Một số biện pháp rèn kỹ năng xé dán nhằm phát triển khả năng tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4 5 tuổi trong trường mầm non huyện tam dương

Trong trường mầm non có rất nhiều hoạt động, tuy nhiên hoạt động tạohình chính là phương tiện để trẻ thể hiện mình, thông qua nghệ thuật tạo hình trẻđược thử sức mình trong việc thể hiện

BÁO CÁO KẾT QUẢ

NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Trường mầm non là nơi bắt đầu cho quá trình nhận thức các tri thức khoahọc, tri thức về cuộc sống, bắt đầu sự hình thành và phát triển nhận cách cho trẻ,đặt nền móng cho sự phát triển tiếp theo trong suốt cuộc đời con người Trẻđược lĩnh hội những kiến thức từ các lĩnh vực nhận thức, ngôn ngữ, thể chất,tình cảm xã hội và thẩm mỹ Trong đó lĩnh vực phát triển thẩm mỹ - hoạt độngtạo hình có một vị trí rất quan trọng Vì vậy, tạo hình là một trong những bộmôn quan trọng nhất trong trường mầm non Tại sao tôi lại khẳng định như vậy,chúng ta biết rằng: Hoạt động tạo hình là một hoạt động học tập mang tính nghệthuật, là phương tiện quan trọng trong việc giáo dục thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ,thể lực và lao động Nó có tác dụng to lớn trong việc giáo dục, phát triển và hìnhthành nhân cách cho trẻ mầm non, giúp trẻ phát triển chức năng tâm lý hìnhthành ở trẻ tình yêu đối với con người, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu cáiđẹp Hình thành ở trẻ những kĩ năng, kĩ sảo, năng lực quan sát, phát triển trínhớ, trí tuởng tượng, sáng tạo, phát triển khả năng tri giác về hình dáng, cấutrúc, màu sắc của đồ vật bằng mắt một cách có mục đích Khi tham gia các hoạtđộng tạo hình trẻ tái tạo lại bằng hình tượng của đồ vật, hình tượng quen thuộc

mà trước đó trẻ đã tri giác được

Trong trường mầm non có rất nhiều hoạt động, tuy nhiên hoạt động tạohình chính là phương tiện để trẻ thể hiện mình, thông qua nghệ thuật tạo hình trẻđược thử sức mình trong việc thể hiện và sáng tạo thế giới riêng theo tư duy củamình, nhất là với trẻ mẫu giáo bé “4-5 tuổi”, một độ tuổi mà thế giới xung quanhtrẻ chứa đựng bao điều mới lạ, hấp dẫn trẻ, trẻ dễ bị cuốn hút trước cảnh vật đẹp,những bức tranh sinh động hay những con vật ngộ nghĩnh đáng yêu Chính vìvậy hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻmẫu giáo, nó giúp trẻ tìm hiểu khám phá và thể hiện một cách sinh động những

gì trẻ nhìn thấy trong thế giới xung quanh, những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ

và gây cho trẻ những rung động xúc cảm, tình cảm tích cực Hoạt động tạo hìnhnói chung và hoạt động xé dán nói riêng đã giúp trẻ phát triển một cách toàndiện trên tất cả các lĩnh vực: Trí tuệ- Đạo đức- Thẩm mĩ- Thể lực, hoạt động tạohình thực sự cần thiết cho trẻ lứa tuổi mẫu giáo nói chung và đặc biệt cho trẻmẫu giáo 4-5 tuổi nói riêng

Hoạt động xé dán ở trẻ 4 - 5 tuổi lúc này đang được làm quen Song muốn trẻ

có kỹ năng xé dán tốt biết sắp xếp bố cục, màu sắc hợp lý thì cô giáo mầm nontrước tiên phải có trình độ chuyên môn, có kỹ năng xé dán tốt, có phương pháp tổchức hoạt động xé dán cho trẻ, có khả năng sưu tầm tìm tòi nguyên vật liệu, sử dụng

đồ dùng trực quan hấp dẫn lôi cuốn trẻ giúp trẻ tiếp nhận các tác phẩm tạo hình mộtcách tốt nhất

Thực tế, ở trường mầm non nơi tôi công tác, hoạt động tạo hình nói chung vàhoạt động xé dán đã được trú trọng, nhà trường đã chỉ đạo và hướng dẫn giáo viênđưa các nội dung phù hợp theo chủ đề và nhận thức của trẻ Tuy nhiên hầu hết khixây dựng kế hoạch chỉ đưa nhiều tiết đến hoạt động vẽ và nặn còn hoạt động xé dánthì vô hình ít để ý đến hoặc có thực hiện nhưng không đi sâu và không được thựchiện thường xuyên Do giáo viên cứ nghĩ trẻ còn nhỏ, chưa thực hiện được Ngoài ra,nguyên vật liệu cho trẻ sử dụng thì nghèo nàn chủ yếu là giấy thủ công, chưa có sự

mở rộng và sáng tạo về màu sắc cũng như đa dạng về chất liệu Khi tổ chức các hoạtđộng cho trẻ làm quen với hoạt động xé dán thì đa số trẻ rất thích nhưng trẻ chưathực sự hứng thú và chưa nhiệt tình tham gia vào hoạt động hoặc có tham gia nhưngchỉ trong một thời gian ngắn Bản thân giáo viên khi thực hiện tổ chức xé dán chưa

