Hoạt động của công ty tài chính dầu khí thuộc tập đoàn dầu khí việt nam kinh nghiệm và giải pháp

DANH M C CÁC KÝ HINU, CÁC CHP VIQT TRT ADB Ngân hàng phát triIn Châu Á Asian Development Bank CBCNV Cán b7 cơng nhân viên CTTC Cơng ty tài chính DNNN Doanh nghi"p Nhà nưFc FED C]c d t

L I CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c u c a riêng tôi K t qu nêu trong lu n án là trung th c Các tài li"u tham kh o có ngu%n trích d(n rõ ràng

Tác gi

T ng Qu c Trư ng

Chương 1: Nh%ng v6n đ7 lý lu8n cơ b n và kinh nghi#m ho9t

đ:ng c;a cơng ty tài chính thu:c t8p đồn kinh t' trong n7n

Chương 2: ThBc tr9ng ho9t đ:ng c;a Cơng ty tài chính D3u khí

thu:c T8p đồn D3u khí Vi#t Nam

59

2.1 B>i c nh ra đ4i c a Cơng ty tài chính D@u khí thu7c T p đồn D@u

khí Vi"t Nam

59

2.2 Quá trình hình thành và ho6t đ7ng c a Cơng ty tài chính D@u khí

thu7c T p đồn D@u khí Vi"t Nam

66

2.3 Bài hEc kinh nghi"m qua quá trình ho6t đ7ng c a Cơng ty tài chính

D@u khí thu7c T p đồn D@u khí Vi"t Nam

114

Chương 3: Phương hưFng và gi i pháp thúc đHy ho9t đ:ng c;a

Cơng ty tài chính D3u khí thu:c T8p đồn D3u khí Vi#t Nam

121

3.1 Khái quát tình hình kinh t qu>c t và trong nưFc, th4i cơ và thách

th c đ>i vFi ho6t đ7ng c a Cơng ty tài chính D@u khí thu7c T p

đồn D@u khí Vi"t Nam

121

3.2 Phương hưFng phát triIn Cơng ty tài chính D@u khí thu7c T p đồn

D@u khí Vi"t Nam

132

3.3 Gi i pháp thúc đLy ho6t đ7ng c a Cơng ty tài chính D@u khí thu7c

T p đồn D@u khí Vi"t Nam

136

Danh m c các cơng trình c;a tác gi đã cơng b 179

DANH M C CÁC KÝ HINU, CÁC CHP VIQT TRT

ADB Ngân hàng phát triIn Châu Á Asian Development Bank CBCNV Cán b7 cơng nhân viên

CTTC Cơng ty tài chính

DNNN Doanh nghi"p Nhà nưFc

FED C]c d tr^ Liên bang Hoa Kỳ Federal Reserve System FII V>n đ@u tư gián ti p nưFc ngồi Foreign Inbdirect

Investment FDI V>n đ@u tư tr c ti p nưFc ngồi Foreign Direct

Investment GATS Hi"p đ2nh thương m6i m u d2ch t do General Agreement on

Trade in Services GDP TTng s n phLm trong nưFc Gross Domestic Product IMF Qud ti1n t" qu>c t International Monetary

fund NHLD Ngân hàng liên doanh

NHNNVN Ngân hàng Nhà nưFc Vi"t Nam

NHNNg Ngân hàng nưFc ngồi

NHTM Ngân hàng thương m6i

OTC Th2 trư4ng ch ng khốn phi t p trung Over The Counter

PVN T p đồn D@u khí Vi"t Nam Vietnam Oil and Gas

Group

PVFC Cơng ty tài chính D@u khí PetroVietnam Finance

Company TCTD TT ch c tín d]ng

TðKT T p đồn kinh t

TSCð Tài s n c> đ2nh

UBND Uh ban nhân dân

UBCKNN Uh ban ch ng khốn Nhà nưFc

VND ð%ng Vi"t Nam

XDCB Xây d ng cơ b n

WTO TT ch c thương m6i th giFi World Trade

Organization

DANH M C CÁC BUNG BIWU

Trang

BiIu s> 2.1/ H6n m c tín d]ng c a PVFC t6i các ngân hàng

thương m6i qu>c doanh và các tT ch c tín d]ng (th4i ñiIm 31/12/2007)

Hình 2.8/ Th trEng cho vay tr c ti p c a PVFC th4i ñiIm

31/12/2007

96 Hình 2.9/ Tăng trư.ng doanh thu c a PVFC giai ño6n 2001b2007 99

Sơ ñ% 3.1/ Quy trình ho6t ñ7ng bao thanh toán 147

M^ ð_U

1 Tính c6p thi't c;a đ7 tài

Vi"t Nam bưFc vào cơng cu7c đTi mFi kinh t , tt n1n kinh t k ho6ch hĩa t p trung chuyIn sang n1n kinh t th2 trư4ng, vi"c huy đ7ng và sr d]ng các ngu%n l c, trong đĩ ngu%n l c tài chính cho đ@u tư phát triIn đã cĩ thay đTi cơ b n do tác đ7ng c a cơ ch th2 trư4ng vFi s qu n lý và đi1u ti t c a Nhà nưFc S ra đ4i c a các đ2nh ch tài chính đã tác đ7ng đ n s ra đ4i và phát triIn c a th2 trư4ng tài chính, các trung gian tài chính như ngân hàng thương m6i cT ph@n, cơng ty tài chính, qud đ@u tư gĩp ph@n tích c c vào vi"c t6o ngu%n v>n cho ho6t đ7ng s n xuot kinh doanh c a các doanh nghi"p thu7c mEi thành ph@n kinh t S di chuyIn và phân bT ngu%n v>n trong xã h7i cho đ@u tư phát triIn đưqc ti n hành phù hqp, hi"u qu hơn đi1u đĩ đĩng vai trị tích c c vào s tăng trư.ng kinh t đot nưFc

