Một số nhà nghiên cứu cho rằng:”Kiểm tra là thuật ngữ chỉ cách thức hoặc hoạt độngcủa giáo viên sử dụng để thu thập về biểu hiện kiến thức, kĩ năng và thái độ học tập củahọc sinh trong h
Trang 19 CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 42
10 ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH THU ĐƯỢC DO ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 42
10.1 ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH THU ĐƯỢC DO ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
10.2 ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH CÓ THỂ THU ĐƯỢC DO ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN THEO Ý KIẾN CỦA TỔ CHỨC
43
11 DANH SÁCH CÁ NHÂN, TỔ CHỨC THAM GIA ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN LẦN ĐẦU
43
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
Trang 21 LỜI GIỚI THIỆU
Đổi mới phương pháp dạy học cần gắn liền với đổi mới việc đánh giá quá trình dạyhọc và đánh giá thành tích học tập của học sinh Đánh giá kết quả học tập của học sinh làquá trình thu thập thông tin, phân tích và xử lí thông tin, giải thích thực trạng việc đạtđược mục tiêu giáo dục, tìm hiểu nguyên nhân, ra những quyết định sư phạm giúp họcsinh ngày càng tiến bộ
Việc đánh giá phải dựa trên chuẩn kiến thức, kĩ năng ở từng môn học, cấp học.Tuynhiên có một thực tế là khả năng tiếp thu bài của học sinh phổ thông ở các vùng miềntrên cả nước, trong một địa phương và trong một trường không đồng đều Để nắm bắtđược khả năng tiếp thu, lĩnh hội kiến thức của học sinh đòi hỏi phải có nhiều biện phápkiểm tra, đánh giá phù hợp Hoạt động kiểm tra đánh giá trong dạy học nói chung, dạyhọc môn Địa lí nói riêng có tầm quan trọng đặc biệt
Đánh giá cần đúng đối tượng, phù hợp với trình độ, tránh đánh giá sai, lệch lạc sẽkhông mang lại hiệu quả như mong muốn Ngược lại làm giảm hiệu quả của giáo dục Một thực tế đặt ra là nhiều đơn vị nhà trường, nhiều giáo viên chưa coi trọng việc đổimới kiểm tra, đánh giá, đánh giá cho song hoặc đánh giá chưa hiệu quả
Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã mạnh dạn chọn đề tài:” Xây dựng đề kiểm tra môn Địa lí 10 chương trình cơ bản”
2 TÊN SÁNG KIẾN
“Xây dựng đề kiểm tra môn Địa lí 10 chương trình cơ bản”
3 TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
- Họ và tên: Tô Thị Thanh Vân
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Tam Dương II
- Số điện thoại: 0946 020 529
- Email: tothithanhvan.gvtamdương2@vinhphuc.edu.vn
4 CHỦ ĐẦU TƯ SÁNG KIẾN
- Tô Thị Thanh Vân – Trường THPT Tam Dương II
5 LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN:
- Lĩnh vực giáo dục và đào tạo: Sử dụng trong giảng dạy môn địa lí 10
6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU HOẶC ÁP DỤNG DÙNG THỬ
15/10/2018 đến 30/4/2019
Trang 37 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
7.1 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
PHẦN MỞ ĐẦU
I NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài tập trung vào các nhiệm vụ sau:
- Khái niệm kiểm tra, đánh giá, yêu cầu cơ bản của kiểm tra đánh giá
- Căn cứ để thực hiện việc kiểm tra, đánh giá trong trường trung học phổ thông
- Cách thức biên soạn đề kiểm tra
- Minh họa một số đề kiểm tra 1 tiết, học kì của môn địa lí 10 cơ bản
II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Phương pháp thu thập thông tin
- Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phương pháp quan sát, đánh giá
- Phương pháp kết hợp thực tiễn giáo dục ở trường trung học phổ thông…
III KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
1 Các bước.
- Bước 1: Tìm hiểu về lí luận, các khái niệm cơ bản về kiểm tra, đánh giá
- Bước 2: Tìm hiểu về thực trạng kiểm tra, đánh giá tại trường trung học phổ thông đangcông tác và các trường trong địa bàn tỉnh
- Bước 3: Tìm hiểu về văn bản chỉ đạo của ngành, của sở, của trưởng về kiểm tra đánhgiá, làm căn cứ để xây dựng kế hoạch
- Bước 4: Tìm hiểu cách thức biên soạn đề kiểm tra
- Bước 5: Xây dựng một số đề kiểm tra 1 tiết, học kì của môn địa lí 10 chương trình cơbản
