Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 3 4 tuổi tô màu trong trường mầm non huyện tam dương

Một số giáo viên trẻ mới vào nghề dạy trẻ 3-4 tuổi chưa thực sựnhiệt tình trong việc tổ chức các hoạt động chung và còn lúng túng khi sửdụng các biện pháp hướng dẫn trẻ cầm bút tô màu,

BÁO CÁO KẾT QUẢ

NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Giáo dục mầm non là nấc thang đầu tiên của chặng đường giáo dục nhâncách con người và ở chặng đường đó người giáo viên mầm non có vai trò, trọngtrách vô cùng lớn lao trong việc đào tạo giáo dục những chủ nhân tương lai củađất nước

Mục tiêu giáo dục mầm non là phải trang bị cho trẻ những gì tốt nhất cả

về mặt thể chất và tinh thần để trẻ phát triển một cách toàn diện

Hoạt động tạo hình là một hoạt động học tập mang tính nghệ thuật, tạođiều kiện cho trẻ phát triển năng khiếu thẩm mỹ của mình, hình thành cho trẻ kỹnăng cảm thụ cái đẹp, giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh và phản ánh thếgiới thông qua các hình tượng nghệ thuật Trẻ mầm non nói chung và trẻ 3-4tuổi nói riêng thích ngắm những đồ vật đồ chơi có màu sắc loè loẹt nổi bật, trẻthích ngắm nhìn các bức tranh, những hình thù ngộ nghĩnh và đa dạng, tuy nhiêntrẻ cũng chưa thể nhận biết, phát hiện ra cái đẹp của những tác phẩm ấy Điều đó

có thể nói rằng, trẻ luôn có những xúc cảm rất đặc biệt với những sự vật hìnhtượng xung quanh, nó mang lại cảm xúc và ấn tượng mạnh đối với trẻ thôi thúctrẻ muốn khám phá và muốn sáng tạo ra cái đẹp Bởi vậy, hoạt động tạo hìnhđược coi là một trong những con đường cơ bản để tiến hành giáo dục thẩm mĩcho trẻ ngay từ những năm đầu cuộc sống

Tô màu là một trong những nội dung dạy trẻ tạo hình ở trường mầm nontrong các nội dung cơ bản như: Tô vẽ, nặn, xé dán, chắp ghép mảng màu, tômàu Rèn dạy trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi kỹ năng tô màu là rất quan trọng trongtrong việc nâng cao khả năng tạo hình của trẻ mầm non theo từng độ tuổi Đây

là một trong những hoạt động giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cáchsinh động thế giới xung quanh qua sản phẩm tô màu và tạo cho trẻ những xúccảm, tình cảm tích cực Thông qua hoạt động tô màu giúp trẻ mở rộng hiểu biết

về thế giới xung quanh, biết yêu quý và trân trọng cái đẹp (tình yêu con người,yêu thiên nhiên, con vật, cỏ cây, hoa lá…); Phát triển khả năng tri giác, tư duy,tưởng tượng; Phát triển xúc cảm tình cảm, nhân cách - trí tuệ, sự khéo léo, sángtạo và tính kiên trì

Hiệu quả của việc rèn dạy trẻ kĩ năng tô màu trong hoạt động tạo hìnhkhông chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng hệ thống bài dạy mà còn phụ thuộc vàophương pháp, biện pháp tổ chức các hoạt động tạo hình cho trẻ ở trường mầm non

Việc dạy kĩ năng tô màu cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi là những hoạt độngđóng vai trò quan trọng trong tiến trình giáo dục của lứa tuổi này Nó đòi hỏichúng ta phải tiến hành thường xuyên, liên tục trong quá trình giáo dục

Trong thực tế ở trường mầm non nơi tôi công tác, việc tổ chức các hoạtđộng tạo hình theo phương pháp hiện hành cũng đã mang lại hiệu quả cho việcphát triển nhân cách Tuy nhiên các phương pháp đó còn mang tính áp đặt, dậpkhuôn theo mẫu, sao chép, chưa phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt

của người giáo viên khi tổ chức hoạt động tạo hình Cùng với quan niệm trẻ cònnhỏ nên việc rèn dạy kĩ năng tạo hình và cụ thể là kĩ năng tô màu cho trẻ chưathực sự được quan tâm Cơ sở vật chất đầu tư cho chuyên đề còn thiếu; môitrường cho trẻ rèn luyên kĩ năng vẽ còn nghèo nàn; Phụ huynh chưa hiểu rõđược tầm quan trọng của hoạt động phát triển thẩm mĩ, việc rèn luyện kĩnăng tô màu đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em

Ở độ tuổi mẫu giáo 3-4 tuổi, trẻ có khả năng nhận biết và điều chỉnhcác nhóm cơ tay để thực hiện thao tác tô màu Trẻ bắt đầu biết bắt chước tômàu nghĩa là tô màu tương ứng với màu của mọi vật trong hiện thực Nhưngchưa có khả năng tạo nên các màu tranh với tính chất khác nhau Kĩ năng tômàu còn rất hạn chế, trẻ tô chưa đều màu, chưa biết phối hợp các màu sắc

cơ bản với nhau, tô màu tranh còn dập khuân theo mẫu, cứng nhắc, chưalinh hoạt Một số giáo viên trẻ mới vào nghề dạy trẻ 3-4 tuổi chưa thực sựnhiệt tình trong việc tổ chức các hoạt động chung và còn lúng túng khi sửdụng các biện pháp hướng dẫn trẻ cầm bút tô màu, cách di màu; một số giáoviên khiếu thẩm mỹ và khả năng cảm nhận nghệ thuật còn hạn chế về cách phốihợp màu sắc, hình ảnh chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút trẻ Phương pháplồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo, kết quả trên trẻ chưa cao Trẻ chưathực sự say mê, hào hứng Sử dụng đồ dùng dạy học chưa có khoa học, dẫn đếntrong giờ học trẻ ít tập trung chú ý và vì thế mà hiệu quả trên tiết học chưa cao