Th c t , s ra đ4i c a các tTng cơng ty Nhà nưFc đưqc phát triIn thành các t p đồn kinh t đánh dou m7t bưFc phát triIn mFi c a quá trình đTi mFi, swp x p l6i h" th>ng doanh nghi"p Nhà nưFc nưFc ta Th c hi"n Ngh2 quy t h7i ngh2 l@n th 3 Ban chop hành Trung ương ð ng khố IX v1 vi"c đTi mFi

và nâng cao hi"u qu ho6t đ7ng c a các doanh nghi"p Nhà nưFc, th4i gian qua các doanh nghi"p Vi"t Nam đã tích c c chuLn b2 các đi1u ki"n c@n thi t

đI đLy m6nh cơng cu7c đTi mFi và h7i nh p kinh t th giFi Các tTng cơng ty Nhà nưFc ho6t đ7ng theo tinh th@n Ngh2 đ2nh s> 90/TTg và 91/TTg ngày 07/03/1994 c a Th tưFng Chính ph Do v y, m7t s> tTng cơng ty đã chuyIn sang ho6t đ7ng theo mơ hình t p đồn kinh t (trong đĩ cĩ các ngành d@u khí, bưu chính vixn thơng, than khống s n, d"t may, cơng nghi"p tàu thuh, cao

su, đi"n l c và tài chính b o hiIm b B o Vi"t) gwn vFi nhi1u hình th c s h^u,

ho6t ự7ng theo hưFng ựa ngành, ựa lĩnh v c Tuy nhiên, m7t trong nh^ng khó khăn lFn c a các t p ựoàn kinh t Nhà nưFc là von ự1 huy ự7ng v>n và sr d]ng có hi"u qu ngu%n v>n ựI triIn khai các d án s n xuot kinh doanh trong ựi1u ki"n c6nh tranh, h7i nh p kinh t th giFi hi"n nay đó là h" qu tot y u d(n ự n s ra ự4i c a các công ty tài chắnh thu7c t p ựoàn kinh t và/hoyc thu7c các tTng công ty Nhà nưFc Vi"t Nam

Th4i gian qua, ho6t ự7ng c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam ho6t ự7ng theo quy ự2nh c a Lu t các TT ch c tắn d]ng và Ngh2 ự2nh s> 79/2002/NđbCP, m7t myt góp ph@n nâng cao hi"u qu kinh doanh c a T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam, myt khác cũng ựóng góp tắch c c vào vi"c ựi1u ti t, gi i quy t nh^ng khó khăn v1 ngu%n v>n ho6t ự7ng c a các thành viên trong T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam Tuy nhiên, bên c6nh nh^ng k t

qu ự6t ựưqc, hi"n nay Công ty tài chắnh D@u khắ ựang ự ng trưFc không ắt khó khăn và thách th c trong quá trình ho6t ự7ng, ựyc bi"t tt khi Vi"t Nam gia nh p tT ch c Thương m6i th giFi (vi t twt là WTO) Vi"c m cra th2 trư4ng tài chắnh Ờ ngân hàng c a Vi"t Nam theo cam k t khi gia nh p WTO ựang ựyt ra nhi1u von ự1 c@n gi i quy t ự>i vFi nhi1u ngành, nhi1u lĩnh v c kinh t c a nưFc ta theo l7 trình h7i nh p

Trong b>i c nh tình hình tài chắnh, ti1n t" c a th giFi và trong nưFc có nhi1u bi n ự7ng, vi"c nghiên c u, ựánh giá th c tr6ng ho6t ự7ng c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam nh|m tìm ra nh^ng gi i pháp ti p t]c thúc ựLy ho6t ự7ng, góp ph@n vào s phát triIn Tn ự2nh và v^ng chwc c a T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam, trên cơ s khai thác s c m6nh c a ngành, qu n lý v>n t p trung th>ng nhot, ự m b o ựi1u hành các ngu%n v>n linh ho6t, hi"u qu b|ng vi"c tham gia tắch c c th2 trư4ng tài chắnh, ti1n t" trong nưFc và qu>c t K t qu nghiên c u ự6t ựưqc có ý nghĩa lý lu n và

th c tixn sâu swc vFi các công ty tài chắnh nói chung, ựyc bi"t là các công ty tài chắnh thu7c t p ựoàn kinh t nưFc ta hi"n nay

2 Tang quan nh%ng công trình nghiên cdu liên quan ự'n ự7 tài lu8n án

Trong nưFc, th4i gian qua ựã có m7t s> công trình nghiên c u v1 ho6t ự7ng c a công ty tài chắnh như:

Lu n án ti n sd kinh t c a H% Kỳ Minh (2002) v1 Gi i pháp phát tri n Công ty tài chắnh Bưu ựi n Tác gi ựã ựi sâu nghiên c u ho6t ự7ng c a Công

ty tài chắnh Bưu ựi"n, tt ựó ự1 xuot m7t s> gi i pháp ựI thúc ựLy phát triIn công ty tài chắnh trong ựi1u ki"n kinh t th2 trư4ng Vi"t Nam; Lu n án ti n

sd kinh t c a Tr@n Công Di"u (2002) v1 Nh ng gi i pháp nh m hoàn thi n

và phát tri n công ty tài chắnh Vi t Nam Tác gi ựã ự1 c p và ựánh giá hi"u

qu ho6t ự7ng, ự1 xuot các gi i pháp nâng cao hi"u qu ho6t ự7ng c a công ty tài chắnh, c a lo6i hình công ty tài chắnh t6i th4i ựiIm công ty tài chắnh mFi ựưqc thành l p khi n1n kinh t Vi"t Nam chưa h7i nh p sâu r7ng vFi kinh t

th giFi Trong lu n án, tác gi ựã ự1 xuot m7t s> ý ki n nh|m xây d ng h" th>ng các gi i pháp mang tắnh vĩ mô ựI nâng cao hi"u qu ho6t ự7ng c a các công ty tài chắnh Vi"t Nam trong b>i c nh h7i nh p kinh t th giFi hi"n nay

Lu n văn th6c sd kinh t c a Hoàng đình Chi n (2001) v1 Gi i pháp hoàn thi n và phát tri n các công ty tài chắnh trong các t"ng công ty Nhà nư#c Vi t Nam hi n nay ựã ự1 c p m7t s> von ự1 lý lu n và th c tixn v1 ho6t ự7ng c a các công ty tài chắnh trong các tTng công ty Nhà nưFc, làm rõ nh^ng k t qu ho6t ự7ng c a các công ty tài chắnh và ự1 xuot m7t s> gi i pháp nh|m thúc ựLy phát triIn ho6t ự7ng t6i các công ty này; Lu n văn th6c sd kinh

t c a Ngô Anh Sơn (2002) v1 Gi i pháp phát tri n các nghi p v$ c%a Công

ty tài chắnh D t may ựã ựi sâu nghiên c u các nghi"p v] c] thI và ự1 xuot m7t s> gi i pháp nh|m thúc ựLy ho6t ự7ng nghi"p v] c a Công ty tài chắnh D"t may đ%ng th4i, tác gi ựã có m7t s> ki n ngh2 vFi Chắnh ph , Ngân hàng Nhà nưFc Vi"t Nam và TTng công ty d"t may Vi"t Nam (nay là T p ựoàn d"t may Vi"t Nam)

Tác gi Tr2nh Bá Tru (2003) vFi công trình: Công ty tài chính trên th( gi#i và Vi t Nam ñã ñ1 c p ñ n các lo6i hình và ho6t ñ7ng c a công ty tài chính trên th giFi và Vi"t Nam… Ngoài nh^ng công trình nghiên c u trên, còn có m7t s> bài vi t ñi sâu vào các nghi"p v] c] thI c a các công ty tài chính, tác gi Nguyxn ðăng Nam (2003) có công trình: Vai trò c%a các công

ty tài chính trong vi c phát tri n th* trư+ng ch,ng khoán Vi t Nam…

Nhìn chung, n7i dung nghiên c u c a các tác gi ñã ñ1 c p ñ n nhi1u khía c6nh trong ho6t ñ7ng c a công ty tài chính, ñyc bi"t là công ty tài chính thu7c tTng công ty Nhà nưFc vFi m]c ñích nh|m làm rõ thêm nh^ng von ñ1

lý lu n và th c tixn ho6t ñ7ng c a công ty tài chính nưFc ta ð%ng th4i, các tác gi còn ñ1 xuot m7t s> gi i pháp nh|m thúc ñLy ho6t ñ7ng c a các công ty tài chính Các công trình này ch y u nghiên c u v1 công ty tài chính trong th4i gian tt 2003 tr v1 trưFc, khi các công ty tài chính vta hình thành, mFi bwt ñ@u ñi vào ho6t ñ7ng trong ñi1u ki"n Vi"t Nam chưa gia nh p WTO

€ nưFc ngoài có m7t s> công trình nghiên c u v1 công ty tài chính và th2 trư4ng tài chính như: Sundararajan, V (1990), “Financial sector Reform and Central banking in Centrally Planned Economies”, IMF Working Paper WP/90/120; Singh, Ajit and Javed, Hamid (1992), “Corporate Financial Structures in Developing Countries”, Technical paper No 1, International Finance Corporation, Washington D.C; Breadley, R.A and S.C Mayers (1996), Principles of Corporate Finance (5th) New York: McGrawbHill; Claessens, Stijn; Djankov, Semeon; and Klingebiel Daniela (2000), “Stock Market in transition economies”, Financial Sector Discussion Paper No 5, The World Bank, September; Carmicheal, Jeffrey and Micheal Pomerleano (2002), The Development and Regulation of non=Bank Financial Institutions, The World Bank, Washington D.C; Choudhry, Moorad, Didier Joannas, Richard Pereira and Rod Pienaar (2002), Capital Market Instrument: Analysis and Valuation, Financial Times – Prentice Hall, LondonbAmsterdam… Nhìn

chung, các công trình này ựã ựi sâu phân tắch v1 th2 trư4ng tài chắnh và ho6t ự7ng c a công ty tài chắnh trong n1n kinh t th2 trư4ng đyc bi"t, m7t s> công trình ựã ựi sâu nghiên c u v1 ựyc ựiIm th2 trư4ng tài chắnh và vai trò c a công

ty tài chắnh trong các n1n kinh t chuyIn ựTi

Tuy nhiên, hi"n chưa công trình nào nghiên c u sâu v1 ho6t ự7ng c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam đó là lý do nghiên c u sinh chEn ự1 tài nghiên c u: ỘHo9t ự:ng c;a Công ty tài chắnh D3u khắ thu:c T8p ựoàn D3u khắ Vi#t Nam: kinh nghi#m và gi i phápỢ