có phương pháp tổ chức linh hoạt, mềm dẻo mà vẫn dập khuân, ảnh hưởng lối dạy

cũ, chưa sáng tạo trong tiết dạy nên chưa thu hút, phát huy được tính tích cực, hứngthú của trẻ Mặt khác bản thân tôi khi tổ chức xé dán cho trẻ nhưng chưa chú ý rèncho trẻ kỹ năng xé và kỹ năng sắp xếp bố cục màu sắc, định hướng luật xa gần Cùng với đó là điều kiện cơ sở vật chất như tranh ảnh nguyên vật liệu cho trẻ thamkhảo chưa phong phú và hấp dẫn trẻ, thường vẫn là tranh cô giáo tự làm nên chưađảm bảo về yếu tố thẩm mỹ Hiểu được tầm quan trọng đó, tôi luôn trăn trở và cốgắng tìm tòi những biện pháp, phương pháp tốt nhất với mong muốn giúp trẻ hoạtđộng tích cực và có kết quả tốt hơn trong lĩnh vực này

Xuất phát từ sự cần thiết và thực tiễn, với khả năng và mong muốn từng bướckhắc phục những hạn chế trong việc thực hiện rèn kỹ năng xé dán cho trẻ, tôi mạnh

dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp rèn kỹ năng xé dán nhằm phát triển khả năng tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non huyện Tam Dương”.

2 Tên sáng kiến

“Một số biện pháp rèn kỹ năng xé dán nhằm phát triển khả năng tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non huyện Tam Dương”.

3 Tác giả sáng kiến

- Họ và tên: Lê Thị Hảo

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Đạo Tú - Tam Dương - Vĩnh Phúc

- Địa chỉ email: Số điện thoại: 0366771025 – Email thanngan2204 @gmail.com

4 Tên tác giả đầu tư sáng kiến: Lê Thị Hảo

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực phát triển thẩm mỹ

6 Ngày viết sáng kiến được áp dụng lần đầu: Từ 1/02/2018 – 01/02/2019

7 Mô tả bản chất của sáng kiến

7.1 Về nội dung của sáng kiến

7.1.1 Vai trò của hoạt động xé dán đối với sự phát triển khả năng tạo hình cho trẻ 4-5 tuổi

Nhà giáo dục học E.C.Poralenva có nghiên cứu và đưa ra nhận xét rằng: " Để cảm nhận được về tính nhịp điệu trong bài vẽ trang trí thì trước đó phải tiến hành các giờ cắt xé dán trang trí trước" Như vậy hoạt động xé dán có vai trò rất quan

trọng trong việc phát triển trí tưởng tượng, phát triển năng lực sáng tạo cho trẻ và tạotiền đề lớn cho các hoạt động giáo dục trong trường mầm non Tranh xé dán ởtrường mầm non được bắt nguồn từ thể loại tranh ghép nghệ thật là hình thức dạy trẻthể hiện tranh từ những mảnh giấy màu dán lên trên nền giấy màu hoặc giấy trắng,các mảnh giấy ghép được xé bằng tay được gọi là tranh xé dán Đặc biệt lúc này đốivới trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi môi trường sống, sinh hoạt của trẻ rộng hơn, trẻ muốn biếtnhiều thứ trẻ không chỉ biết diễn đạt nguyện vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc

mà còn thông qua hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạt động xé dán và đây là một thứngôn ngữ riêng để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình với mọi người xungquanh Chính từ các hoạt động đó sẽ làm phát triển tình cảm thẩm mỹ cho trẻ.Không chỉ có thế trong quá trình trẻ xé dán trẻ được sờ mó được trải nghiệm được tưduy được sáng tạo qua đó thể hiện vai trò rất lớn trong việc giáo dục toàn diện chotrẻ về thể chất, nhận thức, thẩm mỹ, tình cảm xã hội

Như vậy, cho trẻ tham gia hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạt động xédán là góp phần kích thích sự phát triển tư duy, hình thành tính tích cực và mởrộng hiểu biết cho trẻ Qua những tác phẩm tạo hình giúp trẻ cảm nhận và bộc

lộ cảm xúc trước vẻ đẹp thiên nhiên, vạn vật từ đó hình thành ở trẻ sự hammuốn tạo ra cái đẹp

Vấn đề cho trẻ tham gia hoạt động tạo hình giúp trẻ có kỹ năng xé dán,phụ thuộc vào các yếu tố: Kiến thức, hiểu biết của cha mẹ và cô giáo, khả năngtiếp xúc hoạt động và nhận thức của trẻ, do đó cần có môi trường giáo dục phùhợp để trẻ được hoạt động

