Một số giải pháp dạy toán tỉ số phần trăm và hướng mở rộng gắn với thực tế

Mã số- Tên sáng kiến: "Một số giải pháp dạy Toán tỉ số phần trăm và hướng mở rộng gắn với thực tế " - Lĩnh vực áp dụng: Kĩ năng giải toán về tỉ số phần trăm cho học sinh lớp 5 bậc Tiể

Mã số

- Tên sáng kiến: "Một số giải pháp dạy Toán tỉ số phần trăm và hướng

mở rộng gắn với thực tế "

- Lĩnh vực áp dụng: Kĩ năng giải toán về tỉ số phần trăm cho học sinh

lớp 5 bậc Tiểu học.

- Họ tên tác giả: NGUYỄN THỊ THẮM

- Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Thanh Lãng A – TT Thanh Lãng – huyện

Bình Xuyên – tỉnh Vĩnh Phúc.

Bình Xuyên, tháng 01/2019

Họ tên, chữ ký người chấm điểm Điểm Mã số

Người số 1:………

Người số 2:………

- Tên sáng kiến: "Một số giải pháp dạy Toán tỉ số phần trăm và

hướng mở rộng gắn với thực tế "

- Lĩnh vực áp dụng: Kĩ năng giải toán về tỉ số phần trăm cho học sinh

lớp 5 bậc Tiểu học

- Mô tả sáng kiến:

Chương trình môn toán lớp 5 là một bộ phận quan trọng của chương

trình môn toán ở bậc Tiểu học Một trong 5 nội dung chương trình cơ

bản của toán 5 thì nội dung về Giải toán có lời văn chiếm một thời

lượng lớn Trong đó mảng kiến thức giải toán về tỉ số phần trăm là

một dạng toán khó, trừu tượng, đa dạng và chương trình rộng Thế

nhưng thời lượng dành cho phần này lại quá ít, chỉ 8 tiết vừa hình

thành kiến thức mới vừa luyện tập

Dạy - học về “Tỉ số phần trăm” và “Giải toán về tỉ số phần trăm”

không chỉ củng cố các kiến thức toán học có liên quan mà còn giúp

học sinh gắn học với hành, gắn nhà trường với thực tế cuộc sống lao

động và sản xuất của xã hội Qua việc học các bài toán về Tỉ số phần

trăm, học sinh có hiểu biết thêm về thực tế, vận dụng được vào việc

tính toán trong thực tế như: Tính tỉ số phần trăm các loại học sinh

(theo giới tính hoặc theo xếp loại học lực, ) trong lớp mình học, trong

nhà trường; tính tiền vốn, tiền lãi khi mua bán hàng hoá hay khi gửi

tiền tiết kiệm; tính sản phẩm làm được theo kế hoạch dự định, v v

Đồng thời rèn luyện những phẩm chất không thể thiếu của người lao

động đối với học sinh Tiểu học Để tìm ra phương pháp dạy - học về

Tỉ số phần trăm và Giải toán về tỉ số phần trăm sao cho phù hợp,

không lúng túng khi giáo viên truyền đạt, không đơn điệu, nhàm chán,

hiểu bài một cách mơ hồ khi học sinh học bài là một việc làm khó

Làm thế nào để các em nhìn ra dạng toán, đưa về bài toán cơ bản hay

một số bài toán khác có liên quan đến tỉ số phần trăm và giải được?

Đó là câu hỏi khó – Tôi phải trăn trở và suy nghĩ…Cuối cùng tôi đã

tìm ra một hướng đi, một giải pháp vận dụng vào thực tế của lớp mình

và đã thu được kết quả khả quan Tôi mạnh dạn đưa ra kinh nghiệm

của bản thân: "Một số giải pháp dạy Toán tỉ số phần trăm và hướng

mở rộng gắn với thực tế "

1.Giải pháp 1: Đọc kĩ đề bằng hoạt động trò chơi với dạng Toán

tỉ số phần trăm.