- Bước 6: Hoàn thành đề tài theo mẫu
2 Thời gian, địa điểm.
- Thời gian: Chính thức từ tháng 8 năm 2018 đến tháng 3 năm 2019
- Địa điểm: tại trường trung học phổ thông Tam Dương II
3 Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh trung học phổ thông, đặc biệt là lớp 10
PHẦN NỘI DUNG
A CƠ SỞ LÍ LUẬN
Trang 4I KHÁI NIỆM KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
1 Kiểm tra
Theo từ điển tiếng việt, kiểm tra được hiểu là: Xem xét tình hình thực tế để đánh giá,
nhận xét Như vậy kiểm tra sẽ cung cấp dữ kiện, những thông tin cần thiết làm cơ sở choviệc đánh giá học sinh
Một số nhà nghiên cứu cho rằng:”Kiểm tra là thuật ngữ chỉ cách thức hoặc hoạt độngcủa giáo viên sử dụng để thu thập về biểu hiện kiến thức, kĩ năng và thái độ học tập củahọc sinh trong học tập nhằm cung cấp dữ liệu làm cơ sở cho việc đánh giá”; Kiểm trađược hiểu theo nghĩa rộng như là theo dõi quá trình học tập và cũng có thể được hiểutheo nghĩa hẹp như là công cụ kiểm tra trong các kì thi
2 Đánh giá
Có nhiều khái niệm về đánh giá, theo từ điển Tiếng Việt:”Đánh giá được hiểu là nhậnđịnh giá trị” Dưới đây là một số khái niệm thường gặp trong các tài liệu về đánh giá kếtquả học tập của học sinh
- “Đánh giá là quá trình thu thập và xử lí kịp thời, có hệ thống thông tin về hiện trạng,khả năng hay nguyên nhân của chất lượng và hiệu quả giáo dục căn cứ vào mục tiêu giáodục, làm cơ sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo nhằmphát huy kết quả, sửa chữa thiếu sót”
- “Đánh giá kết quả học tập của học sinh là quá trinh thu thập và xử lí thông tin về trình
độ, khả năng đạt được mục tiêu học tập cảu học sinh cùng với tác động và nguyên nhâncủa tình hình đó, nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên và nhàtrường để học sinh học tập ngày một tiến bộ hơn”
- “Đánh giá có nghĩa là: thu thập thông tin đủ, thích hợp, có giá trị và đáng tin cậy; vàxem mức độ phù hợp giữa tập hợp thông tin này và một tập hợp tiêu chí phù hợp với cácmục tiêu định ra ban đầu hay điều chỉnh trong quá trình thu thập thông tin; nhằm ra mộtquyết định”
- “Đánh giá được hiểu là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quảcông việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được đối chiếu với mục tiêu, tiêuchuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điềuchỉnh, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục”
- “Đánh giá là quá trình thu thập thông tin, chứng cứ về đối tượng đánh giá và đưa ranhững phán xét, nhận định về mức độ đạt được theo các tiêu chí đã đưa ra trong cácchuẩn hay kết quả học tập”(mô hình ARC)
Đánh giá bao gồm 3 khâu chính là: Thu thập thông tin, xử lí thông tin và ra quyết định.Đánh giá là một quá trình bắt đầu khi chúng ta định ra một mục tiêu phải theo đuổi và kếtthúc khi đưa ra quyết định liên quan đến mục tiêu đó, đồng thời cũng lại mở đầu cho mộtchu trình giáo dục tiếp theo
Đánh giá, thực hiện đồng thời hai chức năng: vừa là nguồn thông tin phản hồi về quátrình dạy học, vừa góp phần điều chỉnh hoạt động dạy học
Trang 5Chuẩn đánh giá là căn cứ quan trọng để thực hiện việc đánh giá, chuẩn được hiểu làyêu cầu cơ bản, tối thiểu cần đath được trong việc xem xét chất lượng sản phẩm.
II YÊU CẦU CƠ BẢN CỦA KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
Việc đánh giá phải đảm bảo các yêu cầu sau
1 Đảm bảo tính khách quan chính xác
Phản ánh chính xác kết quả như nó tồn tại trên cơ sở đối chiếu với mục tiêu đề ra,không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của người đánh giá
2 Đảm bảo tính toàn diện
Đầy đủ các khía cạnh, các mặt cần đánh giá theo yêu cầu và mục đích
3 Đảm bảo tính hệ thống
Tiến hành liên tục và đều đặn theo kế hoạch nhất định, đánh giá thường xuyên, có hệthống sẽ thu được những thông tin đầy đủ, rõ ràng và tạo được cơ sở để đánh giá toàndiện
4 Đảm bảo tính công khai và tính phát triển
Đánh giá được tiến hành công khai, kết quả được công bố kịp thời, tạo ra động lực đểthúc đẩy đối tượng được đánh giá mong muốn vươn lên, có tác dụng thúc đẩy các mặt tốt,hạn chế mặt xấu
5 Đảm bảo tính công bằng
Đảm bảo rằng những học sinh thực hiện các hoạt động học tập cùng một mức độ và thểhiện cùng một nỗ lực sẽ nhận được kết quả đánh giá như nhau
B ĐỊNH HƯỚNG CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
I Phải có sự hướng dẫn, chỉ đạo chặt chẽ của các cấp quản lí giáo dục
Đổi mới kiểm tra, đánh giá là một yêu cầu cần thiết phải tiến hành khi đổi mới phươngpháp dạy học cũng như đổi mới giáo dục Đổi mới giáo dục cần đi từ tổng kết thực tiễn đểphát huy ưu điểm, khắc phục các biểu hiện hạn chế, lạc hậu, yếu kém, trên cơ sở tiếp thu,vận dụng các thành tựu hiện đại của khoa học giáo dục trong nước và quốc tế vào thựctiễn nước ta Các cấp quản lí giáo dục cần chỉ đạo chặt chẽ, coi trọng việc hướng dẫn các
cơ quan quản lý giáo dục cấp dưới, các trường học, các tổ chuyên môn và từng giáo viêntrong tổ chức thực hiện, sao cho đi đến tổng kết, đánh giá được hiệu quả cuối cùng.Thước đo thành công của các giải pháp chỉ đạo là sử đổi mới cách nghĩ, cách làm củatừng cán bộ quản lí, của mỗi giáo viên và đưa ra được các chỉ số nâng cao chất lượng giáodục
II Phải có sự hỗ trợ của đồng nghiệp nhất là giáo viên cùng bộ môn
Đơn vị tổ chức đổi mới kiểm tra, đánh giá là trường học, môn học với một điều kiện tổchức dạy học cụ thể
Việc đổi mới kiểm tra, đánh giá phải gắn với đặc trưng mỗi môn học, nên phải coi trọngvai trò của các tổ chuyên môn, là nơi trao đổi kinh nghiệm, giải quyết những khó khăn,vướng mắc
Trang 6Phải coi trọng đội ngũ giáo viên cốt cán, giáo viên giỏi, giáo viên có nhiều kinh nghiệm,không để giáo viên nào đơn độc.
