Phát huy năng lực lãnh đạo nhằm thúc đẩy sự sáng tạo của nhân viên công ty thiết kế và tư vấn xây dựng công trình hàng không (ADCC)

Thực tế cho thấy một doanh nghiệp nào thành công là mộtdoanh nghiệp có những nhà lãnh đạo biết xây dựng sứ mệnh, tầm nhín chodoanh nghiệp và phát triển nhân sự thông qua các công việc nh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -TRẦN TUẤN ĐỨC

PHÁT HUY NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO NHẰM THÚC ĐẨY SỰ SÁNG TẠO CỦA NHÂN VIÊN CÔNG TY THIẾT KẾ VÀ TƯ VẤN XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -TRẦN TUẤN ĐỨC

PHÁT HUY NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO NHẰM THÚC ĐẨY SỰ SÁNG TẠO CỦA NHÂN VIÊN CÔNG TY THIẾT KẾ VÀ TƯ VẤN XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

Chương 1 GIỚI THIỆU NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 3

1.1 Lý do chọn đề tài……… 4

1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 7

1.2.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 7

1.2.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu ở Việt Nam… 10

1.3 Mô hình nghiên cứu 12

1.4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 13

1.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 14

1.6 Phương pháp nghiên cứu 14

1.6.1 Phương pháp nghiên cứu 14

1.6.2 Câu hỏi nghiên cứu 15

1.7 Ý nghĩa đóng góp của đề tài 16

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO…….17

2.1 Lãnh đạo và các học thuyết lãnh đạo 17

2.1.1 Lãnh đạo 17

2.1.2 Các học thuyết về lãnh đạo. 21

2.2 Lãnh đạo hiệu quả và mô hình lãnh đạo hiệu quả 22

2.2.1 Lãnh đạo hiệu quả 22

2.2.2 Mô hình lãnh đạo hiệu quả 23

2.3 Năng lực và năng lực lãnh đạo 25

2.3.1 Năng lực 25

2.3.2 Năng lực lãnh đạo 26

2.3.3 Phát triển năng lực lãnh đạo 26

2.4 Cấu thành năng lực lãnh đạo và tầm quan trọng của năng lực lãnh đạo 28

2.4.1 Cấu thành năng lực lãnh đạo. 28

2.4.2 Tầm quan trọng năng lực lãnh đạo. 35

Chương 3 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO CỦA CÁC LÃNH ĐẠO TẠI CÔNG TY THIẾT KẾ VÀ TƯ VẤN XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH HÀNG KHÔNG

(ADCC) 38

3.1 Giới thiệu về Công ty thiết kế và tư vấn xây dựng công trình hàng không (ADCC) 38

3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 38

3.1.2 Những thành tựu đạt được của Công ty thiết kế và tư vấn xây dựng công trình hàng không (ADCC) 40

3.1.3 Cơ cấu tổ chức… 42

3.2 Kết quả khảo sát nghiên cứu. 44

Chương 4 ĐỀ XUẤT NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO CHO CÔNG TY THIẾT KẾ VÀ TƯ VẤN XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH HÀNG KHÔNG (ADCC) 58

4.1 Sự cần thiết phải nâng cao năng lực lãnh đạo của Công ty thiết kế và tư vấn xây dựng công trình hàng không (ADCC) 58

4.2 Các giải pháp và kiến nghị chính 59

KẾT LUẬN 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

PHỤ LỤC 72

TS

ĐHKT

ĐHQGHN

3.2 Tổng hợp kết quả khảo sát khả năng tạo tầm nhín theo độ

tuổi nhân viên

3.3 Tổng hợp kết quả khảo sát khả năng truyền cảm hứng theo

3.6 Tổng hợp kết quả khảo sát khả năng thúc đẩy sự sáng tạo

của nhân viên theo độ tuổi.

3.7 Tổng hợp kết quả khảo sát khả năng tạo tầm nhín theo trính

3.10 Tổng hợp kết quả khảo sát khả năng năng thúc đẩy sự sáng

tạo của nhân viên theo trính độ học vấn.

ii

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Số

Tên hình hiệu

2.1 Mô hính nhà lãnh đạo phát triển cấp dưới chỉ tăng thêm

2.5 Mô hính lãnh đạo hiệu quả - tiếp cận theo bộ phận cấu

thành

iii

LỜI MỞ ĐẦU

1. Đặt vấn đề

Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, năng lực lãnh đạo là một chủ đềđược các doanh nghiệp, tổ chức quan tâm đặc biệt Bởi ví sự thành bại củamột doanh nghiệp hay tổ chức đa phần là do khả năng lãnh đạo của ngườiđứng đầu - nhà lãnh đạo quyết định

Theo John C.Maxwell [15, tr.12], chía khóa thành công là khả nănglãnh đạo người khác đi tới thành công Chúng ta có thể vì doanh nghiệp nhưmột con tàu mà giám đốc là người cầm lái Với vai trò chèo chống của mính,giám đốc có thể đưa doanh nghiệp đến đìch hoặc sẽ bị chím Hay chúng tacũng có thể vì nó giống như một bản giao hưởng cho một dàn nhạc giaohưởng, mà mỗi thành viên sử dụng một nhạc cụ để đóng góp vào bản nhạc ấydưới sự hướng dẫn của một nhạc trưởng - lãnh đạo (Đinh Việt Hòa, 2007) Vàchình nó là nền tảng, là lý do mọi người tập hợp lại với nhau để cùng đi trênmột con đường Bất kể họ là ai, là những người thân cận hay những ngườikhông hề quen biết thí họ đều đến với nhau để chia sẻ thành công và thất bại.Bản nhạc giao hưởng đó có hay được hay không đều do cách “cây đũa thần”của nhạc trưởng truyền đến các thành viên trong dàn nhạc

Trong cuốn sách Leading Change của John Kotter [14] cho rằng “lãnh

đạo trong kỷ nguyên hiện đại cần có đủ năng lực tạo ra tầm nhín, truyền đạttầm nhín, lập chiến lược, quản trị thay đổi, xây dựng văn hoá đặc sắc hơn,lãnh đạo trong điều kiện mới càng có đủ năng lực khơi dậy sự đam mê, lòngnhiệt huyết của nhân viên và tạo sự gắn kết giữa nhân viên và doanh nghiệp”

“Người lãnh đạo đóng một vai trò rất ý nghĩa trong việc tạo nên trạng thái tinhthần xã hội Họ là hính tượng của một thể thống nhất về đạo đức của xã hội

Họ có thể tạo nên những giá trị gắn kết mọi người trong xã hội lại với nhau.Quan trọng nhất là họ có thể nhận thức và kết nối với những mục tiêu nhằmđưa mọi người thoát khỏi những nỗi bận tâm vụn vặt, nâng họ vượt lên trênnhững mâu thuẫn chia cắt xã hội, và hướng họ vào việc theo đổi những

mục tiêu xứng đáng sự cống hiến hết sức mính.” - John W Gardner [12].Chình ví vậy, có thể nói rằng các tổ chức, doanh nghiệp sẽ không thể thànhcông nếu không có các nhà lãnh đạo thực thụ Một nhà lãnh đạo thực thụ lànhà lãnh đạo có đủ năng lực, kỹ năng đưa mọi người cùng lên một conthuyền, cùng đi về một hướng và chèo cùng một nhịp.

