn đề liên quan đến việc hành nghề, bảo đảm các luật sư thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ và được bảo đảm quyền lợi
b Công hoà Liên bang Đức
Còn ở Đức, luật sư được phân vào 27 đoàn luật sư cấp khu vực và đoàn luật sư của Tòa án tối cao liên bang Các đoàn luật
sư chịu trách nhiệm kết nạp các thành viên hành nghề luật Các đoàn luật sư này cũng theo dõi việc tuân thủ các nghĩa vụ nghề nghiệp của các luật sư
C KẾT THÚC VẤN ĐỀ
Trang 10Hệ thống pháp luật của Pháp và Đức là hai điển hình cho
mô hình đa ngành nghề tư pháp của các nước theo hệ thống luật Châu Âu lục địa Hoạt động của luật sư ở Pháp và Đức rất giống nhau và điều kiện để trở thành luật sư về cơ bản cũng giống nhau Tuy nhiên, chương trình đào tạo luật sư tại Đức dài hơn vì ngoài kiến thức, kĩ năng của luật sư thì luật sư còn phải nghiên cứu cả kĩ năng tiến hành tố tụng của Thẩm phán Mục đích của việc nghiên cứu là nhằm tạo ra một đội ngũ luật sư có khả năng phục vụ với tư cách một thẩm phán Đây cũng là một điều kiện để được kết nạp vào Đoàn luật sư
Trước khi kết nạp cũng phải trải qua một thời gian tập sựu luật sư trong một khoảng thời gian là ba năm tại tổ chức Luật
sư Châu Âu tại quốc gia đó Ở Đức, muốn ghi tên vào Đoàn luật
sư luật sưu phải có giấy phép của cơ quan tư pháp địa phương nơi mình muốn đăng ký Các luật sư trẻ mới hành nghề ở Đức
có thể tự do lựa chọn Đoàn luật sư mình thích để ghi tên, không bắt buộc rằng Đoàn luật sư đó phải là nơi họ nhận bằng mặc
dù các quy chế có thể khác nhau nhwung nói chung các luật sư
ở Pháp và Đức có thể hành nghề một cách độc lập hay teo nhiều hình thức nhóm, hội khác nhau Ngoài ra luật sư có thể ký hợp đồng lao động với các Văn phòng luật sư, công ty luật, công ty luật hợp danh với tư cách luật sư làm thuê
Trang 11D TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 https://luatminhkhue.vn/cac-nghe-tu-phap-o-cong-hoa-phap.aspx
2 http://ngheluatsu.com/bai-viet/hanh-nghe-luat-nghe-luat-o-phap-va-duc.html
3
https://www.berton-associes.us/blog/french-german-experts/fre nch-lawyer-avocat/