Từ sự hiểu biết về tầm quan trọng của hoat động tạo hình, sự cần thiết củaviệc hình thành cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi kỹ năng tô màu, phối hợp màu phùhợp, hiệu quả; Tạo điều kiện để trẻ phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm

mĩ, thể chất và hình thành các phẩm chất kĩ năng ban đầu của con người nhưmột thành viên trong xã hội biết tích cực, sáng tạo Với khả năng và hứng thú

của mình tôi lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tô màu trong trường mầm non huyện Tam Dương”

2 Tên sáng kiến:

“Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tô màu trong trường mầm

non huyện Tam Dương”

3 Tác giả sáng kiến

- Họ và tên : Nguyễn Thị Thu Thảo

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Đạo Tú - Tam Dương - Vĩnh Phúc

- Địa chỉ email : SĐT: 0372205611 – Email: phithao145@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến : Nguyễn Thị Thu Thảo

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến : Lĩnh vực phát triển thẩm mỹ (Tạo hình)

6 Ngày viết sáng kiến được áp dụng lần đầu : Từ 2/2018 – 2/2019

7 Mô tả bản chất của sáng kiến

7.1 Về nội dung của sáng kiến

7.1.1 Vai trò của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển toàn diện của trẻ

Hoạt động tạo hình là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sựtác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ,

thể chất và hình thành các phẩm chất, kỹ năng ban đầu của con người như mộtthành viên trong xã hội biết lao động tích cực, sáng tạo.

Hoạt động tạo hình là một bộ phận của văn hoá tinh thần, nó gắn liền vớinhững kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thể hiện nghệ thuật Thông qua hoạt độngtạo hình trẻ nhận ra vẻ đẹp của các sự vật hiện tượng xung quanh trẻ, từ đó giáodục trẻ biết ứng xử với cái đẹp, làm nảy sinh cho trẻ nhu cầu sáng tạo ra cái đẹp

và những cảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách con người

Trẻ nhận biết thế giới thông qua màu sắc của sự vật, hiện tượng xungquanh mình và đưa chúng vào tranh vẽ hay tô màu với những đường nét, màusắc, trí tưởng tượng rất riêng Dạy trẻ tô màu không chỉ để chơi, mà qua hoạtđộng này, trẻ sẽ lĩnh hội cũng như phát huy được nhiều kỹ năng bổ ích, phục vụcho quá trình học tập của trẻ sau này đặc biệt là kỹ năng cầm bút

Dạy trẻ 3-4 tuổi tô màu đúng cách sẽ giúp rèn luyện cơ tay và khả năngvận động tinh của đôi bàn tay được chuẩn xác hơn: Từ việc cho trẻ sử dụng bút

tô màu để tự tay vẽ cho mình những nét vẽ nguệch ngoạc ban đầu trẻ sẽ dầnthành thạo, khéo léo để màu không chờm ra ngoài; Và thông qua hoạt động học

mà chơi, chơi mà học này cũng giúp não trẻ hình thành khả năng tư duy, pháttriển trí tưởng tượng được phong phú hơn Bên cạnh đó, khả năng nắm bắt thôngtin, thói quen quan sát và tìm ra điểm nổi bật của những gì trẻ quan sát đượccũng dần được hình thành Khi trẻ tô màu và vẽ trẻ sẽ cần quan sát những chitiết, màu sắc, từ đó có được lối suy nghĩ sẽ hoàn thiện bức tranh này với màu sắcnhư thế nào? Biết tính chất của vật liệu, màu thể hiện trên giấy ra sao, tô cho đẹpvới màu sáp, màu dạ hay màu nước, biết đánh giá sản phẩm Bước vào thế giớiđầy màu sắc, trẻ có thêm cơ hội cảm nhận về cái đẹp, về sự kết hợp của màu sắc

Từ đó nâng cao khả năng thưởng thức vẻ đẹp của cuộc sống xung quanh mình.Đặc biệt đối với trẻ có vấn đề về ngôn ngữ, chậm nói, chậm viết, vốn từ ít thìhoạt động tô màu lại càng quan trọng vì đó là phương tiện thoả mãn tâm hồn trẻ

và là cách luyện tập, khắc phục những khiếm khuyết trên

Trong quá trình tạo hình trẻ được lĩnh hội các kỹ năng sử dụng các loạidụng cụ, chất liệu như những công cụ lao động của con người Đây chính là điềukiện rất thuận lợi cho sự phát triển trí tuệ và nhân cách trẻ

Về đạo đức, hoạt động tạo hình giúp hình thành ở trẻ các đức tính tốt như:Yêu thích cái đẹp, mong muốn tạo ra cái đẹp Trải nghiệm các xúc cảm, tìnhcảm trong giao tiếp, học hỏi về các kỹ năng xã hội và đánh giá các hành vi vănhóa xã hội qua các hình tượng, các sự kiện, hiện tượng được miêu tả