Phải coi hình thức hội thảo, thao giảng, dự giờ thăm lớp để rút kinh nghiệm kịp thời,đánh giá hiệu quả của từng giải pháp cụ thể: ra đề kiểm tra đảm bảo chất lượng, kết hợphình thức tự luận và trắc nghiệm phù hợp với đặc trưng từng môn cụ thể
III Cần lấy ý kiến xây dựng của học sinh
Đổi mới kiểm tra, đánh giá chỉ mang lại hiệu quả khi học sinh phát huy vai trò tích cực,chủ động, sáng tạo, biết tìm cho mình phương pháp học tập hữu hiệu, biết tự học, tự đánhgiá kết quả học tập
Trong môi trường sư phạm thân thiện, việc thu thập ý kiến xây dựng của học sinh giúpgiáo viên đánh giá đúng về mình, tìm ra con đường khắc phục những hạn chế, thiếu sót
IV Đổi mới kiểm tra, đánh giá phải đồng bộ với các khâu liên quan và nâng cao các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học
Đổi mới kiểm tra, đánh giá phải gắn liền với đổi mới phương pháp dạy học của giáoviên và đổi mới phương pháp học tập của học sinh, kết hợp đánh giá trong với đánh giángoài
Đổi mới kiểm tra, đánh giá chỉ có hiệu quả kh kết hợp đánh giá của giáo viên với tựđánh giá của học sinh
Chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá phải đồng thời với nâng cao phẩm chất và năng lựccủa đội ngũ giáo viên, đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trong đó có thiết bị dạy học và tổchức tốt các phong trào thi đua mới phát huy đầy đủ hiệu quả
V Phát huy vai trò thúc đẩy đổi mới kiểm tra đánh giá với đổi mới phương pháp dạy học.
Trong mối quan hệ hai chiều giữa đổi mới kiểm tra đánh giá với đổi mới phương phápdạy học, khi đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học sẽ đặt ra yêu cầu đối với đổi mớikiểm tra đánh giá, đảm bảo đồng bộ cho quá trình hướng tới nâng cao chất lượng dạy học.Khi đổi mới kiểm tra đánh giá đảm bảo yêu cầu khách quan, chính xác, công bằng sẽ tạođiều kiện môi trường sư phạm thân thiện, tạo động lực mới thúc đẩy phương pháp dạyhọc Từ đó giúp giáo viên và các cơ quan quản lí xác định đúng đắn hiệu quả giảng dạy,tạo điều kiện để mỗi giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy và các cấp quản lý đề ragiải pháp quản lý phù hợp
VI Phải đưa nội dung chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá vào trọng tâm cuộc vận
động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” và phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện , học sinh tích cực”
Trong nhà trường, hoạt động dạy học là trung tâm để thực hiện nhiệm vụ chính trị được
giao, thực hiện sứ mệnh” Trồng người” Hoạt động dạy học chỉ đạt hiệu quả cao khi tạo
lập được môi trường sư phạm lành mạnh, bầu không khí thân thiện, phát huy ngày càngcao vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
C CÁCH THỨC BIÊN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA
Trang 7I Xác định mục tiêu kiểm tra
Đánh giá kết quả học tạp của học sinh nhằm mục đích làm sáng tỏ mức độ đạt được củahọc sinh về kiến thức, kĩ năng, thái độ so với mục tiêu dạy học đề ra, công khai hóa cácnhận định về năng lực và kết quả học tập của mỗi học sinh, của tập thể lớp, giúp học sinhnhận ra sự tiến bộ cũng như những tồn tại của cá nhân học sinh Từ đó thúc đẩy việc họctập của học sinh, tạo điều kiện để học sinh được tham gia vào quá trình đánh giá và tựđánh giá kết quả học tập của mình
Kiểm tra là việc làm thường xuyên nhằm thu thập được các thông tin đầy đủ, kháchquan về các kết quả học tập của học sinh so với mục tiêu cụ thể đặt ra cho từng giai đoạnnhất định để tạo ra những căn cứ đúng đắn để đánh giá kết quả học tập của học sinh Kiểm tra, đánh giá không chỉ giúp cho học sinh biết mình đạt ở mức độ nào so với mụctiêu môn học để tiếp tục cố gắng, phấn đấu trong học tập mà còn có tác dụng giúp giáoviên biết được những điểm đạt được, chưa đạt được của hoạt động dạy học từ đó có kếhoạch điều chỉnh hoạc bổ sung cho công tác chuyên môn, hỗ trợ học sinh đạt được kếtquả như mong muốn Các kết quả kiểm tra, đánh giá hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lýgiáo dục, chỉ đạo chuyên môn cũng như việc xây dựng và hoàn tất chương trình, sách giáokhoa
Kiểm tra, đánh giá giúp cho phụ huynh học sinh trong việc lựa chọn cách giáo dục,chọn hướng nghề nghiệp cho con em
II Xác định hình thức kiểm tra
Đề kiểm tra có các hình thức sau
- Đề kiểm tra tự luận
- Đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan
- Đề kiểm tra kết hợp hai hình thức trên