Việt Nam đang bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế toàn diện như một xuthế tất yếu, đòi hỏi tất cả các thành phần kinh tế đều phải nỗ lực trên conđường phát triển của mính Sự cạnh tranh ngày càng gay go và khốc liệt.Đứng trước những thách thức đó, các doanh nghiệp Việt Nam phải xây dựngcho mính một lực lượng có sức cạnh tranh cao và bền vững Ngoài tiềm lựctài chình, như điều kiện cần của doanh nghiệp, thí doanh nghiệp cũng cần phải

có lực lượng nhân sự chất lượng cao, tâm huyết và trung thành Đây chình lànhững “toa tàu” hạng sang để phục vụ khách hàng và khẳng định đẳng cấpcủa doanh nghiệp đó, sự thỏa mãn của khách hàng phụ thuộc trực tiếp vàonăng lực và thái độ của họ

Thành bại của mỗi doanh nghiệp đều do năng lực lãnh đạo của nhữngngười đứng đầu Thực tế cho thấy một doanh nghiệp nào thành công là mộtdoanh nghiệp có những nhà lãnh đạo biết xây dựng sứ mệnh, tầm nhín chodoanh nghiệp và phát triển nhân sự thông qua các công việc như: tuyển dụng,đào tạo, khìch lệ… nhân viên thực hiện sứ mệnh, tầm nhín đã đề ra Ý thứcđược tầm quan trọng đó mà các nhà lãnh đạo luôn muốn tím ra những giảipháp hữu hiệu phát huy năng lực của mính để đưa doanh nghiệp đến nhữngthành công mỹ mãn Với một Quốc gia “người tài” là “nguyên khì”, còn vớimột doanh nghiệp Quốc phòng, An ninh như Công ty Thiết kế và Tư vấn xâydựng công trính Hàng không (ADCC), người tài không những là yếu tố đemlại lợi nhuận cho doanh nghiệp, quyết định sự thịnh vong của doanh nghiệp

mà còn phải đảm bảo cho các hoạt động Quốc phòng, an ninh của đất nước

Ngày nay có thể hiểu người tài không chỉ là trì thức, mà là tất cả những ai cónăng lực, có tâm huyết và khát vọng cống hiến cho tổ chức mà họ tham gia.

Nhà lãnh đạo tài ba còn là “thỏi nam châm” để thu hút những nhân viêngiỏi và tâm huyết, góp phần xây dựng doanh nghiệp phát triển vững mạnhtoàn diện Vậy nên, nghiên cứu về lãnh đạo, phát huy năng lực lãnh đạo nhằmthúc đẩy sự sáng tạo của nhân viên là một đề tài rất bổ ìch và cấp thiết tronghoàn cảnh hiện nay của nền kinh tế Việt Nam nói chung và tại Công ty Thiết

kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng không (ADCC) nói riêng Nội dungchình của đề tài được sắp xếp như sau:

2. Kết cấu của luận văn

Nghiên cứu này gồm có 4 chương với nội dung chình như sau:

Chương 1: Giới thiệu và những vấn đề nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận về phát triển năng lực lãnh đạo

Chương 3: Thực trạng nghiên cứu

Chương 4: Đề xuất những giải pháp nhằm phát huy năng lực lãnh đạoCông ty Thiết kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng không (ADCC) nhằmthúc đẩy sự sáng tạo của nhân viên

Chương 1:

GIỚI THIỆU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

“Coi trọng yếu tố con người: Năng động, sáng tạo, chuyên nghiệp; Duy trì môi trường làm việc: Hiện đại, thân thiện với mục tiêu “Nâng cánh cho những chuyến bay”, là doanh nghiệp hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực thiết kế tư vấn xây dựng công trình hàng không” Đây là những điều ấp ủ

và cũng là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Công ty Thiết kế và Tư vấnxây dựng công trính Hàng không (ADCC) Công ty Thiết kế và Tư vấn xâydựng công trính Hàng không (ADCC) được thành lập trong giai đoạn đầu nềnkinh tế đất nước chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa Được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy và

Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng Không - Không quân, Công ty với ý chì tựlực, tự cường và tinh thần năng động, sáng tạo, tranh thủ được năng lực, trìtuệ và kinh nghiệm chuyên môn của các chuyên gia, cố vấn, đã đứng vững vàphát triển ngày càng lớn mạnh trong cơ chế thị trường

Sau khi Việt Nam gia nhập tổ chức Thương mại Thế giới, Công ty Thiết

kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng không luôn chịu sự cạnh tranh mạnh

mẽ từ các công ty tư vấn xây dựng giao thông của Bộ Giao thông vận tải,Công ty tư vấn xây dựng công trính Hàng không do Cục Hàng không ViệtNam thành lập, các công ty nước ngoài về lĩnh vực tư vấn Hàng không Đây

là một rào cản, thách thức không nhỏ trong quá trính xây dựng trưởng thànhcủa công ty, đặc biệt lại rơi vào thời kỳ toàn thế giới đang hứng chịu cuộckhủng hoảng tinh tế toàn cầu Trước thách thức đó, ban lãnh đạo công ty phảilàm gí để chèo lái Công ty Thiết kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàngkhông đi đúng hướng? Tất cả phụ thuộc vào việc tạo dựng yếu tố nguồn lực -Nhân lực

1.1 Lý do lựa chọn đề tài

Thực tiễn đã chứng minh nhà lãnh đạo có vai trò vô cùng to lớn trongcác tổ chức, chúng ta không thể phủ nhận rằng năng lực lãnh đạo không ảnhhưởng trực tiếp đến sự thành bại của các tổ chức ấy, lãnh đạo mà cụ thể là kỹnăng lãnh đạo của người đứng đầu, là nhân tố quyết định thành công của tổchức, của doanh nghiệp Theo học giả Gary Yuki [12], lãnh đạo được hiểu là

“một quá trính ảnh hưởng mang tình xã hội trong đó lãnh đạo tím kiếm sựtham gia tự nguyện của cấp dưới nhằm đạt mục tiêu của tổ chức” Trong cuốn

Trở thành lãnh đạo của Warren Bennis [22, tr.241] đã đưa ý kiến của Don

Ritchey một cựu CEO cũng cho rằng: “Thật sự, để lãnh đạo thành công thíbạn không thể nào ép buộc người khác làm gí Tự bản thân họ phải muốn vànhiều lúc tôi nghĩ là họ sẽ muốn nếu họ tôn trọng cá nhân đứng đầu công ty…Tôi chẳng nảy ra ý tưởng thông minh nào để dạy cho một ai đó trở thành lãnhđạo, nhưng tôi biết bạn không thể nào lãnh đạo ai đó trừ phi người đó thực sựmuốn tham gia cùng bạn” Hay theo Doug Crandall [11], thí “khả năng lãnhđạo là nhân tố chủ chốt trong thành công của các tổ chức xã hội, bởi ví những

gí thuộc về tầng cao nhất của một công ty, nhóm, đội hay một tổ chức nào đóluôn tạo ảnh hưởng đến các thành phần khác Nếu như quan điểm của nhữngngười lãnh đạo nghèo nàn, thí toàn bộ cấp dưới cũng hướng theo quan điểm

ấy Trong một doanh nghiệp người giám đốc có ảnh hưởng quyết định sựthành bại của tổ chức mính ví qua điều tra thống kê các doanh nghiệp làm ănthua lỗ, phá sản do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng nguyên nhân cơ bảnnhất là do công tác quản lý điều hành không tốt, do trính độ học vấn và kỹnăng lãnh đạo kém”

Thành công hay thất bại của mỗi doanh nghiệp, tổ chức đều phụ thuộcvào năng lực lãnh đạo của những người đứng đầu Một doanh nghiệp, tổ chứcthành công là do doanh nghiệp hoặc tổ chức ấy có những nhà lãnh đạo biết

xác định sứ mệnh, tầm nhín, mục tiêu cho tổ chức và phát triển nhân sự thôngqua các công việc như: tuyển dụng, đào tạo, khìch lệ… nhân viên thực hiện

sứ mệnh, tầm nhín, mục tiêu đã đề ra

Dưới góc độ của bộ phận cấu thành, năng lực lãnh đạo là tổng hoà củanhiều yếu tố [15,tr.20-210]: Lãnh đạo thể hiện ở mức độ gây ảnh hưởng, nănglực giải quyết vấn đề (con đường hoàn thiện kỹ năng lãnh đạo nhanh nhất),phát triển đội ngũ nhân sự (bài học quan trọng nhất), thái độ (ưu điểm trongnăng lực lãnh đạo), tầm nhín (phẩm chất quan trọng nhất)…

