Quản lý nợ xấu tại ngân hàng thương mại việt nam

ViAc quLn lý ự\ ngăn ngna nhang khoLn nW xku phát sinh cũng như có nhang biAn pháp ự\ x^ lý ựã và ựang try thành vkn ự@ n$i cdm hiAn nay trong ho.t ựdng tài chắnh ngân hàng.. Chính byi v

B GIÁO D C VÀ ðÀO T O TRƯ NG ð I H C KINH T QU C DÂN

NguyÔn thÞ ho i ph−¬ng

QU N LÝ N X!U T I NGÂN HÀNG THƯƠNG M I VI$T NAM

CHUYÊN NGÀNH: KINH T TÀI CHÍNH, NGÂN HÀNG

L I CAM ðOAN

Nghiên c u sinh cam ñoan r ng, trong lu n án này:

Các s li u, thông tin ñư c trích d"n theo ñúng quy ñ&nh

Các s li u s' d(ng là trung th)c, có căn c

L p lu n, phân tích, ñánh giá, ki0n ngh& ñư c ñưa ra d)a trên quan ñi1m cá nhân

và nghiên c u c3a tác gi4 lu n án, không có s) sao chép c3a b7t kỳ tài li u nào

M C L C

L I M4 ð5U 1

1 GI6I THI$U NGHIÊN C8U VÀ M C ðÍCH NGHIÊN C8U 10

1.1 Tính c>p thiBt cCa ñF tài 10

1.2 MHc ñích cCa nghiên cKu 11

1.3 PhNm vi và ñQi tưSng nghiên cKu 12

2 TTNG QUAN NGHIÊN C8U 13

2.1 Tình hình nghiên cKu V nưWc ngoài 13

2.2 Tình hình nghiên cKu trong nưWc 18

2.3 SZ khác bi^t vF nghiên cKu cCa tác gi_ so vWi các nghiên cKu trưWc ñó 21

3 PHƯƠNG PHÁP LU&N VÀ NGUbN S LI$U 21

3.1 Phương pháp luen 21

3.2 Ngufn sQ li^u 21

4 NHhNG ðÓNG GÓP M6I CjA LU&N ÁN 22

4.1 VF mkt lý luen 22

4.2 VF mkt Kng dHng thZc tinn 22

5 THI T K NGHIÊN C8U 23

CHƯƠNG 1: LU&N C8 KHOA H C Vq N X!U VÀ QU N LÝ 24

N X!U NGÂN HÀNG THƯƠNG M I 24

1.1 RCi ro tín dHng và qu_n lý rCi ro tín dHng 24

1.1.1 R1i ro tín d3ng 24

1.2 NS x>u cCa các ngân hàng thương mNi 30

1.2.1 Các quan ñi7m v' n8 x:u c1a ngân hàng thương m;i 30

1.2.2 Nguyên nhân phát sinh n8 x:u 33

1.2.3 Các tác ñ ng c1a n8 x:u 37

1.3 Qu_n lý nS x>u ngân hàng thương mNi theo Hi^p ưWc Basel 38

1.3.1 Quan ñi7m v' qu*n lý n8 x:u 38

1.3.2 N i dung qu*n lý n8 x:u……… 32

1.3.3 Các nhân t? *nh hư@ng ñAn ho;t ñ ng qu*n lý n8 x:u 65

K T LU&N CHƯƠNG 1 67

CHƯƠNG 2: KINH NGHI$M QU N LÝ N X!U NGÂN HÀNG THƯƠNG M I CjA M T S NƯ6C TRÊN TH GI6I TRONG VÀ SAU KHjNG HO NG KINH T 68

2.1 Kinh nghi^m qu_n lý nS x>u ngân hàng thương mNi cCa mvt sQ nưWc trên thB giWi trong và sau khCng ho_ng kinh tB 68

2.1.1 Qu*n lý n8 x:u ngân hàng thương m;i t;i Hàn Qu?c giai ño;n kh1ng ho*ng 1997 69

2.1.2 Qu*n lý n8 x:u ngân hàng thương m;i t;i Trung Qu?c…… ….72

2.1.3 Qu*n lý n8 x:u ngân hàng thương m;i t;i ME 86

2.2 Bài hwc kinh nghi^m cho Vi^t Nam 92

2.2.1.Bài h c kinh nghi&m cho chính ph1 Vi&t Nam tH hai cu c kh1ng ho*ng 1997 và 2008 c1a các qu?c gia trên thA gi i 92

2.2.2 Áp d3ng kinh nghi&m c1a m t s? qu?c gia trên thA gi i vào ho;t ñ ng qu*n lý n8 x:u các NHTM Vi&t Nam 93

CHƯƠNG 3: THxC TR NG QU N LÝ N X!U T I CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG M I VI$T NAM 98

3.1 NS x>u tNi các Ngân hàng thương mNi Vi^t Nam 98

3.1.1 TLng quan v' ho;t ñ ng tín d3ng c1a các NHTM Vi&t Nam 98

3.1.2 Di+n biAn n8 x:u t;i các NHTM Vi&t Nam 101

3.1.3 Phân tích cơ c:u n8 x:u t;i các NHTM Vi&t Nam 109

3.2 ThZc trNng qu_n lý nS x>u tNi các NHTM Vi^t Nam 112

3.2.1 Môi trư ng pháp lý cho ho;t ñ ng qu*n lý n8 x:u 112

3.2.2 ThOc tr;ng qu*n lý n8 x:u t;i các NHTM Vi&t Nam 115

3.3 đánh giá vF thZc trNng qu_n lý nS x>u tNi các ngân hàng thương mNi Vi^t Nam 153

3.3.1 KAt qu* ự;t ựư8c 153

3.3.2 H;n chA trong ho;t ự ng qu*n lý n8 x:u và nguyên nhân 156

CHƯƠNG IV GI I PHÁP TĂNG CƯ NG QU N LÝ N X!U 170

T I CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG M I VI$T NAM 170

4.1 đynh hưWng trong hoNt ựvng qu_n lý nS x>u cCa các NHTM Vi^t Nam 170

4.1.1 đ$nh hư ng chung trong ho;t ự ng qu*n lý r1i ro tắn d3ng 170

4.1.2 đ$nh hư ng riêng trong ho;t ự ng qu*n lý n8 x:u 172

4.2 Các gi_i pháp tăng cư{ng qu_n lý nS x>u tNi các NHTM Vi^t Nam 173

4.2.1 Hoàn thi&n chiAn lư8c và mô hình qu*n lý r1i ro tắn d3ng 173

4.2.2 Nâng cao s c m;nh tài chắnh 176

4.2.3 Phát tri7n công ngh& ngân hàng 182

4.2.4 Nâng cao ch:t lư8ng nguSn nhân lOc 184

4.2.5 đUy m;nh ho;t ự ng ki7m tra, ki7m soát n i b c1a NHTM 190

4.2.6 Hoàn thi&n mô hình ch:m ựi7m xAp h;ng tắn d3ng n i b doanh nghi&p 192

4.3 Mvt sQ kiBn nghy 197

4.3.1 KiAn ngh$ v i Ngân hàng nhà nư c Vi&t Nam 197

4.3.2 KiAn ngh$ v i Chắnh ph1 210

K T LU&N 216

CÁC CÔNG TRÌNH CjA TÁC GI CÓ LIÊN QUAN 218

DANH M C TÀI LI$U THAM KH O 219

DANH M C CÁC T~ VI T T•T

WTO T$ ch'c thương m.i th/ gi0i (World Trade Organization)

IMF Qu? ti@n tA quCc t/ (The International Monetary Fund)

ECB Ngân hàng Trung Ương Châu Âu (The European Central Bank)

NHTM Ngân hàng thương m.i

NHTW Ngân hàng Trung Ương

CCB Ngân hàng Xây dVng Trung QuCc (China Construction Bank) NPLs NW không sinh lXi ( Non Performing Loans)

CIC Trung tâm thông tin tín dJng ( Credit Information Center)

FSB Qy ban Zn ñ[nh tài chính ( Financial Stability Board)

KAMCO Công ty quLn lý tài sLn Hàn QuCc (Korea Asset Management

Corporation) KDB Ngân hàng phát tri\n Hàn QuCc ( Korea Development Bank) KDIC BLo hi\m ti@n g^i Hàn QuCc (The Korea Deposit Insurance

Corporation)

FDIC BLo hi\m ti@n g^i Liên Bang (The Federal Deposit Insurance

Corporation) FIDF Qu? phát tri\n các ñ[nh ch/ tài chính ( Financial Institutions

Development Fund) FED CJc dV tra liên bang ( Federal Reserve System)

NHNN Ngân hàng Nhà nư0c

DNNN Doanh nghiAp Nhà nư0c

GDP T$ng sLn phcm quCc ndi (Gross Domestic Product)

TSCð Tài sLn cC ñ[nh

HðQT Hdi ñeng quLn tr[

TCTD T$ ch'c tín dJng

DPRR DV phòng rHi ro

VietinBank Ngân hàng thương m.i c$ phgn công thương

BIDV Ngân hàng ðgu tư và phát tri\n

VCB Ngân hàng thương m.i c$ phgn Ngo.i thương

ACB Ngân hàng thương m.i c$ phgn Á Châu

VBARD Ngân hàng nông nghiAp và phát tri\n nông thôn

DANH M C SƠ ðb, B NG, BI„U ðb

1 SƠ ðb

Sơ ñe 1.1: Quy trình quLn lý rHi ro tín dJng 21

Sơ ñe 1.2: Các nguyên nhân gây ra nW xku 30

Sơ ñe 1.3: MCi quan hA cHa EL, UL 42

Sơ ñe 1.4: Quy trình ki\m soát tín dJng liên tJc 54

Sơ ñe 1.5: Ngăn ngna và x^ lý rHi ro tín dJng 55

Sơ ñe 2.1: Quy trình x^ lý nW xku cHa Kamco 71

Sơ ñe 3.1: Cơ cku t$ ch'c cHa bd phon tín dJng trong mô hình quLn lý rHi ro tín dJng top trung 128

Sơ ñe 3.2: Mô hình quLn lý rHi ro tín dJng top trung t.i BIDV 131

Sơ ñe 3.3: Mô hình quLn lý rHi ro tín dJng phân tán t.i VBARD 135

Sơ ñe 4.1: ð@ xukt mô hình quLn lí rHi ro tín dJng t$ng th\ cho các NHTM ViAt Nam 172

2 B NG BLng 1.1: Phân lo.i nW cHa Ngân hàng th/ gi0i 36

BLng 1.2: Giá tr[ LGD tCi thi\u ñCi v0i các khoLn phLi ñòi có tài sLn ñLm bLo…40 BLng 1.3: Quy trình tín dJng 48

BLng 2.1: NW xku cHa các t$ ch'c tài chính Hàn QuCc 66

BLng 2.2: Mua nW xku theo lo.i hình nW cHa Kamco 70

BLng 2.3: Mua nW xku theo ngưXi bán 71

BLng 2.4: Hình th'c thanh lý nW xku cHa Kamco 72

BLng 3.1: Dư nW tín dJng cHa hA thCng NHTM ViAt Nam 2001 2011 95

BLng 3.2: NW xku cHa các NHTM ViAt Nam 99

BLng 3.3: NW xku cHa 5 ngân hàng lVa chtn nghiên c'u 103

BLng 3.4: Tu lA nW xku theo ngành kinh t/ t.i VBARD (2007 2011) 108

BLng 3.5: Tu lA nW xku theo thành phgn kinh t/ t.i VietinBank (2008 2011) 109

BLng 3.6: Tu lA nW xku theo ñCi tưWng khách hàng t.i VBARD (2008 2011)

109 BLng 3.7: Phân lo.i nW ñCi v0i khách hàng là doanh nghiAp thông thưXng… 114 BLng 3.8: Phân lo.i nW ñCi v0i khách hàng là doanh nghiAp m0i thành lop….115 BLng 3.9: Phân lo.i nW xku t.i các NHTM ViAt Nam (2006 – 2011) 117 BLng 3.10: Phân lo.i nW theo nhóm cHa các NHTM ViAt Nam 6 tháng ñgu năm 2011 117 BLng 3.11:Các NHTM ViAt Nam áp dJng phương pháp ño lưXng rHi ro ñ[nh tính.122 BLng 3.12: Các NHTM ViAt Nam áp dJng phương pháp ño lưXng rHi ro ñ[nh lưWng 124 BLng 3.13: Thang x/p h.ng cHa hA thCng x/p h.ng tín dJng ndi bd doanh nghiAp t.i VCB……….……….126

BLng 3.14: Các NHTM ViAt Nam áp dJng mô hình quLn lý rHi ro tín dJng top trung 130 BLng 3.15: Các NHTM ViAt Nam áp dJng mô hình quLn lý rHi ro tín dJng phân tán 134 BLng 3.16: Các NHTM ViAt Nam áp dJng mô hình ki\m soát ñơn 139 BLng 3.17: Các NHTM ViAt Nam áp dJng mô hình ki\m soát kép 141 BLng 3.18: Tu lA các biAn pháp x^ lý, thu nW áp dJng t.i Vietinbank (2006 2011)

143 BLng 3.19: Tu lA các biAn pháp x^ lý, thu nW áp dJng t.i BIDV (2006 2011)

144 BLng 3.20: Trích lop và s^ dJng dV phòng RRTD t.i các NHTM ViAt Nam 147 BLng 3.21: NW xku ngo.i bLng cHa các NHTM ViAt Nam 148 BLng 3.22: Mdt sC chx tiêu v@ ho.t ñdng ngân hàng giai ño.n 2006 – 2010 151

3 BI„U ðb

Bi\u ñe 2.1: Tình hình tăng trưyng tín dJng nóng t.i Trung QuCc 74

Bi\u ñe 2.2: Tu lA nW xku t.i các NHTM Trung QuCc 76

Bi\u ñe 2.3: Tu lA nW xku t.i các NHTM M? 85

Bi\u ñe 2.4: Tu lA các khoLn nW mkt vCn ròng theo Quý t.i M? 86

Bi\u ñe 3.1: TCc ñd tăng trưyng dư nW và tCc ñd tăng trưyng GDP t.i ViAt Nam96 Bi\u ñe 3.2 Tu lA cho vay có chx ñ[nh trong ho.t ñdng cho vay cHa các NHTM ViAt Nam .98