7.1.2 Đặc điểm hoạt động xé dán của trẻ 4- 5 tuổi

Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 4 tuổi, vận động của trẻ còn ởmức độ thấp (kỹ năng, thao tác cắt, xé dán…còn hạn chế) Một mặt do trẻ đangtrong độ tuổi hiếu động, lúc này môi trường sống, sinh hoạt của trẻ rộng hơn,mọi sự vật hiện tượng xung quanh trẻ còn rất mới lạ, trẻ chưa có khái niệm vềcái gì cụ thể Mặt khác vốn ngôn ngữ của trẻ còn quá ít Trẻ chưa thể diễn đạtnguyện vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc Vì vậy hoạt động tạo hìnhchính là một thứ ngôn ngữ riêng để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nói của mình vớimọi người xung quanh Để tạo ra một sản phẩm đẹp trước hết trẻ phải hiểu vềcái đó, có tình cảm với nó và có kỹ năng tạo ra nó, thì trẻ mới hoàn thành sảnphẩm đó được Chính từ các hoạt động đó sẽ làm phát triển tình cảm thẩm mỹcủa trẻ Tuổi mẫu giáo nhỡ trẻ rất thích được hoạt động tạo hình nhất là hoạt động xédán, trẻ thấy hứng thú khi được dùng các nguyên vật liệu và làm một số động tácđơn giản như xé, vò mà cũng có thể tạo ra sản phẩm trẻ thích

Chính từ những điều đó khiến trẻ thấy lạ lẫm và muốn tạo ra các sản phẩm, trẻmuốn đặt tên cho sản phẩm, và thả hồn tự tưởng tượng ra những gì trẻ thích, từ đólàm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp và mong muốn tạo ra nó.

Do sự phát triển nhanh về mặt thể lực, cơ bắp và độ khéo léo của vận động màkhả năng xé được các đường nét khá phức tạp, biết dùng các đường xé liền mạch vàmềm mại hơn

Bên cạnh việc thể hiện đường nét thì màu sắc trong tranh xé dán của trẻ giai

đoạn này trẻ vẫn sử dụng đồng thời cả hai cách là " màu sắc không bắt chước " và

"màu sắc bắt chước" tuy nhiên một số trẻ đã có vốn hiểu biết khá phong phú về cảm

giác màu sắc giúp trẻ biết sử dụng màu sắc một cách sinh động và sáng tạo

Khả năng xé dán của trẻ ở giai đoạn này còn được thể hiện ở bố cục bứctranh, trẻ biết tạo nên bức tranh ở thế cân bằng qua các cách sắp xếp đối xứng tuynhiên vẫn chỉ ở mức đơn giản dễ hiểu

7.1.3 Nội dung, yêu cầu, hình thức dạy trẻ 4-5 tuổi trong hoạt động xé dán Với đề tài này tôi xây dựng dựa trên tất cả các nội dung rèn kỹ năng xé dán cho

trẻ vào các hoạt động tạo hình, các hoạt động trong ngày và các ngày lễ lớn trongnăm

* Nội dung dạy trẻ xé dán:

+ Lựa chọn phối hợp các nguyên vật liệu tạo hình, các nguyên vật liệu thiênnhiên và phế liệu trong sinh hoạt để xé thành sản phẩm

+ Phối hợp các kỹ năng xé (xé theo dải, xé vụn, xé toạc, xé bứt, xé bấm) vogiấy, kỹ năng xếp hình, phết hồ và dán để tạo ra các sản phẩm có màu sắc kích thướchình dáng đường nét và bố cục

+ Biết dựa vào các đặc điểm như bố cục, màu sắc, đường nét, hình dáng đểnhận xét một cách mạch lạc sản phẩm xé dán của mình và của bạn

* Yêu cầu dạy trẻ kỹ năng xé dán và phát triển khả năng thẩm mỹ cho trẻ

+ Trước tiên tôi rèn cho trẻ có được nề nếp trong khi ngồi học trên lớp vì nề nếpcủa trẻ là bước đầu tiên quyết định thành công của một tiết học

+ Cho trẻ làm quen với các dụng cụ tạo hình và cách sử dụng các nguyên vậtliệu cho phù hợp, đảm bảo sử dụng an toàn và hiệu quả

+ Rèn cho trẻ có kĩ năng ngồi đúng tư thế, kĩ năng cầm giấy, đặc biệt là kĩ năngbôi hồ và dán mịn đẹp

+ Dạy trẻ một số kỹ năng xé dán như xé dải, xé vụn Khi xé cho trẻ tập xé từđơn giản đến phức tạp đó là: xé toạc, xé thẳng, xé vụn , xé lân tay

+ Dạy cho trẻ một số những quy tắc trong hoạt động tạo hình như luật xa gần,mảng sáng mảng tối để sản phẩm trẻ tạo ra được sinh động hơn

* Hình thức dạy trẻ hoạt động xé dán:

+ Tổ chức trong giờ học

Đối với tiết mẫu:

Đây là một hình thức hoạt động rất quan trọng không thiếu được, bởi lẽ

nó có vai trò là nền tảng, là môi trường bồi dưỡng ở trẻ óc quan sát, khả năngphân tích, nhận biết các đặc điểm đa dạng về hình thái, khả năng cảm thụ tínhthẩm mỹ và nét độc đáo của các sự vật, hiện tượng xung quanh Vì vậy việc làmcủa cô phải chính xác, hình mẫu phải đảm bảo cần cho trẻ tìm hiểu và phân tíchcác đặc điểm cơ bản của hình mẫu, vừa làm vừa giải thích rõ ràng, kết hợp giữalời nói và động tác tuy nhiên tránh việc làm mẫu quá lâu sẽ làm mất hứng thútạo hình của trẻ

