Chính vì lẽ đó tôi đã lựa chọn " Một số biện pháp phát huy sự hứng thú,tính tích cực của học sinh trong dạy môn luyện từ và câu ở lớp 4+5 Một là: đổi mới phương pháp dạy của giáo viên bằ
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
HỒ SƠ XÉT CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
- Tên sáng kiến: "Biện pháp phát huy sự hứng thú, tính tích cực của học sinh trong dạy môn Luyện từ và câu ở lớp 4+5 "
- Tác giả: ĐÀO THỊ THANH THU
- Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Gia Khánh A
- Chức vụ: Giáo viên
- Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ
Bình Xuyên, Tháng 01 /2019
Trang 2Mẫu số 01
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện Bình Xuyên.
a) Tác giả sáng kiến: Đào Thị Thanh Thu
- Ngày tháng năm sinh: 30/12/1990 - Nữ
- Đơn vị công tác: Trường tiểu học Gia Khánh A
- Chức danh: Giáo viên tiểu học
+ Môn Tiếng việt lớp 4+5 bậc tiểu học
+ Học sinh khối 4+5 trường tiểu học Gia Khánh A
+ Đội ngũ giáo viên các khối trong nhà trường
Mô tả sáng kiến:
+ Về nội dung của sáng kiến:
Có thể khẳng định rằng quá trình Giáo dục đem lại cho con người
sự hiểu biết, vốn sống, vốn kiến thức phong phú,làm hành trang giúpchúng ta bước vào cuộc sống Mục đích của giáo dục chính là làm chohọc sinh hứng thú, thích hoạt động để từ đó say sưa học tập Có thể nóirằng hứng thú học tập là động lực thúc đẩyquá trình dạy học đồng thờigóp phần nâng cao chất lượng giờ dạy
Hứng thú được bắt đầu từ nhu cầu mà ra Bởi vì để tồn tại và pháttriển thì cá nhân phải biết đòi hỏi ở môi trường xung quanh những cáicần thiết không thể thiếu Sự đòi hỏi ấy được gọi là nhu cầu Nhu cầubiểu lộ sự gắn bó của cá nhân đối với thế giới xung quanh và sự phụthuộc của cá nhân vào thế giới đó
Hứng thú học tập chính là nhu cầu của cá nhân đối với môn học Cánhân học sinh có thích học môn đó hay không? có chú ý nghe giảng haykhông? Đó chính là biểu hiện minh chứng rằng: học sinh có hứng thúvới môn học này hay không? Hứng thú có ảnh hưởng tích cực tới kếtquả học tập của học sinh Nếu học sinh thực sự yêu thích môn học, chămchú nghiên cứu học tập, nghĩa là có hứng thú với môn học thì nhất địnhkết quả môn học đó sẽ cao, sẽ tốt Qua việc tìm hiểu thực trạng hứng thúhọc tập tôi thấy rằng: hứng thú học tập có tác dụng tích cực đối với kếtquả học tập của học sinh Không có hứng thú học tập thì không thể cókết qủa cao Chúng ta thấy chỉ ngay những câu trả lời hồn nhiên, trẻ connhưng đằng sau câu trả lời ấy, mỗi chúng ta phải quan tâm rằng: Vì sao
Trang 3học sinh lại thích học môn đó? Trong các môn học bậc tiểu học, phần đahọc sinh chưa hứng thú học môn Tiếng Việt nhất là phần luyện từ vàcâu Có thể đây là phân môn khó, kiến thức đa dạng phong phú được coi
là lý do khách quan mà các em chưa hứng thú học tập Lý do cơ bản có
lẽ thuộc về cách dạy của người thầy Thầy chưa truyền cảm hứng cho
HS trong giờ học; chưa phát huy được tính sáng tạo của người học quađổi mới cách dạy, cách học
Chính vì lẽ đó tôi đã lựa chọn " Một số biện pháp phát huy sự hứng thú,tính tích cực của học sinh trong dạy môn luyện từ và câu ở lớp 4+5
Một là: đổi mới phương pháp dạy của giáo viên bằng cách tổ chức cho HS tự học, tự chiếm lĩnh kiến thức qua bài học.