Khi giải một bài Toán, khâu then chốt quan trọng là đọc kĩ đề

bài, bởi nếu không đọc kĩ đề bài thì học sinh dù có giỏi đến đâu đôi

khi cũng sẽ bị hiểu sai lệch yêu cầu và cách làm bài Trò chơi học tập

là một hoạt động mà các em hứng thú nhất Các trò chơi lí thú và bổ

ích phù hợp với nhận thức của các em Thông qua các trò chơi sẽ giúp

các em hiểu đề bài nhanh hơn, khắc sâu một cách vững chắc, tạo cho

các em niềm say mê, hứng thú trong học tập

Khi chúng ta đưa ra các trò chơi một cách thường xuyên, khoa học

thì chắc chắn chất lượng dạy học sẽ đạt hiệu quả cao, phát huy tính

tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học Việc phân tích đề

bài qua tổ chức trò chơi mang lại lợi ích thiết thực cho học sinh nhằm

thực hiện hai phương diện: Tinh thần và phát triển tư duy vừa sức, phù

hợp với tâm lí học sinh tiểu học Để đạt được hiệu quả tốt nhất đó là

gây cho học sinh hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui bằng cách

lôi cuốn các em vào những trò chơi toán học hấp dẫn, phù hợp với

trình độ nhận thức

Do vậy tôi thường cho học sinh nắm chắc và hiểu kĩ đề qua hoạt

động trò chơi Ví dụ một số trò chơi như:

*Trò chơi “ Thử tài ghi nhớ”

*Ví dụ:

Bài toán:: Trong dịp tết trường em dự định trồng 800 cây lấy gỗ,

nhưng trường đã trồng được 1200 cây Hỏi trường đó thực hiện được

bao nhiêu phần trăm và vượt mức bao nhiêu phần trăm?

Cách thực hiện:

Với trò chơi này tôi chia lớp thành 3 nhóm theo 3 dãy lớp

Mời 3 bạn đại diện cho 3 nhóm lên đọc thầm và ghi nhớ đề bài

Sau đó lần lượt truyền lại nội dung đề bài toán đó cho các bạn trong

nhóm mình (bằng cách nói thầm) Người cuối cùng của nhóm sẽ là

người lên đọc đề bài GV nhận xét nhóm nào nêu đúng đề bài, nhóm

đó là nhóm thắng cuộc

*Trò chơi “ Sắm vai”:

Bài toán: Một thư viện có 6 000 quyển sách Cứ sau mỗi năm số

sách thư viện lại tăng thêm 20% (so với năm trước) Hỏi sau hai năm

thư viện có tất cả bao nhiêu quyển sách?

Cách thực hiện:

HS 1: Đeo trước ngực một bảng có ghi: “Thư viện 6000 quyển

sách, mỗi năm tăng thêm 20%” và giới thiệu: “Mình là một thư viện,

mình có 6000 quyển sách Các bạn ạ! Cứ mỗi một năm mình lại mua

bổ sung cho thư viện 20% số sách so với năm học trước Theo các bạn

sau hai năm thư viện của mình có bao nhiêu quyển sách?”