Hoạt động xé dán theo đề tài

Đây là hình thức xé dán mang tính tự do ít phụ thuộc vào mẫu Ở hìnhthức này cô trao đổi với trẻ về nội dung đề tài, giúp trẻ phát triển trí nhớ hìnhtượng Dạy trẻ biết lựa chọn đối tượng thể hiện phù hợp với đề tài đã cho, và tạosản phẩm theo ấn tượng của trẻ; củng cố những kiến thức kĩ năng đã học Dạytrẻ những phương thức xé dán riêng biệt để tạo ra một đề tài có kết cấu chặt chẽmạch lạc Thông qua đó nó sẽ phát triển về năng lực thể hiện màu sắc đườngnét

Với dạng tiết đề tài tôi cũng sử dụng hình thức trò chơi cho trẻ Tuy nhiênvới tranh gợi ý không phải là một tranh mà từ hai tranh trở lên nhưng có chungmột đề tài cụ thể cho trẻ

+ Hoạt động xé dán tự chọn (ý thích): Dưới hình thức hoạt động này, trẻ

được chủ động tích cực, tự lựa chọn và thể hiện nội dung miêu tả (đề tài cụ thể)

mà mình thích theo dự định xé dán của cá nhân

Dạng tiết học này tôi cũng tổ chức dưới dạng trò chơi để kích thích sựhứng thú của trẻ vào bài học

* Tổ chức mọi lúc mọi nơi: Được dạy trẻ trong các hoạt động trong ngày,

hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều

7.1.4 Thực trạng một số biện pháp rèn kỹ năng xé dán nhằm phát triển khả

năng tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi A1 - Trường mầm non Đạo Tú.

Về cơ sở vật chất : Phòng học diện tích hẹp, cấu trúc không hợp lý nên

việc tổ chức giờ hoạt động tạo hình còn gặp rất nhiều trở ngại như không có diệntích trưng bày sản phẩm Môi trường cho trẻ hoạt động còn nghèo nàn

Về phía trẻ

+ Một số trẻ kém phát triển khả năng vận động nên kỹ năng xé dán còn hạnchế, bên cạnh đó có một trẻ khuyết tật, một số trẻ có tính nhút nhát, e dè ngại hoạtđộng

+ Đa số trẻ chưa có kỹ năng xé, khi phết hồ thì quá nhiều và dán thi nhănnhúm không phẳng, không mịn

+ Quá trình xé dán thì sử dụng màu sắc mang tính cảm hứng và thường làbắt chước, sản phẩm của trẻ chủ yếu là các chi tiết đơn lẻ chưa xây dựng được bốcục chặt chẽ và rõ ràng

+ Bài xé dán của trẻ mang tính tái tạo dập khuân, thiếu đi sự mềm mại và ít

có tính sáng tạo, chưa có tính nghệ thuật Một số bài các cháu làm ẩu làm cho xongcho có bài để nộp

+ Rất nhiều trẻ nói ngọng nên việc mô tả lại hoạt động xé dán và việc đặt têncho sản phẩm chưa được tốt

- Về phía giáo viên:

+ Khi xây dựng kế hoạch thực hiện chủ đề, nhà trường đã chỉ đạo các nhómlớp xây dựng kế hoạch chủ đề, đưa các tiết dạy xé dán phù hợp với nhận thức củatrẻ Tuy nhiên do ngại trẻ còn nhỏ chưa nhận thức được và kỹ năng thao tác taychưa khéo léo nên giáo viên xây dựng kế hoạch đã đưa ít các tiết xé dán mà chủyếu là hoạt động vẽ, nặn, tô màu

+ Một số giáo viên còn hạn chế về chuyên môn và chưa tự tin trong việc tổchức cho trẻ hoạt động xé dán, tổ chức giờ học xé dán còn mang tính khuôn mẫu,

áp đặt

+ Thiếu giáo viên so với định biên, giáo viên phải kiêm nhiệm thêm côngviệc của trường, nên việc đầu tư thời gian nghiên cứu tài liệu cho việc sáng tạosoạn giảng còn hạn chế Việc sưu tầm các nguyên vật liệu xé dán còn chưa cao.Chủ yếu là nguyên vật liệu mua sẵn, chưa gần gũi với trẻ, chưa gây cảm hứngnghệ thuật cho trẻ

- Về phía phụ huynh:

+ Đa số phụ huynh ở nông thôn nên sự quan tâm, chăm sóc giáo dục trẻ cònlạc hậu chưa theo khoa học Một số phụ huynh chưa nhận thức rõ về tầm quantrọng của hoạt động xé dán đối với trẻ Phần lớn phụ huynh rất chú trọng đến cáchoạt động khác như học toán trong khi đó lại xem nhẹ hoạt động xé dán