Mỗi hình thức kiểm tra đều có ưu điểm và hạn chế riêng nên cần kết hợp một cách hợp
lý các hình thức sao cho phù hợp với nội dung kiểm tra và đặc trưng môn học để nâng caohiệu quả, tạo điều kiện đánh giá kết quả học tập của học sinh chính xác hơn
Nếu đề kiểm tra kết hợp hai hình thức trên thì nên cho học sinh làm bài kiểm tra phầntrắc nghiệm khách quan độc lập với phần kiểm tra tự luận
III Xây dựng ma trận đề kiểm tra
Lập một bảng có hai chiều, một chiều là nội dung dạy hay mạch kiến thức cần đánh giá,một chiều là các cấp độ nhân thức của học sinh: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vậndụng cao
Trong mỗi ô là chuẩn kiến thức, kĩ năng chương trình cần đánh giá, tỉ lệ % số điểm, sốlượng câu hỏi và tổng số điểm của các câu hỏi
Số lượng câu hỏi của từng ô phụ thuộc vào mức độ quan trọng của chuẩn đánh giá,lượng thời giam làm bài kiểm tra và trọng số điểm quy định cho từng mạch kiến thức,từng cấp độ nhận thức
KHUNG MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA
Trang 8Cấp độ Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Cộng
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
- Số câu
- Số điểm
Chuẩn kiếnthức, kĩ năngcần kiểm tra
IV Viết đề kiểm tra từ ma trận
Dựa vào ma trận xây dựng đề kiểm tra có thế sử dụng hình thức tự luận, trăc nghiệmhoạc kết hợp cả hai hình thức
Mỗi câu kiểm tra có thể là một chuẩn và hơn một chuẩn, tùy vào nội dung của chuẩn cóthể tích hợp lại với nhau để biên soạn câu hỏi
Trong một câu hỏi có thể có một hoặc một vài mức độ nhận thức, tuy nhiên nên ghépcác mức độ nhận thức có cùng nội dung vào một câu hỏi và không nên ghép lớn hơn haimức độ nhận thức
Cho điểm từng câu trong đề kiểm tra: dựa vào ma trận để tính điểm cho các câu hỏikiểm tra Chý ý ở các câu hỏi ghép chuẩn hoặc ghép mức độ nhận thức thì cộng điểm củacác phần chuẩn ghép lại hoặc mức độ nhận thức thành điểm câu hỏi
Trang 9V Làm đáp án
VI Xem xét lại việc biên soạn đề kiểm tra
Sau khi biên soạn song đề kiểm tra cần xem xét lại việc biên soạn đề kiểm tra, gồm cácbước sau:
- Đối chiếu từng câu hỏi với hướng dẫn chấm và thang điểm, phát hiện những sai sót hoặcthiếu chính xác của đề và đáp án Sửa các từ ngữ, nội dung nếu thấy cần thiết để đảm bảotính chính xác khoa học
- Đối chiếu từng câu hỏi với ma trận đề, xem xét câu hỏi có phù hợp với chuẩn đánh giákhông? Số điểm có thích hợp không? Thời gian dự kiến có phù hợp không?
- Thử đề kiểm tra tiếp tục điều chỉnh cho phù hợp với mục tiêu, chuẩn chương trình và đốitượng học sinh(nếu có điều kiện)
- Hoàn thiện đề và hướng dẫn chấm, thang điểm
D MINH HỌA ĐỀ KIỂM TRA MÔN ĐỊA LÍ 10 CƠ BẢN
I Đề kiểm tra 1 tiết học kì 1
1 Mục tiêu kiểm tra
- Nhằm đánh giá học sinh về các mặt : Tư duy lôgic địa lý, biết phân tích tổng hợp cácthành phần địa lý, các mối liên hệ địa lý Nắm được một số quan hệ nhân quả giữa cáchiện tượng tự nhiên
- Để từ đó giúp cho giáo viên có thể định hướng đề ra những giải pháp hợp lý nhất trongcông tác giảng dạy ở quãng thời gian tiếp theo
- Nâng cao kỹ năng làm bài thi Vận dụng được kiến thức đã học để giải thích các vấn đề
- Cấu tạo thiênhà
-Khoảng cáchtrung bình từMặt Trời tớiTrái Đất
Nguyên nhângây ra sự luânphiên ngày, đêmHiện tượng mùa
Hiện tượngMặt Trời lênthiên đỉnhxảy ra ở khuvực nào
Trang 1019,8% 0,99điểm- % 0,66điểm- % 0,33
-Tác nhân gây raquá trình thổimòn
-Tác nhân củaquá trình phonghóa hóa học-Nguyên nhânsinh ra ngoại lực-Địa hào, địa lũy
là kết quả củavận động
-Những vùngkhí hậu khô hạn(hoang mạc, samạc) có quátrình phong hóa
lí học diễn ramạnh mẽ là do:
2,64 điểm
26,4%
3câu 0,99điểm- %
4câu 1,32 điểm
1câu 0,33 điểm- %
- Frong-Nguồn cungcấp nhiệt chủyếu cho khôngkhí ở tầng đốilưu
-Trên Trái Đất
có mấy khối khí-Hoạt động củagió đất và gióbiển
- Khí quyển
- VN có nhữngloại gió nào-Nhận định nào
sau đây không chính xác về khí
áp
-Nhận xétbảng số liệu-Nhiệt độkhông khíthay đổi theo
độ cao -Độ cao địahình ảnhhưởng đếnlượng mưathể hiện quacác đặc điểm-Thứ tự cácđới khí hậutrên Trái Đấttheo thứ tự
từ xích đạođến cực
-Khu vực nào
có nhiệt độtrung bình nămcao nhất trênTrái Đất
5,28
52.8%
9câu 2,97 điểm %
2câu 0,66điểm- %
4câu 1,32 điểm
1câu 0,33 điểm- %
Tổng số câu: 30
Tổng số điểm: 10
15 câu- 50%
5điểm8 câu 2,64điểm-
0,33điểm-6,6%
Trang 11Tỉ lệ% 26,4% 17%
4 Đề
Câu 1: Nguyên nhân gây ra hiện tượng sự luân phiên ngày, đêm là gì?