Phương pháp giảng dạy của giáo viên là rất quan trọng Giáo viênphải biết tổ chức hoạt động học tập cho học sinh một cách sỏng tạo Cóthể tầm nhận thức sâu xa của các em chưa có,các em chưa thực sự hiểuhết được môn học là rất cần thiết, nhưng phần nào các em đó thấy đượcmôn luyện từ và câu giúp các em hiểu sâu hơn về vốn từ, cách dùng từtrong văn cảnh hướng tới sự lĩnh hội tri thức,cũng như phương pháp đểđạt tri thức đó.Để làm tốt, giáo viên cần biết cách tổ chức giờ dạy đểhọc sinh chủ động, tích cực tiếp nhận kiến thức sau mỗi bài học,luôn đổimới phương pháp trong giảng dạy bằng các phương pháp dạy học tích
cực đó là: Phương pháp giao tiếp, phương pháp trò chơi, phương pháp sắm vai với mục đích" kích thích được hứng thú để các em độc lập tìm
tòi và chiếm lĩnh kiến thức
Giáo viên phải nghiên cứu kĩ bài để lường trước những tình huống phátsinh nhằm giúp các em tìm tòi, khám phá bài học.Thông qua tài liệu,căn cứ vào trình độ học sinh của lớp mình, Giáo viên chủ động thay thế,
bổ sung hoặc điều chỉnh số lượng bài tập, thay đổi câu hỏi sao cho ngắngọn, đơn giản phù hợp từng đối tượng HS trong lớp.Muốn làm được điều
đó, giáo viên phải nắm được trình độ cụ thể của học sinh, hiểu được cácyêu cầu,chỉ dẫn hoạt động của tài liệu để kịp thời có những thay đổiđiều chỉnh phù hợp.Không những chỉ riêng ở thầy, mà trò phải là chủthể của hoạt động dạy học Trò không thụ động bằng nghe thầy giảng vàtruyền đạt kiến thức, mà học tích cực bằng hành động của chính mình
"Hành để học" nhằm đạt mục tiêu "học để hành"
Trong hoạt động dạy học, Thầy là người đạo diễn, tổ chức cho trò biếtcách hành động và hợp tác với bạn, với thầy để tự mình khám phá rachân lý,cùng với cách ứng dụng chân lý trong cuộc sống nhằm mục đích
Trang 4duy nhất là hình thành và phát triển nhân cách lao động, tự chủ, năngđộng và sáng tạo.
Đến với một giờ Ngữ pháp "Câu ghép" (Tiếng Việt 5 - tập II) thì
chúng ta thấy: Thoạt đầu, giáo viên đưa ra ngữ liệu để học sinh phântích và nhận ra dấu hiệu có trong ngữ liệu Bằng những câu hỏi gợi mở,giáo viên cho học sinh tìm ra bài học và học sinh lấy được ví dụ làmsáng tỏ nội dung bài học dưới hình thức: Thảo luận nhóm, trao đổi cặpđôi trong nhóm và trình bày ý kiến trước lớp GV là người định hướngcho các em bày tỏ quan điểm của mình trước lớp, hướng các em tiến đếnmục tiêu chính của vấn đề cần đặt ra đó chính là mục tiêu của bài
Đến phần luyện tập: Giáo viên tổ chức linh hoạt giữa hoạt động cánhân và tập thể, nhằm kích thích, khơi dậy ở các em hứng thú học tậpbằng những việc như: Thường xuyên động viên, biểu dương khen ngợitrước lớp khi các em hoàn thành sớm bài tập,tạo điều kiện cho các embày tỏ quan điểm trước lớp, yêu cầu nhiều cá nhân trong lớp cùng chiasẻrồi ngợi khen theo từng mức độ đạt được theo sự tiến bộ của HS;tránhnhững từ ngữ biểu lộ sự chê bai, thiếu tôn trọng HS
Hai là: Thông qua hoạt động đóng vai, trò chơi học tập để tạo hứng thú học tập cho HS.
Trò chơi trong phân môn Luyện từ và câu thường được sử dụng khởiđộng để giới thiệu bài, để thư giãn hay để truyền tải một kiến thức nào
đó hoặc để kết thúc bài học Phần khởi động tạo hứng thú để vào bài họcgiáo viên định hướng cho ban văn nghệ lên tổ chức hát bài hát hay chơitrò chơi có nội dung liên quan đến kiến thức bài học Kết thúc bài hátgiáo viên đặt vấn đề dẫn dắt vào bài học
Để kiểm tra xem học sinh đã có kĩ năng đọc bài tốt chưa có thể tổ chứccho các em thi đọc bài, bình chọn bạn đọc hay nhất Vì đặc điểm hồnnhiên và hiếu động của trẻ nên việc tổ chức trò chơi học tập sẽ làm chocác em thấy vui mà học, học mà chơi, chơi mà học
Hứng thú học tập của các em học sinh còn có sự xuất phát từ nhu cầunhận thức, thực chất là nhu cầu vận động của học sinh nhằm hướng tới
sự lĩnh hội tri thức cũng như phương pháp làm để đạt tri thức đó Họcsinh có nhu cầu tìm hiểu thế giới xung quanh, có khát vọng hiểu biết,tạo nên hứng thú ở bước đầu là cơ sở cho sự thành công ở các giai đoạnsau: Nếu như với học sinh lớp 1, hứng thú của các em xoay quanh nhu
cầu tìm hiểu, trả lời câu hỏi: "Cái đó là gì?" thì đến với lớp 5, hứng thú của các em được tạo ra từ nhu cầu cần giải quyết các câu hỏi " tại sao?"