Thấy được những khó nhăn và tồn tại trước mắt tôi đã tìm cách khắc phụcnhững biện pháp đang thực hiên, để đưa ra một số biện pháp mới và cải tiến một

số biện pháp cũ Nhằm giảm ở mức tối thiểu những khó nhăn gặp phải để tiến đếntriển khai thực hiện đề tài được hiệu quả nhất Tôi tiến hành khảo sát hoạt động xédán của trẻ, tổng số trẻ lớp mẫu giáo 4-5 tuổi A1 là 34 trẻ với các tiêu chí phù hợpvới hoạt động xé dán như sau:

Biểu 1:

Khảo sát khả năng tạo hình của trẻ đầu năm học

Thời gian khảo sát tháng 2/2018

* Qua biểu 1 cho thấy:

+ Kĩ năng xé dán và khả năng phối kết hợp màu sắc có tỷ lệ tốt - khá thấp (có

19 trẻ đạt 55,8%) còn nhiều trẻ yếu

+ Còn khá nhiều trẻ chưa biết đặt tên cho sản phẩm mới (10 trẻ yếu chiếm

29,4%)

+ Khả năng trình bày cách làm ra sản phẩm chưa đạt (8 trẻ yếu chiếm 23,4%)

* Nguyên nhân của những tồn tại trên

+ Do nhận thức của trẻ chưa đồng đều, khả năng tạo hình của trẻ còn hạn chế vàtrẻ chưa tích cực hoạt động Trẻ ít được thực hành xé dán

+ Bản thân giáo viên chưa nắm rõ được các kỹ năng xé dán và chưa tìm tòi cácphương pháp, không biết cách tổ chức hoạt động xé dán cho trẻ Bên cạnh đó khixây dựng kế hoạch chủ đề giáo viên chưa đưa nhiều hình thức xé dán cho trẻ hoạtđộng không chịu khó tìm tòi thu thập nguyên vật liệu gần gũi với trẻ cho trẻ xé dán,nguyên vật liệu không phong phú và gây cho trẻ cảm giác nhàm chán Chưa tổ chứccho trẻ thực hành ở mọi lúc mọi nơi

7.1.5 Thực trạng một số biện pháp rèn kỹ năng xé dán nhằm phát triển khả

năng tạo hình cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi B - Trường mầm non Thanh Vân

* Thuận lợi

+ Giáo viên nhiệt tình, yêu nghề, có trình độ chuyên môn, nắm vững phương

pháp dạy các môn học, luôn nỗ lực phấn đấu tích cực tìm tòi nghiên cứu tài liệu,

tham khảo trên mạng internet, sáng tạo trong việc làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cáchoạt động của trẻ hàng ngày nhất là lĩnh vực xé dán

+ Trẻ cùng một độ tuổi, ngoan ngoãn, có nề nếp trong các hoạt động

+ Phòng học kiên cố, lớp học được trang bị máy tính và được kết nối mạnginterrnet;

+ Được sự quan tâm của sở, của phòng giáo dục và đào tạo, ban giám hiệu nhàtrường đầu tư cơ sở vật chất phục vụ dạy và học Lớp có 39 trẻ nên cơ sở vật chấtphục vụ nhu cầu học tập, vui chơi của trẻ tương đối đầy đủ

+ Được phụ huynh quan tâm và thường xuyên giúp đỡ về mọi mặt

* Khó khăn:

- Về phía trẻ

Tuy trẻ trong lớp có cùng một độ tuổi nhưng khả năng nhận thức, nề nếp,các kỹ năng hoạt động của trẻ hoàn toàn khác nhau Có những trẻ hiếu động, khảnăng tập trung kém khả năng nhận thức của trẻ còn bị hạn chế, kỹ năng xé dáncòn yếu, cách chọn màu sắc và sắp xếp bố cục bức tranh còn yếu Yếu tố nàycũng làm cho trẻ không hứng thú tham gia vào hoạt động tạo hình, trẻ chóngchán, không tôn trọng các sản phẩm tạo hình Bên cạnh đó ở lớp lại có những trẻtăng động không những không tập trung chú ý vào hoạt động mà trẻ lại còn hayphá rối những trẻ xung quanh

- Về phía giáo viên:

+ Khi xây dựng kế hoạch thực hiện chủ đề, giáo viên đưa ít các tiết xé dán

mà chủ yếu là hoạt động vẽ nặn và trang trí Giáo viên còn chưa chú trọng đếnviệc rèn kỹ năng xé dán cho trẻ cho trẻ Không mạnh dạn tự tin, chưa nhiệttình trong việc rèn kỹ năng xé dán cho trẻ Việc hối kết hợp với phụ huynhtrong việc rèn kỹ năng xé dán cho trẻ chưa chặt chẽ Chưa có khả năng tạocảm hứng cho trẻ khi rèn kỹ năng xé dán Chưa biết tận dụng và xây dựng môitrường để rèn kỹ năng xé dán cho trẻ Giáo viên chưa có biện pháp rèn trẻ vàchưa tự tin trong việc tổ chức cho trẻ hoạt động xé dán Chưa chịu tìm tòi nguyênvật liệu, chưa khai thác triệt để các ngày lễ lớn

- Về phía phụ huynh:

+ Mặc dù quan tâm đến con nhưng đa số phụ huynh còn mải công việcxem nhẹ bậc học mầm non, ít giành thời gian cho con, phần lớn đều ỉ lại choông bà và giáo viên, vì vậy việc trao đổi phối hợp chăm sóc giáo dục trẻ giữagiáo viên và phụ huynh còn gặp nhiều khó khăn

+ Nhiều phụ huynh chưa nhận thức được hết về tầm quan trọng của việchọc môn tạo hình nên chỉ chú trọng các môn: Cho trẻ làm quen với Tiếng Anh,làm quen với toán, làm quen với văn học, đọc thơ kể chuyện, và coi môn hoctạo hình chỉ là môn phụ

Thấy được những khó nhăn và tồn tại trước mắt tôi đã tiến hành khảo sát hoạtđộng xé dán của trẻ, tổng số trẻ lớp mẫu giáo 4-5 tuổi B là 39 trẻ với các tiêu chí phùhợp với hoạt động xé dán như sau:

Biểu 2:

Khảo sát khả năng tạo hình của trẻ đầu năm học

Thời gian khảo sát tháng 2/2018

* Qua biểu 2 cho thấy:

+ Kĩ năng xé dán và khả năng phối kết hợp màu sắc có tỷ lệ khá tốt thấp (có 21trẻ; đạt 53,9%) còn nhiều trẻ yếu

+ Còn khá nhiều trẻ chưa biết đặt tên cho sản phẩm mới (11 trẻ yếu chiếm28,4%)

+ Khả năng trình bày cách làm ra sản phẩm chưa đạt (9 trẻ yếu chiếm 23,2%)

* Nguyên nhân của những tồn tại trên

+ Do nhận thức của trẻ chưa đồng đều, khả năng tạo hình của trẻ còn hạn chế vàtrẻ chưa tích cực hoạt động Trẻ ít được thực hành xé dán

+ Bản thân giáo viên tổ chức hoạt động xé dán cho trẻ còn theo khuân mẫu chưa

có sáng tạo, hình thức tổ chức chưa lấy trẻ làm trung tâm Bên cạnh đó khi xây dựng

kế hoạch chủ đề giáo viên chưa đưa nhiều hình thức xé dán cho trẻ hoạt động không

chịu khó tìm tòi thu thập nguyên vật liệu cho trẻ xé dán, nguyên vật liệu khôngphong phú và gây cho trẻ cảm giác nhàm chán

7.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến

Ngay từ khi nghiên cứu xây dựng đề tài, tôi đã áp dụng vào thực tiễn giảngdạy ở lớp của mình, đồng thời vận động các lớp trong toàn khối cùng áp dụng.Tôi tin chắc đề tài có thể áp dụng cho tất cả trẻ ở độ tuổi 4-5 tuổi trong toànhuyện

Qua quá trình xây dựng nghiên cứu từ thực trạng rèn dạy trẻ kỹ năng xédán, những hạn chế từ các biện pháp đã thực hiện nhưng kết quả trên trẻ chưacao Tôi đã cải tiến, bổ sung một số biện pháp đã và đang thực hiện, đồng thờiđưa ra một số biện pháp cụ thể như sau:

a Biện pháp 1: Tạo môi trường giáo dục cho trẻ

Trang trí tạo môi trường nghệ thuật để gây cảm xúc, gây ấn tượng cho trẻ

về nghệ thuật tạo hình

+ Tạo môi trường trong lớp

Tạo môi trường đẹp trong lớp là để khi trẻ đến lớp ấn tượng đầu tiên tácđộng vào trẻ là toàn bộ sự bài trí, cách sắp xếp trang trí lớp học của bé Bé quansát xung quanh xem lớp mình có khác nhà bé không? Có đẹp hơn nhà békhông? Chính môi trường lớp học sẽ tạo ấn tượng khó phai trong bé Đây là tácđộng cần thiết để hình thành cảm xúc nghệ thuật cho trẻ Vì vậy tôi đã tìm hiểuyêu cầu của chủ đề, căn cứ vào cấu trúc phòng học của lớp mình và đặc điểmtâm lí của trẻ 4 tuổi mà tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ

Với môi trường trong lớp: Các mảng chính trong lớp như mảng chủ đề, cáctiêu đề của các góc Để gây ấn tượng cho trẻ tôi thường sưu tầm, thiết kế cáchình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lí, đó cũng là sảnphẩm bằng xé dán và có tên thật gần gũi với trẻ

+ Các góc hoạt động như góc phân vai tôi đã vẽ tranh bé tập làm nội chợ,

bé bế em bé, bé tập làm bác sỹ…, có đồ dùng dụng cụ chế biến Hay góc xâydựng tôi lấy tên: Kiến trúc sư tí hon, công trình mơ ước…có hình ảnh các béhoặc các con vật đang chuyển các vật liệu xây dựng, đang làm các bác thợ xâydựng từ các hình ảnh ngộ nghĩnh ở phía trên mảng tường Còn phía mảng tườngtôi thường làm bằng nhựa trong hoặc thảm gai trong đó có các sản phẩm dochính tay trẻ làm để gài vào làm tranh trang trí cho góc đó