A Do dạng hình cầu của Trái Đất và chuyển động quay xung quanh Mặt Trời của Trái
Đất
B Do Trái Đất tự quay quanh trục và quay quanh Mặt Trời.
C Do dạng hình cầu của Trái Đất và chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất.
D Do dạng hình cầu của Trái Đất.
Câu 2: Theo quy định, nếu đi từ phía Tây sang phía Đông qua đường chuyển ngày quốc
tế thì:
A Lùi 1 ngày lịch B Tùy mỗi quốc gia.
C Không thay đổi lịch D Tăng 1 ngày lịch.
Câu 3: Cho bảng số liệu sau:
Nhiệt độ, lượng mưa các tháng trong năm của Hà Nội
Tháng I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
Nhiệt độ
(˚C) 16,7 17,2 19,9 23,6 27,2 28,8 28,6 28,2 27,2 24,6 21,2 18,1Lượng mưa
Nhận xét nào sau đây không đúng với bảng số liệu?
A Tháng VI có nhiệt độ cao nhất, tháng I có nhiệt độ thấp nhất.
B Chênh lệch lượng mưa và nhiệt độ giữa các tháng trong năm khá lớn.
C Biên độ nhiệt năm của Hà Nội là 11˚C.
D Mưa nhiều từ tháng V đến tháng X, mưa ít từ tháng XI đến tháng IV năm sau.
Câu 4: Thành phần cấu tạo của mỗi thiên hà gồm:
A Các ngôi sao, hành tinh, vệ tinh, sao chổi…
B Các thiên thể, khí, bụi và bức xạ điện từ.
C Các thiên thể, khí, bụi.
D Các hành tinh và các vệ tinh của nó.
Câu 5: Các khu áp cao thường có mưa ít hoặc không mưa do:
A Chỉ có không khí khô bốc lên cao.
B Không khí ẩm không bốc lên được, lại có gió thổi đi, không có gió thổi đến.
C Có ít gió thổi đến.
D Nằm sâu trong lục địa.
Câu 6: Lớp chiếm thể tích và khối lượng lớn nhất của Trái Đất là:
C Lớp vỏ Trái Đất D Không thể xác định được.
Câu 7: Gió Tây ôn đới có nguồn gốc từ:
Trang 12A Từ áp thấp xích đạo đến áp cao cận nhiệt đới.
B Từ áp thấp ôn đới đến áp cao cận nhiệt đới.
C Từ áp cao cận nhiệt đới về áp thấp ôn đới.
D Từ áp cao cận nhiệt đới về áp thấp xích đạo.
Câu 8: Nhận xét nào sau đây không đúng về sự phân bố nhiệt độ của không khí trên Trái
Đất?
A Đại dương có biên độ nhiệt năm lớn, lục địa có biên độ nhiệt năm nhỏ.
B Nhìn chung, càng lên vĩ độ cao, nhiệt độ trung bình năm càng giảm, biên độ nhiệt
năm càng lớn
C Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ cao địa hình.
D Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ dốc và hướng phơi của sườn núi.
Câu 9: Frông ôn đới là mặt ngăn cách giữa hai khối khí:
A Khối khí cực và khối khí ôn đới.
B Khối khí ôn đới và khối khí xích đạo.
C Khối khí chí tuyến và khối khí xích đạo.
D Khối khí ôn đới và khối khí chí tuyến.
Câu 10: Các dạng địa hình tiêu biểu được tạo thành do quá trình bồi tụ là:
A Cồn cát, bờ biển, đồng bằng châu thổ… B Các cột đá, nấm đá.
C Các ốc đảo D Khe rãnh xói mòn, phio.
Câu 11: Việt Nam chịu ảnh hưởng của các loại gió nào?
A Gió Mậu Dịch, gió mùa, gió biển, gió đất, gió phơn.
B Gió mùa, gió biển, gió đất, gió phơn.
C Gió Tây ôn đới, gió mùa, gió phơn.
D Gió Tây ôn đới, gió Mậu Dịch, gió biển, gió đất, gió phơn.
Câu 12: Nguồn cung cấp nhiệt chủ yếu cho không khí ở tầng đối lưu là:
A Nhiệt độ của các tầng khí quyển từ trên cao đưa xuống.
B Nhiệt của Mặt Đất được Mặt Trời đốt nóng.
C Nhiệt bên trong lòng đất.
D Bức xạ trực tiếp từ Mặt Trời được không khí tiếp nhận.
Câu 13: Tác nhân gây ra quá trình thổi mòn là gì?
A Gió B Băng hà C Nước chảy D Sóng biển Câu 14: Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ cao, cứ lên cao 1000m và xuống thấp
1000m, nhiệt độ thay đổi lần lượt là:
A Tăng 0,6˚C – Giảm 1˚C B Tăng 6˚C – Giảm 10˚C.
C Giảm 0,6˚C – Tăng 1˚C D Giảm 6˚C – Tăng 10˚C.
Câu 15: Tác nhân của quá trình phong hóa hóa học là gì?
A Tác động của sinh vật (vi khuẩn, nấm, rễ cây…)
Trang 13B Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, sự đóng băng của nước và sự kết tinh của các chất
muối sự va đập của sóng, gió, nước…
C Nước và các hợp chất hòa tan trong nước, khí cacbonic, ôxi, axit hữu cơ của sinh
vật thông qua các phản ứng hóa học
D Tác động ma sát và va đập của sóng, gió, nước chảy, hoạt động sản xuất của con
người
Câu 16: Khu vực nào có nhiệt độ trung bình năm cao nhất trên Trái Đất?