Về thể chất: Trẻ em cần có những cơ hội luyện tập kỹ năng vận động tinh

để phát triển khả năng phối hợp vận động và rèn luyện các cơ nhỏ ở tay Tập vẽ

và tô màu là một cách để trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh mà sau này trẻ sẽcần đến khi học viết Kỹ năng vận động tinh là khả năng điều khiển và phối hợpcác cử động của bàn tay để hoàn thành các công việc như viết chữ, buộc dâygiày hoặc dùng đũa, thìa để ăn Như vậy lao động tạo hình sẽ giúp trẻ phát triểncác khớp ngón tay, cổ tay, các cơ bàn tay Giúp trẻ ngày càng khéo léo linh

hoạt Những giờ phút hoạt động tự do trong môi trường thẩm mỹ, trong bầukhông khí thoải mái, sinh động sẽ tạo cho trẻ niềm vui sướng Chính sự vui vẻ,phấn khởi này tác động rất tích cực đến hoạt động của tim mạch, điều hòa hoạtđộng của hệ thần kinh, điều chỉnh toàn bộ hoạt động của cơ thể

Về thẩm mỹ: Giúp trẻ hình thành xúc cảm và thị hiếu thẩm mỹ khi trẻ tạohình Trẻ thích thú khi được làm quen với bút dạ, sáp màu, màu nước Trẻ cóthể sử dụng những phương tiện đó để tô màu những gì trẻ muốn Trẻ được quyếtđịnh mình sẽ làm gì, sử dụng phương tiện gì để tô màu, có thể coi là cơ hội đầutiên hình thành tính độc lập quyết định của trẻ Trẻ thể hiện và điều chỉnh cácsuy nghĩ, cảm xúc của mình cho phù hợp với nguyên tắc, với các bạn.Việc sosánh, đối chiếu giữa hiện thực có thật với hiện thực được thể hiện trong tácphẩm nghệ thuật sẽ giúp trẻ nhận ra giá trị thẩm mĩ của các sự vật, hiện tượngxung quanh và mong muốn thể hiện vẻ đẹp đó một cách sáng tạo nhất Sự phảnảnh hiện thực và biểu lộ tình cảm qua các phương tiện truyền cảm đặc trưng choloại hình nghệ thuật vật thể như đường nét, hình dạng, màu sắc, bố cục khônggian …chính là con đường lĩnh hội các kinh ngiệm văn hóa thẩm mĩ rất phù hợpvới lứa tuổi của trẻ em, trên cơ sở đó mà hình thành thị hiếu thẩm mĩ của trẻ sau này

Vì vậy, hoạt động tạo hình là phương tiện giáo dục toàn diện rất tích cựckhông thể thiếu được trong chương trình giáo dục trẻ

7.1.2 Đặc điểm của hoạt động tạo hình và khả năng tô màu của trẻ MG 3-4T

Trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tuy đã bắt đầu chú ý tới sự khác biệt của các loạimàu: Màu sáp, màu nước, phấn màu, bút màu nhưng nhìn chung màu sắc vẫnchưa được trẻ xem như phương tiện thẩm mĩ để tạo nên “giá trị nghệ thuật” củasản phẩm tưởng tượng sáng tạo; Trẻ chơi với bút màu như một loại đồ chơi mới

và có thể bôi tất cả vào tranh vẽ hoặc chỉ dùng 1 màu mà nó cảm thấy thích và tô

Trong quá trình quan sát, tri giác tranh nếu có hướng dẫn của người lớn,một số trẻ 3-4 tuổi đã có thể nhìn nhận màu sắc như một dấu hiệu “làm đẹp” chobức tranh, ở một số trẻ đã có thái độ khác nhau đối với các màu sắc, chúng bắtđầu phân biệt màu nổi (đỏ, vàng, da cam, ) màu trầm (đen, nâu, tím ) Ở độtuổi này, trẻ thường có xu hướng tự do tô màu theo ý thích của trẻ

Qua tìm hiểu trẻ của lớp tôi nhận thấy đa số trẻ còn chưa biết cách cầmbút, chưa có tư thế ngồi đúng, trẻ còn chưa biết cách di màu đúng chiều, còndùng lực để di màu tranh dẫn đến gãy bút màu; Trẻ tô màu chưa đều, chưa kínhình và còn chờm chệch màu ra ngoài hình vẽ Nhiều trẻ chưa nhận biết đượchết các màu, chưa mạnh dạn, tự tin tham gia vào hoạt động tạo hình (tô màu) trẻchưa có nề nếp thói quen trong sinh hoạt tập thể Trẻ hay thích tự ý làm nhữngđiều mình muốn, thích chơi một mình, sử dụng 1 màu sắc để tô cho cả bứctranh, chưa tập trung chú ý lắng nghe và thực hiện những yêu cầu của cô, chưabiết kết hợp cùng các bạn hoạt động trong nhóm Những trẻ chậm chạp chưa thể

tự mình tô màu hay thực hiện được yêu cầu của cô về nội dung tranh tô màutranh vẽ Khi tham gia hoạt động tô màu trẻ chưa tập trung tư duy, lựa chọnnhững màu sắc, chất liệu màu tô, để thực hiện ý tưởng của mình mà trẻ chỉ học

theo lối tự phát, bắt chước, thích thì tô theo còn không thích thì không chú ý gì,thậm chí không tô.