3 M c tiêu nghiên cdu c;a lu8n án

b Tt nghiên c u ho6t ự7ng c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam ựI rút ra m7t s> bài hEc kinh nghi"m là cơ s cho vi"c ự1 xuot phương hưFng và gi i pháp nh|m ti p t]c thúc ựLy s phát triIn

c a Công ty tài chắnh D@u khắ trong giai ựo6n tFi

b Tt nghiên c u ho6t ự7ng c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam góp ph@n làm rõ thêm nh^ng von ự1 lý lu n và th c tixn v1 ho6t các công ty tài chắnh thu7c t p ựoàn kinh t nưFc ta trong ựi1u ki"n n1n kinh t th2 trư4ng và m cra h7i nh p kinh t th giFi

4 đ i tưhng và ph9m vi nghiên cdu

i đ>i tưqng nghiên c u c a lu n án: nghiên c u v1 ho6t ự7ng c a Công

ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam

b Ph6m vi nghiên c u:

+ N7i dung nghiên c u: Nghiên c u v1 ho6t ự7ng c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam, lu n án t p trung ch y u vào các von ự1 huy ự7ng v>n và sr d]ng v>n; ho6t ự7ng ự@u tư; ho6t ự7ng d2ch v] tài chắnh; ho6t ự7ng ựi1u ph>i v>n gi^a Công ty tài chắnh D@u khắ vFi các ựơn v2 thành viên c a T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam

+ Th4i gian nghiên c u ch y u tt năm 2000 ự n năm 2007 (th4i gian Công ty tài chắnh D@u khắ 100% v>n Nhà nưFc)

5 Phương pháp nghiên cdu

b Cơ s phương pháp lu n ựưqc sr d]ng trong nghiên c u c a lu n án

là phương pháp duy v t bi"n ch ng cùng vFi s k t hqp chyt chẬ gi^a phương pháp l2ch sr và phương pháp lôgic

b Các phương pháp c] thI ựưqc áp d]ng trong nghiên c u bao g%m: phương pháp th>ng kê, phương pháp so sánh, các phương pháp phân tắch kinh

t , phương pháp chuyên gia ựI làm rõ ho6t ự7ng c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam đ%ng th4i, lu n án ựã thu th p, sr d]ng và k thta có chEn lEc ngu%n tài li"u, các s> li"u c trong và ngoài nưFc ph]c v] cho n7i dung nghiên c u c a ự1 tài

6 Nh%ng ựóng góp c;a lu8n án

b Làm rõ thêm vai trò c a công ty tài chắnh trong n1n kinh t th2 trư4ng, ựyc bi"t là s c@n thi t c a công ty tài chắnh ự>i vFi ho6t ự7ng c a các t p ựoàn kinh t Tt nghiên c u ho6t ự7ng c a các công ty tài chắnh thu7c t p ựoàn kinh t lFn c a m7t s> nưFc trên th giFi, lu n án ựã rút ra m7t s> bài hEc kinh nghi"m có ý nghĩa th c tixn ự>i vFi Vi"t Nam hi"n nay

b đã làm rõ th c tr6ng ho6t ự7ng c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c

T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam trong giai ựo6n tt năm 2000 ự n năm 2007; tt

k t qu và h6n ch trong ho6t ự7ng kinh doanh, lu n án ựã rút ra m7t s> bài hEc kinh nghi"m có ý nghĩa lý lu n và th c tixn là cơ s cho vi"c ự1 xuot các

gi i pháp ti p t]c thúc ựLy s phát triIn c a Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c

T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam hi"n nay

b Lu n án ựã làm rõ phương hưFng và ự1 xuot m7t s> gi i pháp thúc ựLy phát triIn Công ty tài chắnh D@u khắ thu7c T p ựoàn D@u khắ Vi"t Nam

7 K't c6u c;a lu8n án

Ngoài l4i m ự@u, k t lu n, danh m]c tài li"u tham kh o và ph] l]c,

lu n án ựưqc k t cou thành 3 chương:

Chương 1: Nh^ng von đ1 lý lu n cơ b n và kinh nghi"m ho6t đ7ng c a cơng ty tài chính thu7c t p đồn kinh t trong n1n kinh t th2 trư4ng

Chương 2: Th c tr6ng ho6t đ7ng c a Cơng ty tài chính D@u khí thu7c

T p đồn D@u khí Vi"t Nam

Chương 3: Phương hưFng và gi i pháp thúc đLy ho6t đ7ng c a Cơng ty tài chính D@u khí thu7c T p đồn D@u khí Vi"t Nam