Bi\u ñe 3.3: ThVc tr.ng nW xku cHa hA thCng NHTM ViAt Nam 100

Bi\u ñe 3.4a: Tu lA nW xku t.i mdt sC NHTM c$ phgn ViAt Nam ñã niêm y/t c$ phi/u (2008 – 2010) .100

Bi\u ñe 3.4b: Tu lA nW xku t.i mdt sC NHTM c$ phgn ViAt Nam ñã niêm y/t c$ phi/u 2011 .101

Bi\u ñe 3.5: Tu lA nW xku cHa 5 ngân hàng lVa chtn nghiên c'u 105

Bi\u ñe 3.6: NW xku theo ngành kinh t/ t.i VietinBank năm 2011 107

Bi\u ñe 3.7: NW xku theo nhóm t.i các NHTM ViAt Nam 2008 119

Bi\u ñe 3.8: NW xku theo nhóm t.i các NHTM ViAt Nam 2009 119

Bi\u ñe 3.9: NW xku theo nhóm t.i các NHTM ViAt Nam 2010 120

Bi\u ñe 3.10: NW xku theo nhóm t.i các NHTM ViAt Nam 2011 121

L I M4 đ5U

1 GI6I THI$U NGHIÊN C8U VÀ M C đÍCH NGHIÊN C8U

1.1 Tắnh c>p thiBt cCa ựF tài

Trong n@n kinh t/ th[ trưXng, hA thCng ngân hàng ựưWc vắ như huy/t m.ch cHa

cL n@n kinh t/ HA thCng ngân hàng quCc gia ho.t ựdng mdt cách thông suCt, lành m.nh là ti@n ự@ ự\ các nguen lVc tài chắnh ựưWc luân chuy\n, phân b$ và s^ dJng có hiAu quL, tn ựó kắch thắch tăng trưyng kinh t/ mdt cách b@n vang Tuy nhiên bên c.nh vai trò to l0n ựó, ngưXi ta không th\ không nói t0i nhang Ột$n thktỢ và Ộhou quLỢ n}ng n@ mà hA thCng ngân hàng có th\ gây ra n/u như các ho.t ựdng cHa chúng try nên

ỘtrJc tr}cỢ Nhang rHi ro trong ho.t ựông kinh doanh cHa ngân hàng có th\ t.o ra phLn 'ng dây chuy@n, kéo theo ựó là sV sJp ự$ cHa cL hA thCng L[ch s^ th/ gi0i ựã tnng ch'ng ki/n nhang vJ sJp ự$ ngân hàng v0i quy mô lan rdng toàn cgu cũng như hou quL n}ng n@ mà nó ựem l.i: 1929 1933 v0i cudc đ.i khHng hoLng trong hA thCng tư bLn; năm 1997 v0i cudc khHng hoLng tài chắnh đông Á và vna qua năm 2008, cL th/ gi0i ựã phLi ựCi m}t v0i cơn bão khHng hoLng tài chắnh toàn cgu NhỚc t0i nguyên nhân cHa khHng hoLng tài chắnh, phLi nhỚc t0i nhang rHi ro trong ho.t ựdng ngân hàng, mà tâm ựi\m cHa nó là nhang rHi ro phát sinh trong ho.t ựdng tắn dJng Bài htc v@ các cudc khHng hoLng tài chắnh diẰn ra trên các th[ trưXng tài chắnh ti@n tA l0n trên th/ gi0i như M?, Anh, Pháp, Nhot, CanadaẦcho thky viAc các ngân hàng thương m.i chH ựdng 'ng phó v0i các rHi ro và xây dVng cho mình nhang chi/n lưWc quLn tr[ rHi

ro là thVc sV cgn thi/t

RHi ro tắn dJng luôn gỚn li@n v0i các khoLn NW xku (non Ờ performing loan), ựó

là các khoLn nW không còn khL năng sinh lXi hay không có khL năng thu hei Byi voy, quLn lý rHi ro trong ho.t ựdng tắn dJng cũng là quLn lý các khoLn nW xku ViAc quLn

lý ự\ ngăn ngna nhang khoLn nW xku phát sinh cũng như có nhang biAn pháp ự\ x^ lý

ựã và ựang try thành vkn ự@ n$i cdm hiAn nay trong ho.t ựdng tài chắnh ngân hàng

Try thành thành viên th' 150 cHa t$ ch'c thương m.i th/ gi0i (WTO), các NHTM ViAt Nam ựang tnng bư0c bư0c vào vòng xoáy cHa chuy\n ựdng hdi nhop và toàn cgu hoá Xu hư0ng tV do hoá thương m.i và tV do hoá tài chắnh ngày càng rdng khỚp, m.nh mẦ ựã và ựang chi phCi khuynh hư0ng, cku trúc von ựdng cHa hA thCng tài chắnh, NHTM ViAt Nam đi@u này ựeng nghĩa v0i viAc các NHTM ViAt Nam sẦ phLi ựCi m}t v0i cudc c.nh tranh gay gỚt không chx riêng y th[ trưXng trong nư0c mà còn y

nư0c ngoài Byi voy các NHTM ViAt Nam cgn phLi có nhang ho.ch ñ[nh riêng cho mình nh‡m ñ'ng vang và khˆng ñ[nh v[ th/ cHa mình trên trưXng quCc t/ HiAn nay cùng v0i xu hư0ng phát tri\n chung trong lĩnh vVc ngân hàng, hA thCng NHTM ViAt Nam ñã my rdng ph.m vi ho.t ñdng theo hư0ng tăng tu trtng d[ch vJ phi tín dJng Tuy nhiên chúng ta vŠn không th\ phH nhon r‡ng hiAn t.i và trong tương lai tín dJng vŠn ñem l.i nguen thu chính cho các ngân hàng này Do voy, ki\m soát chkt lưWng tín dJng là yêu cgu cgn thi/t trong quLn tr[ ngân hàng, v0i mJc tiêu ñLm bLo cho ho.t ñdng tín dJng an toàn, hiAu quL

Các quCc gia trên th/ gi0i và các t$ ch'c tài chính quCc t/ như Ngân hàng th/ gi0i (WB), Qu? ti@n tA QuCc t/ (IMF) hay uu ban Basel ñã quan tâm rkt nhi@u ñ/n viAc quLn lý nW xku khi xây dVng chi/n lưWc ki\m soát rHi ro tín dJng ViAc phát sinh nhi@u khoLn thiAt h.i ñáng k\ do thVc hiAn nhang khoLn tín dJng kém hiAu quL ñã khi/n các ngân hàng ngày càng chú trtng hơn ñ/n quLn lý nW xku QuLn lý nW xku mdt cách có

hA thCng s… giúp nhon bi/t các khoLn nW xku, tn ñó có th\ phòng ngna hay x^ lý nó hiAu quL hơn Œ ViAt Nam, nW xku chx thVc sV b•t ñgu ñưWc quan tâm ñúng m'c trong vài năm ggn ñây Các k/t quL nghiên c'u ñã gây ra mCi lo ng.i l0n v@ rHi ro tín dJng ñCi v0i các nhà quLn tr[ ngân hàng cũng như các nhà ho.ch ñ[nh chính sách Năm

2011, nW xku ñã lên t0i 10% t$ng dư nW cHa các ngân hàng, gây tác ñdng xku ñ/n ho.t ñdng cHa n@n kinh t/ nói chung và hA thCng ngân hàng nói riêng. NW xku hiAn nay như cJc máu ñông trong m.ch máu, nên có bơm ñ/n mky, máu tín dJng vŠn không th\ chLy ñưWc NW xku y m'c cao try thành gánh n}ng cHa các NHTM, làm chom quá trình ñ$i m0i và phát tri\n kinh t/ y ViAt Nam N/u không ñưWc quLn lý nghiêm túc nó s… ti/p tJc gây ra nhi@u thiAt h.i l0n cho hA thCng NHTM ViAt Nam, giLm lWi th/ c.nh tranh trong ñi@u kiAn ViAt Nam hdi nhop quCc t/ Chính byi voy, viAc quLn lý nW xku ñang ñưWc Ngân hàng nhà nư0c và các NHTM ViAt Nam ráo ri/t thVc hiAn nh‡m lành m.nh hóa hA thCng ngân hàng, giLi tŽa t•c ngh…n cho hA thCng tín dJng Tuy nhiên, câu hŽi ñ}t ra là quLn lý nW xku s… ñưWc thVc hiAn b‡ng cách nào ñ\ ñLm bLo tính khL thi và hiAu quL?

Xukt phát tn thVc tr.ng trên, tác giL ñã chtn vkn ñ@: “Qu*n lý n8 x:u t;i ngân hàng thương m;i Vi&t Nam” làm ñ@ tài nghiên c'u cho luon án

1.2 MHc ñích cCa nghiên cKu

Toàn bd ndi dung cHa luon án s… nghiên c'u tn các vkn ñ@ mang tính lý thuy/t cHa nW xku, ñ/n thVc tr.ng quLn lý nW xku t.i các NHTM ViAt Nam, nghiên c'u kinh

nghiAm quLn lý nW xku t.i các quCc gia trên th/ gi0i và cuCi cùng là nhang giLi pháp cũng như ki/n ngh[ ñưWc ñ@ xukt nh‡m tăng cưXng ho.t ñdng quLn lý nW xku t.i các NHTM ViAt Nam CJ th\ như sau:

(i) HA thCng hóa cơ sy lý luon v@ quLn lý rHi ro tin dJng, v@ nW xku và quLn lý

nW xku t.i các NHTM, bao gem viAc tìm hi\u các quan niAm khác nhau v@ nW xku, cách nhon bi/t, phân lo.i, ño lưXng cũng như quLn lý nW xku Các vkn ñ@ này ñưWc ti/p con dVa trên các nguyên t•c cHa HiAp ư0c Basel trong ho.t ñdng quLn tr[ rHi ro tín dJng ngân hàng

(ii) Nghiên c'u kinh nghiAm v@ quLn lý nW xku t.i mdt sC ngân hàng trên th/ gi0i Tìm hi\u v@ các mô hình x^ lý nW cHa mdt sC quCc gia trên th/ gi0i và rút ra bài htc kinh nghiAm cho ViAt Nam

(iii) Làm rõ thVc tr.ng v@ tình hình nW xku và quLn lý nW xku t.i các NHTM ViAt Nam thông qua viAc phân tích các sC liAu thu thop Qua ñó, xác ñ[nh nhang h.n ch/ trong ho.t ñdng quLn lý nW xku t.i các NHTM ViAt Nam hiAn nay

(iv) ð@ xukt các giLi pháp cũng như ki/n ngh[ nh‡m tăng cưXng quLn lý nW xku t.i các NHTM ViAt Nam

1.3 PhNm vi và ñQi tưSng nghiên cKu

1.3.1 Ph;m vi nghiên c u

Luon án nghiên c'u ho.t ñdng quLn lý nW xku t.i các NHTM nói chung và mdt

sC NHTM ViAt Nam nói riêng Ph.m vi thVc hiAn nghiên c'u là 5 NHTM chi/m th[ phgn l0n trong hA thCng NHTM ViAt Nam bao gem: NHTM CP Ngo.i thương ViAt Nam, NHTM CP Công Thương ViAt Nam, Ngân hàng ðgu tư và phát tri\n ViAt Nam, Ngân hàng Nông nghiAp và phát tri\n nông thôn ViAt Nam và NHTM CP Á Châu Các ngân hàng này ñang chi/m t0i 52,8% th[ phgn tín dJng trong toàn hA thCng NHTM ViAt Nam [23], [26]

CJ th\ như sau: Theo báo cáo thưXng niên cHa Ngân hàng Nhà nư0c và các NHTM ViAt Nam năm 2011, th[ phgn trong ho.t ñdng tín dJng cHa Ngân hàng Nông nghiAp và phát tri\n nông thôn là: 17,9%, NHTM CP Ngo.i thương ViAt Nam là 8,1%, NHTM CP Công thương là 11,4%, ngân hàng ðgu tư và phát tri\n ViAt Nam là 11,4%

và NHTM CP Á Châu là 4% [23], [26]

ThXi gian thVc hiAn nghiên c'u là giai ño.n 2005 – 2011 Lý do tác giL lVa chtn giai ño.n này là vì năm 2005 ñưWc ñánh giá là cdt mCc quan trtng trong ho.t ñdng quLn lý nW xku cHa các NHTM ViAt Nam byi có sV ra ñXi cHa Quy/t ñ[nh

493/2005/Qð NHNN ViAt Nam v@ viAc ti/n hành phân lo.i nW, trích lop và s^ dJng

dV phòng rHi ro trong ho.t ñdng quLn lý rHi ro tín dJng cHa các NHTM ViAt Nam nói riêng và ho.t ñdng quLn lý nW xku nói chung

NW xku ñưWc nghiên c'u trong ph.m vi luon án chx bao gem nW xku cHa các doanh nghiAp

1.3.2 ð?i tư8ng nghiên c u

Luon án top trung nghiên c'u vào các vkn ñ@:

(1) Cơ sy lý luon v@ ho.t ñdng quLn lý nW xku NHTM

(2) Kinh nghiAm quLn lý nW xku NHTM cHa các nư0c trên th/ gi0i

(3) Tình hình nW xku cHa các NHTM ViAt Nam trong nhang năm vna qua, ñeng thXi tìm hi\u, ñánh giá v@ thVc tr.ng quLn lý nW xku cHa mdt sC NHTM chi/m th[ phgn l0n trong hA thCng NHTM ViAt Nam