Xác định được mục tiêu của ngành học cũng như nhu cầu thực tế của cuộcsống, qua thực tế giảng dạy nhiều năm tôi nhận thấy việc làm cho trẻ mẫu giáo3-4 tuổi yêu thích, hứng thú tham gia vào các hoạt động tạo hình và nhất là hoạtđộng tô màu là rất cần thiết

7.1.3 Nội dung dạy hoạt động tô màu cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi

Hoạt động tạo hình gồm các hoạt động cơ bản như: Tô vẽ, nặn, cắt xédán được tổ chức dưới nhiều hình thức: Theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích củatrẻ Đối với trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi Nội dung dạy tô màu có tầm quan trọng rấtlớn với sự phát triển của trẻ, đặc biệt là phát triển thẩm mỹ Trong tranh vẽ trẻ

em, hình dạng là dấu hiệu đầu tiên tạo nên hình ảnh sự vật và màu sắc là yếu tốmang lại hiệu quả thẩm mĩ cho hình ảnh, gây tác động thẩm mĩ mạnh nhất vớingười xem tranh So với hình dạng thì dấu hiệu màu sắc trong các sự vật đượctrẻ mẫu giáo nhận biết, phân biệt nhanh hơn, song khi vẽ, chúng lại thường rất ítquan tâm tới sự thể hiện màu sắc Theo sự phát triển của độ tuổi đồng thời với

sự phát triển theo hướng hoàn thiện dần về năng lực và kỹ năng thẩm mỹ, trẻkhéo léo hơn trong việc sử dụng các đường nét, màu sắc phong phú để miêu tảcác sự vật hiện tượng trong thế giới xung quanh dưới góc nhìn của trẻ

Từ thực tế đó, tôi đưa sáng kiến kinh nghiệm này vào áp dụng để dạy các

kỹ năng cầm bút tô màu, di màu đều, kín hình cho trẻ trong lớp mình phụ tráchcũng như trẻ mẫu giáo trong toàn huyện

Đề tài được xây dựng dựa trên tất cả các nội dung và hình thức dạy trẻ tạohình: Dạy trẻ tô màu theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích, kết hợp dạy trẻ tô màuvào các hoạt động trong ngày của trẻ như: hoạt động góc, hoạt động chơi tự dohoạt động chiều…

- Tô màu theo mẫu: Chuẩn bị tranh mẫu, giới thiệu và hướng dẫn trẻ quansát tranh mẫu cụ thể, rõ ràng Cô tô mẫu cho trẻ quan sát(để tranh mẫu từ đầuđến cuối hoạt động, trẻ tô màu theo mẫu và nhận xét sản phẩm theo mẫu) Cácbài mẫu dành cho trẻ là những bài phối hợp các kĩ năng, màu sắc, kiến thức mới Khi trẻ thực hiện tô màu tiết mẫu, ngoài việc yêu cầu trẻ thực hiện đúng theomẫu, cô có thể gợi ý hướng dẫn giúp trẻ sáng tạo thêm các chi tiết theo ý thíchcủa trẻ để bài vẽ thêm phong phú về nội dung và bố cục

- Tô màu theo đề tài: Mở rộng biểu tượng cho trẻ về một nội dung, chủđiểm cụ thể Dùng các sản phẩm tranh tô màu và tô màu gợi ý Hoặc cô có thểcho trẻ quan sát thiên nhiên trước khi học, có thể dặn trẻ về nhà suy nghĩ trướchay cô có thể tô màu cho trẻ xem Trẻ càng nêu được nhiều màu sắc của sự vật,hiện tượng sinh động, phong phú và đa dạng bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu.Không bắt trẻ phải phản ánh lại những hình ảnh gợi ý đơn giản của tiết mẫu, mà

để trẻ phản ánh vào trong bài vẽ về tất cả những gì trẻ thu nhận được ở xungquanh Những bức vẽ của trẻ trên các tiết học này hoàn toàn độc lập, sáng tạo

Màu vẽ của trẻ có thể không phù hợp với thực tế nhưng đó chính là cảm xúc củatrẻ, là những ấn tượng mà trẻ bộc lộ một cách hứng thú

- Tô màu theo ý thích: Hình thức dạy này trẻ được tự do chọn màu đểhoàn thiện bức tranh của mình Cô có thể cho trẻ suy nghĩ và lựa chọn để nêu ýđịnh của mình ra trước lớp cũng có thể không cần nêu ra Nhưng trong quá trìnhthực hiện cô cần đến với từng trẻ tìm hiểu xem trẻ định tô màu gì, dùng chất liệumàu nào Gợi mở cho trẻ tự sáng tạo thêm cũng có thể hướng dẫn nội dung cụthể cho trẻ nào còn lúng túng chưa biết chọn màu tô Hoạt động của cô với cánhân trẻ nhằm giúp cho mọi trẻ tự tin với hoạt động tô vẽ của trẻ

Như vậy hoạt động tô màu góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện củatrẻ Vì vậy tổ chức hướng dẫn thực hiện sao cho phù hợp, hấp dẫn để duy trìhứng thú cho trẻ, để trẻ vừa thể hiện được cảm xúc thẩm mỹ của mình vừa pháttriển khả năng sáng tạo và các năng lực, kĩ năng cơ bản, vừa thưởng thức, đánhgiá được sản phẩm của mình và của bạn Và điều đó còn phụ thuộc rất nhiều vào

sự nhiệt tình, sáng tạo của giáo viên mầm non

Mỗi chủ đề ở từng tháng tôi đưa ra các nội dung và biện pháp dạy trẻ phùhợp với từng nội dung, theo khả năng của trẻ MG 3-4 tuổi

7.1.4 Thực trạng dạy trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tô màu trong trường mầm non Đạo Tú- Tam Dương- Vĩnh Phúc

Nhà trường có tổng số 8 giáo viên 3 tuổi trong đó

+ Cao đẳng, đại học: 8/8 = 100 % Đội ngũ giáo viên trong khối trẻ tuổinăng động nhiệt tình yêu nghề mến trẻ, tích cực học hỏi nâng cao trình độchuyên môn nghiệp vụ Đặc biệt các giáo viên đều coi việc rèn dạy kỹ năng tômàu cho trẻ là cần thiết, lấy kết quả khảo sát các bài tập nhận thức và tô màu củatrẻ làm một trong các tiêu chí đánh giá chất lượng bản thân Bản thân đã đưa rađược một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo bé hứng thú với tạo hình, thích lựa chọnmàu sắc yêu thích, hứng thú với hoạt động tô màu