Nếu thành công của mỗi tổ chức trước hết phụ thuộc vào mỗi cá nhângiống như lời tác giả Jonhn C.Maxwell [15]: “Năng lực là nền tảng của sự tồntại, hiệu quả là nền tảng của sự thành công thí vai trò then chốt và quyết địnhtrong việc khìch lệ, thúc đẩy và phát triển sự hiệu quả đó thuộc về nhà lãnhđạo, nói cách khác một nhà lãnh đạo tài ba không chỉ biết tổ chức công việc

và đội ngũ mà còn có khả năng xây dựng tầm nhín, tạo ra động lực phát triển

cá nhân và niềm say mê công việc cho tất cả những người tham gia tổ chức”thí việc ý thức được vai trò của năng lực lãnh đạo là rất quan trọng

John c.Maxwell đã nhận định: “Everything rises and falls onLeadership” - Mọi sự thành bại là do lãnh đạo

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mính, Chủ tịch Hồ ChìMinh luôn quan tâm đến công tác cán bộ, Người khẳng định: “ Cán bộ là cáigốc của mọi công việc”, “công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốthay kém”, “có cán bộ tốt thí công việc gí cũng xong”

Trong thời đại hiện nay, chúng ta đã ghi nhận với nhau rằng: Nguồnnhân lực là tài sản quý giá nhất của mọi doanh nghiệp, là nguồn gốc của mọicủa cải, vật chất, của mọi sự phát triển, trong đó Lãnh đạo nổi lên như mộtyếu tố quyết định vị thế của doanh nghiệp trên thương trường

Không thể phủ nhận rằng năng lực lãnh đạo ảnh hưởng trực tiếp đến sựthành bại của tổ chức Vậy, năng lực lãnh đạo sẽ quyết định ở mức độ nào đến

sự thành công của doanh nghiệp Nhà lãnh đạo nào cũng mong muốn tổ chứccủa mính đạt được những thành quả to lớn, nhưng câu hỏi đặt ra là: Để biếnước muốn tốt đẹp đó thành hiện thực thí nhà lãnh đạo cần phải làm gí? Đócũng là bài toán đặt ra cho các nhà lãnh đạo doanh nghiệp tại Việt Nam.Chúng ta đã thấy có rất nhiều tài liệu nói về phát triển kỹ năng lãnh đạo, nângcao năng lực lãnh đạo nhưng có rất ìt tài liệu nghiên cứu để kiểm định nănglực đó trong việc xây dựng và thực thi sứ mệnh, tầm nhín của doanh nghiệp

Là một Sỹ quan, cán bộ công tác tại Công ty Thiết kế và Tư vấn xâydựng công trính Hàng không (ADCC), bản thân tôi nhận thức sâu sắc rằng:Việc phát huy năng lực lãnh đạo là một việc làm hết sức cần thiết, thườngxuyên, liên tục và là nhiệm vụ chung của các doanh nghiệp Việt Nam nóichung và Công ty Thiết kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng không nóiriêng Xuất phát từ những vấn đề nêu trên và từ thực tế của công ty, tôi đã lựachọn đề tài: "Phát huy năng lực lãnh đạo nhằm thúc đẩy sự sáng tạo của nhânviên Công ty Thiết kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng không (ADCC)"

Hy vọng rằng kết quả nghiên cứu sẽ giúp cho các nhà lãnh đạo có sựquan tâm thìch đáng hơn đến việc phát huy năng lực lãnh đạo tại Công tyThiết kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng Không (ADCC) hiện nay, từ đóđưa Công ty đạt được những bước tiến vững mạnh

1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.2.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về lãnh đạo và năng lực lãnh đạo,nhất là ở Mỹ, Châu Âu và một số nước phát triển khác Tiêu biểu nhất là cácnghiên cứu và các tác giả dưới đây:

(1) John C Maxwell, Developing the Leader Within You, Thomas

Nelson, 1993 (Repackaged 2001)

Đây là cuốn sách nghiên cứu về “Phát triển kỹ năng lãnh đạo” của

John C Maxwell công bố năm 1993 Trong nghiên cứu này ông đã chỉ rađược những kỹ năng lãnh đạo cần thiết của một nhà lãnh đạo như: Kỹ nănggây ảnh hưởng; kỹ năng lựa chọn theo thứ tự ưu tiên; kỹ năng giải quyết vấnđề; kỹ năng tạo ra sự thay đổi tìch cực; kỹ năng phát triển đội ngũ nhân sự…

và chứa đựng những nguyên tắc bất biến, trường tồn mà bất cứ ai muốn trởthành nhà lãnh đạo tài ba cũng phải áp dụng và thực hành

(2) John C Maxwell, The 21 Irrefutable Laws of Leadership, Thomas Nelson,

1998

Nghiên cứu này đề cập đến “21 nguyên tắc vàng của nghệ thuật lãnh

đạo” được John C Maxwell công bố năm 1998 Trong đó có một số nguyên

tắc tiêu biểu như: Khả năng lãnh đạo quyết định cấp độ hiệu quả; thước đo

chình xác nhất của nghệ thuật lãnh đạo là ảnh hưởng; năng lực lãnh đạo pháttriển từng ngày, không phải ngày một ngày hai; ai cũng có thể lái tàu, nếu cóngười chỉ huy lập hải trính; khi nhà lãnh đạo thực thụ lên tiếng, mọi người đềulắng nghe; niềm tin là nền tảng của sự lãnh đạo…với nghiên cứu này tác giả

đã nêu bật được tầm quan trọng của 21 nguyên tắc trong nghệ thuật lãnh đạo.Tác giả đã chỉ ra rằng các nguyên tắc chình là nền tảng của sự lãnh đạo; cácnguyên tắc có thể đứng độc lập nhưng đều có tác dụng bổ trợ cho nhau

(3) John C Maxwell, The 17 Indisputable Laws of Teamwork, Thomas

Nelson, August 2001

Cuốn sách là sự chia sẻ những nguyên tắc sống còn - hữu ìch trong mọilĩnh vực đời sống - của xây dựng nhóm hiệu quả như: lựa chọn thành viênnhóm, xác định mục tiêu chung của nhóm, lãnh đạo nhóm,…Nghiên cứu hoàntoàn không phải là những lý thuyết sáo rỗng, mà là những trải nghiệm vô

cùng thú vị mà John C Maxwell muốn gửi đến cho tất cả mọi người Có thểnói đây là một trong những nghiên cứu thành công và nổi bật của John C.Maxwell.

(4) Richard L.Hughes, Robert C Ginnett và Gordon J.Curphy,

Leadership, McGraw - Hill Education, 2009.

Trong công trính nghiên cứu này, nhóm tác giả đã chỉ ra rằng: Việc lãnhđạo là một quá trính chứ không phải là một vị trì; lãnh đạo là việc của mọingười; lãnh đạo bao hàm sự tương tác giữa người lãnh đạo, cấp dưới và tínhhuống; năng lực lãnh đạo được phát triển thông qua kinh nghiệm và quá trínhgiáo dục; quyền lực và sự ảnh hưởng; những đặc điểm của năng lực lãnh đạo;hành vi lãnh đạo; các kỹ năng lãnh đạo…bên cạnh đó nghiên cứu còn nhấnmạnh đến sự quan trọng của việc thiết lập mục đìch, điều hành cuộc họp, đàmphán, giải quyết mâu thuẫn trong nhóm, và xử lý stress của cá nhân,…

(5) Warren Bennis, On Becoming a Leader, 20th Anniversary

Edition/3rd edition, 2009

Nghiên cứu này trính bày về tầm quan trọng của lòng tự tin, khả năngnhín xa trông rộng, đạo đức, trực giác và lòng tin vào trực giác là rất cần thiếtđối với nhà lãnh đạo Tác giả nhấn mạnh nhà lãnh đạo cần học hỏi từ mọi thứ,nhưng nhiều nhất là từ chình kinh nghiệm của bản thân mính Họ cũng cầnphải học từ nghịch cảnh và lỗi lầm đã phạm phải Họ học cách lãnh đạo trongquá trính tự mính lãnh đạo