2 TTNG QUAN NGHIÊN C8U

2.1 Tình hình nghiên cKu V nưWc ngoài

Có rkt nhi@u quan ñi\m khác nhau v@ nW xku Quan ñi\m v@ nW xku khác nhau y các quCc gia và trong mdt n@n kinh t/ dư0i góc nhìn cHa các chH th\ khác nhau thì quan ñi\m v@ nW xku cũng có sV khác biAt N/u ñ'ng dư0i góc nhìn cHa các NHTM thì

nW xku có th\ hi\u là nhang khoLn cho vay không có khL năng sinh lXi hay nhang khoLn

cho vay không còn ho.t ñdng (NPLs : non – performing loans)

Trên thVc t/, không có chucn toàn cgu ñ\ ñ[nh nghĩa nW xku Nhi@u quan ñi\m

ña d.ng cùng song song ten t.i Trư0c tiên là quan ñi\m v@ nW xku cHa NHTW Châu

Âu (ECB) Quan ñi\m cHa ECB (2001) cho r‡ng “ N x7u là nhFng kho4n cho vay

không có kh4 năng thu hGi hoHc là nhFng kho4n cho vay có th1 không thanh toán ñIy ñ3 cho ngân hàng” [64] Như voy, quan ñi\m này ñưWc xác ñ[nh dVa trên k/t quL trL

nW cuCi cùng cHa khách hàng ñCi v0i ngân hàng

Trong khi ñó, Qu? ti@n tA quCc t/ (IMF) (2005) l.i nhkn m.nh: “MPt kho4n cho

vay ñư c coi là không sinh lQi (n x7u) khi tiRn thanh toán lãi và/hoHc tiRn g c ñã quá hTn tU 90 ngày trX lên, hoHc các kho4n thanh toán lãi ñ0n 90 ngày hoHc hơn ñã ñư c tái cơ c7u hay gia hTn n , hoHc các kho4n thanh toán dưZi 90 ngày nhưng có các nguyên nhân nghi ngQ vi c tr4 n s[ ñư c th)c hi n ñIy ñ3" [64] V0i quan ñi\m này,

nW xku ñưWc nhon d.ng qua hai giác ñd: thXi gian quá h.n và khL năng trL nW ñáng nghi ngX

Còn tiêu chucn k/ toán và ngân hàng quCc t/ IAS 39, thưXng ñ@ cop ñ/n khái

niAm này như nhang khoLn cho vay b[ t$n thkt ( loans being impaired) hơn là cJm tn

“nW xku” (non] performing loans)[64]

V@ khái niAm ho.t đdng quLn lý nW xku, Qy ban Basel v@ Giám sát Ngân

hàng (2005) cho r‡ng: “Qu4n lý N x7u là quá trình xây d)ng và th)c thi các

chi0n lư c, các chính sách qu4n lý và kinh doanh tín d(ng nh m đTt đư c m(c tiêu an tồn, hi u qu4 và phát tri1n bRn vFng; trong đĩ tăng cưQng các bi n pháp

nh m phịng ngUa và hTn ch0 s) phát sinh n x7u, đi kèm vZi các bi n pháp x' lý nhFng kho4n n x7u đã phát sinh, tU đĩ nh m tăng doanh thu, gi4m chi phí và nâng cao ch7t lư ng, hi u qu4 hoTt đPng kinh doanh c4 trong ngdn hTn và dài hTn c3a NHTM”[53]

Vkn đ@ nW xku ngày càng thu hút đưWc nhi@u sV quan tâm trong vài thop ku ggn đây Hgu h/t các nghiên c'u đ@u cho r‡ng hou quL trVc ti/p cHa tu lA nW xku tăng cao trong hA thCng ngân hàng là ngân hàng phá sLn Rkt nhi@u nghiên c'u v@ nguyên nhân phá sLn cHa ngân hàng chx ra r‡ng chkt lưWng tài sLn là mdt y/u tC dV đốn v” nW rkt quan trtng v@ m}t thCng kê (Dermirgue Kunt 1989, Barr và Siems 1994) và các t$ ch'c ngân hàng trư0c khi phá sLn luơn cĩ m'c nW xku rkt cao

Nhi@u lop luon l.i cho r‡ng trì trA kinh t/ là mdt trong nhang nguyên nhân chính cHa nW xku ngân hàng M•i khoLn nW xku t.i mdt khu vVc tài chính đưWc xem là hình Lnh phLn chi/u cHa mdt doanh nghiAp y/u kém và khơng lWi nhuon Tn quan đi\m này cho thky viAc giLm thi\u nW xku là đi@u kiAn cgn thi/t đ\ cLi thiAn tr.ng thái kinh t/ N/u nW xku vŠn ten t.i và ti/p tJc gia tăng, các nguen lVc s… m•c k–t trong nhang khu vVc khơng lWi nhuon, kìm hãm sV phát tri\n kinh t/ và làm giLm hiAu quL kinh t/

NW xku cịn liên quan t0i tính hiAu quL cHa khu vVc ngân hàng Nhi@u nhà kinh t/ đã nhon thky r‡ng các ngân hàng phá sLn cĩ xu hư0ng n‡m xa so v0i biên hiAu quL nhkt (Berger và Humphrey (1992), Barr và Siems (1994), DeYoung và Whalen (1994), Wheelock và Wilson (1994)), do nhang ngân hàng này khơng tCi ưu hĩa các quy/t đ[nh v@ danh mJc đgu tư cHa mình b‡ng cách cho vay ít hơn so v0i khCi lưWng đưWc yêu cgu Hơn th/, cĩ nhi@u b‡ng ch'ng r‡ng giaa các ngân hàng khơng phá sLn, ten t.i mCi quan hA ngưWc chi@u giaa nW xku và hiAu quL ho.t đdng (Kwan và Eisenbeis (1994), Hughes và Moon (1995), Resti (1995)) Các nghiên c'u đã chx ra r‡ng: nW xku càng tăng thì hiAu quL ho.t đdng cHa ngân hàng càng giLm

Tu lA nW xku tăng cao cũng dŠn t0i xu hư0ng muCn thu h–p tín dJng cHa các ngân hàng Agung et.al (2001) đã s^ dJng phân tích da liAu vi mơ và vĩ mơ đ\ nghiên c'u sV ten t.i cHa hiAn tưWng thu h–p tín dJng t.i Indonesia sau khHng hoLng 1997, khi mà tu lA nW xku t.i nư0c này tăng vtt

Ngồi ra, trên th/ gi0i cĩ khá nhi@u các nghiên c'u luon bàn v@ nguyên nhân gây ra nW xku ngân hàng ðCi v0i các nguyên nhân gây ra nW xku và sV Lnh hưyng cHa

nW xku đ/n hiAu quL ho.t đdng kinh doanh ngân hàng, phLi k\ đ/n nghiên c'u cHa Keeton, William và Morris (1987) Trong nghiên c'u cHa mình, tác giL đã thVc hiAn nghiên c'u trên các NHTM b[ thua l• t.i Hoa Kỳ trong giai đo.n 1979 1985 đeng thXi s^ dJng tu lA nW xku làm thư0c đo chính cho viAc đo lưXng rHi ro tín dJng t.i các ngân hàng này Mơ hình ki\m đ[nh đã chx ra r‡ng các đi@u kiAn kinh t/ riêng biAt đ[a phương cùng v0i sV y/u kém trong ho.t đdng quLn lý ngân hàng là các nguyên nhân chính dŠn đ/n rHi ro tín.dJng Nghiên c'u này cũng cho thky r‡ng các NHTM s™n sàng cho vay nhang mĩn m.o hi\m thưXng cĩ rHi ro v” nW cao hơn so v0i các ngân hàng khác

Mdt sC nghiên c'u ti/p theo sau nghiên c'u cHa Keeton, William và Morris (1987) cũng lý giLi tương tV v@ các y/u tC gây ra nW xku đCi v0i các khoLn cho vay t.i M? Ví dJ nghiên c'u cHa Sinkey, Joseph F và Greenwalt (1991) thVc hiAn trên các NHTM l0n y M? lop luon r‡ng cL hai y/u tC bên trong và bên ngồi ngân hàng đ@u là tác nhân gây ra sV đ$ v” tín dJng Tác giL tìm thky mdt mCi quan hA thuon chi@u giaa tu lA nW xku trong các khoLn cho vay v0i các y/u tC chH quan cHa ngân hàng như cho vay v0i lãi sukt cao, hay cho vay nhi@u quá m'c… Tương tV như các nghiên c'u trư0c đĩ, Sinkey, Joseph F và Greenwalt (1991) cũng cho r‡ng các đi@u kiAn kinh t/ vĩ mơ trong khu vVc cũng giLi thích cho sV phát sinh các khoLn nW xku ngân hàng Các nhân tC vĩ mơ này bao gem: tCc đd tăng trưyng kinh t/, tu lA l.m phát hay tu giá hCi đối hàng năm Nghiên c'u s^ dJng mơ hình hei quy tuy/n tính đơn giLn dVa trên da liAu cHa các NHTM l0n t.i Hoa Kỳ giai đo.n 1984 1987

Ti/p tJc phát tri\n nghiên c'u trư0c đĩ cHa mình, Keeton (1999) s^ dJng da liAu các năm 1982 1996 và mơ hình véc tơ tV hei quy, đ\ phân tích tác đdng cHa tCc

đd tăng trưyng tín dJng, quy trình tín dJng… v0i tình tr.ng qu›t nW cHa khách hàng y M? Nghiên c'u cho chúng ta b‡ng ch'ng v@ mCi quan hA ch}t ch… thuon chi@u giaa tCc đd tăng trưyng tín dJng v0i khL năng suy y/u cHa các tài sLn cho vay CJ th\, Keeton (1999) cho thky, tCc đd tăng trưyng tín dJng nhanh chĩng k/t hWp v0i các tiêu

chucn tín dJng đưWc h thkp đã gây ra thiAt h.i n}ng n@ khi cho vay y mdt sC bang trên nư0c M? Trong nghiên c'u này, nW xku đưWc đ[nh nghĩa là các khoLn cho vay quá h.n quá 90 ngày ho}c các khoLn vay khơng trL lãi

Các nghiên c'u y các hA thCng tài chính khác cũng cho k/t quL tương tV như các nghiên c'u y M? Ví dJ, Bercoff và cdng sV (2002) nghiên c'u vkn đ@ nW xku đCi v0i

hA thCng NHTM Argentina trong giai đo.n năm 1993 1996, cho r‡ng các khoLn nW xku b[ Lnh hưyng n}ng n@ byi cL hai y/u tC ndi bd ngân hàng và y/u tC kinh t/ vĩ mơ Tác giL đã nghiên c'u riêng biAt các tác đdng cHa các y/u tC ndi bd ngân hàng và kinh t/ vĩ

mơ xem m'c đd Lnh hưyng cHa tnng nhĩm nhân tC như th/ nào

Salas, Vincente và Saurina (2002) đã s^ dJng mơ hình ki\m đ[nh v0i bLng da liAu giai đo.n 1985 1997 đ\ đi@u tra các y/u tC gây ra các khoLn nW xku cHa các ngân hàng Tây Ban Nha Nghiên c'u cho thky v0i tCc đd tăng trưyng kinh t/ GDP, sV my rdng tín dJng nhanh chĩng, sV my rdng quy mơ ngân hàng, tu lA an tồn vCn và v[ th/ cHa ngân hàng trên th[ trưXng tài chính khác nhau s… dŠn đ/n sV khác biAt v@ tu lA nW xku

Ba năm sau đĩ, Jimenez, Gabriel và Saurina (2005) khi ti/p tJc nghiên c'u v@ vkn đ@ nW xku t.i các NHTM t.i Tây Ban Nha giai đo.n 1984 2003, đã cung ckp b‡ng ch'ng sCng đdng r‡ng tu lA nW xku cĩ liên quan mot thi/t đ/n tCc đd tăng trưyng kinh t/ GDP, m}t b‡ng lãi sukt cao và đi@u kiAn tín dJng d‚ dãi Nghiên c'u này cho r‡ng v0i lãi sukt cao, các ngân hàng thưXng b[ hút vào “ tâm lý bgy đàn” khi lơi kéo nhau cho vay quá m'c dŠn đ/n các khoLn nW xku

S^ dJng mơ hình dVa trên bLng da liAu áp dJng cho mdt sC nư0c y Sahara châu Phi, Fofack (2005) tìm thky b‡ng ch'ng cho thky khi kinh t/ khHng hoLng, cung 'ng ti@n tA quá m'c, lãi sukt cho vay thay đ$i, và sV tăng trưyng nĩng cHa các khoLn vay liên ngân hàng là y/u tC quy/t đ[nh quan trtng dŠn đ/n sV phát sinh các khoLn nW xku t.i các nư0c này Tài liAu này cũng cung ckp b‡ng ch'ng v@ mCi quan hA thuon chi@u giaa tu lA l.m phát và tu lA nW xku Fofack (2005), cho thky r‡ng l.m phát gĩp phgn t.o nên các khoLn nW xku y các nư0c Sahara châu Phi Theo nghiên c'u này, l.m phát gây ra sV xĩi mịn nhanh chĩng tài sLn các NHTM và gia tăng rHi ro tín dJng

y các nư0c châu Phi

Cũng cĩ b‡ng ch'ng giaa nW xku và tu giá hCi đối Fofack (2005) cho bi/t nhang thay đ$i trong tu giá thVc sV cĩ tác đdng đ/n các khoLn nW xku t.i mdt sC ti\u vùng Sahara châu Phi Tác giL cho r‡ng k/t quL này là do các khoLn cho vay quá l0n

cho ngành xukt khcu nông nghiAp, b[ tác ựdng m.nh byi tu giá trong nhang năm 80 và ựgu nhang năm 90 Như voy, ựã có sV liên hA giaa các y/u tC kinh t/ vĩ mô và các khoLn nW xku, trong ựó các khoLn nW xku phJ thudc vào tắnh chkt, ự}c ựi\m cHa mdt

sC n@n kinh t/ y châu Phi

T.i Châu Á, Rajan, Rajiv và Dhal (2003) ựã s^ dJng bLng phân tắch hei quy ự\ chx ra rẬng nhang ựi@u kiAn kinh t/ vĩ mô thuon lWi (tắnh bẬng sV tăng trưyng GDP) và các y/u tC tài chắnh, các ựi@u kiAn tắn dJng, quy mô ngân hàng, chi/n lưWc tắn dJng tác ựdng ựáng k\ ự/n các khoLn nW xku t.i các NHTM y Ớn đd