Tranh góc xây dựng

Tranh góc phân vai

Để phát huy tối đa tác dụng của môi trường hoạt động sau khi chuyển chủ

đề tôi cần thay đổi nội dung chủ đề mới Tôi đã cùng trẻ thảo luận và đặt tên chochủ đề mới và tên của góc chơi của mình Nội dung của các góc tôi giới thiệucho trẻ về các sản phẩm bằng các ngôn ngữ nghệ thuật để tích luỹ cho trẻ có vốnhiểu biết về nghệ thuật và say mê nghệ thuật Từ đó kích thích lòng ham muốnthích tham gia tạo sản phẩm nghệ thuật để có sản phẩm trang trí lớp học củamình

Tranh góc nghệ thuật tạo hình

Tôi đã dành một mảng tường cửa lớp làm nơi cho trẻ trưng bày sản phẩm.Tôi bố trí mỗi trẻ có một ô để gài sản phẩm được nhận xét đánh giá của trẻ đượctrẻ tự tay cầm ra ô của mình cài vào Ở đây trẻ được quan sát toàn bộ sản phẩmcủa mình và của bạn Trẻ có thể tự so sánh bài của ai đẹp hơn, ai xấu hơn, nếubài của bé xấu thì bé phải cố lên lần sau phải làm cho đẹp hơn để bằng bạn hoặclàm đẹp hơn để có bài trang trí trong các góc Từ kết quả đó sẽ kích thích lòngham muốn say mê học tạo hình nhất là hoạt động xé dán của trẻ

Góc trưng bày sản phẩm của trẻ + Tạo môi trường ngoài lớp học

Tôi đã tận dụng những mảng tường bên ngoài lớp học và trang trí thật đep, chỉcho trẻ thấy được vẻ đẹp bên ngoài lớp học được trang trí bởi các mảng tranh được

xé dán trên tường hay trên biển lớp Đây cũng là một trong những biện pháp quantrọng bởi vì xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là trực quan sinh động thì thuhút và hấp dẫn trẻ, thúc đẩy trẻ hoạt động tích cực tốt hơn Đồng thời hướng dẫn trẻquan sát để nhận thấy cái đẹp đơn giản nhất trong những tác phẩm đó

Hình ảnh trang trí biển lớp

Bên cạnh việc cung cấp biểu tượng đẹp cho trẻ thông qua việc tạo môi trườngtrong và ngoài lớp học tôi còn cho trẻ cùng quan sát những bức tranh, sản phẩm đẹpcủa các bạn trong lớp và ở lớp bạn, hay xem băng đĩa có các cảnh quan đẹp rõ nétthông qua đó tôi khuyến khích trẻ phát triển ngôn ngữ, phát triển khả năng cảm thụthẩm mỹ, phát triển hứng thú của trẻ đối với hoạt động tạo hình, khiến trẻ hưởng ứngngay mỗi khi cô cho trẻ xé dán Được quan sát nhiều, trí tưởng tượng của trẻ tăng,trẻ có điều kiện tích luỹ, làm phong phú vốn hiểu biết của trẻ về nghệ thuật, đó chính

là nền tảng để phát triển tính sáng tạo của trẻ

Tranh xé dán của trẻ

+ Từ môi trường đó tôi giảng giải trò chuyện để trẻ thấy được cái hay cái đẹp từmôi trường xung quanh mình tạo cho trẻ cảm giác hứng thú với hoạt động tạo hìnhđặc biệt là hoạt động xé dán Trong quá trình cung cấp biểu tượng về hoạt động xédán tôi luôn chỉ cho trẻ thấy được những nét đặc trưng nổi bật đồng thời giúp trẻ sosánh tìm ra đặc điểm riêng để thể hiện trong sản phẩm đó

+ Khai thác các hình ảnh đẹp, các bức tranh xé dán sinh động trên mạng chotrẻ quan sát trò truyện và thảo luận Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển nhưhiện nay việc khai thác các tranh xé dán trên mạng là hết sức thuận tiện Bên cạnhviệc cho trẻ quan sát tranh mẫu do cô giáo làm và trẻ làm, tôi thường xuyên tìm và

cho trẻ xem cho trẻ được nhận xét về các sản phẩm đó từ đó hướng trẻ biết chắt lọcnhững cái hay cái sáng tạo để tham khảo, học hỏi và áp dụng vào bài xé dán củamình

Những sản phẩm tạo hình trên mạng là vô cùng phong phú nói đúng hơn làhoàn thiện về mọi mặt (bố cục, màu sắc, hình ảnh…) Tôi cố gắng tìm những sảnphẩm tạo hình của những hoạ sĩ nổi tiếng mà trẻ chưa từng biết đến giảng giải chotrẻ biết nguồn gốc xuất xứ từ đó mở mang tầm hiểu biết cho trẻ, cung cấp cho trẻnhững kiến thức quý báu về lĩnh vực tạo hình đặc biệt là hoạt động cắt xé dán.Thông qua hoạt động quan sát tham khảo này trẻ rất hứng thú và mơ ước khao khátđược tự tay mình làm ra các sản phẩm, sáng tạo sản phẩm theo ý của riêng mình