(6) Doug Crandall and Jim Collins, Leadership Lessons from West Point,

2006

Công trính nghiên cứu này có 19 chương sách bao gồm rất nhiều ýtưởng của những người thuộc mọi cấp bậc trong quân đội; từ những học viênđến các vị tướng Nó phản ánh thực chất việc truyền thụ kinh nghiệm, sự uyên

bác và những nỗ lực để đào tạo, dạy dỗ, truyền cảm hứng cho thế hệ quânnhân tương lai của Mỹ Đó là tổng hợp của khả năng lãnh đạo, sự học hỏikhông ngừng cũng như việc đào tạo là một khìa cạnh tuyệt vời của Học việncùng với nhiều kinh nghiệm chân thực về phát triển Trong cuốn sách này, tácgiả đã đưa ra những ý tưởng cũng như học thuyết luôn tiến về phìa trước,những bài học thực tế từ nỗ lực hoàn thiện, giúp người đọc có được nhiều cảmhứng từ đó phát triển kinh nghiệm bản thân để hướng đến tương lai Đồngthời tác giả mở ra những cánh cửa vào thế giới của sự phát triển, thông quakhả năng lãnh đạo với sự thẳng thắn, những câu chuyện đầy sức thuyết phục,thực tiễn sinh động và ý tưởng tiên phong.

1.2.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

(1) TS.Nguyễn Hữu Lam, Nghệ thuật lãnh đạo, Nxb Giáo dục, 1997.

Trong nghiên cứu này tác giả chủ yếu phân tìch những phẩm chất,phong cách và các kỹ năng cần có của nhà lãnh đạo Đồng thời tác giả cũngchỉ ra rằng: Lãnh đạo gắn liền với quyền lực và sự ảnh hưởng; lãnh đạo phảitheo tính huống và phải luôn mới về chất

(2) TS Đỗ Tiến Long, Triết lý Kaizen và lãnh đạo doanh nghiệp, đăng

trên Tạp chì Nghiên cứu Khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội, số 4 năm 2010

Bài nghiên cứu này, tác giả đã phân tìch được những nét đặc sắc củaKaizen và đặc điểm của các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Nhật Bản, từ đó sosánh với những đặc điểm của lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam trong giaiđoạn hội nhập quốc tế, đồng thời chỉ ra những thách thức mà giới lãnh đạodoanh nghiệp Việt Nam cần phải vượt qua để áp dụng thành công triết lý

(3) Đặng Ngọc Sự, luận án tiến sĩ về “Năng lực lãnh đạo – nghiên cứu

tình huống của lãnh đạo các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam”, Viện

nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương – CIEM, tháng 12 năm 2011

Luận án chủ yếu đề cập đến những vấn đề lý luận như: lãnh đạo và lãnhđạo hiệu quả; các mô hính lãnh đạo hiệu quả; năng lực lãnh đạo; cấu thànhcủa năng lực lãnh đạo Đồng thời vận dụng lý luận để tím hiểu thực tiễn nănglực lãnh đạo tại các doanh nghiệp tại Việt Nam Luận án cũng đã chỉ ra đượcnhững điểm mạnh và những điểm yếu cần khắc phục, từ đó đề xuất một sốgiải pháp về tầm nhín chiến lược; nâng cao năng lực động viên, khuyến khìchnhân viên; nâng cao năng lực phân quyền và ủy quyền; nâng cao năng lựcgiao tiếp…

(4) TS.Đinh Việt Hòa, Tinh thần khởi nghiệp kinh doanh-trái tim của

một doanh nhân, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2012.

Trong nghiên cứu này tác giả đã làm sáng tỏ các vấn đề như: khởinghiệp kinh doanh, xương sống của nền kinh tế, ước mơ làm chủ doanhnghiệp, làm thế nào viết bản kế hoạch kinh doanh tốt, chiến lược quản lý tăngtrưởng nhanh và khuếch trương thương hiệu…Đồng thời cuốn sách này còntôn vinh tinh thần khởi nghiệp của các doanh nhân khởi nghiệp - những ngườimang trong mính tâm huyết, đam mê, nỗ lực không ngừng nghỉ dấn thân vàonghiệp kinh doanh và mang lại thành quả không chỉ cho cá nhân mà cho toàn

xã hội

(5) TS.Đinh Việt Hòa, Tầm nhìn và chiến lược giúp lãnh đạo tạo ra

thay đổi, đăng trên trang http://pailema.edu.vn, ngày 27/02/2012.

Trong bài viết này, tác giả đã làm rõ được tầm quan trọng của vấn đềtầm nhín - chiến lược Tác giả cho rằng việc lập kế hoạch tốt có vai trò đặcbiệt quan trọng trong các tổ chức Tuy nhiên, kế hoạch và tầm nhín – chiếnlược không thể thay thế cho nhau ví chúng phục vụ cho những mục đìch khácnhau Tôi xin trìch dẫn một đoạn trong bài viết của tác giả “…Kế hoạch giúpmọi người hoàn thành công việc một cách nhất quán và theo kết quả đã dựtình; kế hoạch có thể là thực hiện những gí đã làm trước đó hoặc cố gắng đi

theo một đường lối mới Tầm nhín - chiến lược giúp tạo ra thay đổi ở sảnphẩm, marketing, tài chình, thậm chì là cách quản lý của một tổ chức”.

Ngoài ra còn nhiều công trính nghiên cứu khác viết về năng lực lãnhđạo và kỹ năng lãnh đạo được công bố và xuất bản, phát hành

Như vậy, năng lực lãnh đạo là vấn đề thu hút được rất nhiều sự quantâm, tuy nhiên các công trính nêu trên chủ yếu nghiên cứu và ứng dụng các kỹnăng lãnh đạo chung cho các doanh nghiệp Việt Nam

Bằng việc khảo sát và đánh giá năng lực lãnh đạo tại Công ty Thiết kế

và Tư vấn xây dựng công trính Hàng không (ADCC) thúc đẩy sự sáng tạo củanhân viên, từ đó đưa ra những giải pháp và kiến nghị cho việc phát huy nănglực lãnh đạo cho các vị trì chủ chốt đồng thời phát triển nguồn nhân lực chocông ty

1.3 Mô hình nghiên cứu

Hiện tại, các học giả nghiên cứu về năng lực lãnh đạo đã đưa ra một

số mô hính về năng lực lãnh đạo Mỗi mô hính năng lực lãnh đạo khác nhau

có một cách tiếp cận khác nhau

Thực chất công việc lãnh đạo là khả năng tạo ra tầm nhìn, cảm hứng và

ảnh hưởng trong tổ chức Ba nhiệm vụ này kết hợp với nhau, tạo nên sự khác

biệt của một nhà lãnh đạo với bất kỳ ai Người nhín xa trông rộng không phải

là người lãnh đạo nếu anh ta không thể truyền cảm hứng Người tạo ra và duytrí được ảnh hưởng không phải là người lãnh đạo nếu anh ta không thể tạo ramột tầm nhín Tầm nhín, cảm hứng và ảnh hưởng cần phải được thực hiệnmột cách khéo léo và bài bản, đòi hỏi nhà lãnh đạo phải có những phẩm chất

và kỹ năng riêng biệt

Năng lực của một nhà lãnh đạo thể hiện ở khả năng tạo ra sự thay đổitìch cực của tổ chức Nhà lãnh đạo bằng những hành động của mính để tác

động lên nhân viên nhằm tạo ra sự thay đổi tìch cực cho tổ chức mính, điềunày được mô tả trong sơ đồ mô hính nghiên cứu 1.1 sau đây:

Lãnh đạo Khách hàng Nhân viên

1.4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu:

Bằng việc khảo sát và đánh giá năng lực lãnh đạo tại Công ty Thiết kế

và Tư vấn xây dựng công trính Hàng không (ADCC), thúc đẩy sự sáng tạocủa nhân viên, từ đó đưa ra những giải pháp và kiến nghị cho việc Phát huynăng lực lãnh đạo cho các vị trì chủ chốt đồng thời phát triển nguồn nhân lựccho công ty

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hoá các quan điểm, cách tiếp cận về lãnh đạo và năng lực lãnh đạo, đặc biệt là làm rõ bản chất của việc phát huy năng lực lãnh đạo

- Chỉ ra mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành đến việc phát huy

năng lực lãnh đạo, nhận dạng những nhân tố chình để phát triển năng lực đó:

+ Lãnh đạo có quan tâm đến quyền phát huy sáng tạo của nhân viên

không?