Ban giám hiệu vững vàng về chuyên môn, luôn sát sao chỉ đạo giáo viênthực hiện tốt chuyên môn

Nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đi học nâng cao trình độchuyên môn Vào các dịp hè được tham gia học bồi dưỡng chuyên môn của Sở

GD&ĐT, phòng giáo dục và đào tạo và của trường mở Dự và dạy các hoạt độngchuyên môn của phòng, chuyên đề của trường, dự giờ đồng nghiệp tạo điều kiệncho giáo viên được học tập nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ

* Khó khăn

Về cơ sở vật chất : Tuy được đầu tư song còn thiếu, đồ dùng trực quan

phục vụ hoạt động dạy trẻ tạo hình chưa đa dạng về hình thức, chất liệu, chủ yếu

do giáo viên tự làm hoặc sưu tầm;

Về phía trẻ: Trẻ 3-4 tuổi bắt đầu được làm quen với việc cầm bút, tô màu

nên nhiều trẻ còn chưa có kỹ năng cầm bút, chưa có tư thế ngồi đúng; Trẻ chưa

có các kỹ năng tô màu cơ bản: Tô theo một chiều, xoay tròn, tô từ ngoài vàotrong hay tô theo nhiều hướng khác nhu…hạn chế nhiều về kỹ năng tô, di màukín hình, đều màu; số trẻ chưa nhận biết màu sắc còn nhiều nên ảnh hưởng đếnviệc hướng dẫn trẻ chọn màu theo yêu cầu Trẻ chưa biết tập trung chú ý, khảnăng nhận thức chậm…Trong lớp có nhiều trẻ quá hiếu động không nhữngkhông tập trung chú ý vào hoạt động mà trẻ lại còn hay phá rối những trẻ xungquanh, vò xé vở, tô bẩn bài của mình, của bạn; có những trẻ có cá tính thích hoạtđộng một mình, không thích tô màu và không chịu hợp tác với cô giáo

Về phía giáo viên: Bản thân nói riêng và một số giáo viên trong khối 3 tuổi

nói chung còn nhiều hạn chế trong việc dạy trẻ MG 3-4 tuổi tạo hình đặc biệt làluyện trẻ kỹ năng tô màu; khả năng thẩm mĩ hạn chế nên việc tự tạo ra tranhmẫu, sản phẩm cho trẻ tham khảo, quan sát chưa đảm bảo giá trị thẩm mĩ, phốihợp màu tô chưa phù hợp; Bản thân đã có những biện pháp cụ thể thu hút, rèn

dạy trẻ trong hoạt động tạo hình, dạy trẻ tô màu: Xây dựng môi trường giáo dục trong và ngoài lớp nhằm tạo cảm xúc về cái đẹp cho trẻ; Hình thành nề nếp thói quen học tập; uốn nắn tư thế, tác phong ngồi học đúng cho trẻ; Dạy trẻ tô màu trong hoạt động chung và các hoạt động khác…Tuy nhiên việc xây dựng môi trường lớp

học theo từng chủ đề đã làm được nhưng các góc mở chưa phong phú, đa dạng vềtranh ảnh và màu sắc, chưa được thay đổi thường xuyên theo nhu cầu khám phá cáimới của trẻ dẫn đến trẻ nhàm chán, không quan tâm chú ý nhiều; Việc uốn nắn tư thếtác phong cho trẻ chưa thường xuyên, còn tập trung vào việc dạy trẻ hoàn thiện bài tập

hơn là rèn kỹ năng, tư thế cho trẻ; trong các hoạt động học tập và vui chơi, phương

pháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo nên kết quả trên trẻ chưa cao

Về phía phụ huynh: Đa số phụ huynh làm nông nghiệp nên ít có điều kiện

quan tâm đến việc học tập của trẻ ở trường cũng như thời gian dạy dỗ trẻ ở giađình Nhiều gia đình chưa chú ý rèn trẻ tô màu, chủ yếu giao phó cho cô giáo

Với những thuận lợi và khó khăn như vậy tôi luôn nghĩ rằng phải giảngdạy bằng phương pháp, hình thức nào để có thể giúp trẻ hứng thú khi tham giahoạt động tô vẽ Từ đó có thể giúp trẻ rèn dạy kỹ năng cầm bút, tô màu, phốihợp màu sắc hài hòa và tôi tiến hành khảo sát đầu vào của trẻ như sau: Tổng sốtrẻ ở lớp 3-4 tuổi A1 là 27 trẻ:

Khảo sát tháng 02/2018 Biểu mẫu 1: Khảo sát kỹ năng của trẻ Trường MN Đạo Tú

ST

T

Nội dung dạy trẻ Tỷ lệ đầu năm trẻ

đạt (T-K)

ra ngoài hình vẽ

4/27 = 14,8%

Từ kết quả trên cho thấy: Kỹ năng cầm bút và tư thế ngồi đúng của trẻcòn kém Tranh tô màu của trẻ còn chờm nhiều ra ngoài khiến cho hình vẽkhông còn rõ nét, màu sắc còn nghèo nàn, đơn điệu, chưa có sáng tạo, thẩm mỹtrong bài tô màu, hơn nữa nhận thức của trẻ không đồng đều, có trẻ có năng khiếu,

có trẻ còn quá lúng túng, vụng về nên kết quả tô màu được của trẻ không cao

Từ đó, tôi tiến hành lên kế hoạch theo từng chủ đề và tìm biện pháp dạytrẻ theo từng nội dung