A Khu vực xích đạo B Khu vực chí tuyến.
C Khu vực ôn đới D Khu vực cực.
Câu 17: Những vùng khí hậu khô hạn (hoang mạc, sa mạc) có quá trình phong hóa lí học
diễn ra mạnh mẽ là do:
C Gió mạnh D Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Câu 18: Trên Trái Đất có mấy khối khí?
Câu 19: Nhận xét nào sau đây không đúng về hoạt động của gió đất, gió biển?
A Gió biển thổi ban ngày từ biển vào đất liền, gió đất thổi ban đêm từ đất liền ra biển.
B Hình thành ở vùng ven biển, thay đổi hướng theo ngày và đêm.
C Gió biển thổi ban đêm từ đất liền ra biển, gió đất thổi ban ngày từ biển và đất liền.
D Nguyên nhân hình thành gió biển, gió đất do sự hấp thụ nhiệt độ khác nhau của mặt
đất và nước giữa ngày và đêm
Câu 20: Khoảng cách trung bình từ Mặt Trời tới Trái Đất là:
A 196,4 triệu km B 149,6 km C 149,6 triệu km D 149,6 nghìn km.
Câu 21: Nhận xét nào sau đây không đúng về hiện tượng các mùa?
A Mùa là một phần thời gian của năm nhưng có những đặc điểm riêng về thời tiết và
khí hậu
B Nguyên nhân sinh ra mùa là do trục Trái Đất nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo và
không đổi phương trong suốt quá trình chuyển động nên có thời kì bán cầu Bắc ngả vêphía Mặt Trời, có thời kì bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời
C Một năm chia làm 4 mùa, mùa ở hai bán cầu trái ngược nhau.
D Các nước ở bán cầu Nam lấy 4 ngày 21/3, 22/6,23/9 và 22/12 là 4 ngày bắt đầu của
4 mùa: xuân, hạ, thu, đông
Câu 22: Gió phơn là gió:
A Gió mát ẩm thổi tới một dãy núi, bị chặn lại đẩy lên cao gặp nhiệt độ thấp gây ra
mưa, sang sườn khuất gió trở nên khô nóng
B Từ trên cao thổi xuống thấp nên nhiệt độ tăng dần theo tiêu chuẩn giảm độ cao
Trang 14C Từ thung lũng thổi lên sườn núi vào ban ngày và từ sườn núi thổi xuống thung lũng
sườn bên kia vào ban đêm
D Gây ra bởi sự chênh lệch khí áp giữa 2 bên sườn núi.
Câu 23: Nguyên nhân sinh ra ngoại lực là:
A Do sự di chuyển của vật chất trong lớp Manti.
B Động đất, núi lửa, sóng thần….
C Vận động kiến tạo.
D Năng lượng của bức xạ Mặt Trời.
Câu 24: Độ cao địa hình ảnh hưởng đến lượng mưa thể hiện qua các đặc điểm:
A Cùng sườn đón gió, càng lên cao lượng mưa càng tăng.
B Trên đỉnh núi thường mưa nhiều hơn so với sườn núi và chân núi.
C Càng lên cao lượng mưa càng giảm.
D Cùng sườn đón gió, càng lên cao lượng mưa càng tăng, đến một độ cao nhất định sẽ
không còn mưa
Câu 25: Khí quyển là:
A Quyển chứa toàn bộ các chất khí trên Trái Đất.
B Khoảng không gian bao quanh Trái Đất.
C Lớp không khí nằm trên bề mặt Trái Đất đến độ cao 500m.
D Là lớp không khí bao quanh Trái Đất, thường xuyên chịu ảnh hưởng của Vũ Trụ,
trước hết là Mặt Trời
Câu 26: Nhận định nào sau đây không chính xác về khí áp?
A Trên Trái Đất có 7 đai khí áp chính.
B Các đai khí áp phân bố liên tục theo các vĩ tuyến.
C Gió thường xuất phát từ các khu áp cao.
D Hai đai áp cao được ngăn cách với nhau bởi một đai áp thấp.
Câu 27: Địa hào, địa lũy là kết quả của vận động
A Theo phương thẳng đứng ở vùng có đá cứng.
B Theo phương nằm ngang ở vùng đá cứng
C Theo phương thẳng đứng.
D Theo phương nằm ngang
Câu 28: Hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh xảy ra ở khu vực nào?
A Khu vực xích đạo.
B Khu vực nội chí tuyến.
C Khu vực từ xích đạo đến đường chí tuyến Bắc.
D Khu vực từ xích đạo đến đướng chí tuyến Nam.
Câu 29: Phương pháp kí hiệu thường dùng để thể hiện các đối tượng nào?
A Sự di chuyển của các hiện tượng tự nhiên và kinh tế - xã hội.
Trang 15B Các đối tượng phân bố phân tán, lẻ tẻ.
C Các đối tượng phân theo những điểm cụ thể.
D Giá trị tổng cộng của một hiện tượng địa lí trên một đơn vị lãnh thổ nhất định.