Hu và cdng sV (2006) có phân tắch mCi quan hA giaa nW xku và cơ cku sy hau cHa các NHTM t.i đài Loan v0i mdt bd da liAu vào giai ựo.n 1996 1999 Nghiên c'u cho thky hình th'c sy hau cũng là mdt nguyên nhân gây ra nW xku : cJ th\ các ngân hàng có tu lA sy hau nhà nư0c cao hơn sẦ có các khoLn nW xku thkp hơn so v0i các ngân hàng khác Hu và cdng sV (2006) cũng cho thky rẬng quy mô ngân hàng có mCi quan hA ngh[ch chi@u v0i các khoLn nW xku, (quy mô ngân hàng càng l0n thì tu lA nW xku càng nhỆ) trong khi ựa d.ng hóa danh mJc cho vay cHa ngân hàng l.i không phLi

đCi v0i các bi/n sC ngân hàng, nghiên c'u thky rẬng các ngân hàng có lãi sukt cho vay cao thì có xu hư0ng phLi ch[u các khoLn nW xku nhi@u hơn Tuy nhiên, trái v0i các bẬng ch'ng quCc t/, k/t quL cHa Khemraj, Pasha l.i cho thky không có Lnh hưyng ựáng k\ giaa quy mô cHa mdt ngân hàng và tu lA nW xku Nghiên c'u còn cho thky rẬng các ngân hàng tắch cVc hơn trong th[ trưXng tắn dJng, t'c là có tCc ựd tăng trưyng tắn dJng cao có th\ sẦ có ắt tu lA nW xku, ựi@u này mâu thuẾn v0i nhang nghiên c'u trư0c ựó

2.2 Tình hình nghiên cKu trong nưWc

Ể trong nư0c, cũng ựã có mdt sC công trình nghiên c'u liên quan ự/n vkn ự@ nW xku ngân hàng CJ th\, các vkn ự@ v@ nW xku ựã ựưWc ự@ cop y mdt sC luon văn th.c s? trong thXi gian qua Luon văn th.c s? cHa NguyẰn Tukn Anh (2004), Bùi Th[ Thu Lan (2005), Vũ Hau Biên (2010) nghiên c'u v@ vkn ự@ nW xku t.i Ngân hàng Nông nghiAp

và phát tri\n nông thôn Luon văn th.c s? cHa NguyẰn Thành đô (2005), M.c đình Khuy/n (2006), NguyẰn Th[ Vân Huy@n (2010), Cù Hoài Thanh (2010) nghiên c'u v@ các giLi pháp nhẬm h.n ch/ và x^ lý nW xku t.i Ngân hàng Ngo.i thương ViAt Nam Luon văn th.c s? cHa NguyẰn Huy Hoàng (2007), NguyẰn QuCc ViAt (2008) ựưWc

thVc hiAn nghiên c'u t.i Ngân hàng ựgu tư và phát tri\n ViAt NamỢ

Như voy, m}c dù vkn ự@ nW xku ựã ựưWc quan tâm khá nhi@u y các luon văn

th.c s?, nhưng khi nghiên c'u sâu vào ndi dung, tác giL nhon thky: Th nh7t: Phgn l0n

các nghiên c'u trên m0i chx dnng l.i y viAc nghiên c'u h.n ch/ sV phát sinh các khoLn nW xku ho}c viAc x^ lý các khoLn nW xku, ch' chưa có sV k/t hWp toàn diAn giaa hai vkn ự@ này Trong khi ựó thVc tiẰn ựòi hỆi phLi quLn lý nW xku ựeng thXi trên cL hai giác ựd: h.n ch/ sV phát sinh nW xku và x^ lý nhang khoLn nW xku ựã phát sinh

như th/ nào Th hai: Các công trình nghiên c'u này m0i chx dnng l.i y mdt ngân hàng cJ th\ mà chưa my rdng ra ph.m vi toàn bd hA thCng ngân hàng Th ba: Chưa

tác giL nào ựi sâu nghiên c'u cách nhon bi/t, ựo lưXng, xây dVng gi0i h.n tu lA nW xku

áp dJng cho tnng ngân hàng ự/n viAc ti/p con cách tắnh trắch lop dV phòng theo tiêu chucn quCc t/

đCi v0i luon án ti/n sĩ trong nư0c, nghiên c'u cHa Ph.m Quý Hoà (1994) ựã

chx ra nhang giLi pháp cgn thi/t ự\ phòng ngna rHi ro tắn dJng trong ho.t ựdng kinh doanh cHa Ngân hàng Nông nghiAp và phát tri\n nông thôn ViAt Nam Luon án ti/n

sĩ cHa NguyẰn Hau ThHy (1996) ự@ cop t0i viAc h.n ch/ rHi ro tắn dJng t.i các NHTM ViAt Nam Như voy, hai nghiên c'u này ự@u ự}t ra ựCi tưWng nghiên c'u là vkn ự@ rHi ro tắn dJng cHa ngân hàng, tn ựó phân tắch thVc tr.ng rHi ro tắn dJng t.i các NHTM ViAt Nam và ựưa ra các giLi pháp h.n ch/ và phòng ngna Tuy nhiên, hai nghiên c'u này vẾn chưa ựưa ra mdt mô hình quLn lý rHi ro tắn dJng cJ th\

Luon án Ộ đ4m b4o an toàn trong hoTt ựPng tắn d(ng c3a các NHTM CP

trên ự&a bàn thành ph HG Chắ MinhỢ, Lê Tkn Phư0c (2007) Tác giL ựã làm rõ

thêm các khái niAm và lý luon trong viAc ựLm bLo an toàn và nâng cao hiAu quL ho.t ựdng tắn dJng t.i các ngân hàng Bên c.nh ựó tác giL còn ựưa ra nhang dV báo v@ xu hư0ng phát tri\n cHa n@n kinh t/ trong khu vVc và trên th/ gi0i tn ựó ự@ ra nhang giLi pháp khL thi góp phgn ựLm bLo an toàn trong ho.t ựdng tắn dJng cHa các NHTM CP trên ự[a bàn thành phC He Chắ Minh Tuy nhiên trong luon án, tác giL vẾn chưa ựưa ra ựưWc nhang bkt cop trong ho.t ựdng quLn lý rHi ro, vCn ựưWc coi là mdt nhân tC rkt quan trtng góp phgn ựLm bLo an toàn tắn dJng cho hA thCng ngân hàng

Ggn ựây nhkt, có mdt công trình ựưWc bLo vA khá thành công v0i nhang ựóng góp thVc sV có giá tr[ cho ho.t ựdng quLn tr[ NHTM, ựó là luon án ti/n sĩ cHa tác giL

Lê Th[ Huy@n DiAu (2010) v0i tên ự@ tài Ộ Lu n c khoa hic vR xác ự&nh mô hình

qu4n lý r3i ro tắn d(ng tTi h th ng NHTM Vi t NamỢ đ@ tài cHa tác giL ựã ựúc k/t l.i

lý thuy/t cơ bLn v@ các mô hình quLn lý rHi ro tắn dJng Như voy, khác v0i hai công trình nghiên c'u y trên, tác giL Huy@n DiAu ựã luon giLi mdt cách có hA thCng các vkn ự@ cơ bLn v@ quLn lý rHi ro tắn dJng và xây dVng mô hình quLn lý rHi ro tắn dJng tn ựó phân tắch các ựi@u kiAn thVc tiẰn ự\ áp dJng t.i các NHTM ViAt Nam M}c dù nhang ựóng góp cHa tác giL là hoàn toàn ựáng ghi nhon nhưng nghiên c'u cHa tác giL vẾn chưa ựi sâu cJ th\ vào các vkn ự@ v@ nW xku và quLn lý nW xku, vCn là bi\u hiAn cHa rHi

ro tắn dJng

Luon án ti/n sĩ cHa tác giL NguyẰn Th[ Thu đông (2012) v0i ự@ tài: Ộ Nâng cao

ch7t lư ng tắn d(ng tTi ngân hàng TMCP NgoTi Thương Vi t Nam trong quá trình hPi

nh pỢ Tác giL ựã ựưa ra quan niAm v@ chkt lưWng tắn dJng ngân hàng theo tiêu chucn

quCc t/ đeng thXi trên cơ sy nguen sC liAu th' ckp cHa VCB tn năm 2006 Ờ 2010, luon án ựã phLn ánh thVc tr.ng chkt lưWng tắn dJng cHa VCB trong ựi@u kiAn hdi nhop Tác giL cũng rkt thành công trong viAc áp dJng mô hình hei quy logistic ự\ ki\m ự[nh

mô hình và giL thi/t nghiên c'u trong viAc phân tắch các y/u tC Lnh hưyng ự/n x/p h.ng tắn dJng cHa khách hàng pháp nhân t.i VCB Ờ chi nhánh đà NỎng Tác giL cũng

ự@ xukt khL năng 'ng dJng mô hình ựó trong công tác nâng cao chkt lưWng tắn dJng t.i ngân hàng

Ngoài ra, vkn ự@ rHi ro tắn dJng còn ựưWc ự@ cop y mdt sC công trình nghiên c'u khoa htc khác đ@ tài nghiên c'u ckp ViAn cHa Lê Th[ Kim Nga (2001) v@ Ộ Nhang giLi pháp nhẬm nâng cao hiAu quL quLn lý rHi ro tắn dJng cHa các NHTM ViAt

NamỢ ựã giLi thắch nhang vkn ự@ cơ bLn v@ quLn lý rHi ro tắn dJng và ự@ xukt khung

quLn lý rHi ro tắn dJng cho các NHTM ViAt Nam

Các vkn ự@ v@ nW xku cũng ựưWc ự@ cop t0i y mdt sC t.p chắ chuyên ngành Bài vi/t cHa Huỳnh Th/ Du (2004) trong chương trình giLng d.y kinh t/ Fulbright, TP He Chắ Minh ựã ựưa ra mdt sC mô hình x^ lý nW xku trên th/ gi0i: gem mô hình x^ lý nW top trung VD: Hoa Kỳ và các nư0c đông Á như: Thái Lan, Indonesia, Hàn QuCcẦvà

mô hình x^ lý nW phi top trung VD: Hungary, Ba Lan Tác giL phân tắch rkt k? v@ m}t

ưu Ờ nhưWc ựi\m cHa tnng lo.i mô hình Ngoài ra, tác giL còn có sV so sánh các ựi\m tương ựeng v@ xukt phát ựi\m và quá trình phát tri\n cHa hA thCng NHTM ViAt Nam

và hA thCng NHTM Trung QuCc ựeng thXi cũng nghiên c'u thVc tr.ng v@ nguyên nhân, quá trình phát sinh và x^ lý nW xku y ViAt Nam và Trung QuCc trong các năm

2003 và 2004 Nghiên c'u cHa tác giL ựưWc k/t luon v0i nhang ựánh giá và biAn pháp trong viAc x^ lý nW cHa cL hai quCc gia này Như voy, v0i nghiên c'u cHa tác giL Huỳnh Th/ Du, vkn ự@ v@ quá trình x^ lý nW xku, cũng như xây dVng mô hình quLn lý

nW xku ựCi v0i các NHTM ViAt Nam ựã ựưWc ự@ cop, tuy nhiên trong nghiên c'u này hoàn toàn không có mdt mô hình ki\m ự[nh nào v@ các nhân tC Lnh hưyng ự/n tu lA nW xku NHTM ViAc xây dVng và ki\m ự[nh các mô hình này là rkt cgn thi/t, byi tu lA nW xku và ho.t ựdng quLn lý nW xku ch[u Lnh hưyng byi rkt nhi@u y/u tC ViAc ki\m ự[nh mCi quan hA này v0i nghiên c'u t.i các NHTM ViAt Nam sẦ là cơ sy ự\ tác giL ựưa ra nhang giLi pháp cJ th\ cHa mình

Bài vi/t cHa NguyẰn đ'c CưXng (2006), trên t.p chắ Th[ trưXng Tài chắnh ti@n tA,

ựã ự@ cop t0i viAc 'ng dJng nhang nguyên tỚc cHa Basel trong ho.t ựdng quLn lý nW xku

cHa mdt sC quCc gia trên th/ gi0i Trên t.p chắ Tài chắnh doanh nghiAp, sC 4 bài vi/t cHa

Hà Th[ Thuý Vân (2007) cũng ựưa ra các giLi pháp giLm thi\u rHi ro trong ho.t ựdng

quLn lý nW xku các ngân hàng Bài vi/t cHa NguyẰn đào TC (2008) trên t.p chắ Ngân

hàng, sC 5 nhkn m.nh t0i sV cgn thi/t phLi 'ng dJng nhang nguyên t•c Basel v@ quLn lý

nW xku, tn ñó xây dVng mô hình quLn tr[ rHi ro tín dJng ñCi v0i các NHTM ViAt Nam

So v0i các nghiên c'u y trên, thì các bài vi/t này có ưu ñi\m là ñã ti/p con cách quLn lý

nW xku hiAn ñ.i theo tiêu chucn quCc t/, cJ th\ là 'ng dJng các nguyên t•c cHa Qy ban Basel v@ Giám sát ngân hàng