+ Khả năng khìch lệ nhân viên thế nào?

- Khảo sát, đánh giá năng lực lãnh đạo thúc đẩy sự sáng tạo của nhânviên.

- Từ kết quả nghiên cứu sẽ đề xuất các giải pháp phát huy năng lực lãnhđạo cho các vị trì chủ chốt đồng thời phát triển nguồn nhân lực cho công ty

1.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Là các lãnh đạo, nhân viên và khách hàng thân thiết của Công ty Thiết

kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng Không (ADCC) Khảo sát được thựchiện tại Công ty Thiết kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng Không Khảosát được thực hiện với 102 phiếu khảo sát năng lực lãnh đạo trong tổng số 149người làm việc tại công ty Trong đó được thống kê theo các nhóm: Theo độtuổi nhân viên, theo trính độ học vấn

* Phạm vi nghiên cứu

Việc nghiên cứu được giới hạn trong phạm vi Công ty Thiết kế và Tưvấn xây dựng công trính Hàng Không (ADCC) Về khái niệm nghiên cứu,Lãnh đạo là một khái niệm rất rộng lớn, ở đây bản tiểu luận này nghiên cứuphát huy năng lực lãnh đạo nhằm thúc đẩy sự sáng tạo của nhân viên Công tyThiết kế và tư vấn xây dựng công trính Hàng không

* Quy trình nghiên cứu.

Sau khi xác định được mục tiêu và đối tượng nghiên cứu, chúng ta tiếnhành các bước tiếp theo

1.6 Phương pháp nghiên cứu

1.6.1 Phương pháp nghiên cứu

Trong luận văn này, tác giả sẽ vận dụng cả phương pháp định tình vàphương pháp định lượng, các phương pháp thống kê để phân tìch thực trạng,

áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng trong thu thập và xử lý thông tin

sơ cấp (phát phiếu điều tra) sau khi phân tìch, so sánh, tổng hợp để rút ra kếtluận có tình định tình về năng lực lãnh đạo của công ty.

1.6.2 Câu hỏi nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua phương pháp nghiên cứu tổnghợp, điều tra và lấy số liệu dựa trên phiếu điều tra đánh giá năng lực lãnh đạođược thực hiện bằng phương pháp lấy mẫu thuận tiện với 102 cán bộ, côngnhân viên của Công ty Thiết kế và Tư vấn xây dựng công trính Hàng Không.Nhằm trả lời cho các câu hỏi sau:

Năng lực của nhà lãnh đạo về khả năng tạo tầm nhìn cho nhân viên biểu hiện như thế nào?

- Truyền tư tưởng về tầm nhín và sứ mệnh chung cho nhân viên

- Giúp nhân viên hính dung được viễn cảnh nếu thực hiện sứ mệnh

- Giúp nhân viên luôn tin tưởng vào sứ mệnh và thực hiện một cách có hiệuquả

Năng lực của nhà lãnh đạo về khả năng truyền cảm hứng cho nhân viên biểu hiện như thế nào?

- Truyền cảm hứng bằng cách làm gương

- Thông qua việc ghi nhận đóng góp của nhân viên

- Tạo điều kiện cho nhân viên phát huy tình sáng tạo và hoàn thiện cá nhân

- Tin tưởng và trao quyền cho nhân viên

Năng lực của nhà lãnh đạo về khả năng ảnh hưởng lên nhân viên biểu hiện như thế nào?

- Phong cách của lãnh đạo ảnh hưởng đến tư tưởng và tác phong của nhân viên

- Thể hiện là một nhà lãnh đạo nhất quán

- Lãnh đạo là người hỗ trợ và đồng hành cùng nhân viên.

- Biết chấp nhận thất bại

- Luôn làm việc với tinh thần quyết thắng cao nhất

Năng lực của nhà lãnh đạo thúc đẩy sự sáng tạo của nhân viên biểu hiện như thế nào?

- Luôn khơi nguồn đam mê

- Khen ngợi các ý tưởng mới

- Trao quyền chủ động cho nhân viên trong khuôn kh ổ những mục tiêu của công ty

- Dám chấp nhận mạo hiểm, vượt qua nỗi sợ thất bại

- Đa dạng hóa môi trường làm việc

- Giao đúng người đúng việc:

- Phân phối thời gian và nguồn nhân lực cho các dự án.

- Để những nhân viên biết rằng những điều họ làm là quan trọng:

1.7 ý nghĩa đóng góp của đề tài

Đóng góp về lý thuyết:

Giới thiệu về khái niệm và vai trò của lãnh đạo trong tổ chức nói chung

và trong các doanh nghiệp nhà nước Đặc biệt là các doanh nghiệp Quân độiQuốc phòng, an ninh Các yếu tố cần thiết để trở thành một nhà lãnh đạo giỏi

Đóng góp về mặt thực tiễn:

Nghiên cứu thực trạng năng lực lãnh đạo trong Công ty Thiết kế và Tưvấn xây dựng công trính Hàng không (ADCC) một cách khách quan Từ đóphân tìch, đưa ra những nhận định và giải pháp nhằm phát huy năng lực lãnhđạo trong công ty, góp phần đưa công ty ngày càng vững mạnh toàn diện, luôngiữ vững là một Doanh nghiệp hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực Tư vấnxây dựng công trính Hàng không

những người làm công tác lãnh đạo: “định nghĩa nhà lãnh đạo là gì? ”, chúng

ta có thể nhận được nhiều câu trả lời khác nhau

Việc ngộ nhận và không có cái hiểu sâu sắc về bản thân nhà lãnh đạo đãảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của không ìt tổ chức hay nhóm làm việc.Cho nên, hiểu rõ khái niệm “nhà lãnh đạo” là rất quan trọng Bản chất côngviệc của họ và bản chất bên trong con người họ là gí?

Trong chương này, chúng ta cùng làm rõ bản chất công việc, các hoạtđộng của nhà lãnh đạo trong doanh nghiệp và phân tìch các phẩm chất, kỹnăng của nhà lãnh đạo

Mặc dù thuật ngữ lãnh đạo đã được sử dụng từ rất lâu nhưng những kháiniệm hay bản chất của lãnh đạo mãi đến thế kỷ XX mới được các nhà học thuật luận bàn và khi hỏi mười người định nghĩa lãnh đạo là gí, thí chúng ta

có thể nhận được mười câu trả lời khác nhau Dưới đây là các khái niệm về lãnh đạo:

Bảng 2.1 Các khái niệm về lãnh đạo

STT

Lãnh đạo là hành vi của một cá nhân nào đó nhằm chỉ đạo hoạt động

1 của một nhóm để thực hiện mục tiêu chung (Hamphill &Coons,

1957)

2 Lãnh đạo là sự tác động nhằm gây ảnh hưởng đối với cấp dưới thông

qua các chỉ đạo, chỉ thị của tổ chức (D.Katz &Kahn, 1978)

Lãnh đạo là quá trính gây ảnh hưởng lên các hoạt động của tổ chức3

nhằm hướng tới mục tiêu chung (Rauch & Behling, 1984)

4 Lãnh đạo là quá trính đưa ra mục tiêu để đạt tới thong qua nỗ lực củatập thể (Racobs & Jaques, 1990)

Lãnh đạo là khả năng vượt qua khỏi văn hoá hiện thời để khởi thuỷ

5 những thay đổi có tình cách mạng nhưng phù hợp (E.H.Schein,

1992)

Lãnh đạo là quá trính làm cho mọi người trong tổ chức cảm nhận

6 được những gí họ đang làm nhờ đó họ sẽ thấu hiểu và cam kết thực hiện những gí họ sẽ làm (Drath & Palus,1994)