"như thế nào".
Ví dụ: Khi đọc cuốn truyện tranh: Học sinh lớp 1 thích thú với các nhân
vật xem: Ai đẹp; ai xấu? Nhưng học sinh lớp 5 hứng thú với việc tìmhiểu nhân vật về tính cách, gia đình và tình tiết trong truyện Chẳng hạn
như câu chuyện"Phùng Hưng giết hổ" (Truyện đọc lớp 5): Các em luôn
quan tâm tìm hiểu về tính cách của Phùng Hưng? Vì sao Phùng Hưng lạigiết được con hổ rất hung hãm? Vì sao Phùng Hưng lại được nhữngngười thợ săn và dân làng rất khâm phục?
Trang 5Ví dụ: Dạy bài ngữ pháp "Tính từ" (Tiếng Việt 5 - tập I): Giáo viên có
thể cho các em chơi trò chơi đóng vai ở phần củng cố bài: 4 em lên đóngvai:
Hoạt động 1: Học sinh 1: Tính từ chỉ màu sắc
Học sinh 2: Tính từ chỉ khối lượngHọc sinh 3: Tính từ chỉ hình thểHọc sinh 4: Tính từ chỉ phẩm chất
Hoạt động 2: Giáo viên hướng dẫn cách chơi
Học sinh 1 mang vai "tính từ chỉ màu sắc"núi: Tớ là xanh, đỏ, tím,
vàng Vậy đố các bạn biết: tớ là tính từ chỉ gì?
Học sinh 1 có thể chỉ bất kỳ bạn nào trong lớp trả lời Qua sự đóngvai đó đã giúp các em có kĩ năng giao tiếp, giúp cho các em tập nóinăng, lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp Đồng thời tập cho các
em nói trước đám đông Làm được như vậy, giờ học sẽ có hiệu quảcao,học sinh thích thú, hứng thú học tập, đáp ứng mục tiêu cơ bản của
môn Tiếng Việt đó là "Giao tiếp có hiệu quả".
Đúng như vậy,có hứng thú nhận thức thì mới có hứng thú học tập Nếuthiếu đi nhu cầu nhận thức thế giới xung quanh, thì không thể có hứngthú và khi đó hiệu quả học tập sẽ rất thấp Đặc điểm của học sinh Tiểuhọc là tạo ra không khí sôi nổi, say mê, thi đua căng thẳng để cho tất cảhọc sinh đều muốn thể hiện hết khả năng của mình trước thầy cô bạn
bè Các em coi đó là đích mà mình cần vươn tới Hứng thú của một cánhân đan xen vào hứng thú tập thể với mặt tích cực của nó là tiền đềkhông thể thiếu trong việc quyết định kết quả học tập của HS
Khi củng bài ngữ pháp "Câu ghép" (Tiếng Việt 5 - tập II) giáo viên cho
4 em lên chơi trò chơi "Phỏng vấn":
- Chào bạn! hôm nay bạn học bài gì?
- Bạn hãy dựng một câu ghép để núi về sở thích của mình;
Kết quả: Mỗi HS sẽ đưa ra một sở thích qua câu ghép mình lựa chọn,không khí giờ học sôi nổi hẳn lên, các em nắm được bài và rất thíchđược bày tỏ quan điểm Nội dung kiến thức tuy nặng hơn nhưng nó được
giảm nhẹ qua trò chơi và đúng là "Học mà chơi, chơi mà học" ngoài ra,
còn giúp các em lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp tốt hơn
Có thể kết luận rằng: Người giáo viên phải luôn có xu hướng đổi mới
phương pháp dạy học Để giáo viên thực sự là những nhà " Đạo diễn" và học sinh là những "Diễn viên" Đồng thời, thầy luôn "Thiết kế" sáng tạo, còn trò "Thi công" tích cực tạo cho giờ học sinh động,đa dạng và phong
phú hơn, giúp học sinh luôn có hứng thú trong học tập
Ba là: GV tăng cường giám sát và hỗ trợ hoạt động học tập của
cả lớp
Quan sát hành động, cử chỉ xem học sinh đã hiểu nhiệm vụ chưa? Cóchú tâm vào thực hiện nhiệm vụ không? Có chăm chú thảo luận không?Thấy nét mặt biểu lộ hoài nghi, ngơ ngác, tư thế không bình thường,người lắc lư bất ổn, đây là dấu hiệu cho thấy học sinh chưa thực sự hiểu
Trang 6nhiệm vụ Giáo viên cần đến bên cạnh hỏi xem em đang gặp khó khăngì? Cô hay bạn nào có thể giúp được em?