Câu 30: Thứ tự các đới khí hậu trên Trái Đất theo thứ tự từ xích đạo đến cực là:
A Đới khí hậu cực, đới khí hậu cận cực, đới khí hậu ôn đới, đới khí hậu cận nhiệt, đới
khí hậu nhiệt đới, đới khí hậu cận xích đạo, đới khí hậu xích đạo
B Đới khí hậu xích đạo, đới khí hậu cận xích đạo, đới khí hậu nhiệt đới, đới khí hậu
cận nhiệt, đới khí hậu ôn đới, đới khí hậu cận cực, đới khí hậu cực
C Đới khí hậu cận xích đạo, đới khí hậu xích đạo, đới khí hậu cận nhiệt, đới khí hậu
nhiệt đới, đới khí hậu ôn đới, đới khí hậu cận cực, đới khí hậu cực
D Đới khí hậu xích đạo, đới khí hậu cận xích đạo, đới khí hậu cận nhiệt, đới khí hậu
nhiệt đới, đới khí hậu cận cực, đới khí hậu cực, đới khí hậu ôn đới
- Nhằm giúp học sinh nâng cao kỹ năng làm bài, vận dụng kiến thức đã học để giải thíchcác vấn đề có liên quan
Trang 16-Khái niệm thạch quyển-Khái niệm ngoại lực-Giới hạn của sinh quyển-KN sóng biển
-Đặc điểm gió mậu dịch
- Phân bố mưa theo vĩ độ
Giới hạn củađới nóng
Số điểm 7 câu TN
2,33
1 câu TN 0,33
Dân số Nêu đặc điểm của đô thị
hóa và ảnh hưởng tíchcực của đô thị hóa đếnphát triển kinh tế - xãhội
-Cơ cấu sinhhọc, cơ cấutheo độ tuổicủa dân số
- nhận xét bảng
số liệu
- Vẽ biểu đồ sosánh dân sốnam và dân số
nữ của nước ta
- Nhận xét sựthay đổi dân sốnam và dân số
nữ của nước ta
Nhân tốnào ảnhhưởngquyết địnhđến phân
bố dân cưthế giới Vìsao?
Số điểm 1 câu TL
1,0
5 câu TN 1,67
1 câu TL 3,0
1 câu TL 1,0
4 Đề thi
Phần trắc nghiệm (5,0 điểm)
Câu 1: Cơ cấu sinh học bao gồm
A cơ cấu dân số già, cơ cấu dân số trẻ, cơ cấu dân số vàng.
B cơ cấu dân số già, cơ cấu dân số trẻ.
Trang 17C cơ cấu dân số theo giới, cơ cấu dân số theo độ tuổi.
D cơ cấu dân số theo trình độ văn hóa, cơ cấu dân số theo lao động.
Câu 2: Thực vật có ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố động vật chủ yếu là do
A thực vật là nguồn cung cấp thức ăn cho nhiều loài động vật.
B thực vật là nơi cư trú của nhiều loài động vật.
C sự phát triển thực vật làm thay đổi môi trường sống của động vật.
D sự phát tán một số loài thực vật mang theo một số loài động vật nhỏ.
Câu 3: Thạch quyển bao gồm
A bộ phận vỏ lục địa và vỏ đại dương.
B lớp vỏ Trái Đất.
C tầng badan, tầng trầm tích, tầng granit.
D phần trên của lớp Manti và lớp vỏ Trái Đất.
Câu 4: Ngoại lực là
A lực phát sinh từ bên trong Trái Đất.
B lực phát sinh từ bên ngoài, trên bề mặt Trái Đất.
C lực phát sinh từ lớp vỏ Trái Đất.
D lực phát sinh từ các thiên thể trong Hệ Mặt Trời.
Câu 5: Khối khí có đặc điểm “rất nóng” là
A khối khí chí tuyến B khối khí cực.
C khối khí ôn đới D khối khí xích đạo.
Câu 6: Giới hạn trên của sinh quyển là
A đỉnh của tầng đối lưu (ở Xích đạo là 16 km, ở cực khoảng 8 km).
B nơi tiếp giáp lớp ô dôn của khí quyển (22 km).
C đỉnh của tầng đối lưu (50 km).
D đỉnh của tầng giữa (80 km).
Câu 7: Sóng biển là
A hình thức dao động của nước biển theo chiều ngang.
B sự di chuyển của các khối nước biển theo các hướng khác nhau.
C hình thức dao động của nước biển theo chiều thẳng đứng.
D sự chuyển động của nước biển từ ngoài khơi xô vào bờ.
Câu 8: Cho bảng số liệu sau
SỐ DÂN TRÊN THẾ GIỚI QUA CÁC NĂM (Đơn vị: tỉ người)
Năm 1804 1927 1959 1974 1987 1999 2011 2025
(dự kiến)
Nhận xét nào sau đây đúng?
A Thời gian để dân số tăng thêm 1 tỉ người ngày càng giảm.
Trang 18B Thời gian để dân số tăng thêm 1 tỉ người luôn bằng nhau.
C Thời gian để dân số tăng thêm 1 tỉ người ngày càng tăng.
D Thời gian để dân số tăng thêm 1 tỉ người tăng theo cấp số nhân.
Câu 9: Mùa nào trong năm có ngày dài hơn đêm và xu hướng ngày càng dài ra, đêm càng
ngắn lại?
A Mùa đông B Mùa thu C Mùa xuân D Mùa hạ Câu 10: Gió Mậu Dịch là loại gió
A thổi từ các khu áp cao cận nhiệt đới về phía áp thấp ôn đới.
B thổi từ khu vực ôn đới về khu vực cận nhiệt đới.
C thổi từ các khu áp cao cận nhiệt đới về Xích đạo.
D thổi từ Xích đạo về khu vực cận nhiệt đới.
Câu 11: Trên bề mặt Trái Đất, theo chiều vĩ tuyến, nơi có lượng mưa ít nhất là
A vùng ôn đới B vùng chí tuyến C vùng cực D vùng Xích đạo.