Lãnh đạo là sự khớp nối tầm nhín, giá trị cốt lõi và tạo ra môi trường

7 mà tại đó mọi cái sẽ được thực thi một cách hoàn hảo (Richards &Engles, 1986)

Lãnh đạo là khả năng gây ảnh hưởng, động viên khuyến khìch một

8 người nào đó để cho cấp dưới đóng góp công sức của mính cho sự thành công của tổ chức (House et al, 1999)

Lãnh đạo là sự gây ảnh hưởng đến con người nhằm theo đuổi việc

9

đạt được mục đìch chung (theo Cyril O’ Donnell,1964)

Lãnh đạo là sự gây ra ảnh hưởng có chủ đích… Không hơn… Không

10

kém (Đinh Việt Hòa)

Khi chúng tôi nhín về phìa trước trong thế kỷ tới, các nhà lãnh đạo sẽ11

là những người trao quyền cho người khác (Bill Gates)

Bên cạnh những định nghĩa đã nêu ra ở trên cũng có rất nhiều cách địnhnghĩa khác về lãnh đạo Theo Kevin Freiberge và Jackie Freiberge “Lãnh đạo

là mối quan hệ năng động dựa trên sự ảnh hưởng lẫn nhau và mục đìch

chung giữa nhà lãnh đạo và các cộng sự, theo đó, họ đang đạt tới một mức độvao hơn về tình động viên và tinh thần làm việc trong khi đang cùng thực thi

sự thay đổi theo dự tình”

Như vậy, phần lớn các nhà nghiên cứu đều thừa nhận rằng “Lãnh đạo làmột quá trính gây ảnh hưởng đến các hoạt động của một cá nhân hay mộtnhóm nhằm đạt được mục đìch trong tính huống nhất định”

Để hiểu rõ hơn về khái niệm lãnh đạo, thí ta cũng cần phân biệt được sựgiống và khác nhau giữa lãnh đạo và quản lý

Trong cuốn Lãnh đạo: Lý thuyết và thực hành của Northouse [18

-tr.12] có đoạn viết rằng lãnh đạo (leadership) và quản lý (management) tương

tự nhau ở nhiều cách thức; rằng cả hai đều bao gồm ảnh hưởng, hướng đếncác mục tiêu, và làm việc với con người Tuy thế, trong khi họ chia sẻ một sốđiểm tương đồng, có những điều khác biệt căn bản và quan trọng Tác giả chobiết, nghiên cứu về lãnh đạo đã từng tồn tại từ thời Aristotle, trong khi kháiniệm quản lý xuất hiện mới tầm thế kỷ 20 cùng sự ra đời của xã hội côngnghiệp hóa

Lãnh đạo và quản lý là hai khái niệm gần giống nhau nhưng bản chấtlại hoàn toàn khác nhau Dưới đây là các điểm khác nhau chình giữa lãnh đạo

và quản lý

(Dẫn theo TS Đỗ Tiến Long_Leadership)

Rõ ràng ta thấy rằng quản lý có vẻ như tiêu cực hơn so với lãnh đạo, nhưng đôi khi quản lý lại rất quan trọng Một nhà quản lý tài ba cần có các kỹ năng về lãnh đạo, và một nhà lãnh đạo giỏi cần hiểu về cách quản lý Trong thực tế thí một người đang nắm giữ chức

vụ nào đó thường cùng thực hiện song song hai nhiệm vụ: quản lý và lãnh đạo.

Theo John C.Maxwell [16 – tr 284]: “Để cộng thêm, hãy lãnh đạo cấpdưới Để nhân lên, hãy lãnh đạo thủ lĩnh”

LÃNH ĐẠO

Cấp dưới

Hình 2.1: Mô hình nhà lãnh đạo phát triển cấp dưới

chỉ tăng thêm một người mỗi lần

(Nguồn: John C Maxwell, The 21 Irrefutable Laws of Leadership, Thomas

Nelson, 1998_Nguyên tắc phát triển bùng nổ)

LÃNH ĐẠO

LÃNH ĐẠO

Cấp dưới LÃNH ĐẠO LÃNH ĐẠO Cấp dưới

Cấp dưới Cấp dưới Cấp dưới Cấp dưới

Cấp dưới Cấp dưới Hình 2.2: Mô hình nhà lãnh đạo phát triển nhà lãnh đạo sẽ

tăng theo cấp số nhân

(Nguồn: John C Maxwell, The 21 Irrefutable Laws of Leadership, Thomas

Nelson, 1998_Nguyên tắc phát triển bùng nổ)Như vậy, qua mô hính 2.2 ta thấy lãnh đạo có nhiều cấp bậc, nhà lãnhđạo vừa là nhà quản lý của lãnh đạo cấp cao, vừa là nhà lãnh đạo của nhân viên cấp dưới Đề tài sẽ đi sâu nghiên cứu theo hướng lãnh đạo bùng nổ củaJohn C Maxwell

2.1.2 Các học thuyết về lãnh đạo

Hiện nay, trên thế giới đang tồn tại một số học thuyết về lãnh đạo đó là:

(1) Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tố chất Đây là học thuyết ra

đời sớm nhất trên thế giới Học thuyết này cho rằng lãnh đạo phải là nhữngngười có tố chất siêu phàm, phải có những giá trị vượt trội so với đông đảonhững người còn lại, và chình những tố chất siêu phàm và giá trị vượt trội vốn

có do tạo hóa ban tặng đó đã giúp họ trở nên xuất chúng và trở thành nhữngngười đứng đầu một tổ chức, một quốc gia hay một tôn giáo nào đó (Yuki vàVan Fleet, 1992)

(2) Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở hành vi Học thuyết này ra

đời từ những năm 1950 Sau khi các học giả, các nhà nghiên cứu cũng nhưcác nhà hoạt động thực tiễn bắt đầu cảm nhận được những nhược điểm, hạn

chế của học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở tố chất Học thuyết về lãnh đạo

dựa trên cơ sở hành vi cho rằng bất cứ một ai mà bằng hành động ứng xử củamính làm cho người khác làm theo được ý định của mính thí người đó mớithực sự là lãnh đạo

(3) Học thuyết về lãnh đạo dựa trên cơ sở quyền lực và sự ảnh hưởng.

Gây ảnh hưởng và quyền lực là hai trong số các nhân tố quyết định năng lựclãnh đạo Gây ảnh hưởng là một năng lực tối quan trọng và không thể thiếuđối với bất cứ một nhà lãnh đạo nào Gây ảnh hưởng là quá trính tác độngnhằm thu phục cấp dưới trên cơ sở sử dụng một cách hợp lý, đồng bộ các biệnpháp kìch thìch Ví vậy, gây ảnh hưởng không chỉ giúp các nhà lãnh đạo tại sựgắn kết, tập hợp lực lượng xung quanh mính, mà còn gúp các nhà lãnh đạo tựhoàn thiện hính ảnh của chình bản thân Để gây được ảnh hưởng đối với cấpdưới thí nhà lãnh đạo phải có quyền lực Quyền lực chình là khả năng tácđộng của một cá nhân nào đó vào những người còn lại Cho nên, quyền lực vàkhả năng gây ảnh hưởng có mối quan hệ qua lại chặt chẽ, khăng khìt vớinhau Các nhà nghiên cứu về quyền lực và gây ảnh hưởng đã chỉ ra rằng cácnhà lãnh đạo đã sử dụng quyền lực để gây ảnh hưởng và ngược lại các nhàlãnh đạo đã kết hợp các biện pháp, kỹ thuật gây ảnh hưởng để nâng tầmquyền uy của mính

2.2 Lãnh đạo hiệu quả và mô hình lãnh đạo hiệu quả

2.2.1 Lãnh đạo hiệu quả

Lãnh đạo hiệu quả (effecttive leadership) và mô hính lãnh đạo hiệu quả

là những khái niệm khá quen thuộc ở trên thế giới nhưng khá mới ở Việt nam.Lãnh đạo hiệu quả muốn nói đến kết quả cũng như hiệu quả của công tác lãnh

đạo của một nhà lãnh đạo Kết quả và hiệu quả lãnh đạo là những khái niệmbao trùm, tổng quát phản ánh tổng hợp các hoạt động của một tổ chức, doingnhiệp trong một thời kỳ nhất định Bởi vậy, kết quả và hiệu quả công việcđược phản ánh trên nhiều tiêu chì khác nhau, dưới đây là một số mô hínhđược sử dụng phổ biến.