GV nên tận dụng nguồn lực hỗ trợ từ học sinh khá giỏi,hội đồng tựquản, nhóm trưởng có năng lực để trợ giúp
Vậy làm sao để tránh học sinh trong nhóm ỷ lại nhóm trưởng? Giáo viêntách học sinh yếu để hỗ trợ trực tiếp, giúp các em tự tin, sau khi đã đạtmặt bằng chung cùng với các bạn trong lớp thì đưa về nhóm Thay đổihọc sinh trong các nhóm, không để nhóm cố định
Làm sao để giáo viên giám sát kiến thức của các em để đảm bảo họcsinh hiểu đúng Đặc biệt là hình thành kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, từ vàcâu trong Tiếng Việt Kinh nghiệm các em có nhưng để chính xác kiếnthức của các em từ cuộc sống thành những kiến thức phù hợp với mụctiêu bài học (từ đó hình thành khái niệm đúng) là rất khó Với vấn đềnày chúng tôi giải quyết như sau:
Giáo viên phải bao quát lớp, dùng học sinh giỏi để điều khiển nhóm.Giáo viên phải giám sát nguồn tài liệu,đồ dùng học tập hình thành kiếnthức qua (tranh, bài đọc) phải chính xác
Giáo viên giám sát kiến thức: Nếu các em đã làm qua bài tập đó, giáoviên có thể hỏi 1-2 em kết quả bài tập đó Nếu các em yếu nhất nhóm
mà trả lời đúng là có thể yên tâm kiến thức các em chính xác.Làm thếnào để viên hỗ trợ một vài học sinh yếu trong các nhóm? giáo viên giámsát kiểm tra ở nhiều cấp độ: Cặp đôi giám sát, nhóm trưởng giám sát.Dùng học sinh này để hỗ trợ học sinh khác Giáo viên có nhiệm vụ huấnluyện, đào tạo học sinh có thói quen hỗ trợ, giúp đỡ các bạn; càng nhiềuhọc sinh có thói quen hỗ trợ bạn càng tốt
Bốn là: Đổi mới cách đánh giá kết quả học tập của học sinh:
Nội dung dạy học được thiết kế theo quy trình đảm bảo cho học sinh cókhả năng tự học, chuyển quá trình dạy học thành quá trình tự học đượchướng dẫn cho học sinh Trong kiểm tra đánh giá, coi trọng cả đánh giátrong quá trình dạy học với việc đánh giá kết quả thực hiện học tập củahọc sinh theo tinh thần đánh giá vì sự tiến bộ của học trò Chính việckiểm tra trong quá trình dạy học đó giúp giáo viên phát hiện những nhân
tố tích cực, những cố gắng, tiến bộ của học sinh để động viên, tạo hứngthú học tập; Đồng thời phát hiện những khó khăn mà học sinh có thểkhông vượt qua được để hướng dẫn các em khắc phục
Các em học sinh có năng lực, hoàn cảnh khác nhau nên có thể được chấpnhận tiến độ hoàn thành bài học khác nhau Những em hoàn thành trướcthì có thể chuyển sang bài sau hay được giáo viên giao thêm nhiệm vụ
để phát huy năng lực cá nhân cao hơn Những em có khó khăn thì đượcgiãn thời gian học tập một cách phù hợp Đây là một đặc điểm rất nhânvăn trong quá trình đổi mới cách đánh giá HS.Chính cách đánh giá nàytạo điều kiện để chúng ta đạt được mục tiêu dạy học cao nhất phù hợpvới sự tiến bộ của từng học sinh và cũng đảm bảo sự hỗ trợ, cộng tácgiữa các em” tham gia vào quá trình đánh giá
- Khả năng áp dụng của sáng kiến:
Trang 7Từ ngày 15 tháng 10 năm 2018, tôi tiến hành dạy thực nghiệm ở lớp tôichủ nhiệm và tiến hành khảo sát 100% số HS trong lớp Sau khảo sát,tôi tiến hành phân tích kết quả, tự kiểm chứng lại tính thực tiễn của vấn
đề nghiên cứu và đối chứng lại sáng kiếncủa mình trước khi phổ biếntrong tổ khối để lấy ý kiến tham gia của các bạn đồng nghiệp và hoànthiện sáng kiến
* Bằng phương pháp điều tra Ăng két kín, tôi đã " Tìm hiểu hứng thú học môn Luyện từ và câu" của học sinh lớp 5 Với những câu hỏi
theo 4 vế trả lời, yêu cầu các em khoanh tròn (0) vào câu mà các em cho
là thích hợp nhất Những câu hỏi đó đều xoayquanh kiến thức mônLuyện từ và câu, chẳng hạn
Em có thích học môn Luyện từ và câu không?