2.3 SZ khác bi^t vF nghiên cKu cCa tác gi_ so vWi các nghiên cKu trưWc ñó

Trên cơ sy k/ thna nhang nghiên c'u riêng biAt tn trư0c ñ/n nay v@ vkn ñ@ quLn lý nW xku ngân hàng, luon án có ñi\m m0i khác biAt v0i các nghiên c'u trên như sau: Tác giL lVa chtn cách ti/p con viAc quLn lý nW xku ngân hàng theo tiêu chucn quCc t/, do voy HiAp ư0c Basel II ñưWc s^ dJng như mdt chucn mVc trong viAc ti/p con, so sánh và ñánh giá ViAc nghiên c'u ñưWc ti/n hành trên ph.m vi hA thCng NHTM ch' không phLi mdt ngân hàng cJ th\, riêng biAt nào Bên c.nh ñó, tác giL cũng s^ dJng tCi ña các da liAu ñưWc t$ ch'c tài chính nư0c ngoài công bC, tn ñó có thư0c ño ñ\ so sánh v0i thVc tr.ng và di‚n bi/n nW xku ñưWc ñưa ra byi các ngân hàng trong nư0c

3 PHƯƠNG PHÁP LU&N VÀ NGUbN S LI$U

3.1 Phương pháp luen

V0i các da liAu th' ckp có s™n, luon án áp dJng quy trình phân tích da liAu theo tình huCng so sánh, k/t hWp v0i phương pháp logic, lý thuy/t hA thCng, di‚n giLi và quy n.p ñ\ phân tích, ch'ng minh và ñánh giá các vkn ñ@

Bên c.nh ñó ñ@ tài vŠn dVa trên phương pháp nghiên c'u trong kinh t/ htc là phân tích thVc ch'ng và phương pháp phân tích chucn t•c, k/t hWp v0i viAc s^ dJng phân tích ñ[nh lưWng trong thCng kê thông qua mdt sC mô hình, chx tiêu phân tích, so sánh cHa th/ gi0i làm cơ sy cho viAc ñánh giá và tìm giLi pháp cho ñ@ tài

3.2 Ngufn sQ li^u

Nguen sC liAu tác giL s^ dJng trong luon án chH y/u ñưWc lky tn Ngân hàng nhà nư0c ViAt Nam (sC 49 Lý Thái T$ Hoàn Ki/m – Hà Ndi) Ngoài ra tác giL còn ti/p con sC liAu t.i Hdi sy chính cHa các NHTM nhà nư0c, trJ sy chính cHa các NHTM c$ phgn, trung tâm thông tin tín dJng, viAn nghiên c'u và phát tri\n kinh t/

th/ gi0i v.v Còn l.i tác giL s… s^ dJng sC liAu lky tn các website cHa các ngân hàng, các công ty ki\m toán uy tín như A&C, VACO, VAAC, Price waterhouse Coopers…, các t$ ch'c tài chính quCc t/ như IMF, World Bank, ADB…

4 NHhNG ðÓNG GÓP M6I CjA LU&N ÁN

4.1 VF mkt lý luen

N/u các nghiên c'u trư0c m0i chx ñ@ cop ñ/n viAc ngăn ngna và x^ lý nW xku

thì tác giL luon án ñã ñưa ra quy trình quLn lý nW xku mang tính khoa htc, ñgy ñH hơn

so v0i quy trình hiAn t.i Luon án ñã ch'ng minh r‡ng chx khi nào nW xku ñưWc nhon bi/t và ño lưXng mdt cách chính xác thì các ngân hàng m0i có th\ quLn lý có hiAu quL Byi voy trong quy trình quLn lý nW xku nhkt thi/t phLi b$ sung cách th'c ño lưXng nW xku như th/ nào CJ th\:

Th nh7t: Các ngân hàng phLi ư0c lưWng ñưWc xác sukt v” nW cHa khoLn vay,

tn ñó xác ñ[nh v0i xác sukt v” nW như th/ nào thì ñưWc coi là nW xku

Th hai: Các ngân hàng phLi xây dVng quy trình và t$ ch'c ño lưXng t$n thkt

cHa nW xku, ñ\ tn ñó có cách ngăn ngna và x^ lý thích hWp.( phLi tính ñưWc EL: t$n thkt dV ki/n và UL: t$n thkt ngoài dV ki/n thông qua 3 cku phgn rHi ro cơ bLn là: PD: Xác sukt v” nW cHa khoLn vay, LGD: M'c t$n thkt khi v” nW, EAD: SC dư nW vay)

4.2.VF mkt Kng dHng thZc tinn

Xukt phát tn nhang h.n ch/ trong thVc tr.ng quLn lý nW xku cHa các NHTM ViAt Nam, luon án ñã ñưa ra nhang ñ@ xukt m0i CJ th\:

Th nh7t: Nhanh chóng thay th/ Quy/t ñ[nh 493/2005 và Quy/t ñ[nh 18/2007

cHa NHNN ViAt Nam b‡ng văn bLn hiAu lVc khác nh‡m kh•c phJc nhang bkt cop trong 2 Quy/t ñ[nh trên Trong ñó quan trtng nhkt là phLi thCng nhkt phương pháp, ndi dung quLn lý nW xku

Th hai: Khác v0i các nghiên c'u trư0c, luon án ñã ch'ng minh r‡ng viAc

NHNN ViAt Nam và các NHTM phân lo.i nW thành 5 nhóm như hiAn nay là chưa phLn ánh chính xác m'c ñd rHi ro tín dJng Do ñó tác giL ñ@ xukt viAc phân lo.i nW thành 10 nhóm, tương 'ng v0i 10 m'c trích lop dV phòng t$n thkt tn 0% ñ/n 100%

Th ba: Tác giL khˆng ñ[nh mô hình quLn lý rHi ro tín dJng t$ng th\ là mô hình

hiAu quL trong viAc quLn lý nW xku cho các NHTM ViAt Nam Khác v0i các nghiên c'u trư0c cho r‡ng chx có các ngân hàng l0n v0i ti@m lVc tài chính m.nh m0i có th\ áp dJng mô hình này, tác giL ñã ch'ng minh r‡ng các NHTM ViAt Nam hiAn có quy mô ho.t ñdng nhŽ, năng lVc tài chính y/u vŠn hoàn toàn có th\ áp dJng mô hình, dVa trên viAc xây dVng các liên k/t v@ m}t công nghA, thông tin và quLn tr[ ñ\ ñLm bLo ñáp 'ng các ñi@u kiAn von hành cHa mô hình

Th tư: Trong ti/n trình tái cơ cku l.i hA thCng ngân hàng và các TCTD, bên

c.nh viAc hWp nhkt mdt sC NHTM trong nư0c, cgn nhanh chóng có mdt cơ ch/ khuy/n khích TCTD nư0c ngoài mua l.i, sáp nhop TCTD y/u kém cHa ViAt Nam Luon án cũng ñ@ xukt cgn tăng gi0i h.n sy hau c$ phgn tCi ña cHa TCTD nư0c ngoài t.i các NHTM c$ phgn y/u kém cHa ViAt Nam

5.THI T K NGHIÊN C8U

Ngoài phgn my ñgu, k/t luon, phJ lJc, bLng bi\u, các hình v… minh hta và danh mJc tài liAu tham khLo, ndi dung luon án ñưWc chia làm 4 chương như sau:

• Chương 1: Lu!n c khoa h c v' n8 x:u và qu*n lý n8 x:u ngân hàng thương m;i

• Chương 2: Kinh nghi&m qu*n lý n8 x:u ngân hàng thương m;i c1a m t s?

nư c trên thA gi i trong và sau kh1ng ho*ng kinh tA

• Chương 3: ThOc tr;ng qu*n lý n8 x:u t;i các ngân hàng thương m;i Vi&t Nam

• Chương 4: Gi*i pháp tăng cư ng qu*n lý n8 x:u t;i các ngân hàng thương m;i Vi&t Nam

CHƯƠNG 1: LU&N C8 KHOA H C Vq N X!U VÀ QU N LÝ

N X!U NGÂN HÀNG THƯƠNG M I

1.1 RCi ro tín dHng và qu_n lý rCi ro tín dHng

1.1.1 R1i ro tín d3ng

1.1.1.1 Các quan ñi\m v@ rHi ro tín dJng

Thuot nga tín dJng “credit” xukt phát tn cha latinh “Creditium” có nghĩa là tin

tưyng, tín nhiAm Trong lĩnh vVc kinh t/ có th\ hi\u r‡ng: “Tín d(ng là quan h giao

d&ch giFa hai ch3 th1, trong ñó mPt bên chuy1n giao tiRn hoHc tài s4n cho bên kia s' d(ng trong mPt thQi gian nh7t ñ&nh, ñGng thQi bên nh n tiRn hoHc tài s4n cam k0t hoàn tr4 theo thQi hTn và lãi su7t ñã tho4 thu n”

Quan hA tín dJng ñưWc hình thành và ra ñXi tn rkt lâu Cùng v0i sV phát tri\n cHa n@n kinh t/ th[ trưXng, các hình th'c tín dJng m0i ngày càng có trình ñd cao hơn Trong thVc ti‚n ñã có nhang hình th'c tín dJng sau: tín dJng n}ng lãi, tín dJng thương m.i, tín dJng ngân hàng, tín dJng nhà nư0c và tín dJng tiêu dùng Trong các hình th'c trên thì tín dJng ngân hàng là mdt hình th'c vô cùng quan trtng, nó là mCi quan hA tín dJng chH y/u, cung ckp phgn l0n nhu cgu tín dJng cho các doanh nghiAp và các th\

nhân khác trong n@n kinh t/ Có th\ hi\u r‡ng: “Tín d(ng ngân hàng là quan h tín

d(ng giFa mPt bên là ngân hàng, còn bên kia là các pháp nhân và th1 nhân khác trong nRn kinh t0”

Như voy, tín dJng ngân hàng là quan hA tín dJng giaa mdt bên là ngân hàng

và mdt bên là các t$ ch'c kinh t/, doanh nghiAp và các cá nhân, b‡ng cách ngân hàng huy ñdng vCn tn các nguen nhàn r•i trong n@n kinh t/ và cung ckp cho bên kia trong mdt khoLng thXi gian nhkt ñ[nh ð/n thXi h.n nào ñó do hai bên thŽa thuon, ngân hàng s… nhon ñưWc vCn và mdt phgn tăng thêm gti là phgn lXi và ñưWc tính theo lãi sukt

Tín dJng ngân hàng có các ñ}c trưng cơ bLn: MPt là: sV tin tưyng, tín nhiAm

giaa ngân hàng và khách hàng; Hai là: tính thXi h.n và hoàn trL

- " S) tin tưXng": giaa ngân hàng và khách hàng ñòi hŽi m'c ñd tin tưyng cao,

byi l… trong quan hA tín dJng mà không có sV tin tưyng thì tín dJng mang ñgy rHi ro

và Lnh hưyng xku là rkt l0n Khách hàng vay không chx là ngưXi ñáng tin coy theo nhang tiêu th'c ñ.o ñ'c xã hdi thugn tuý mà ñi@u quan trtng hơn ht phLi ch'ng minh

ñưWc khL năng và ý chí trL nW SV tin tưyng cHa ngân hàng ñCi v0i khách hàng ñưWc ñ@ cop y ñây chính là lòng tin hay cơ sy khˆng ñ[nh v@ khL năng thu hei vCn vay cL gCc

và lãi

“ Tính thQi hTn và hoàn tr4”: quan hA tín dJng là sV von ñdng ñdc lop tương

ñCi giaa quy@n sy hau và quy@n s^ dJng vCn Khách hàng phLi có trách nhiAm hoàn trL khoLn vay theo cam k/t: ñúng h.n cL gCc và lãi cho ngân hàng Tín dJng, chính vì ñ}c trưng này mà ñưWc xác ñ[nh rõ ràng chx là quan hA t.m thXi và bao giX viAc chuy\n giao quy@n s^ dJng vCn cũng g•n v0i mdt thXi h.n nhkt ñ[nh, cho dù ñó là thXi h.n ng•n, trung bình hay dài h.n

Chính byi voy, khi mdt trong hai ñ}c trưng b[ vi ph.m s… dŠn t0i rHi ro tín dJng (RRTD) cho ngân hàng Khi nói t0i RRTD cHa ngân hàng, khái niAm ñơn giLn nhkt

ñưWc hi\u như sau: “R3i ro tín d(ng là loTi r3i ro phát sinh trong quá trình cho vay

c3a ngân hàng, bi1u hi n th)c t0 qua vi c khách hàng không tr4 ñư c n hoHc tr4 n không ñúng hTn cho ngân hàng”.[61]

Như voy, khi ñ/n h.n mà khách hàng trL chom, trL không ñúng h.n ho}c không trL thì có nghĩa là rHi ro tín dJng ñã xLy ra

Ngoài khái niAm trên, theo U… ban Basel vF giám sát ngân hàng thì RRTD l.i

ñưWc hi\u là rHi ro thkt thoát tài sLn có th\ phát sinh khi mdt bên ñCi tác không thVc hiAn nghĩa vJ tài chính ho}c nghĩa vJ theo hWp ñeng ñCi v0i mdt ngân hàng, bao gem

cL viAc không thVc hiAn thanh toán nW cho dù ñky là nW gCc hay nW lãi khi khoLn nW

ñ/n h.n” [53], [54]

Theo quan ñi\m này, RRTD ñưWc ñánh giá dVa trên viAc thVc hiAn nghĩa vJ tài chính cHa khách hàng bao gem viAc trL gCc và thanh toán lãi

Thomas P.Fitch trong cuCn “ Dictionary of banking systems” l.i ñ[nh nghĩa

RRTD là lo.i rHi ro xLy ra khi ngưXi vay không thanh toán ñưWc nW theo thŽa thuon

hWp ñeng dŠn ñ/n sai h–n trong nghĩa vJ trL nW [77]

Mdt cách hi\u khác theo cuCn Risk Management in Banking (2001) cHa Joel

Bessis thì rHi ro tín dJng ñưWc hi\u là nhang t$n thkt do khách hàng không trL ñuWc nW

ho}c ñó là sV giLm sút chkt lưWng tín dJng cHa nhang khoLn vay” [69]