Câu 12: Phương pháp chấm điểm được dùng để thể hiện các đối tượng địa lí có đặc điểm
A phân bố theo luồng di chuyển B phân bố thành vùng.
C phân bố theo những điểm cụ thể D phân bố phân tán lẻ tẻ.
Câu 13: Dải Ngân hà là
A tên gọi khác của Hệ Mặt Trời.
B một tập hợp của Thiên hà trong Vũ Trụ.
C dải sáng trong Vũ Trụ, gồm vô số các ngôi sao tập hợp lại.
D Thiên hà chứa Mặt Trời và các hành tinh của nó.
Câu 14: Cơ cấu dân số thể hiện được tình hình sinh, tử, tuổi thọ, khả năng phát triển dân
số và nguồn lao động của một quốc gia là
A cơ cấu dân số theo lao động B cơ cấu dân số theo độ tuổi.
C cơ cấu dân số theo giới D cơ cấu dân số theo trình độ văn hóa Câu 15: Cho bảng số liệu
PHÂN BỐ DÂN CƯ CỦA CÁC KHU VỰC TRÊN THẾ GIỚI NĂM 2015
(Đơn vị: người/km²)
Trang 19Nhận xét nào sau đây đúng?
A Phân bố dân cư không đều trong không gian.
B Dân cư phân bố rất đều giữa các khu vực.
C Khu vực Trung – Nam Á có mật độ dân số lớn nhất.
D Châu Phi có mật độ dân số thấp nhất thế giới.
Phần tự luận (5,0 điểm)
Câu 16 (2,0 điểm)
a Nêu đặc điểm của đô thị hóa và ảnh hưởng tích cực của đô thị hóa đến phát triển kinh tế
- xã hội
b Nhân tố nào ảnh hưởng quyết định đến sự phân bố dân cư trên thế giới Vì sao?
Câu 17 (3,0 điểm) Cho bảng số liệu:
DÂN SỐ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1995 – 2010 (Đơn vị: triệu người)
a Nêu đặc điểm của đô thị hóa và ảnh hưởng tích cực của đô thị
hóa đến phát triển kinh tế - xã hội.
1,0
- Đặc điểm đô thị hóa:
+ Dân cư thành thị có xu hướng tăng nhanh 0,25 + Dân cư tập trung vào các thành phố lớn và cực lớn 0,25 + Phổ biến rộng rãi lối sống thành thị 0,25
- Ảnh hưởng tích cực của đô thị hóa: đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng
kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động, thay đổi phân
bố dân cư và lao động…
0,25
Trang 20b Nhân tố nào ảnh hưởng quyết định đến sự phân bố dân cư
trên thế giới Vì sao?
1,0
- Nhân tố mang tính quyết định là trình độ phát triển của lực lượng
sản xuất và tính chất của nền kinh tế
0,5
- Vì:
+ Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất: lực lượng sản xuất
làm thay đổi phân bố dân cư trên thế giới Ngày nay, nhiều trung tâm
công nghiệp mọc lên ở những vùng băng giá, núi cao, hoang mạc đã
thu hút dân cư từ nơi khác đến
0,25
+Tính chất của nền kinh tế: nơi diễn ra hoạt động công nghiệp,
dịch vụ dân cư đông đúc hơn so với nông nghiệp Trong công nghiệp
mật độ dân cư cao hay thấp tùy theo tính chất từng ngành Trong
nông nghiệp, trồng trọt lại có mật độ cao hơn chăn nuôi
Biểu đồ cột ghép (biểu đồ khác không cho điểm)
Yêu cầu: chính xác, đầy đủ, đẹp (nếu thiếu hoặc sai mỗi yếu tố trừ
0,25 điểm)
2,0
- Số dân nam và số dân nữ của nước ta liên tục tăng (số dân nam
tăng 1,2 lần; số dân nữ tăng 1,19 lần)
0,5
III Đề kiểm tra 1 tiết học kì 2
1 Mục đích kiểm tra
- Đánh giá kết quả học tập của học sinh sau khi học phần công nghiệp
- Đánh giá kỹ năng về vẽ và nhận xét biểu đồ
- Đánh giá thái độ nhằm giáo dục học sinh sau khi học xong phần công nghiệp có ý thứcgóp phần phát triển công nghiệp của địa phương cũng như nước nhà
- Thông qua bài kiểm tra rút kinh nghiệm trong giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượngcuối năm
2 Hình thức kiểm tra
Kết hợp tự luận và trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn
Trang 21Tỉ lệ tự luận 20%; trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn 80%
(Trong đó Nhận biết 9 câu Trắc nghiệm: 3.6 điểm
Thông hiểu 8 câu Trắc nghiệm: 3.2 điểm
Vận dụng 1 câu Tự luận: 2.0 điểm
Vận dụng cao 3 câu Trắc nghiệm: 1.2 điểm)
- Phân bố ngànhcông nghiệp nănglượng
- Đặc điểm của
nghiệp điện tử, tinhọc; sản xuất hàngtiêu dùng
- Đặc điểm củađiểm công nghiệp
-Phân bố sản xuất và thịtrường tiêu thụ của dệtmay
- Nguyên nhân phân bốcủa ngành công nghiệpthực phẩm
- Vai trò của ngành côngnghiệp điện tử, tin học
- sự phát triển và phân bốcủa ngành công nghiệpđiện
-Kỹ năng
vẽ biểu
đồ vànhận xét
- Nhân tố quantrọng nhất ảnhhưởng đến pháttriển và phân bốcông nghiệp
- So sánh đặcđiểm của sản xuấtnông nghiệp vàcông nghiệp
- Ảnh hưởng củakhaóng sản đếncông nghiệp
1,0 điểm 3,6 điểm/9 câu