Môn học giúp em hiểu điều gỡ?
a)Nghe, nói, đọc, viết tốt; c)Nâng hiểu biết về con người.b)Cung cấpvốn từ phong phú; d) Có kiến thức để học môn khác.Kết quả thu được như sau:
+ 92% học sinh thích học môn Luyện từ và cõu hơn so với môn học khác.+100% học sinh cho rằng: Luyện từ và cõu giúp em nghe, nói,đọc,viết tốt, biết sử dụng vốn từ ngữ phong phỳ, nâng hiểu biết về conngười, thiên nhiên và có kiến thức để học các môn khác
+ 50% học sinh cho rằng: rất thích học môn Luyện từ và câu
Qua việc thống kê số liệu, tôi nhận thấy rằng phần lớn các em học sinhthích môn học Các em đều nhận thức rõ ràng rằng: Môn Luyện từ vàcâu giúp em: Nghe, nói, đọc, viết tốt, biết sử dụng vốn từ phong phú,nâng cao sự hiểu biết về con người và thế giới xung quanh và cú kiếnthức cơ bản để học hiệu quả các môn học khác
* Với các tiết học cụ thể: 65% học sinh liên tục phát biểu xâydựng bài, 35% học sinh chú ý nghe giảng
Hứng thú học tập môn học được biểu hiện qua kết quả học tập của các
em như sau :
100% học sinh đạt trung bình trở lên mụn Tiếng ViệtTrong đó : 70% đạt điểm khá giỏi
30% đạt điểm trung bình
Không có học sinh đạt điểm loại yếu kém
Kết quả học tập đã chứng minh cho vai trò rất quan trọng của biệnpháp phát huy sự hứng thú, tính tích cực của học sinh trong dạy mônLuyện từ và câu ở lớp 4+5 nêu trên Những em có hứng thú học tập mônhọc đều đạt kết quả từ trung bình trở lên
Hơn nữa, những em yêu thích môn học này trong gi ờ học luôn giơtay phát biểu ý kiến xây dựng bài: 100% số câu hỏi giáo viên đưa ra các
em đều trả lời được Trong tiết học, các em rất tập trung chú ý nghegiảng chăm chú làm bài tập, chịu suy nghĩ Có thể nói, sự chú ý của các
em rất bền vững, hiệu quả học tập bộ môn đạt mục tiêu đề ra
Trang 8Như vậy:trong hoạt động học tập, hứng thú đối với môn học là yếu tố
quan trọng nhất Đối với môn Luyện từ và cõu là môn học rất khó đòihỏi học sinh phải có hứng thú mới đạt kết quả cao Để học sinh lĩnh hộitri thức một cách có hiệu quả nhất, người giáo viên cần phải tạo hứng
thú cho các em, phải tạo ra được "Môi trường kiến thức" thích hợp, để
trong môi trường ấy, hứng thú học tập của các em được khơi dậy,đượcđịnh hướng đúng đắn
Những "Ông thầy tổng thể"của một bậc học nền móng Đó là sự
tìm hiểu, tìm tòi, đổi mới, áp dụng một số phương pháp dạy học tích cựctrong giờ dạy.Biết kết hợp giữa phương pháp truyền thống và phươngpháp hiện đại, nhằm tạo hứng thú học tập cho các em, nâng cao hiệu quảgiờ dạy, thực hiện theo mục tiêu của bậc học để tiếng Việt là chiếc
"Chìa khoá vàng" để mở được các cửa vào thế giới của các ngôn ngữ
khác
- Đánh giá lợi ích thu được:
+ Khi chưa áp dụng sáng kiến:
Qua điều tra và quan sát ban đầu cho thấy: học sinh chưa yêu thíchmôn học này, trong giờ học không giơ tay phát biểu ý kiến xây dựngbài, số câu hỏi giáo viên đưa ra các em đều ch ưa tự giác trả lời Trongtiết học, các em chưa tập trung chú ý nghe giảng, thiếu tập trung suynghĩ nên hiệu quả học tập bộ môn chưa đạt mục tiêu đề ra Nhiều HSchưa chú tâm vào thực hiện nhiệm vụ; không tập trung thảo luận; nétmặt biểu lộ hoài nghi, ngơ ngác, tư thế không bình thường, người lắc lưbất ổn, đây là dấu hiệu cho thấy học sinh chưa thực sự hiểu nhiệm vụ,chưa hứng thú học bộ môn
+ Khi áp dụng sáng kiến:
Về ý thức học tập: HS tích cực tham gia các hoạt động học tập,hứng thú say mê, thích thú với môn học Kĩ năng làm bài nhanh,linhhoạt,lưu loát trong trình bày, biết lựa chọn và sử dụng từ ngữ một cáchchính xác.Quá trình học tập diễn ra nhanh chóng,phù hợp và hiệu quả.Điều đó chứng tỏ việc áp dụng giải pháp của tôi nêu trên vào giảng dạy
bộ môn đã đạt hiệu quả cao.Việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề kếthợp với phương pháp gợi mở,lấy học sinh làm trung tâm và cách tổ chứcgiờ học khoa học linh hoạt, phù hợp với đặc điểm, khả năng tiếp thu củatừng học sinh đã đem lại kết quả tốt Từ đó kính thích học sinh suy nghĩkhi gặp tình huống có vấn đề cần giải quyết, làm phát triển khả năng tưduy của HS, phù hợp với chủ trương đổi mới của ngành hiện nay
Về chất lượng bài kiểm tra trong năm so với lúc đầu năm khảo sáttôi thấy kết quả đã được nâng lên Học sinh xác định đúng mục tiêu mônhọc; biết xác định và sửa lỗi sai về bố cục, lỗi sai về chính tả, cách dùng
từ đặt câu và lỗi sai về câu văn đoạn văn HS thực sự chú tâm vào thựchiện nhiệm vụ; tập trung thảo luận; nét mặt,cử chỉ, động tác biểu hiện
sự tự tin cao.Các em mạnh dạn bày tỏ quan điểm của mình trước lớp,đây là dấu hiệu cho thấy học sinh thực sự tự tin, tích cực tham gia các
Trang 9hoạt động học tập và thực sự hứng thú học tập bộ môn.Có thể khẳngđịnh rắng, các giải pháp nêu trong sáng kiến của tôi có thể áp dụngtrong các nhà trường khi dạy phân môn Luyện từ và câu đem lại hiệuquả cao Nó phát huy vai trò của người học và phù hợp với mọi đốitượng HS khi triển khai áp dụng Và điều quan trọng tôi muốn khẳngđịnh ở đây chính là các giải pháp nêu trên hoàn toàn phù hợp với việcđổi mới cách dạy và cách học theo tinh thần Nghị quyết số 29/ NQTƯ
về Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo hướng phát huy vai tròngười học với phương châm: Thầy thiết kế- Trò thi công sáng tạo
- Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụngsáng kiến
Lớp chủ nhiệm 5A
2 Tổ 4+5 Trường TH Gia Khánh
A- Bình Xuyên- VP
Khối lớp 4 : 116 HSKhối lớp 5: 106 HS
và hoàn toàn chịu trách nhiệm về thông tin đã nêu trong đơn
Gia Khánh, ngày 15 tháng1 năm 2019.