Còn theo KhoLn 1 ñi@u 1 QuyBt ñynh 493/2005/Qð/NHNN ngày 22/04/2005

cHa NHNN ViAt Nam thì rHi ro tín dJng ñưWc hi\u như sau: “R3i ro tín d(ng trong

hoTt ñPng ngân hàng c3a ts ch c tín d(ng là kh4 năng x4y ra tsn th7t trong hoTt ñPng ngân hàng c3a ts ch c tín d(ng do khách hàng không th)c hi n ñư c hoHc không có kh4 năng th)c hi n nghĩa v( c3a mình theo cam k0t” [17]

Nói tóm l.i, RRTD s… phát sinh trong trưXng hWp ngân hàng không thu ñưWc ñgy ñH cL gCc lŠn lãi cHa khoLn cho vay, ho}c là viAc thanh toán nW gCc và lãi không ñúng kỳ h.n RRTD không chx gi0i h.n y ho.t ñdng cho vay, mà còn bao gem nhi@u ho.t ñdng khác như bLo lãnh, tài trW thương m.i, cho vay y th[ trưXng liên ngân hàng, tín dJng thuê mua, ñeng tài trW dV án .Tuy nhiên ph.m vi luon án chx ñ@ cop t0i RRTD trong ho.t ñdng cho vay doanh nghiAp

chx tiêu như: (i) T c ñP tăng dư n tín d(ng / T c ñP tăng tsng tài s4n và (ii) T c ñP

tăng dư n tín d(ng/ T c ñP tăng trưXng kinh t0

Phát tri7n cơ c:u tín d3ng vào các ngành và lĩnh vOc r1i ro cao

Cơ cku tín dJng phLn ánh m'c ñd top trung tín dJng trong mdt ngành ngh@, lĩnh vVc, lo.i ti@n… do voy, n/u cơ cku tín dJng quá thiên lAch vào nhang lĩnh vVc m.o hi\m, s… phLn ánh RRTD ti@m năng Cơ cku tín dJng có th\ ñưWc chia theo ngành, lo.i hình doanh nghiAp, thXi h.n tín dJng, lo.i ti@n tA hay theo tài sLn ñLm bLo

N8 quá h;n

NW quá h.n là mdt trong nhang chx tiêu phLn ánh RRTD NW quá h.n s… phát sinh trong trưXng hWp khi ñ/n thXi h.n trL nW theo cam k/t, ngưXi vay không có khL năng trL ñưWc nW Tùy theo thXi gian quá h.n, khoLn nW này s… ñưWc xác ñ[nh là nW ñH tiêu chucn, nW cgn chú ý, nW dư0i tiêu chucn, nW nghi ngX, ho}c là nW có khL năng mkt vCn…NW quá h.n ñưWc phLn ánh qua 2 chx tiêu sau:

(i) Tu l n quá hTn = S dư n quá hTn / Tsng dư n

(ii) Tu l khách hàng có n quá hTn trên tsng s khách hàng = S khách hàng

có n quá hTn / Tsng s khách hàng có dư n

N/u ngân hàng có chx tiêu nW quá h.n và sC khách hàng có nW quá h.n l0n thì ngân hàng ñó ñang có m'c rHi ro cao và ngưWc l.i

N8 x:u

NW xku chính là các khoLn ti@n cho khách hàng vay, mà xukt hiAn khL năng không thu hei l.i Các khoLn nW này phát sinh là do ngân hàng thcm ñ[nh thi/u chính xác, doanh nghiAp làm ăn thua l• ho}c phá sLn, nW phLi trL tăng, doanh nghiAp mkt khL năng thanh toán ho}c cC ý không trL nW…NW xku s… phLn ánh mdt cách rõ nét RRTD cHa ngân hàng thông qua viAc ñánh giá cL thXi h.n quá h.n cHa khoLn vay và tiêu chí ñánh giá rHi ro cHa khoLn vay NW xku ñưWc phLn ánh rõ nhkt qua chx tiêu:

(i) Tu l n x7u = N x7u /Tsng dư n

(ii) Tu l n x7u / V n ch3 sX hFu

(iii) Tu l n x7u / Quw d) phòng tsn th7t

(iv) Tu l n x7u / Tsng giá tr& tài s4n ñ4m b4o

DO phòng r1i ro tín d3ng (DPRRTD)

DPRR ñánh giá khL năng chi trL cHa ngân hàng khi rHi ro xLy ra MJc ñích cHa viAc s^ dJng DPRR là nh‡m bù ñ•p t$n thkt ñCi v0i nhang khoLn nW cHa ngân hàng xLy ra trong trưXng hWp khách hàng không có khL năng chi trL ho}c do giLi th\, phá sLn, ch/t, mkt tích DPRRTD ñưWc tính trên sC dư nW gCc cHa khách hàng bao gem:

D) phòng c( th1: bLo hi\m rHi ro cJ th\ cho tnng khoLn vay D) phòng chung: bLo hi\m các rHi ro chung không xác ñ[nh trong danh

mJc tín dJng và toàn bd dV phòng ñưWc tính vào chi phí ho.t ñdng cHa ngân hàng Các chx sC th\ hiAn DPRRTD:

(i) Tu l d) phòng RRTD = D) phòng RRTD ñư c trích l p/ Tsng dư n cho kì

báo cáo

(ii) H s kh4 năng bù ñdp các kho4n cho vay b& m7t = D) phòng RRTD ñư c

trích l p/ Dư n b& xoá

Trong s? các chb tiêu ph*n ánh RRTD @ trên thì n8 x:u ñư8c coi là chb tiêu ñánh giá quan tr ng nh:t, ph*n ánh RRTD ñang @ m c cao

1.1.2 Qu*n lý r1i ro tín d3ng

1.1.2.1 Quan ñi\m v@ quLn lý rHi ro tín dJng

Các nhà nghiên c'u trong lĩnh vVc ngân hàng ñ@u cho r‡ng: ðCi v0i các NHTM, trong ho.t ñdng kinh doanh luôn phLi chú ý ñ/n ho.t ñdng quLn lý rHi ro QuLn lý rHi ro là trung tâm cHa ho.t ñdng quLn tr[ ñi@u hành NHTM

Theo U… ban Basel thì quLn lý RRTD là viAc thi/t lop cơ ch/ nhon bi/t, ño lưXng,

quLn lý và ki\m soát ñưWc các rHi ro hiAn t.i và rHi ro ti@m cn trong ho.t ñdng tín dJng mdt cách ñgy ñH, nh‡m tCi ña hoá lWi nhuon ñưWc ñi@u chxnh theo y/u tC rHi ro b‡ng cách

duy trì m'c ñd RRTD trong ph.m vi chkp nhon ñưWc [53]

QuLn lý RRTD là mdt trong nhang ho.t ñdng chH ñ.o cHa NHTM QuLn lý RRTD phLi hư0ng vào viAc ñLm bLo hiAu quL cHa ho.t ñdng tín dJng và không ngnng nâng cao chkt lưWng tín dJng cHa NHTM ngay cL trong nhang ñi@u kiAn th[ trưXng ñgy bi/n ñdng, nguy cơ rHi ro không ngnng gia tăng

1.1.2.2 Quy trình quLn lý rHi ro tín dJng

Quy trình quLn lý RRTD t.i các NHTM ñưWc th\ hiAn tóm t•t qua sơ ñe 1.1 như sau:

NguGn: Chrinko R.S Guill (2000)“A framework for assessing credit risk in

depository institution”.[60]

Sơ ñf: 1.1 Quy trình qu_n lý rCi ro tín dHng

Nh!n biAt r1i ro:

ðây ñưWc coi là bư0c ñgu tiên trong quá trình quLn lý RRTD t.i ngân hàng Nhon

bi/t rHi ro ñưWc xét trên hai góc ñd: (VR phía ngân hàng): RRTD s… ñưWc phLn ánh rõ nét qua quy mô tín dJng, cơ cku tín dJng, nW quá h.n, nW xku và DPRR (VR phía khách

hàng): Khi khách hàng có nhang dku hiAu ti@m cn rHi ro, ngân hàng cgn nhon bi/t ñưWc

khL năng xLy ra rHi ro ñ\ 'ng phó k[p thXi

Các ndi dung chH y/u trong giai ño.n nhon bi/t rHi ro gem có:

(i) Phân tích danh m(c tín d(ng c3a ngân hàng: ñ\ nhon bi/t nhang nguy cơ rHi

ro phát sinh tn quy mô tín dJng, cơ cku tín dJng, ngành ngh@, lo.i ti@n

(ii)Phân tích ñánh giá khách hàng: nh‡m phát hiAn nhang nguy cơ rHi ro trong

tnng khách hàng và tnng khoLn nW cJ th\ Phân tích ñánh giá khách hàng là cL mdt

Nhen biBt

ðo lư{ng

Qu_n lý rCi ro

Ki•m soát

và xŽ lý rCi ro

quá trình tn khi ti/p xúc v0i khách hàng, ti/p nhon các thông tin tn phía khách hàng, ti/n hành phân tích, thcm ñ[nh khách hàng trư0c, trong và sau khi cho vay

ðo lư ng r1i ro

Các ngân hàng có th\ ño lưXng rHi ro khoLn vay thông qua các mô hình cho ñi\m tín dJng, mô hình ñi\m sC Z , và mô hình x/p h.ng tín dJng ndi bd theo Basel

II N/u các mô hình cho ñi\m tín dJng ñánh giá rHi ro cHa khách hàng trên cơ sy cho ñi\m doanh nghiAp ñó, xem doanh nghiAp ñang y các m'c rHi ro nào thì theo Basel II

có th\ tính ñưWc t$n thkt dV ki/n (EL) Như voy, n/u m•i món vay ñưWc xem là mdt phép th^ và có sC liAu ñgy ñH, chúng ta có th\ xác ñ[nh mdt cách tương ñCi chính xác xác sukt rHi ro cHa tnng lo.i tài sLn cHa ngân hàng trong tnng thXi kì, tnng lo.i hình tín dJng, tnng lĩnh vVc ñgu tư

Còn ñCi v0i RRTD t$ng th\, ngân hàng có th\ ño lưXng qua viAc tính toán các chx tiêu như quy mô dư nW, cơ cku dư nW, tu lA nW quá h.n, nW xku, hA sC rHi ro tín dJng, dV phòng rHi ro ð}c biAt, hai chx tiêu: tu lA nW quá h.n và nW xku s… phLn ánh

rõ nét rHi ro cHa ngân hàng

Qu*n lý r1i ro

Sau khi nhon bi/t và hình thành các chx tiêu ño lưXng, rHi ro cgn phLi ñưWc theo

dõi thưXng xuyên Ndi dung cơ bLn cHa quLn lý rHi ro ñưWc th\ hiAn như sau:

(i) Xây d)ng chi0n lư c qu4n lý r3i ro: Ngân hàng cgn xác ñ[nh tgm nhìn, mJc

tiêu, s' mAnh cHa ngân hàng ñ\ tn ñó ñưa ra chi/n lưWc quLn lý rHi ro phù hWp

(ii) Xây d)ng chính sách qu4n lý r3i ro: Chính sách quLn lý RRTD là cơ sy ñ\

hình thành nên quy trình tín dJng v0i nhang hư0ng dŠn nghiAp vJ chi ti/t, các bư0c cJ th\ trong quá trình ckp tín dJng Chính sách quLn lý RRTD cũng quy ñ[nh gi0i h.n cho

vay ñCi v0i khách hàng, phân lo.i nW và trích lop DPRR

(iii)Qu4n lý danh m(c cho vay và phân tán r3i ro: Ngân hàng phLi thưXng

xuyên phân tích và theo dõi danh mJc tín dJng ñ\ có nhang biAn pháp x^ lý k[p thXi khi có rHi ro xLy ra ð\ ho.t ñdng quLn lý RRTD có hiAu quL, các ngân hàng cgn xây dVng mdt hA thCng thông tin tín dJng top trung gem các báo cáo ñ[nh kì và ñ}c biAt Báo cáo ñ[nh kì có th\ bao gem các báo cáo liên quan ñ/n các ndi dung sau: Nhóm khách hàng có dư nW tín dJng l0n nhkt, các khoLn dư nW l0n nhkt; Phân tích danh mJc tín dJng …Ngoài ra, ngân hàng cũng phLi thVc hiAn viAc phân tán rHi ro b‡ng viAc

thVc hiAn ckp tín dJng cho nhi@u ngành, nhi@u lĩnh vVc, ñCi tưWng khách hàng và lo.i ti@n…nh‡m tránh nhang t$n thkt cho NHTM

Ki7m soát và xc lý r1i ro

(i) Ki1m soát r3i ro: nh‡m mJc tiêu phòng chCng và ki\m soát các rHi ro có th\

phát sinh trong ho.t ñdng ngân hàng, ñLm bLo toàn bd các bd phon và cá nhân trong ngân hàng tuân thH các quy ñ[nh cHa pháp luot, thVc hiAn các chi/n lưWc, chính sách ñLm bLo mJc tiêu an toàn và hiAu quL trong ho.t ñdng ngân hàng Ki\m soát rHi ro tín dJng bao gem ki\m soát trư0c, trong và sau khi cho vay

Ki\m soát trư0c khi cho vay bao gem: ki\m soát quá trình thi/t lop chính sách, thH tJc, quy trình cho vay; ki\m tra quá trình lop he sơ vay vCn và thcm ñ[nh, ki\m tra tX trình cho vay và các he sơ liên quan

Ki\m soát trong khi cho vay: ki\m soát mdt lgn naa hWp ñeng tín dJng; ki\m tra quá trình giLi ngân, ñi@u tra viAc s^ dJng vCn vay cHa khách hàng có ñúng mJc ñích xin vay hay không, giám sát thưXng xuyên khoLn vay…

Ki\m soát sau khi cho vay: ki\m soát viAc ñôn ñCc thu hei nW, ki\m soát tín dJng ndi bd ñdc lop, ñánh giá l.i chính sách tín dJng