CHƯƠNG 1 NHPNG VoN ðp LÝ LUqN CƠ BUN

VÀ KINH NGHINM HOrT ðsNG CtA CÔNG TY TÀI CHÍNH THUsC TqP ðOÀN KINH TQ

TRONG NpN KINH TQ THy TRƯ NG

1.1 CƠ S^ LÝ LUqN Vp CÔNG TY TÀI CHÍNH TRONG NpN KINH

TQ THy TRƯ NG

1.1.1 Th@ trư ng tài chính

Trong n1n kinh t th2 trư4ng, h" th>ng kinh t c a mˆi qu>c gia có nhi1u lo6i th2 trư4ng ho6t ñ7ng nhưng v1 cơ b n có 3 lo6i: th2 trư4ng các y u t> s n xuot, th2 trư4ng s n phLm hàng hoá và d2ch v], th2 trư4ng tài chính Trong ñó, th2 trư4ng tài chính và các trung gian tài chính ñóng vai trò quan trEng, có tính chot quy t ñ2nh ñ>i vFi s phát triIn kinh t c a mˆi qu>c gia

Th c t , th2 trư4ng tài chính th c hi"n ch c năng kinh t ch y u trong vi"c d(n v>n tt nh^ng ngư4i có nhi1u v>n vì hE chi tiêu ít hơn thu nh p tFi nh^ng ngư4i thi u v>n vì hE mu>n chi tiêu nhi1u hơn thu nh p c a hE Hay nói cách khác trong m7t n1n kinh t do có nh^ng ñơn v2 dư thta v>n và có nh^ng ñơn v2 thi u h]t v>n nên xuot hi"n các hưFng lưu chuyIn tài chính không ngtng gi^a các ñơn v2 dư v>n vFi các ñơn v2 thi u v>n thông qua các trung gian tài chính và các th2 trư4ng tài chính

Th2 trư4ng tài chính và các trung gian tài chính ñóng vai trò trung gian

k t n>i gi^a các b7 ph n dư v>n, ít có cơ h7i ñ@u tư sinh l4i vFi các b7 ph n thi u v>n nhưng có cơ h7i ñem l6i lqi nhu n n u ñưqc ñáp ng v1 v>n thông

qua s lưu chuyIn c a các dòng tài chính Nói cách khác, th2 trư4ng tài chính

ñã giúp nâng cao năng suot và hi"u qu c a toàn b7 n1n kinh t

Tài chính gián ti'p

Tài chính trBc ti'p

Hình 1.1: Nh%ng ñ1ng v n ñi qua h# th ng tài chính

1.1.1.1 Các ch; th+ tham gia th@ trư ng tài chính

Trong th2 trư4ng tài chính, các ch thI tham gia th2 trư4ng là các cá nhân hay tT ch c có nhu c@u gri ti1n hoyc c@n ñ@u tư vào các ho6t ñ7ng kinh doanh tài chính C] thI:

Các th nhân tham gia ñ u tư

Th2 trư4ng tài chính là nơi ñI các cá nhân ti t ki"m (gri ti1n vào ngân hàng, qud ti t ki"m ), cho vay, c@m c>, th chop tài s n, là nơi ñ@u tư các lo6i ch ng khoán Th2 trư4ng tài chính giúp công chúng có cơ h7i ñ@u tư nh^ng kho n ti1n nhàn rˆi c a mình, t6o ñi1u ki"n luân chuyIn v>n dx dàng ði1u ñó giúp n1n kinh t t p trung các kho n v>n nh‰ lŠ nhàn rˆi tt s> ñông b7 ph n công chúng ñ@u tư vào s n xuot kinh doanh ð%ng th4i cho phép công chúng th c hi"n ña d6ng hoá ñ@u tư, phân tán r i ro

Trên th2 trư4ng tài chính, nh^ng ngư4i tham gia vFi tư cách ngư4i bán

là ngư4i có nhu c@u chuyIn nhưqng sr d]ng v>n trong th4i gian nhot ñ2nh ñI thu v1 kho n giá tr2 gEi là lãi vay Nh^ng ngư4i này ñem s> ti1n nhàn rˆi do mình s h^u ñ n ngân hàng, hay tT ch c tài chính ñI gri, ñ@u tư vào m7t lo6i

ch ng khoán nào ñó trên th2 trư4ng mà theo hE ñánh giá là có kh năng mang l6i lqi nhu n cao nhot Khác vFi ho6t ñ7ng mua bán thông thư4ng, ho6t ñ7ng mua bán trên th2 trư4ng tài chính chV chuyIn quy1n sr d]ng ch không chuy1n quy1n s h^u các kho n v>n vay

Ngư4i tham gia vFi tư cách ngư4i mua là ngư4i có nhu c@u sr d]ng v>n, thông qua các tT ch c tài chính ñI vay v>n và chop nh n tr m7t kho n giá tr2 tương ng vFi lãi suot cam k t Nh^ng ngư4i tham gia vFi tư cách ngư4i mua ñưqc quy1n sr d]ng kho n ti1n trên trong th4i gian cam k t vFi ngư4i cho vay, sr d]ng ti1n ñi vay theo ñúng m]c ñích cam k t vFi ngư4i cho vay