Đối với trẻ mầm non đặc biệt trẻ 3-4 tuổi, việc lựa chọn nội dung rènluyện kĩ năng tô màu cho trẻ sao cho phù hợp là rất khó bởi khả năng thẩm mĩ,

sự phát triển các nhóm cơ của mỗi trẻ rất khác nhau Song việc sử dụng phươngpháp, biện pháp dạy phù hợp với nội dung lại càng khó hơn Cần có nhữngphương pháp phù hợp để giúp trẻ phát huy tính tích cực chủ động tham gia vàocác hoạt động tô màu, tạo hình là rất quan trọng

Với hứng thú và khả năng của bản thân, tôi tin mình sẽ hình thành ở trẻ nềnếp, thói quen và hứng thú, đặc biệt thể hiện được tính tích cực khi tham giahoạt động tô màu

Bên cạnh việc điều tra thực trạng trường MN Đạo Tú tôi tiến hành khảosát đồng thời thực trạng vấn đề kỹ năng cầm bút của Trường MN Hợp hòa

Thực trạng dạy trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tô màu trong trường mầm non Hợp Hòa- Tam Dương- Vĩnh Phúc

* Thuận lợi

Năm học 2018-2019 trường mầm non Hợp Hòa có 4 lớp 3 tuổi được ưu tiên đặt ở các lớp có diện tích rộng Cung cấp đủ tài liệu, đa dạng về học liệu cho trẻ hoạt động

Cơ sở vật chất: Trường lớp khang trang sạch sẽ, thoáng mát, các giá để đồdùng đồ chơi, tủ để tư trang của trẻ đều được cấp Phụ huynh quan tâm ủng hộkinh phí mua sắm tài liệu, đồ dùng phục vụ việc dạy trẻ

100% trẻ cùng một độ tuổi; một số trẻ đã nhận biết rõ nét các màu sắc chủđạo theo độ tuổi cần đạt, thích được chơi tô màu

Nhà trường có tổng số 6 giáo viên chính 3 tuổi trong đó

+ Cao đẳng, đại học: 6/6 = 100 %

Đội ngũ giáo viên trẻ tuổi năng động nhiệt tình yêu nghề mến trẻ, tích cựchọc hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Nhà trường đã tạo điều kiệnthuận lợi cho các giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn Vào các dịp hèđược tham gia học bồi dưỡng chuyên môn của Sở GD&ĐT, phòng giáo dục vàđào tạo và của trường mở Dự và dạy các hoạt động chuyên môn của phòng,chuyên đề của trường, dự giờ đồng nghiệp tạo điều kiện cho giáo viên được họctập nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ

Ban giám hiệu vững vàng về chuyên môn, luôn sát sao chỉ đạo giáo viênthực hiện tốt chuyên môn

* Khó khăn

Về cơ sở vật chất : Đồ dùng trực quan chưa đa dạng về hình thức, chất

liệu, chủ yếu do giáo viên tự làm hoặc sưu tầm;

Về phía trẻ: Số trẻ trong lớp khá đông Đa số trẻ còn chưa có kỹ năng cầm

bút, chưa có tư thế ngồi đúng; Trẻ hạn chế nhiều về kỹ năng tô, di màu kín hình,đều màu; Trẻ chưa biết tập trung chú ý, khả năng nhận thức chậm…Trong lớp

có 1trẻ khuyết tật, có nhiều trẻ quá hiếu động không những không tập trung chú

ý vào hoạt động mà trẻ lại còn hay phá rối những trẻ xung quanh, vò xé vở, tôbẩn bài của mình, của bạn; có những trẻ có cá tính thích hoạt động một mình,không thích tô màu và không chịu hợp tác với cô giáo

Về phía giáo viên: Một số giáo viên mới ra trường nên kinh nghiệm tổ chức

các hoạt động chưa phong phú Giáo viên chủ yếu dành thời gian chăm sóc giáodục trẻ nên không có nhiều thời gian để nghiên cứu tài liệu Chưa có kiến thứctrong việc tổ chức tiết dạy sáng tạo, thu hút trẻ; Ngoài ra, một số giáo viên khảnăng cảm nhận nghệ thuật, con mắt thẩm mỹ, khả năng tạo hình còn hạn chế vềcách phối màu chưa cuốn hút trẻ Phương pháp lồng ghép tích hợp chưa linhhoạt sáng tạo, kết quả trên trẻ chưa cao

Về phía phụ huynh: Đa số phụ huynh làm nông nghiệp nên ít có điều kiện

quan tâm đến việc học tập của trẻ ở trường cũng như thời gian dạy dỗ trẻ ở giađình Nhiều gia đình chưa chú ý rèn trẻ tô màu, chủ yếu giao phó cho cô giáo

Một số phụ huynh có quan điểm sai về giáo dục phát triển kỹ năng sốngcủa trẻ cho rằng nội dung đó là không cần thiết trong khi lại quá quan trọng việchọc và cung cấp kiến thức

Với những thuận lợi và khó khăn như vậy tôi luôn nghĩ rằng phải giảngdạy bằng phương thức nào để có thể giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động

vẽ Từ đó để có thể giúp trẻ rèn luyện kỹ năng cầm bút, tô màu, phối hợp màusắc hài hòa và tôi tiến hành khảo sát đầu vào của trẻ như sau: Tổng số trẻ ở lớp3-4 tuổi C do cô Trần Thị Hồng Vĩnh chủ nhiệm là 31 trẻ:

Khảo sát tháng 02/2018 Biểu mẫu 2: Khảo sát kỹ năng của trẻ Trường MN Hợp Hòa ST

T

Nội dung dạy trẻ Tỷ lệ đầu năm trẻ

đạt (T-K)

ra ngoài hình vẽ

5/31 = 16,1%

Với kết quả như trên, tôi nhận thấy một thực tế tỷ lệ trẻ đạt tốt, khá ở cácnội dung chưa cao, trong khi đó ở nội dung kỹ năng cầm bút, kỹ năng tô màumịn đẹp, không chờm ra ngoài, kỹ năng phối hợp màu sắc tỷ lệ trẻ yếu lại khácao trên 20% vì vậy tôi đã tìm tòi nghiên cứu và quyết định tiến hành áp dụngsáng kiến thông qua các biện pháp sau