(ii) X' lý r3i ro: Khi mdt khoLn vay b[ x/p xuCng nhóm nW xku thì ngân hàng

s… chuy\n sang bd phon x^ lý nW xku giLi quy/t Bd phon này s… thVc hiAn rà soát khoLn vay, lop phương án g}p g” khách hàng ñ\ tìm hư0ng kh•c phJc thông qua các hình th'c như: gia h.n nW, ch'ng khoán hoá các khoLn nW N/u khách hàng chkp thuon thVc thi phương án kh•c phJc thì khoLn nW ñó s… ñưWc chuy\n sang hình th'c theo dõi

nW bình thưXng, còn không s… chuy\n sang bd phon x^ lý nW xku HiAn nay, ñang ten

t.i hai lo.i hình x^ lý nW: MPt là, hình th'c x^ lý khai thác: bao gem cho vay thêm, b$

sung tài sLn bLo ñLm, chuy\n nW quá h.n, thVc hiAn khoanh nW xoá nW, chx ñ[nh ñ.i

diAn tham gia quLn lý doanh nghiAp Hai là, hình th'c x^ lý thanh lý : bao gem x^ lý

nW ten ñtng (bao gem nW ten ñtng có TSBð, và không TSBð), thanh lý doanh nghiAp, khyi kiAn, bán nW, s^ dJng DPRR và sV trW giúp cHa Chính phH

1.2 NS x>u cCa các ngân hàng thương mNi

1.2.1 Các quan ñi7m v' n8 x:u c1a ngân hàng thương m;i

Có rkt nhi@u quan ñi\m khác nhau v@ nW xku Quan ñi\m v@ nW xku khác nhau

y các quCc gia và trong mdt n@n kinh t/ dư0i góc nhìn cHa các chH th\ khác nhau thì

quan ñi\m v@ nW xku cũng có sV khác biAt N/u ñ'ng dư0i góc nhìn cHa các NHTM thì nW xku có th\ hi\u là nhang khoLn cho vay không có khL năng sinh lXi hay nhang

khoLn cho vay không còn ho.t ñdng ( NPLs: non – performing loans) Nhang khoLn

cho vay try nên không sinh lXi khi ngưXi vay dnng viAc thanh toán và khoLn cho vay này b•t ñgu b[ v” nW

Theo quan ñi•m cCa Ngân hàng trung ương Châu Âu (ECB) [64]

N x7u là nhFng kho4n cho vay không có kh4 năng thu hGi như:

Nhang khoLn nW ñã h/t hiAu lVc ho}c nhang khoLn nW không có căn c' ñòi bei thưXng tn ngưXi m•c nW

NgưXi m•c nW trCn ho}c b[ mkt tích, không còn tài sLn ñ\ thanh toán nW Nhang khoLn nW mà ngân hàng không th\ liên l.c ñưWc v0i ngưXi m•c nW ho}c không th\ tìm ñưWc ngưXi m•c nW

Nhang khoLn nW mà khách nW chkm d't ho.t ñdng kinh doanh, thanh lý tài sLn, ho}c kinh doanh b[ thua l• và tài sLn còn l.i không ñH ñ\ trL nW

N x7u là nhFng kho4n cho vay có th1 không ñư c thu hGi ñIy ñ3 cho Ngân hàng

ðây là nhang khoLn nW không có tài sLn th/ chkp ho}c tài sLn ñưa ra ñ\ th/ chkp không ñH ñ\ trL nW ði@u ñó ñeng nghĩa v0i viAc ngân hàng không th\ thu hei ñgy ñH món nW vì ngưXi m•c nW rkt khó ki/m ñưWc lWi nhuon tn công viAc kinh doanh ho}c ngưXi m•c nW không liên l.c v0i ngân hàng ñ\ thanh toán ho}c hoàn cLnh chx rõ r‡ng phgn l0n ti@n nW s… không th\ thu hei ñưWc Nhang khoLn nW lo.i này gem có: Nhang khoLn nW mà ngưXi m•c nW ñeng ý thanh toán trong quá kh', nhưng phgn còn l.i không th\ ñưWc ñ@n bù, ho}c nhang khoLn nW trong ñó tài sLn ñưWc chuy\n ñ\ thanh toán nhưng giá tr[ còn l.i không ñH trang trLi toàn bd nW

Nhang khoLn nW mà ngưXi m•c nW khó có th\ trL nW và yêu cgu gia h.n nW nhưng không ñ@n bù ñưWc nW trong thXi gian thoL thuon

Nhang khoLn nW mà tài sLn th/ chkp không ñH ñ\ trL nW ho}c tài sLn th/ chkp y Ngân hàng không ñưWc chkp thuon v@ m}t pháp lý dŠn ñ/n ngưXi m•c nW không th\ trL nW Ngân hàng ñgy ñH

Nhang khoLn nW mà tòa án tuyên bC ngưXi m•c nW phá sLn nhưng phgn bei hoàn

ít hơn dư nW

Theo quan ñi\m cHa ECB, thì nW xku ñưWc ñ[nh nghĩa qua hai y/u tC: (i): khoLn vay không có khL năng ñưWc thu hei, và (ii): m}c dù ñưWc thu hei nhưng giá tr[ thu hei

là không ñgy ñH [ 64] Như voy, quan ñi\m v@ nW xku cHa ECB ñưWc ti/p con dVa trên k/t quL thu hei nW cHa ngân hàng

Theo quan ñi•m cCa Qu’ tiFn t^ quQc tB (IMF)

ð[nh nghĩa v@ nW xku ñã ñưWc IMF ñưa ra như sau:

“MPt kho4n cho vay ñư c coi là không sinh lQi (n x7u) khi tiRn thanh toán lãi và/hoHc tiRn g c ñã quá hTn tU 90 ngày trX lên, hoHc các kho4n thanh toán lãi ñ0n 90 ngày hoHc hơn ñã ñư c tái cơ c7u hay gia hTn n , hoHc các kho4n thanh toán dưZi

90 ngày nhưng có các nguyên nhân nghi ngQ vi c tr4 n s[ ñư c th)c hi n ñIy ñ3”.[64, p 8]

V@ cơ bLn, nW xku theo quan ñi\m cHa IMF ñưWc ñ[nh nghĩa dVa trên hai y/u

tC: (i): quá h.n trên 90 ngày, ho}c (ii:) khL năng trL nW b[ nghi ngX V0i quan ñi\m

này, nW xku ñưWc ti/p con dVa trên thXi gian quá h.n trL nW và khL năng trL nW cHa khách hàng KhL năng trL nW y ñây có th\ là khách hàng hoàn toàn không trL ñưWc nW, ho}c viAc trL nW cHa khách hàng là không ñgy ñH

Như voy, so v0i quan ñi\m cHa ECB, thì quan ñi\m v@ nW xku cHa IMF cũng dVa trên k/t quL thu hei nW cHa ngân hàng, nhưng có b$ sung thêm y/u tC v@ thXi gian quá h.n trL nW ðây ñưWc coi là ñ[nh nghĩa hiAn ñang ñưWc áp dJng ph$ bi/n trên th/ gi0i

Theo quan ñi•m cCa Ngân hàng Nhà nưWc Vi^t Nam (SBV)

Theo như Quy/t ñ[nh sC 493/2005 cHa thCng ñCc NHNN ngày 22/4/2005 v@ viAc phân lo.i nW, trích lop và s^ dJng dV phòng ñ\ x^ lý RRTD trong ho.t ñdng ngân

hàng cHa t$ ch'c tín dJng (TCTD) thì nW xku ñưWc ñ[nh nghĩa như sau:

“N x7u là nhFng kho4n n ñư c phân loTi vào nhóm 3 (N dưZi tiêu chuân), nhóm 4 (N nghi ngQ) và nhóm 5 (N có kh4 năng m7t v n) [17]

Các nhóm nW ñưWc phân lo.i theo ðiRu 6 và ðiRu 7 trong Quy/t ñ[nh này

Trong ñó:

Phân lo.i nW theo ðiRu 6 chH y/u dVa trên thXi gian quá h.n cHa các khoLn nW (

Nhóm 3: thXi gian quá h.n tn 90 – 180 ngày, Nhóm 4: thXi gian quá h.n tn 181 – 360

ngày, Nhóm 5: thXi gian quá h.n trên 360 ngày)

Phân lo.i nW theo ðiRu 7 l.i chH y/u dVa trên khL năng trL nW cHa khách hàng ( Nhóm 3: Các khoLn nW ñưWc TCTD ñánh giá là có khL năng t$n thkt mdt phgn nW gCc và lãi, Nhóm 4: Các khoLn nW ñưWc TCTD ñánh giá là khL năng t$n thkt cao,

Nhóm 5: Các khoLn nW ñưWc TCTD ñánh giá là không còn có khL năng thu hei, chkp

nhon mkt vCn)

Như voy, nW xku theo quan ñi\m cHa NHNN ViAt Nam cũng ñưWc xác ñ[nh dVa

trên hai y/u tC: (i): ñã quá h.n trên 90 ngày ho}c (ii): khL năng trL nW ñáng lo ng.i”

[17] Tuy nhiên, viAc các NHTM ViAt Nam ti/p con theo y/u tC nào là phJ thudc vào khL năng và ñi@u kiAn ti/n hành phân lo.i nW theo ði@u 6 hay ði@u 7 cHa Quy/t ñ[nh 493/2005

V0i nhang quan ñi\m trên thì quan ñi\m v@ nW xku theo tác giL, phLi ñưWc ti/p con

dVa vào kh* năng tr* n8 c1a khách hàng Có nghĩa là mdt khoLn cho vay trong h.n,

ho}c thom chí m0i cho vay, nhưng có các dku hiAu ch'ng tŽ r‡ng khL năng trL nW cHa khoLn vay là ñáng nghi ngX thì cũng có th\ coi là mdt khoLn nW xku

1.2.2 Nguyên nhân phát sinh n8 x:u

Phân tích nguyên nhân nW xku là mdt trong nhang ñi\m quan trtng cgn phLi làm ñ\ tn ñó ñưa ra ñưWc chi/n lưWc cũng như phương pháp quLn lý và x^ lý phù hWp, khL thi và có hiAu quL

Ho.t ñdng ngân hàng là ho.t ñdng cHa các t$ ch'c tài chính trung gian, do voy ho.t ñdng cHa NHTM phJ thudc vào rkt nhi@u y/u tC: môi trưXng pháp lý, môi trưXng kinh t/ cũng như môi trưXng thiên nhiên, tình hình sLn xukt kinh doanh cHa khách hàng, ñ.o ñ'c khách hàng và các y/u tC thudc v@ chính bLn thân ngân hàng…

1.2.2.1 Nhóm nguyên nhân khách quan

Môi trư ng thiên nhiên:

Thiên tai, bão lJt, hoL ho.n, mkt mùa, d[ch bAnh ðây là nhang nguyên nhân khách quan do sV bi/n ñ$i cHa môi trưXng thiên nhiên ñã gây ra sV ho.t ñdng thkt b.i cHa khách hàng vay, nhkt là các khoLn cho vay nông nghiAp, dŠn ñ/n nW xku phát sinh Nguyên nhân này n‡m ngoài tgm ki\m soát và mong muCn cHa cL NHTM và các khách hàng vay ðây là nguyên nhân gây ra rHi ro không th\ tránh ñưWc, nhang mkt mát do nguyên nhân này gây ra cgn ñưWc sV s¡ chia cHa nhà nư0c, và cHa cL xã hdi

Môi trư ng kinh tA

N/u môi trưXng kinh t/ chưa thVc sV phát tri\n, c.nh tranh trên th[ trưXng chưa thVc sV bình ñˆng, tCc ñd cũng như trình ñd phát tri\n chưa cao s… dŠn ñ/n viAc các cá nhân và t$ ch'c cũng như các doanh nghiAp không có ti@m lVc tài chính ñH m.nh M}t khác, v0i sV thay ñ$i liên tJc trong các chính sách kinh t/ vĩ mô như sV thay ñ$i v@ cơ ch/ lãi sukt, tu giá… chính sách xukt nhop khcu, hàng tiêu dùng…

thay ñ$i quy ho.ch xây dVng h tgng, thay ñ$i cơ ch/ tài chính, cơ ch/ s^ dJng ñkt ñai… cũng Lnh hưyng trVc ti/p ñ/n ho.t ñdng cHa các cá nhân, t$ ch'c, doanh nghiAp, khi/n các ñCi tưWng này rơi vào th/ b[ ñdng, do ñó nó gián ti/p Lnh hưyng ñ/n chkt lưWng nW cHa các ñCi tưWng này t.i NHTM Chúng ta có th\ lky ví dJ như

sV thay ñ$i trong lãi sukt: v0i m}t b‡ng lãi sukt có xu hư0ng tăng nhanh s… làm gia tăng các khoLn nW xku Trong l[ch s^, hou quL cHa lãi sukt tăng không có ñi\m dnng

ñã ñưWc ch'ng minh khá nhi@u KhHng hoLng tài chính châu Á năm 1997 v0i sV tăng m.nh cHa lãi sukt th[ trưXng các nư0c trong khu vVc Œ thXi ñi\m ñó, lãi sukt y Indonesia tăng m.nh, và khi vưWt trên 30% thì các ngân hàng b•t ñgu phá sLn [28]

ði@u này có th\ ñưWc giLi thích d‚ dàng: nhang doanh nghiAp m.nh s… không chkp nhon m'c lãi sukt quá cao, ht có khL năng tìm ñ/n nhang nguen vCn khác thông qua th[ trưXng ch'ng khoán Nghi vkn ñ}t ra ñCi v0i nhang doanh nghiAp dám chkp thuon m'c lãi sukt cao Phgn l0n sV chkp thuon ñó xukt phát tn sV thi/u vCn trgm trtng, năng lVc tài chính h.n ch/, ñd tín nhiAm thkp nên không ti/p con ñưWc nhang nguen vCn khác Và tkt nhiên, nguy cơ nW xku ngân hàng tăng lên tn nhóm ñCi tưWng này