Các pháp nhân tham gia ñ u tư

Th2 trư4ng tài chính là nơi doanh nghi"p huy ñ7ng ngân qud hay ñ@u tư v>n, xác l p giá tr2 c a công ty Nh^ng thay ñTi ñ>i vFi giá tr2 c a công ty cung cop cho ban lãnh ñ6o công ty nh^ng thông tin chính xác v1 ph n ng

c a công chúng ñ>i vFi chính sách và quy t ñ2nh c a công ty Các pháp nhân tham gia ñ@u tư vào th2 trư4ng tài chính bao g%m nhi1u lo6i vFi nh^ng hình

th c ña d6ng Th2 trư4ng tài chính t6o ñi1u ki"n ñI các doanh nghi"p t6o v>n

và tăng v>n Các doanh nghi"p có thI t6o v>n b|ng cách phát hành cT phi u hoyc tăng v>n b|ng cách thuê mua các lo6i bot ñ7ng s n, ñ7ng s n trên th2 trư4ng tín d]ng thuê mua, phát hành trái phi u, vay ti1n tt các ñ2nh ch tài chính, các nhà tài trq ð%ng th4i liên t]c xác ñ2nh giá tr2 c a các tài s n mà doanh nghi"p hi"n ñang nwm gi^ thông qua s ñánh giá c a th2 trư4ng Tt ñó thúc ñLy công ty không ngtng hoàn thi"n kd năng qu n tr2 doanh nghi"p, ñTi mFi phương th c kinh doanh ñI ñ6t hi"u qu cao hơn M7t doanh nghi"p

mu>n khŒng ñ2nh giá tr2 c a mình thì ph i có nh^ng quy t ñ2nh kinh doanh ñúng ñwn và phù hqp, ngưqc l6i giá tr2 c a doanh nghi"p s‡ b2 s]t gi m làm cho lòng tin c a các nhà ñ@u tư cũng gi m sút theo

Chính ph

Th2 trư4ng tài chính là nơi Chính ph vay mưqn cho ngân sách hoyc tác ñ7ng ñI ñi1u chVnh thúc ñLy n1n kinh t phát triIn Th2 trư4ng tài chính giúp Nhà nưFc huy ñ7ng v>n ñI tài trq cho các d án ñ@u tư trong th4i kỳ thi u v>n T6o ñi1u ki"n th c hi"n chính sách tài khoá ti1n t" thông qua vi"c phát hành trái phi u hay các công c] nq ñI ñi1u chVnh kh>i lưqng ti1n myt trong lưu thông ðây chính là m7t trong nh^ng cơ ch bơm, hút ti1n ra vào lưu thông ti1n t" c a Nhà nưFc

Bên c6nh các thành viên chính c a th2 trư4ng tài chính này còn có ngân hàng, công ty tài chính, nhà môi giFi, ñ2nh ch tài chính trung gian

1.1.1.2 Hàng hoá trên th@ trư ng tài chính

Hàng hoá trên th2 trư4ng tài chính là các lo6i ch ng khoán hay công c] v>n Ch ng khoán là lo6i ch ng tt ñem l6i cho ngư4i c@m gi^ nó quy1n s h^u tương ng ñ>i vFi m7t ph@n tài s n c a công ty, do ñó ñem l6i cho ngư4i

s h^u ni1m hy vEng nh n ñưqc nh^ng kho n ti1n hoàn v>n và lqi nhu n trong tương lai Có rot nhi1u lo6i công c] tài chính ñưqc trao ñTi trên th2 trư4ng, các công c] tài chính khác nhau v1 th4i gian ñáo h6n, m c ñ7 r i ro

và hình th c thanh toán DưFi ñây chV ñ1 c p m7t s> ch ng khoán quan trEng

C phi u công ty

ðây là lo6i công c] tài chính quan trEng V>n hoyc tài s n c a công ty ñưqc chia thành nhi1u ph@n b|ng nhau gEi là cT ph@n Giá tr2 c a các công ty khác nhau thay ñTi trên ph6m vi r7ng lFn b.i cT phi u công ty thI hi"n quy1n

s h^u c a các công ty khác nhau và kh năng thu ñưqc nh^ng kho n ti1n trong tương lai khác nhau Có 2 lo6i cT phi u:

* CT phi u ưu tiên: thư4ng ñưqc dành cho nh^ng ngư4i có công sáng

l p ra công ty và/hoyc nh^ng ngư4i có nh^ng ñóng góp ñyc bi"t vFi công ty

S phân bi"t cT phi u ưu tiên vFi các lo6i cT phi u khác thI hi"n rõ nhot khi công ty phân chia lqi nhu n, ngư4i và/hoyc tT ch c s h^u cT phi u ưu tiên luôn luôn ñưqc hư.ng s ñãi ng7 t>t hơn Khi công ty b2 phá s n, hE cũng ñưqc ưu tiên trong vi"c xr lý quy1n và nghĩa v] € m7t s> công ty, lo6i cT phi u ưu tiên còn có thêm ñyc ñiIm là dù công ty kinh doanh thua lˆ, trong lúc các cT ñông ch nhân khác ph i ch2u lˆ theo công ty, nh^ng ch nhân s h^u cT phi u ưu tiên v(n có thI ñưqc chia lãi theo th l" quy ñ2nh c a công ty