7.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến

Ngay từ khi nghiên cứu xây dựng đề tài, tôi đã áp dụng vào thực tiễn giảngdạy ở lớp của mình, đồng thời vận động các lớp trong toàn khối cùng áp dụng

Qua quá trình nghiên cứu và áp dụng đề tài tôi nhận thấy đề tài có ý nghĩa

to lớn trong việc hình thành và phát triển toàn diện một con người Tôi tin chắc

đề tài có thể áp dụng cho tất cả trẻ ở độ tuổi 3-4 tuổi trong toàn huyện

Qua suốt quá trình xây dựng, nghiên cứu đề tài, từ thực trạng rèn dạy kĩnăng tô màu ở lớp mình, những hạn chế từ các biện pháp đã thực hiện nhưngchưa có hiệu quả cao tôi đã cải tiến, bổ sung các giải pháp đã và đang thực hiệnđồng thời đưa ra một số giải pháp dạy trẻ như sau:

Biện pháp 1: Xây dựng môi trường giáo dục trong và ngoài lớp nhằm tạo cảm xúc về cái đẹp cho trẻ

Với trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi môi trường giáo dục đẹp là ấn tượng đầu tiêntác động vào trẻ Trẻ luôn hào hứng, thích thú với những đồ dùng, sách tranh cómàu sắc sặc sỡ Bởi thế, trong một môi trường giáo dục phong phú, đa dạng cácloại đồ dùng đồ chơi, tranh ảnh nhiều màu sắc mà trẻ được tiếp xúc hàng ngày

sẽ tạo cho trẻ có xúc cảm về cái đẹp, trẻ nhận ra rằng ở lớp vui hơn ở nhà, ở lớp

có nhiều tranh ảnh, đồ chơi đẹp điều này cũng kích thích hứng thú muốn đi họccủa trẻ

Ngay từ đầu năm học, nhận thức được mục đích cần đạt của đề tài, bảnthân tôi luôn chú trọng đến việc tạo cho trẻ một môi trường nghệ thuật đa dạng,phong phú, phù hợp với đặc điểm trẻ mầm non, cụ thể:

Với môi trường học tập trong lớp: Ngoài việc sắp xếp các góc hoạt độngcủa trẻ hợp lý, có ranh giới rõ ràng, tạo không gian cho trẻ hoạt động tôi luôn

sưu tầm, thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp

lý để trang trí các mảng chủ điểm, các tiêu đề của các góc và thay đổi nội dungtranh hàng tuần theo các chủ đề nhánh

Ví dụ: Trang trí chủ đề “Gia đình”: Tôi sưu tầm những hình ảnh về gia đình vớicác thành viên; hình ảnh phản ánh sinh hoạt của gia đình ở nông thôn và thànhthị; hình ảnh về đồ dùng gia đình Nổi bật ở những hình ảnh đó là cách tô màuphối hợp phù hợp nhiều màu của trang phục các thành viên trong gia đình; màusắc của các đồ dùng, các họa tiết xung quanh hình ảnh cũng nổi nhờ màu sắc rực

rỡ, phong phú phù hợp với màu thực trong tự nhiên như: Màu xanh của cỏ cây,lá; màu đỏ, vàng của hoa; màu hồng, cam của mây trời Tôi cung cấp cho trẻbiết bức tranh đẹp từ cách tô màu kín hình, di màu đều, phối hợp nhiều màu vàkhông chờm chệch ra ngoài hình vẽ Từ đó trẻ hiểu biết về cái đẹp được tạo nên

từ sự phối hợp nhiều màu sắc giống màu trong tự nhiên; kích thích hứng thúmuốn được tự tô màu để tạo ra những bức tranh nhiều màu như thế

Hay trong việc trang trí các góc hoạt động của trẻ, ngoài việc sưu tầmhình ảnh phù hợp với từng nội dung ở từng góc tôi in và tô màu những thẻ hoanhiều màu sắc nhằm mục đích giúp trẻ lựa chọn góc chơi Trẻ ở độ tuổi nàychưa xác định được ý thích của mình là thế nào, trong thỏa thuận với từng góc,trẻ có thể chọn chơi ở tất cả các góc khi được hỏi Thẻ hoa định hướng trongviệc lựa chọn 1 góc chơi trẻ sẽ chơi

Ví dụ: Khi cho trẻ hoạt động góc, phần thỏa thuận trước khi chơi là trẻ kểtên góc chơi, đề xuất nội dung chơi, lựa chọn góc chơi theo ý thích sau tất cảcác thủ thuật tạo hứng thú, cô cho trẻ tự lựa chọn góc chơi bằng cách quan sátcác thẻ hoa ở các góc, trẻ thích chơi ở góc chơi nào sẽ chọn cho mình thẻ hoa cómàu sắc giống với thẻ hoa ở góc chơi đó đem về góc và gắn vào bảng, trò chơibắt đầu Từ đó trẻ được trực tiếp ngắm nhìn, nhận biết đặc điểm của thẻ hoa làbông hoa in sẵn và trang trí bằng cách tô nhiều màu khác nhau tạo thành các thẻhoa nhiều màu sắc Qua đó kích thích hứng thú muốn tô màu của trẻ

Ở một khía cạnh khác, tôi đã xây dựng riêng một góc tạo hình với têngọi là “Bé tập làm họa sĩ” để cho trẻ chơi vào các giờ hoạt động góc