Tranh xé dán sưu tầm trên mạng

Thực tế trong quá trình trẻ thực hiện sự kiên trì và khả năng chú ý của trẻ chưađược tốt nên cũng dễ dẫn đến sự nhàm chán và không hào hứng với công việc đượcgiao trong một thời gian ngắn, xuất phát từ những đặc điểm đó để hướng dẫn trẻ đivào một hoạt động xé dán, tôi không yêu cầu trẻ thực hiện ngay Vì như thế sẽ làmcho một giờ hoạt động khô khan và không thấy ở trẻ sự hào hứng

Tôi thường cùng trẻ xem tranh minh hoạ trong các tác phẩm dành cho thiếunhi Hướng dẫn trẻ trả lời câu hỏi của cô về nội dung tranh

VD: Bức tranh này xé cắt dán những gì?

Theo con thì nó được xé như thế nào

Ý nghĩa bức tranh này là gì?

Bên cạnh đó trong tiết dạy xé dán theo mẫu hoặc theo đề tài thì hoạt động chotrẻ quan sát tranh mẫu là hoạt động vô cùng quan trọng không thể thiếu Và tôi đã

tranh mẫu trong tiết xé dán theo đề tài Làm như vậy tôi sẽ tiết kiệm được về vấn đềkinh tế và thời gian để dành thời gian chăm sóc các cháu Các sản phẩm của trẻ lạirất phong phú, hồn nhiên, và gần gũi với trẻ Hơn nữa trẻ thấy hứng thú hoạt độnghơn khi được cô giáo giới thiệu đây là sản phẩm xé dán do các anh chị lớp trước xédán dành tặng cho chúng mình Khi đó trẻ sẽ cố gắng để tạo ra sản phẩm giống nhưvậy.

Đồng thời thông qua hoạt động vui chơi ngoài trời trẻ được chơi với lá câynên tôi tận dụng luôn các lá cây đó giúp trẻ sáng tạo thể hiện các sản phẩm tạohình để làm giàu vốn kinh nghiệm cho trẻ và kết hợp rèn luyện các kỹ năng xédán cho trẻ

b Biện pháp 2: Tận dụng những nguyên vật liệu phế thải, nguyên vật liệu

từ thiên nhiên cho trẻ lớp 4 tuổi A1 xé dán theo chủ đề.

Việc sử dụng các nguyên vật liệu mới các nguyên vật liệu từ thiên nhiên, haynguyên vật liệu phế thải sẽ làm phong phú thêm nguồn nguyên vật liệu cho trẻ xédán, tránh được sự nhàm chán và làm tăng hứng thú cũng như kết quả của hoạt động.Qua việc thu gom nguyên vật liệu phế thải và nguyên vật liệu thiên nhiên giúp trẻhiểu được tầm quan trọng của việc giữ gìn vệ sinh môi trường và có hành vi thânthiện với môi trường sống xung quanh trẻ

Trong quá trình thực hiện công tác giảng dạy tôi đã tổ chức nhiều hoạt động dạytrẻ xé dán tuy nhiên bản thân đánh giá chưa cao chất lượng những sản phẩm xé dáncủa trẻ, nó chỉ là những sản phẩm với nguồn chất liệu chưa phong phú Bởi lẽ nguồnnguyên vật liệu mà chúng ta thường sử dụng đơn thuần chỉ là giấy màu, dần dần sẽgây cho trẻ cảm giác nhàm chán

Nếu như trong các môn học chúng ta gây hứng thú cho trẻ bằng ca hát, thơ,

hò, vè, trò chơi, câu đố thì ở môn tạo hình bên cạnh yếu tố gây hứng thú thì điều đầutiên khiến trẻ chú ý đó chính là đồ dùng dụng cụ nguyên vật liệu cho trẻ sử dụng phảiphong phú bắt mắt Những thứ đó kích thích cao độ cho hoạt động của trẻ Chính vìvậy chúng ta nên tận dụng các nguyên vật liệu có sẵn trong tự nhiên trong cuộc sốngsinh hoạt để dạy trẻ tạo ra những sản phẩm tạo hình làm đồ chơi phục vụ chính trẻ.Báo và ni lông là những nguyên vật liệu phế thải trong sinh hoạt hàng ngày, nếukhông được thu gom xử lý đúng cách chúng sẽ là nguyên nhân gây ô nhiễm môitrường vậy tại sao chúng ta không tận dụng biến nó trở thành một nguồn nguyên vậtliệu hữu ích cho trẻ hoạt động?

Còn lá cây được coi là một nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên vừa an toàn đốivới trẻ vừa mang tính tiết kiệm Hơn nữa lá cây đa dạng về hình dáng màu sắc (màu

đỏ, màu cam, màu vàng, đôi khi có những chiếc lá già vừa rụng vẫn mang một màuxanh rất tự nhiên) Sử dụng các nguyên vật liệu này không chỉ làm phong phú thêmsản phẩm xé cắt dán mà còn đem lại cho trẻ hứng thú mới lạ khiến trẻ rất thích thúhoạt động, làm tăng tính sáng tạo