NGƯỜI VIẾT ĐƠN
(Ký và ghi rõ họ tên)
Trang 10+ Về nội dung của sáng kiến:
Có thể khẳng định rằng quá trình Giáo dục đem lại cho con người
sự hiểu biết, vốn sống, vốn kiến thức phong phú,làm hành trang giúpchúng ta bước vào cuộc sống Mục đích của giáo dục chính là làm chohọc sinh hứng thú, thích hoạt động để từ đó say sưa học tập Có thể nóirằng hứng thú học tập là động lực thúc đẩyquá trình dạy học đồng thờigóp phần nâng cao chất lượng giờ dạy
Hứng thú được bắt đầu từ nhu cầu mà ra Bởi vì để tồn tại và pháttriển thì cá nhân phải biết đòi hỏi ở môi trường xung quanh những cáicần thiết không thể thiếu Sự đòi hỏi ấy được gọi là nhu cầu Nhu cầubiểu lộ sự gắn bó của cá nhân đối với thế giới xung quanh và sự phụthuộc của cá nhân vào thế giới đó
Hứng thú học tập chính là nhu cầu của cá nhân đối với môn học Cánhân học sinh có thích học môn đó hay không? có chú ý nghe giảng haykhông? Đó chính là biểu hiện minh chứng rằng: học sinh có hứng thúvới môn học này hay không? Hứng thú có ảnh hưởng tích cực tới kếtquả học tập của học sinh Nếu học sinh thực sự yêu thích môn học, chămchú nghiên cứu học tập, nghĩa là có hứng thú với môn học thì nhất địnhkết quả môn học đó sẽ cao, sẽ tốt Qua việc tìm hiểu thực trạng hứng thúhọc tập tôi thấy rằng: hứng thú học tập có tác dụng tích cực đối với kếtquả học tập của học sinh Không có hứng thú học tập thì không thể cókết qủa cao Chúng ta thấy chỉ ngay những câu trả lời hồn nhiên, trẻ connhưng đằng sau câu trả lời ấy, mỗi chúng ta phải quan tâm rằng: Vì saohọc sinh lại thích học môn đó? Trong các môn học bậc tiểu học, phần đahọc sinh chưa hứng thú học môn Tiếng Việt nhất là phần luyện từ vàcâu Có thể đây là phân môn khó, kiến thức đa dạng phong phú được coi
là lý do khách quan mà các em chưa hứng thú học tập Lý do cơ bản có
lẽ thuộc về cách dạy của người thầy Thầy chưa truyền cảm hứng cho
HS trong giờ học; chưa phát huy được tính sáng tạo của người học quađổi mới cách dạy, cách học
Trang 11Chính vì lẽ đó tôi đã lựa chọn "Một số biện pháp phát huy sự hứng thú, tính tích cực của học sinh trong dạy môn luyện từ và câu ở lớp 4+5 " để nghiên cứu.
Nội dung chính của sáng kiến là đi tìm hiểu cơ sở lí luận của hứngthú học tập, nghiên cứu thực trạng việc ham thích học phân môn Luyện
từ và câu của HS lớp 4+5, các yếu tố ảnh hưởng nhằm đưa ra biện phápphát huy tính tích cực, sự hứng thú của HS qua dạy và học phân mônLuyện từ và câu Để thực hiện sáng kiến này có hiệu quả, tôi đã vậndụng các giải pháp sau đây:
Một là: đổi mới phương pháp dạy của giáo viên bằng cách tổ chức cho HS tự học, tự chiếm lĩnh kiến thức qua bài học.
Phương pháp giảng dạy của giáo viên là rất quan trọng Giáo viênphải biết tổ chức hoạt động học tập cho học sinh một cách sỏng tạo Cóthể tầm nhận thức sâu xa của các em chưa có,các em chưa thực sự hiểuhết được môn học là rất cần thiết, nhưng phần nào các em đó thấy đượcmôn luyện từ và câu giúp các em hiểu sâu hơn về vốn từ, cách dùng từtrong văn cảnh hướng tới sự lĩnh hội tri thức,cũng như phương pháp đểđạt tri thức đó.Để làm tốt, giáo viên cần biết cách tổ chức giờ dạy đểhọc sinh chủ động, tích cực tiếp nhận kiến thức sau mỗi bài học,luôn đổimới phương pháp trong giảng dạy bằng các phương pháp dạy học tích
cực đó là: Phương pháp giao tiếp, phương pháp trò chơi, phương pháp sắm vai với mục đích" kích thích được hứng thú để các em độc lập tìm
tòi và chiếm lĩnh kiến thức
Giáo viên phải nghiên cứu kĩ bài để lường trước những tình huống phátsinh nhằm giúp các em tìm tòi, khám phá bài học.Thông qua tài liệu,căn cứ vào trình độ học sinh của lớp mình, Giáo viên chủ động thay thế,
bổ sung hoặc điều chỉnh số lượng bài tập, thay đổi câu hỏi sao cho ngắngọn, đơn giản phù hợp từng đối tượng HS trong lớp.Muốn làm được điều
đó, giáo viên phải nắm được trình độ cụ thể của học sinh, hiểu được cácyêu cầu,chỉ dẫn hoạt động của tài liệu để kịp thời có những thay đổiđiều chỉnh phù hợp.Không những chỉ riêng ở thầy, mà trò phải là chủthể của hoạt động dạy học Trò không thụ động bằng nghe thầy giảng vàtruyền đạt kiến thức, mà học tích cực bằng hành động của chính mình
"Hành để học" nhằm đạt mục tiêu "học để hành"
Trong hoạt động dạy học, Thầy là người đạo diễn, tổ chức cho trò biếtcách hành động và hợp tác với bạn, với thầy để tự mình khám phá rachân lý,cùng với cách ứng dụng chân lý trong cuộc sống nhằm mục đíchduy nhất là hình thành và phát triển nhân cách lao động, tự chủ, năngđộng và sáng tạo
Đến với một giờ Ngữ pháp "Câu ghép" (Tiếng Việt 5 - tập II) thì
chúng ta thấy: Thoạt đầu, giáo viên đưa ra ngữ liệu để học sinh phântích và nhận ra dấu hiệu có trong ngữ liệu Bằng những câu hỏi gợi mở,giáo viên cho học sinh tìm ra bài học và học sinh lấy được ví dụ làmsáng tỏ nội dung bài học dưới hình thức: Thảo luận nhóm, trao đổi cặpđôi trong nhóm và trình bày ý kiến trước lớp GV là người định hướng
Trang 12cho các em bày tỏ quan điểm của mình trước lớp, hướng các em tiến đếnmục tiêu chính của vấn đề cần đặt ra đó chính là mục tiêu của bài.