Môi trư ng pháp lý

Môi trưXng pháp lý cho ho.t ñdng ngân hàng chưa ñgy ñH là nguyên nhân quan trtng góp phgn gây ra nW xku SV bkt cop và cheng chéo cHa các luot s… khi/n cơ quan hau quan lúng túng trong viAc x^ lý tranh chkp v@ tài sLn ñLm bLo, các quy ñ[nh v@ k/ toán ki\m toán chưa ñH s'c m.nh thVc hiAn s… khi/n sC liAu không ñH cơ sy vang ch•c ñ\ thcm ñ[nh cho vay

có nghĩa vJ thVc hiAn các khoLn cho vay chính sách, theo các chương trình phát tri\n cHa chính phH ho}c vì lý do chính tr[

SO yAu kém trong ho;t ự ng kinh doanh c1a khách hàng

Năng lVc tài chắnh cHa doanh nghiAp không cao Lnh hưyng trVc ti/p ự/n hiAu quL kinh doanh M}t khác, năng lVc ựi@u hành, quLn lý kinh doanh cHa chH doanh nghiAp vay vCn y/u kém cũng dẾn ự/n ho.t ựdng kinh doanh kém hiAu quL tn ựó Lnh hưyng ự/n khL năng trL nW ngân hàng

đ;o ự c khách hàng

Mdt sC doanh nghiAp cC ý thông báo sC liAu tài chắnh cHa doanh nghiAp không chắnh xác, gây sai lAch trong viAc thcm ự[nh và ckp tắn dJng ựã dẾn ự/n khó khăn

trong viAc thu hei nW ngân hàng.(r3i ro do s) l)a chin ự i ngh&ch)

Ho}c bLn thân doanh nghiAp thi/u ý th'c trong vkn ự@ s^ dJng vCn vay và trL

nW, không lo lỚng, không quan tâm ự/n món nW ựCi v0i ngân hàng m}c dù khL năng tài chắnh cHa doanh nghiAp có Môt sC doanh nghiAp thì l.i có tư tưyng lWi dJng kẦ hy cHa pháp luot ự\ tắnh toán, chJp giVt, lna ựLo, móc ngo}c, s^ dJng vCn sai mJc ựắch ki/m

lXi, vay không có ý ự[nh trL nW ( r3i ro ựTo ự c)

1.2.2.2 Nhóm nguyên nhân chH quan

đây là nhang nguyên nhân xukt phát tn chắnh bLn thân các ngân hàng đó có th\ là do mdt chắnh hiAu quL sách tắn dJng kém, sV lỆng l¡o trong công tác ki\m tra, giám sát hay các vkn ự@ liên quan ự/n chkt lưWng nguen nhân lVc ngân hàng

Chắnh sách tắn d3ng

Mdt chắnh sách tắn dJng không ựgy ựH, không ựeng bd và thCng nhkt sẦ dẾn t0i

viAc ckp tắn dJng không ựúng ựCi tưWng, ti@m cn nguy cơ rHi ro cho ngân hàng M}t khác ự\ thu hút khách hàng và chi/m lĩnh th[ phgn, nhi@u NHTM ựã bỆ qua mdt sC bư0c trong quy trình tắn dJng, cơ ch/ cho vay ựưWc ựơn giLn hóa, tV ý h thkp tiêu chucn ựánh giá khách hàng Bài htc vẾn còn ựó, khHng hoLng tài chắnh toàn cgu 2008 xukt phát tn th[ trưXng tài chắnh Hoa Kỳ có nguen gCc sâu sa chắnh là nhang món cho vay dư0i chucn đây là nhang khoLn cho vay chkt lưWng thkp v0i m'c rHi ro cao Các khoLn cho vay này không ựưWc xem xét k? lưỢng v@ khL năng thanh toán cHa khách hàng như: thu nhop hàng năm, ti\u s^ ngh@ nghiAp, tài sLnẦ và thưXng ựưWc bLo ựLm byi rkt ắt ho}c không có giky tX ch'ng minh khL năng tài chắnh cHa ngưXi ựi vay M}c

dù các khoLn cho vay này chx chi/m 16% t$ng sC món cho vay th/ chkp nhưng nó l.i chi/m t0i hơn 50% các khoLn vỢ nW t.i Hoa Kỳ [71]

Công tác tL ch c ki7m tra, ki7m soát

NhiAm vJ cHa công tác ki\m tra, ki\m soát là phát hiAn s0m nhang sai ph.m trong ho.t ñdng cho vay ñ@ ngăn ngna rHi ro Tuy nhiên, công tác t$ ch'c, ki\m tra, ki\m soát cHa các NHTM n/u quá y/u kém và lŽng l¡o s… dŠn ñ/n viAc phát hiAn và x^

lý không k[p thXi nhang trưXng hWp vi ph.m, lWi dJng trong ho.t ñdng cho vay, và nW xku phát sinh là ñi@u tkt y/u

Ch:t lư8ng cán b ngân hàng

Cán bd tín dJng là ngưXi trVc ti/p giao d[ch v0i khách hàng, n•m b•t ñ}c ñi\m cũng như chkt lưWng khách hàng, khoLn vay ði@u này ñòi hŽi cán bd tín dJng phLi có ki/n th'c, kinh nghiAm làm viAc cũng như khL năng phân tích, dV báo Mdt bd phân cán bd tín dJng trình ñd y/u kém không ñánh giá ñưWc h/t các khL năng rHi ro liên quan ñ/n khoLn vay s… dgn ñ/n quy/t ñ[nh cho vay sai lgm và nguy cơ phát sinh nW xku rkt cao

Mdt sC cán bd cHa hA thCng NHTM sa sút v@ phcm chkt, ñ.o ñ'c ngh@ nghiAp, thi/u vang vàng do ñó ñã lWi dJng công viAc ñưWc giao ñ\ móc ngo}c v0i con nW, lWi dJng k… hy cHa luot pháp ñ\ làm giàu bkt hWp pháp, gây thiAt h.i v@ tài sLn và ti@n vCn ðây là rHi ro v@ ñ.o ñ'c cHa cán bd ngân hàng

Ngoài ra, năng lVc quLn tr[ ñi@u hành cHa ban lãnh ñ.o ngân hàng không tCt như: (1) Buông lŽng quLn lý, khoán tr•ng mti viAc cho cán bd tín dJng, (2) ViAc quLn lý con ngưXi chưa ñúng m'c cũng như các ho.t ñdng khác trong quLn lý ngân hàng dŠn ñ/n nhang sai lgm trong các quy/t ñ[nh cho vay, ñưa ñ/n chkt lưWng tín dJng kém kéo dài Ngoài ra, vkn ñ@ rHi ro ñ.o ñ'c cũng xLy ra khi lãnh ñ.o ngân hàng có quan hA lWi ích v0i khách hàng

(1)

(2)

Sơ ñS 1.2 Các nguyên nhân gây ra n8 x:u

(1)Nguyên nhân khách quan

(2) Nguyên nhân chH quan

Môi trưXng thiên nhiên Môi trưXng kinh t/

Môi trưXng pháp lý

SV chx ñ[nh cHa chính phH Y/u kém trong kinh doanh cHa khách hàng

Chính sách tín dJng Ki\m tra, ki\m soát Chkt lưWng cán bd

NguGn: Tác gi4 t) tsng h p tU lý thuy0t

1.2.3 Các tác ñ ng c1a n8 x:u

NW xku là k/t quL cHa mCi quan hA tín dJng không hoàn hLo gây nên sV ñ$ v” lòng tin NW xku luôn song hành cùng ho.t ñdng tín dJng theo mCi quan hA giaa lWi nhuon và rHi ro Vì voy khi ñưa ra mdt món cho vay thì ngân hàng ñã phLi xác ñ[nh nguy cơ phát sinh nW xku Vkn ñ@ y ch• cgn xác ñ[nh xem tu lA nW xku th/ nào là phù hWp, tu lA nào là cao và b•t ñgu Lnh hưyng xku ñ/n ho.t ñdng cHa NHTM Theo chucn mVc quCc t/ hiAn nay thì tu lA nW xku có th\ chkp nhon ñưWc là dư0i 5% Yêu cgu v@ tu

lA nW xku ñưWc ñưa ra vì khi nW xku y m'c ñd cao s… gây nên nhang hou quL nghiêm trtng ñCi v0i NHTM và n/u xLy ra y trên diAn rdng có th\ dŠn ñ/n khHng hoLng cho n@n kinh t/

NW xku có nhang tác ñdng chính Lnh hưyng trVc ti/p t0i n@n kinh t/ và làm Lnh hưyng ñ/n ho.t ñdng cHa các NHTM như sau:

ð?i v i các Ngân hàng thương m;i:

Gi4m l i nhu n c3a ngân hàng: NW xku làm cho doanh thu thkp dŠn ñ/n tình

tr.ng thua l• Hơn naa k\ cL trưXng hWp không l• thì do nW xku phát sinh, các khoLn chi phí cũng tăng lên ñáng k\: nó bao gem chi phí trL lãi ti@n g^i, chi phí quLn lý nW xku, chi phí trích lop DPRR và các chi phí khác liên quan ViAc gia tăng các khoLn chi phí khi/n cho lWi nhuon còn l.i cũng try nên thkp hơn so v0i dV tính ban ñgu

|nh hưXng ñ0n kh4 năng thanh toán c3a ngân hàng: Do không thu hei ñưWc

các khoLn cho vay, nW xku làm chom quá trình luân chuy\n vCn cHa ngân hàng Trong khi ñó ngân hàng vŠn phLi có trách nhiAm thanh toán cho nhang khoLn ti@n g^i, ñi@u này s… khi/n ngân hàng phLi ñCi m}t v0i nguy cơ mkt khL năng thanh toán Vơi tu lA

nW xku y m'c cao còn có th\ dŠn ñ/n sV phá sLn cHa các NHTM

Gi4m uy tín c3a ngân hàng: Khi mdt ngân hàng có m'c ñd rHi ro cHa các tài

sLn có cao thì ngân hàng ñó thưXng ñ'ng trư0c nguy cơ mkt uy tín cHa mình trên th[ trưXng Không mdt ai muCn g^i ti@n vào mdt ngân hàng mà ngân hàng ñó có tu lA nW quá h.n, nW xku vưWt quá m'c cho phép, có chkt lưWng tín dJng không tCt và gây ra nhi@u vJ thkt thoát l0n Thông tin v@ viAc mdt ngân hàng có m'c ñd rHi ro cao thưXng ñưWc báo chí nêu lên và lan truy@n trong dân chúng, ñi@u này s… khi/n cho uy tín cHa ngân hàng trên th[ trưXng b[ giLm m.nh gây nên sV bkt lWi trong ho.t ñdng c.nh tranh v0i các ngân hàng khác

ð?i v i n'n kinh tA:

ðCi v0i n@n kinh t/, tác ñdng cHa nW xku là tác ñdng gián ti/p thông qua mCi

quan hA hau cơ: Ngân hàng] khách hàng] nRn kinh t0 Theo ñó, nW xku làm Lnh hưyng

t0i ho.t ñdng kinh doanh ngân hàng cũng s… Lnh hưyng ñ/n sV phát tri\n n@n kinh t/

NW xku phát sinh s… làm h.n ch/ khL năng khai thác ñáp 'ng vCn, khL năng cung 'ng các d[ch vJ ngân hàng cho n@n kinh t/ M}t khác, nW xku phát sinh do khách hàng, doanh nghiAp sLn xukt kinh doanh kém hiAu quL s… tác ñdng ñ/n toàn bd n@n kinh t/, Lnh hưyng ñ/n sV tăng trưyng và phát tri\n n@n kinh t/ do vCn ' ñtng, sLn xukt kinh doanh ñình trA

1.3 Qu_n lý nS x>u ngân hàng thương mNi theo Hi^p ưWc Basel

1.3.1 Quan ñi7m v' qu*n lý n8 x:u

Theo jy ban Basel, quLn lý nW xku NHTM ñưWc hi\u như sau:

“Qu4n lý n x7u c3a ngân hàng thương mTi là quá trình xây d)ng và th)c thi các

chi0n lư c, các chính sách qu4n lý và kinh doanh tín d(ng nh m ñTt ñư c các m(c tiêu an toàn, hi u qu4 và phát tri1n bRn vFng; trong ñó tăng cưQng các bi n pháp

nh m phòng ngUa n x7u, ñi kèm vZi các bi n pháp x' lý n x7u ñã phát sinh, tU ñó

nh m tăng doanh thu, gi4m chi phí và nâng cao ch7t lư ng, hi u qu4 hoTt ñPng kinh doanh c4 trong ngdn hTn và dài hTn c3a ngân hàng thương mTi” [53], [54]

MJc tiêu cHa quLn lý nW xku:

QuLn lý nW xku là mdt bd phon cHa quLn lý RRTD, ñây là mdt trong nhang ho.t ñdng chH ñ.o cHa NHTM QuLn lý nW xku phLi hư0ng vào viAc ñLm bLo tính hiAu quL cHa ho.t ñdng tín dJng và không ngnng nâng cao chkt lưWng ho.t ñdng tín dJng cHa NHTM QuLn lý nW xku phLi hư0ng vào mJc tiêu ñem l.i cách x^ lý có hiAu quL nhkt

và giLm t0i m'c thkp nhkt t$n thkt cho NHTM Nói mdt cách cJ th\ thì quLn lý nW xku luôn phLi nh‡m vào viAc h thkp t$n thkt, nâng cao m'c ñd an toàn kinh doanh cHa m•i NHTM b‡ng các chính sách, các biAn pháp quLn lý, giám sát ho.t ñdng tín dJng khoa htc và có hiAu quL

Trong xu hư0ng toàn cgu hoá hiAn nay, ñòi hŽi các nư0c phLi tV do hoá, my c^a th[ trưXng trong lĩnh vVc tài chính ngân hàng Do voy, các ho.t ñdng ngân hàng cgn ñưWc thVc hiAn và quLn lý thông qua các tiêu chucn, tiêu chí có tính thông lA quCc t/, ñ}c biAt là ho.t ñdng quLn lý nW xku NHTM

1.3.2 N i dung qu*n lý n8 x:u