* CT phi u thông thư4ng: là lo6i cT phi u thu7c s h^u c a cá nhân và/hoyc tT ch c mFi ñóng góp hoyc mua l6i cT phi u ñI tr thành cT ñông sau này CT ñông s h^u cT phi u thông thư4ng ph i ch2u lˆ và ñưqc chia lãi ph] thu7c vào k t qu kinh doanh c a công ty Do r i ro cao nên khi công ty b2 phá s n, hE là nh^ng ngư4i ch2u thi"t h6i nyng nhot Các cT ñông s h^u cT phi u thông thư4ng có rot nhi1u quy1n h6n trong vi"c b‰ phi u ñI quy t ñ2nh chi n lưqc, chính sách, k ho6ch ho6t ñ7ng, công tác qu n tr2 c a công ty

CT phi u ưu tiên và cT phi u thông thư4ng ñ1u là ch ng khoán và là hàng hoá c a th2 trư4ng tài chính Khi c@n thanh kho n ngư4i s h^u cT phi u

có thI ñem bán trên th2 trư4ng ch ng khoán, vFi cT phi u ưu tiên ngư4i s h^u cT phi u mu>n bán ph i thông báo k ho6ch chuyIn nhưqng cT phi u cho n7i b7 cT ñông ưu tiên, n u cT ñông ưu tiên không mu>n quy1n ưu tiên ra ngoài h" th>ng, hE s‡ b‰ ti1n ñI mua l6i Trong trư4ng hqp các cT ñông ưu tiên không có nhu c@u mua, ngư4i s h^u cT phi u ưu tiên s‡ ñem ra bán t6i th2 trư4ng ch ng khoán

Trong chu kỳ phát triIn c a công ty, cT phi u có thI thay ñTi ch nhân nhi1u l@n chV c@n th t]c sang nhưqng gi^a ngư4i bán và ngư4i mua, có s xác nh n c a công ty môi giFi ch ng khoán là vi"c chuyIn nhưqng cT phi u s‡ ñưqc th c hi"n hoàn tot MEi vi"c s‡ ñơn gi n và t>n ít th4i gian hơn, n u

ngư4i bán ñem cT phi u bán tr c ti p cho các công ty kinh doanh hay môi giFi sau khi ñã ñăng ký trưFc và thông báo v1 giá c , s> lưqng cT phi u d

ki n giao d2ch

Chính s hoàn thi"n c a th2 trư4ng tài chính, uy tín c a các công ty phát hành cT phi u, ñã làm cho cT phi u ñưqc công chúng tin tư.ng Công chúng ñyt ni1m tin vào cT phi u không khác gì ti1n, thói quen này ñã làm cho công chúng không có tính nghi ng6i nào t%n t6i khi c@n chuyIn d2ch cT phi u

tr thành ti1n myt và ngưqc l6i Vì v y, cT phi u chính là ti1n, là tài s n M7t lo6i tài s n t>t hơn ti1n myt vì nó mang l6i lqi nhu n hàng ngày Khi dư thta v>n, hE ñi mua cT phi u như m7t hàng hoá sinh lãi, khi thi u ti1n hE ñem cT phi u ra bán Tính chot c a vi"c mua và bán này không khác gì mua hay bán hàng hoá h^u hình như g6o, v i, máy móc thi t b2 chV khác m7t ñi1u là các lo6i hàng hoá này là v t chot ñI tiêu dùng Còn cT phi u là tài s n s h^u, là v>n c a ho6t ñ7ng s n xuot kinh doanh

Trái phi u công ty

Trái phi u công ty cũng là lo6i công c] tài chính quan trEng, m7t công c] nq ch y u c a doanh nghi"p Các công ty phát hành trái phi u ñI vay ti1n

c a công chúng, ñTi l6i công ty ph i cam k t nghĩa v] theo giao ưFc vFi các trái ch là thanh toán ti1n lãi theo m7t th l" nhot ñ2nh vào nh^ng th4i ñiIm c] thI và hoàn tr nq g>c khi ñ n h6n Tuy nhiên, trái ch không có quy1n s h^u ñ>i vFi doanh nghi"p Trái phi u công ty có nh^ng ñyc ñiIm khác nhau, nh^ng ñyc ñiIm này chi ph>i giá tr2 c a các trái phi u thI hi"n trên các y u t> như th l" lãi suot, th4i h6n và s c m6nh c a công ty phát hành Trái phi u công ty bao g%m 2 lo6i:

* Trái phi u thông thư4ng: lo6i phi u nq có th4i gian ñáo h6n tt trung bình ñ n dài h6n Trái phi u thông thư4ng có thI ñưqc phát hành b.i công ty vay nq hoyc thông qua các công ty môi giFi Tính chot c a trái phi u công ty gi>ng thương phi u v1 ñ6i lưqng Thương phi u ñưqc dùng ñI vay nq ngwn

h6n, ph]c v] cho m]c tiêu kinh doanh mang tính giai ño6n, trái phi u thì ngưqc l6i, ñưqc sr d]ng vFi m]c ñích bT sung v>n cho trung, dài h6n thay vì

ñi vay tt ngân hàng thương m6i Trong vòng ñ4i c a trái phi u trưFc khi ñáo h6n và ñưqc công ty phát hành mua l6i, trái phi u có thI luân chuyIn mua bán gi>ng s trao ñTi ti1n myt trong lưu thông