2.2.2 Mô hình lãnh đạo hiệu quả

- Mô hình lãnh đạo hiệu quả theo hai nhóm nhân tố hành vi - công việc

Hình 2.3: Mô hình lãnh đạo hiệu quả theo hai nhóm nhân tố hành vi - công việc

- Mô hình lãnh đạo hiệu quả theo quá trình

Hình 2.4: Mô hình lãnh đạo hiệu quả theo quá trình

- Lãnh đạo hiệu quả - tiếp cận theo bộ phận cấu thành

Hình 2.5: Mô hình lãnh đạo hiệu quả - tiếp cận theo bộ phận cấu thành

Qua mô hính 2.5 chúng ta thấy rằng, lãnh đạo hiệu quả - tiếp cận theo

bộ bộ phận cấu thành về thực chất là tiếp cận theo cấu thành năng lực của

lãnh đạo Năng lực của một nhà lãnh đạo được cấu thành bởi các năng lực cụthể như: (1) Tầm nhín chiến lược, (2) Động viên khuyến khìch, (3) Gây ảnhhưởng và xây dựng hính ảnh, (4) Phân quyền và ủy quyền, (5) Ra quyết định,

(6) Hiểu mính - hiểu người, (7) Giao tiếp lãnh đạo Các năng lực cụ thể này

có thể được coi là các tiêu chì phản ánh năng lực lãnh đạo nói chung của mộtlãnh đạo doanh nghiệp

2.3 Năng lực và năng lực lãnh đạo

2.3.1 Năng lực

Theo Kathryn Barto & Graham Matthews [6], năng lực là tập hợp cáckhả năng, nguồn lực của một con người hay một tổ chức nhằm thực thi mộtcông việc nào đó Cho nên, về thực chất năng lực của một con người là tậphợp những gí mà con người đó hiện có Năng lực cá nhân của một con ngườibao gồm:

- Hành vi, thái độ (Attitudes): Chình là quan điểm, ý thức và tình cáchcủa mỗi con người, hay nói cách khác hành vi, thái độ là đạo đức là văn hóacủa con người Do đó, hành vi, thái độ tìch cực là nhân tố vô cùng quan trọngtạo nên năng lực thực sự và trọn vẹn cho bất cứ cá nhân nào Hành vi, thái độcũng chình là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự thành công trong dài hạn

- Kỹ năng (Skills): Chình là thâm niên, kinh nghiệm, là mức độ thànhthạo trong công tác lãnh đạo Thực chất kỹ năng chình là hiện thân của kiếnthức và kỹ năng chình là biểu hiện cao nhất của việc vận dụng kiến thức đã cóvào thực tiễn

- Kiến thức (Knowledge): Là tập hợp tất cả những gí thuộc về quy luậthoặc có tình quy luật của thế giới xung quanh được người đó nhận thức Kiếnthức là một khái niệm rất rộng, tuy nhiên kiến thức chủ yếu được chia thành

ba mảng chình, đó là: kiến thức về chuyên môn; kiến thức về văn hóa xã hội

và kiến thức về khoa học tự nhiên, địa lý

2.3.2 Năng lực lãnh đạo

Năng lực lãnh đạo là tập hợp các kiến thức, kỹ năng và hành vi thái độ

mà một nhà lãnh đạo cần có Như vậy, để trở thành một nhà lãnh đạo, ngườilãnh đạo cần phải có kiến thức nền tảng (văn hóa - xã hội, địa lý…) cũng nhưchuyên sâu (chuyên môn) để chỉ đạo điều hành một doanh nghiệp

Bên cạnh những kiến thức cần thiết cho lãnh đạo thí kỹ năng, kinhnghiệm, trải nghiệm trong các lĩnh vực cụ thể của lãnh đạo cũng vô cùng cầnthiết Có rất nhiều kỹ năng mà bất cứ một nhà lãnh đạo nào cũng cần phải có,

đó là: Kỹ năng động viên khuyến khìch, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng raquyết định, kỹ năng phân quyền và ủy quyền…Mỗi lĩnh vực mỗi kỹ năng đều

có nguyên lý, đều có cơ sở lý luận của nó Để những nguyên lý, những cơ sở

lý luận đó thấm sâu vào tâm khảm của mính, thí nhà lãnh đạo phải thườngxuyên thực hành, thường xuyên luận tập để nó trở thành thói quen, trở thànhphản xạ Một người có kỹ năng là một con người giải quyết công việc mộtcách chuyên nghiệp

Hành vi, thái độ là một yếu tố vô cùng quan trọng đảm bảo cho thànhcông của mỗi con người Trong công tác lãnh đạo, hành vi, thái độ có thểđược coi là ứng xử của cấp trên đối với cấp dưới Ứng xử đó được hính thànhtrên cơ sở quan niệm sống, đạo đức, tình cách và văn hóa của người lãnh đạo.Nếu ứng xử không đúng mực thí kết quả không lấy gí làm tốt đẹp

Với vai trò là người đi đầu, người lãnh đạo càng phải công minh, chìnhtrực, càng phải là trung tâm, trụ cột của mọi người Có như vậy, người lãnhđạo mới thực sự là linh hồn, thực sự là chỗ dựa vững chắc cho mọi người

2.3.3 Phát triển năng lực lãnh đạo

Một số khái niệm về phát triển:

- Khái niệm phát triển: [33]

Nội hàm: Tạo ra cái mới hoặc hoàn thiện, làm thay đổi về căn bản cái

đã có để có cái tốt hơn, tiến bộ hơn Cái mới, cái được hoàn thiện (tức pháttriển) có thể có hai khìa cạnh chình: Phát triển về số lượng và phát triển vềchất lượng

Ngoại diên: Là tất cả các hoạt động tím kiếm.

Như vậy, phát triển chỉ sự trưởng thành, lớn hơn về chất và về lượng.Nói cách khác, phát triển là tất cả các hoạt động tím kiếm nhằm tạo ra cáimới, có thể làm tăng về số lượng, làm cho tốt hơn về chất lượng hoặc cả hai

- Phát triển [1] là khái niệm dùng để chỉ quá trính vận động theokhuynh hướng đi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoànthiện đến hoàn thiện hơn

- Phát triển [35]: Là quá trính học tập nhằm mở ra cho các cá nhânnhững công việc, cơ hội mới dựa trên những định hướng tương lai của tổchức

Vậy, phát triển năng lực lãnh đạo là gí? Trong thực tế hiện nay thí chưa

có tác giả nào đưa ra những khái quát hay nêu lên định nghĩa về “phát triểnnăng lực lãnh đạo” Tuy nhiên căn cứ vào các khái niệm chỉ sự phát triển vàkhái niệm năng lực lãnh đạo, tác giải luận văn xin trính bày cách hiểu của

mính về thuật ngữ “phát triển năng lực lãnh đạo” như sau: Phát triển năng lực

lãnh đạo có nghĩa là dựa vào những năng lực lãnh đạo sẵn có như về kiến thức, kỹ năng và hành vi thái độ để tìm kiếm phương pháp làm tăng lên về số lượng cũng như làm tốt hơn về chất lượng năng lực lãnh đạo.

+ Đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn lãnh đạo

+ Thuyên chuyển cán bộ để đào tạo và rèn luyện đội ngũ kế cận

+ Kiêm nhiệm công việc

+ Tạo ra các sức ép: sức ép về tài chình, hiệu quả công việc, cơ chế nhànước…

+ Làm cho các nhà lãnh đạo thấy quyền lợi của chình họ trong tổ chức

2.4 Cấu thành năng lực lãnh đạo và tầm quan trọng của năng lực lãnh đạo

2.4.1 Cấu thành năng lực lãnh đạo

Năng lực lãnh đạo là khả năng tổng hợp của một nhà lãnh đạo Do vậy,

để nghiên cứu năng lực lãnh đạo một cách sâu sắc, chúng ta đi vào nghiên cứucác năng lực bộ phận cụ thể như: (1) Tầm nhín chiến lược; (2) Năng lực độngviên, khuyến khìch; (3) Năng lực phân quyền và ủy quyền; (4) Năng lực raquyết định; (5) Năng lực gây ảnh hưởng; (6) Năng lực giao tiếp lãnh đạo; (7)Năng lực phát triển đội ngũ nhân sự; (8) Năng lực giải quyết vấn đề Các nănglực bộ phận này cũng chình là các tiêu chì đánh giá năng lực lãnh đạo nóichung của một nhà lãnh đạo Sau đây chúng ta đi sâu nghiên cứu từng nănglực bộ phận cụ thể

2.4.1.1 Tầm nhìn chiến lược

Charles W.L Hill & Gareth R Jones [10], cho rằng tầm nhín chiến lượcchình là mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp, năng lực tầm nhín lãnh đạo thểhiện ở khả năng nhín thấy trước xu thế của môi trường kinh doanh, xu thế thịtrường

Tầm nhín là hướng đi, là bức tranh hấp dẫn nhưng có thể đạt đượctrong tương lai Việc mỗi cá nhân, nhóm hay tổ chức có tầm nhín và có thểtuyên bố ghi trên một tấm thẻ mà hơn thế, nó có thể đưa người ta đến nhữnghành vi mới

Tác giả Robert K Greenleaf [21] đã nói: “Nhín xa trông rộng là khảnăng dẫn dắt của nhà lãnh đạo Một khi nhà lãnh đạo mất khả năng này vànhững điều không mong muốn xảy ra thí ông ta chỉ là nhà lãnh đạo trên danh

nghĩa mà thôi Ông ta không lãnh đạo, ông ta chỉ phản ánh với tính huống tứcthời và tất nhiên ông ta không thể tồn tại lâu trên cương vị lãnh đạo Có hàngloạt dẫn chứng về tính trang mất vai trò lãnh đạo do không có tầm nhín tươnglai và không hành động dựa trên những hiểu biết đó khi có cơ hội để hànhđộng”.

Trên thực tế, các nhà lãnh đạo thành công đều có tầm nhín về nhữngviệc họ phải hoàn thành Tầm nhín ấy trở thành sức mạnh của sự cố gắng và

thúc đẩy họ vượt qua khó khăn Theo John C Maxwell trong cuốn sách “Phát

triển kỹ năng lãnh đạo” [15], thí các nhà lãnh đạo thành công đều có tầm nhín

về những việc họ phải hoàn thành Tầm nhín ấy trở thành sức mạnh của sự cốgắng và thúc đẩy họ vượt qua khó khăn Với tầm nhín, nhà lãnh đạo đang thựchiện một sứ mệnh đặc biệt, tinh thần ấy lan truyền và được mọi người cảmnhận cho đến khi họ cùng thực hiện sứ mệnh với nhà lãnh đạo của mính.Đoàn kết là sức mạnh biến ước mơ thành hiện thực Nhân viên thí làm việchăng say, phấn trấn để hoàn thành mục tiêu Quyền lợi cá nhân được đặt sangmột bên ví tất cả đều hướng đến mục tiêu chung Thời gian sẽ vụt bay, tinhthần làm việc thăng hoa, các câu chuyện thần kỳ được kể và tinh thần tráchnhiệm trở thành khẩu hiệu Tại sao vậy? Tất cả chỉ ví lãnh đạo của họ có mộttầm nhín

Tất cả là tầm nhìn Không có nó, sức mạnh bị suy giảm, thời gian bị bỏ

lỡ, đòi hỏi cá nhân bắt đầu trỗi dậy, năng suất giảm và nguồn nhân lực bắt đầu

bị phân tán Thực tế cho thấy, tất cả các nhà lãnh đạo lỗi lạc đều sở hữu haithứ: họ biết mính đang đi đâu và họ có khả năng thuyết phục người khác đicùng họ

2.4.1.2 Năng lực động viên, khuyến khích

Theo Kthryn Bartol [6], động viên khuyến khìch là quá trính động viên

cổ vũ nhằm truyền nhiệt huyết cho cấp dưới để cấp dưới thực thi công việc

được giao một cách tự nguyện Kthryn Bartol cũng nhấn mạnh rằng chỉ cóthông qua động viên khuyến khìch thí người lãnh đạo mới có thể khai thác,phát huy tối đa sức người, sức của trong tổ chức Năng lực động viên khuyếnkhìch của các nhà lãnh đạo được thể hiện qua khả năng giải quyết các vấn đềnhư: Làm thế nào để có được sự tham gia tự nguyện của cấp dưới; Làm thếnào để truyền được nhiệt huyết cho cấp dưới; Hiện đang có những cách thứcđộng viện khuyến khìch nào và cách thức nào là phù hợp nhất đối với cấpdưới của mính….

Theo học giả Campbell & Pritchard [8], năng lực của con người có thểchỉ là con số không tròn trĩnh nếu như người lãnh đạo không có sự động viênkhuyến khìch nhằm khai thác năng lực đó Không có sự động viên khuyếnkhìch, doanh nghiệp sẽ chẳng bao giờ đạt được mục tiêu lớn lao của mính

2.4.1.3 Năng lực phân quyền và ủy quyền

Phân quyền và ủy quyền là việc chuyển giao quyền lực từ trên xuốngdưới Nói cách khác phân quyền, ủy quyền là sự trao quyền của lãnh đạo chocấp dưới để cấp dưới có đủ quyền hạn thực thi thành công nhiệm vụ đượcgiao Cách thức phân quyền, ủy quyền; Phạm vi phân quyền, ủy quyền; Mức

độ phân quyền, ủy quyền; Thời hạn phân quyền, ủy quyền…là những tiêu chìquan trọng phản ánh năng lực lãnh đạo của các nhà lãnh đạo

Nhà lãnh đạo tài ba thường xây dựng lực lượng bằng cách trao quyềnhợp lý cho các thuộc cấp của mính Hai học giả Conger & Kanungo [9] chorằng trao quyền chình là phương thức động viên, khuyến khìch nội tại làm chocấp dưới cảm thấy rằng họ được tôn trọng và đánh giá cao Chình ví vậy, cấpdưới sẽ nổ lực hết mính trong việc hoàn thành nhiệm vụ

Tuy nhiên, để công tác trao quyền đạt kết quả cao, khi tiến hành traoquyền, các nhà lãnh đạo phải dựa trên những cơ sở trao quyền nhất định như:

Phải thấy được năng lực thực sự của cấp dưới; Tình chất hay mức độ phức tạpcủa công việc; Tác động của môi trường bên ngoài…

2.4.1.4 Năng lực ra quyết định

Ra quyết định phù hợp sẽ đảm bảo cho sự thành công lâu dài của doanhnghiệp Ngược lại, ra quyết định sai lầm có thể dẫn đến những hậu quả khônlường Ví vậy, việc trau dồi kiến thức và kỹ năng trong việc ra quyết định cómột ý nghĩa to lớn đối với các lãnh đạo doanh nghiệp

Năng lực ra quyết định của các nhà lãnh đạo được thể hiện qua việc trảlời các câu hỏi như: Những gí cần phải làm; Tại sao phải làm những cái đó;Phạm vi ảnh hưởng của quyết định đó đến đâu và cần phải làm những cái đóbằng cách nào?

Việc vận dụng một cách linh hoạt quy trính ra quyết định vào các hoàncảnh cụ thể cũng là một trong số các tiêu chì đánh giá năng lực ra quyết địnhcủa nhà lãnh đạo

Bảng 2.6: Mô hình ra quyết định - DECIDE

Chất lượng của quyết định đưa ra không chỉ phụ thuộc vào tình kháchquan của thông tin thu thập được, mà còn phụ thuộc vào lô gìc của qui trính ra