Đến phần luyện tập: Giáo viên tổ chức linh hoạt giữa hoạt động cánhân và tập thể, nhằm kích thích, khơi dậy ở các em hứng thú học tậpbằng những việc như: Thường xuyên động viên, biểu dương khen ngợitrước lớp khi các em hoàn thành sớm bài tập,tạo điều kiện cho các embày tỏ quan điểm trước lớp, yêu cầu nhiều cá nhân trong lớp cùng chiasẻrồi ngợi khen theo từng mức độ đạt được theo sự tiến bộ của HS;tránhnhững từ ngữ biểu lộ sự chê bai, thiếu tôn trọng HS
Hai là: Thông qua hoạt động đóng vai, trò chơi học tập để tạo hứng thú học tập cho HS.
Trò chơi trong phân môn Luyện từ và câu thường được sử dụng khởiđộng để giới thiệu bài, để thư giãn hay để truyền tải một kiến thức nào
đó hoặc để kết thúc bài học Phần khởi động tạo hứng thú để vào bài họcgiáo viên định hướng cho ban văn nghệ lên tổ chức hát bài hát hay chơitrò chơi có nội dung liên quan đến kiến thức bài học Kết thúc bài hátgiáo viên đặt vấn đề dẫn dắt vào bài học
Để kiểm tra xem học sinh đã có kĩ năng đọc bài tốt chưa có thể tổchức cho các em thi đọc bài, bình chọn bạn đọc hay nhất Vì đặc điểmhồn nhiên và hiếu động của trẻ nên việc tổ chức trò chơi học tập sẽ làmcho các em thấy vui mà học, học mà chơi, chơi mà học
Hứng thú học tập của các em học sinh còn có sự xuất phát từ nhucầu nhận thức, thực chất là nhu cầu vận động của học sinh nhằm hướngtới sự lĩnh hội tri thức cũng như phương pháp làm để đạt tri thức đó.Học sinh có nhu cầu tìm hiểu thế giới xung quanh, có khát vọng hiểubiết, tạo nên hứng thú ở bước đầu là cơ sở cho sự thành công ở các giaiđoạn sau: Nếu như với học sinh lớp 1, hứng thú của các em xoay quanh
nhu cầu tìm hiểu, trả lời câu hỏi: " Cái đó là gì?" thì đến với lớp 5, hứng thú của các em được tạo ra từ nhu cầu cần giải quyết các câu hỏi " tại sao?" "như thế nào".
Ví dụ: Khi đọc cuốn truyện tranh: Học sinh lớp 1 thích thú với các nhân
vật xem: Ai đẹp; ai xấu? Nhưng học sinh lớp 5 hứng thú với việc tìmhiểu nhân vật về tính cách, gia đình và tình tiết trong truyện Chẳng hạn
như câu chuyện"Phùng Hưng giết hổ" (Truyện đọc lớp 5): Các em luôn
quan tâm tìm hiểu về tính cách của Phùng Hưng? Vì sao Phùng Hưng lạigiết được con hổ rất hung hãm? Vì sao Phùng Hưng lại được nhữngngười thợ săn và dân làng rất khâm phục?
Ví dụ: Dạy bài ngữ pháp "Tính từ" (Tiếng Việt 5 - tập I): Giáo viên có
thể cho các em chơi trò chơi đóng vai ở phần củng cố bài: 4 em lên đóngvai:
Hoạt động 1: Học sinh 1: Tính từ chỉ màu sắc
Học sinh 2: Tính từ chỉ khối lượngHọc sinh 3: Tính từ chỉ hình thểHọc sinh 4: Tính từ chỉ phẩm chất
Hoạt động 2: Giáo viên hướng dẫn cách chơi