Tôi bố trí vị trí góc tạo hình của lớp mình gần cửa sổ để tập chung tối đaánh sáng tự nhiên và giúp trẻ có được trạng thái cảm xúc tích cực khi tham giavào các hoạt động tạo hình Sau mỗi chủ đề tôi tổ chức cho trẻ cùng tham giavào việc bố trí, sắp xếp lại góc để tạo cảm giác mới lạ, kích thích hứng thú củatrẻ Ở góc tạo hình tôi trưng bày các sản phẩm của trẻ, các đồ dùng để trẻ hoạtđộng như: Bút sáp màu, màu nước, bút lông, phấn, bảng… Đồ dùng ở góc tạohình cũng được tôi thay đổi theo chủ đề nhánh Vì vậy việc “Xây dựng góc tạohình trong môi trường hoạt động của lớp” đã đạt được rất nhiều hiệu quả khi chotrẻ làm quen với hoạt động tô màu

Góc trưng bày sản phẩm

Với môi trường học tập ngoài lớp: Khu hiên chơi, sân chơi tôi cũng trangtrí bằng những hình ảnh chỉ dẫn cho từng khu vực Trẻ thích hoạt động ở khuvực nào sẽ biết lựa chon những hình ảnh tương ứng với các hoạt động ở khu vực đó

Ví dụ: Khu vực chơi chăm sóc cây xanh: Có những hình ảnh như: Bé tưới cây,lau lá, ngắm hoa

Hay ở khu vực trải nghiệm với vật liệu thiên nhiên, chơi trò chơi dân gian: Cóhình ảnh về bạn chơi các trò chơi, hoạt động với cát, nước

Trong khi lựa chọn khu vực chơi trẻ được quan sát, trò chuyện cùng nhau về cáchình ảnh chỉ dẫn đó: Cây hoa, nước, quần áo của các bạn có màu gì? Trẻ sosánh trực tiếp với màu sắc trong thực tế Từ đó hình thành ở trẻ cảm xúc về màusắc tự nhiên thể hiện qua các bức tranh

Biện pháp 2: Hình thành nề nếp thói quen học tập; uốn nắn tư thế, tác phong ngồi học đúng cho trẻ

Trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi còn nhũng nhẵng, bướng bỉnh, thói quen nế nếp họctập rất hạn chế; trẻ chưa tập trung trong các hoạt động; nhiều trẻ chưa qua lớpnhà trẻ nên khi tham gia vào các hoạt động chưa biết chú ý, còn tự do đi lại, nóichuyện làm ảnh hưởng đến khả năng tập trung tư duy, kỹ năng thực hiện hoạtđộng của trẻ.

Thói quen hoạt động cùng bàn ghế chưa có; trẻ thích thú khi được ngồivào bàn học nhưng do đặc tính nghịch ngợm, thích khám phá ở độ tuổi này dẫnđến trẻ có những hành động nghiêng ngả người, cật ghế, rung bàn, ngồi trèo lênbàn, chui rúc điều này gây khó khăn cho cô trong quá trình tổ chức hoạt động

Hình thành nề nếp thói quen, uốn nắn tác phong ngôi học cho trẻ là rấtcần thiết Trẻ cần có nề nếp tốt để có sự tập trung chú ý cao, hứng thú, say mê,chú ý quan sát, lắng nghe, hiểu được những hướng dẫn, yêu cầu của cô dần dầntrẻ mới có được các kỹ năng cần thiết khi thực hiện các hoạt động Trẻ cần cótác phong, tư thế ngồi học đúng thì các hoạt động học tập, thao tác với sách bútcủa trẻ mới có hiệu quả cao

Thời gian đầu tôi phải đưa ra những nội quy của lớp, yêu cầu trẻ phảicùng nhau nhớ nội quy của lớp, thực hiện và kiểm soát lẫn nhau Tôi chia lớp rathành tổ, các nhóm nhỏ để dễ kiểm soát và có điều kiện hướng dẫn các kỹ năngtới từng trẻ Thực hiện song song các yêu cầu bài tập trẻ cần thực hiện với việcrèn kỹ năng cầm bút và tư thế ngồi đúng cho trẻ để đạt được mục đích bài học

về kiến thức và kỹ năng yêu cầu Với hình thức sắp xếp xen kẽ lẫn những trẻnhanh nhẹn gần trẻ nhút nhát, chậm chạp, giao nhiệm vụ cho trẻ khá kèm trẻyếu, có nhận xét động viên kịp thời những trẻ tích cực có tiến bộ trong thực hiệnhoạt động Tôi đã rèn luyện nề nếp bằng cách: Xếp xen kẽ trẻ mạnh dạn với trẻnhút nhát, trẻ nam xen trẻ nữ Chia tổ và bầu ra tổ trưởng để bao quát, nhắc nhởthành viên của mình Tôi luôn động viên trẻ trong tiết học, uốn nắn tác phongngồi học cho trẻ, trẻ ngồi đúng tư thế, không nói chuyện, ngó nghiêng, khônggác chân lên ghế hay không tỳ bụng, ngực vào bàn Từ đó dần hình thành ở trẻthói quen nề nếp học tập, tư thế ngồi học nghiêm túc Để mỗi khi vào hoạt động,nếu có trẻ vi phạm nề nếp hay tác phong học tập cô chỉ cần dùng lời nhắc nhởnhẹ nhàng như: Đã đến giờ học rồi, các con hãy ổn định, ngồi đúng tư thế, trẻ sẽ

tự điều chỉnh mình theo yêu cầu của cô mà không ảnh hưởng đến quá trình tổchức hoạt động