Thay vì cách đọc đề và phân tích đề thông thường, tôi mạnh dạn áp

dụng giải pháp trò chơi vào đọc và phân tích đề Với cách làm như

trên tôi tin học sinh sẽ có hứng thú ngay từ bước đầu tiên của việc giải

quyết một bài toán Qua đó các em còn tiếp thu bài một cách tự nhiên,

không dập khuôn, áp đặt

2 Giải pháp 2: Rèn trí thông minh cho học sinh khi giải bài toán tỉ số phần trăm giải bằng nhiều cách.

Trong quá trình học và giải Toán tỉ số phần trăm, bản thân tôi nhận

thấy việc giải toán và tìm thêm các cách giải, lời giải khác ta gặp được

nhiều điều thú vị Ngay khi lời giải mà ta tìm được là tốt rồi thì việc

suy nghĩ tìm tòi ra một lời giải khác vẫn có lợi hơn, nó giúp ta xác

nhận được vấn đề ( bài toán ) đó để tăng thêm tính thuyết phục và

khẳng định rằng vấn đề đó đúng

Việc tìm ra nhiều cách giải khác giúp học sinh rèn luyện kĩ năng

giải toán, khả năng suy luận khi giải quyết một vấn đề theo nhiều cách

khác nhau trong những tình huống khác nhau Qua đó giúp học sinh

tìm ra được cách giải hay và ngắn gọn nhất cho bài toán Từ đó rèn

luyện cho học sinh tính kiên trì, sáng tạo trong học tập và dần hoàn

thiện được phương pháp giải Toán cho bản thân và có thể vận dụng tốt

và việc xử lí các tình huống xảy ra trong cuộc sống

Ví dụ : Sản lượng của khu vực A hơn khu vực B là 26% mặc dù

diện tích của khu vực A chỉ lớn hơn khu vực B là 5% Hỏi năng suất

thu hoạch của khu vực A nhiều hơn khu vực B là mấy phần trăm?

Phân tích: Muốn biết năng suất thu hoạch của khu vực A nhiều

hơn khu vực B là mấy phần trăm ta phải luôn coi B là 100% để tính A

hoặc coi B là 1 để đưa về số thập phân

Từ cách tính: Năng suất = Sản lượng : Diện tích

Ta có cách giải như sau:

Cách 1: Giả sử sản lượng lúa của khu vực B là 100 tấn trên điện

tích là 10 ha thì năng suất khu vực B là:

100 : 10 = 10 ( tấn/ ha)

Khi đó sản lượng lúa của khu vực A là:

100 + 26 = 126 (tấn)

Diện tích của khu vực A là:

10 + 0,5 =10,5 (ha)

Do đó năng suất của khu vực A là:

126 : 10,5 = 12 ( tấn/ ha)

Năng suất khu vực A hơn năng suất khu vực B là:

12 – 10 = 2( tấn/ ha)

Tỉ số phần trăm của năng suất của khu vực A hơn khu

vực B là:

2 : 10 = 0,2 = 20 %

Đáp số: 20 %

Cách 2: Coi sản lượng lúa của khu vực B là 1 đơn vị khối lượng và

coi diện tích là 1 đơn vị diện tích thì năng suất của khu vực B là 1

Khi đó sản lượng lúa của khu vực A là:

1 + 0,26 = 1,26

Diện tích của khu vực A là:

1 + 0,05 = 1,05

Do đó năng suất của khu vực A là:

1,26 : 1,05 = 1,2

Vì 1,2 = 120% nên năng suất của khu vực A hơn năng suất của khu

vực B là:

120% - 100% = 20%

Đáp số: 20 %

Cách 3:

Coi sản lượng khu vực B là 100% thì sản lượng khu vực A

là:

100% + 26% = 126%

Coi diện tích khu vực B là 100% thì diện tích khu vực A là:

100% + 5% = 105%

Năng suất khu vực A là:

126 : 105 = 120%

Năng suất khu vực A nhiều hơn năng suất khu vực B là:

120% - 100% = 20%

Đáp số: 20%

Với cách làm này học sinh phát huy được hết khả năng của mình,

đồng thời các em rất hào hứng và luôn cố gắng để tìm ra các cách giải

quyết khác nhau cho một bài toán Từ đó học sinh có thể tự ghi nhớ

được cách làm mà các em thấy dễ hiểu nhất, một cách tự nhiên Đồng

thời học sinh cũng thấy rằng môn Toán không cứng nhắc, dập khuôn

như các em nghĩ mà nó cũng rất thú vị, giúp cho các em say mê học

Toán, có tinh thần khám phá môn học

3 Giải pháp 3: Vận dụng vào thực tế cuộc sống.

Toán học nói chung và dạng Toán tỉ số phần trăm nói riêng rất

quan trọng trong thực tế Toán tỉ số phần trăm rất hữu dụng và hiện

diện xung quanh chúng ta mà đôi khi ta không ngờ tới Để giúp học

sinh hiểu và gắn dạng toán mang tính trừu tượng này với thực tế tôi

Nếu đầu bếp không hiểu tỉ lệ giữa các nguyên liệu phải dùng với nhau

thì liệu món ăn của họ có ngon? Những vật liệu xây dựng như xi

măng, cát, sỏi…để tạo được ra một hỗn hợp dạng sệt dùng để xây

tường, làm bê tông…cũng cần một tỉ lệ nhất định Tính tiền lãi gửi

trong ngân hàng cho người thân Âm nhạc cũng dựa vào tỉ lệ, một bản

nhạc hay cần sự kết hợp nhịp nhàng, hài hòa của nhịp, phách, cao độ,

nốt…

Hiểu tỉ số phần trăm là một kiến thức nền tảng trong Toán học

Càng học nhiều, biết nhiều ứng dụng của nó thì ta lại càng thu được

nhiều lợi ích và hiểu được những gì đang diễn ra xung quanh Qua đó

học sinh tiếp thu được bài một cách tự nhiên và ghi sâu vào trong tâm

trí

- Về khả năng áp dụng của sáng kiến:

Tất cả khối lớp 5 đều áp dụng đạt hiệu quả cao tại trường Tiểu

học Thanh Lãng A Các giải pháp trong sáng kiến này có thể áp dụng

và nhân rộng trong các trường Tiểu học Các biện pháp mang lại lợi

ích thiết thực:

Khi áp dụng những biện pháp nêu trên trong quá trình giảng dạy

dạng Toán tỉ số phần trăm cho học sinh, tôi thấy học sinh có hứng thú,

tiếp thu bài một cách tự nhiên hơn Tất cả các em đều hăng say tìm

hiểu và mở rộng thêm các cách làm khác nhau, phát huy trí tưởng

tượng, óc sáng tạo cho học sinh Giúp học sinh tự tin hoàn thiện nhân

cách phát triển toàn diện

- Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của

Nhà trường:

+ Khi chưa áp dụng sáng kiến: Giáo viên dạy giải toán tỉ số phần

trăm cho học sinh theo cách thông thường một cách khô khan, trừu

tượng, dập khuôn Dẫn đến việc học dạng toán này học sinh cảm thấy

nhàm chán, khó hiểu, không có hứng thú

+ Từ khi áp dụng sáng kiến: Làm giảm sự trừu tượng của toán tỉ số

Học sinh có hứng thú, phát huy óc sáng tạo, giúp học sinh thấy được

môn Toán không khô khan, nhàm chán mà rất thú vị, giúp cho các em

say mê học Toán, có tinh thần khám phá môn học Qua đó giáo viên

hiểu được dạy học phải gắn với thực tế để học sinh biết vận dụng và

biết tự đánh giá kết quả học tập của mình Phụ huynh tự hào vì sự áp

dụng Toán học và thực tế cuộc sống của con em mình, đồng thời tin

tưởng vào thầy cô cũng như nhà trường

Trên đây chỉ là sự trải nghiệm và vận dụng của bản thân, kính

mong sự góp ý tận tình, thẳng thắn của đồng nghiệp và các nhà quản

lý giáo dục để bản thân có nhiều thành công trong sự đổi mới phương

pháp dạy học Tôi xin chân thành cảm ơn!

- Các thông tin cần được bảo mật: Không

d) Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

- Đối với đội ngũ giáo viên: Người giáo viên phải tích cực, nhiệt tình,

kiên trì, chịu khó, thường xuyên trao đổi kinh nghiệm; có phương

pháp khoa học

- Đối với học sinh: Tự rèn luyện tính kiên trì, chịu khó tìm hiểu, vận

dụng các bài toán về tỉ số phần trăm trong thực tế

- Đối với nhà trường, gia đình và các đoàn thể: Trang bị đầy đủ đồ

dùng, thiết bị dạy và học

đ) Về khả năng áp dụng của sáng kiến: Trong các trường Tiểu

học

Tôi làm đơn này trân trọng đề nghị Hội đồng sáng kiến xem xét

và công nhận sáng kiến Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong

đơn là trung thực, đúng sự thật, không xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

của người khác và hoàn toàn chịu trách nhiệm về thông tin đã nêu

trong đơn