* Trái phi u chuyIn ñTi: là hình th c ñyc bi"t c a trái phi u ðiIm ñyc bi"t là trái phi u chuyIn ñTi có thI ñưqc nhanh chóng chuyIn thành cT phi u

n u ngư4i ch s h^u chop nh n giá c ñưqc chV ñ2nh b.i công ty phát hành, cũng như chop nh n các ñi1u ki"n c a m7t cT ñông Trái phi u chuyIn ñTi (COB) khá phT bi n các nưFc phát triIn vì tính thu n lqi N u ngư4i mua mu>n hư.ng lqi t c c> ñ2nh, hE chV vi"c gi^ trái phi u Ngư4i mua cũng có thI tr thành cT ñông khi công ty phát hành ra trái phi u chuyIn ñTi ho6t ñ7ng hi"u qu , qu n tr2 t>t r i ro và ñ6t lqi nhu n cao Khi ñó ti1n lãi ñưqc chia hàng năm lFn hơn ti1n lãi thu ñưqc tt trái phi u Như v y trái phi u chuyIn ñTi tho mãn nhi1u ñ>i tưqng hơn trái phi u thư4ng, vì kh năng chuyIn ñTi c a nó

Ch ng khoán chi t kh u

Là nghĩa v] tr ti1n theo giao ưFc, ñưqc bán vFi giá chi t khou, ngư4i mua kỳ vEng ñưqc tr m7t s> ti1n nào ñó th4i ñiIm ñáo h6n Kho n ti1n chi t khou là ph@n bù ñwp cho ngư4i s h^u Có rot nhi1u lo6i ch ng khoán chi t khou, trong ñó ñáng chú ý nhot là thương phi u c a các doanh nghi"p Thương phi u là nh^ng gioy hŽn tr nq mà ngư4i s h^u ñem ñi chi t khou ñI

có ngu%n tài chính sr d]ng vào các thương v] khác ðI gi i quy t nh^ng lúc thi u ti1n ñ7t xuot trong thương m6i vì hàng hoá chưa k2p bán, hoyc vì nhu c@u nh n hàng mFi, các công ty thương m6i và các doanh nghi"p có thI ký qud và xin phép ngân hàng b o trq ñI phát hành thương phi u vay ti1n tt ngân hàng Thay vì th chop hàng hoá ñI vay tr c ti p tt ngân hàng như các thương nhân th4i trung cT ñã làm, các doanh nghi"p ngày nay có thI th chop

tài s n hoyc d a vào uy tín c a doanh nghi"p vFi ngân hàng (tín chop) ñI ngân hàng b o trq và phát hành thương phi u N u th c hi"n theo phương pháp kinh doanh c a các thương nhân trưFc ñây thì hàng hoá vta mua hoyc ñang c@n bán c a doanh nghi"p s‡ b2 ngân hàng phong to cho ñ n khi tr xong nq vay mFi ñưqc nh n v1 ñI s n xuot kinh doanh Dx dàng nh n thoy ñ>i vFi nh^ng doanh nghi"p nh‰, kI c doanh nghi"p lFn, lô hàng mFi nh p là toàn b7 v>n li ng và tài s n c a hE Ngân hàng cho vay nhưng phong to tài

s n, hàng hoá thì doanh nghi"p gyp nhi1u khó khăn trong ho6t ñ7ng s n xuot kinh doanh ñI thu h%i ti1n tr cho ngân hàng

Thương phi u không ñòi h‰i cách làm như v y Ngân hàng chV c@n giám ñ2nh tài s n ñI b o lãnh cho công ty phát hành, mà không ñòi h‰i tài s n

th chop Tuy nhiên, kh>i lưqng thương phi u ñưqc phát hành ph] thu7c vào tài s n ròng c a ttng doanh nghi"p do ñó kh>i lưqng phát hành s‡ không ñưqc nhi1u Trong trư4ng hqp ñáo h6n công ty không tr ñưqc nq vay, ngân hàng căn c theo hqp ñ%ng, tr ti1n cho ngư4i mua thương phi u ñ%ng th4i phát mãi tài s n c a công ty ñI thu h%i nq

Thương phi u cho phép các công ty gi i quy t tình tr6ng thi u v>n t6m th4i Vi"c phát hành thương phi u ñưqc th c hi"n b.i công ty môi giFi, ngân hàng hoyc chính công ty tr c ti p phát hành Dù ai th c hi"n, ñi1u cơ b n v(n

là doanh nghi"p ch thI vay và tot c mEi ngư4i s h^u thương phi u là ch thI cho vay ðiIm ñyc trưng là thương phi u có th4i gian ñáo h6n ngwn, thông thư4ng không vưqt quá 9 tháng Do v y, nh^ng ngư4i ñ@u tư s h^u thương phi u hy vEng vào kho n lqi nhu n trong tương lai do thương phi u ñem l6i Tuy ñ@u tư vào thương phi u thư4ng ñem l6i lqi nhu n cao nhưng ñ7 r i ro cũng khá lFn

Gi>ng như các lo6i hàng hoá khác, thương phi u ñưqc mua bán rot nhi1u và thu n ti"n trên th2 trư4ng ch ng khoán trong th4i gian trưFc khi ñ n h6n Trong ñi1u ki"n Vi"t Nam hi"n nay, do các khung pháp lý chưa hoàn

chVnh nên th2 trư4ng thương phi u h@u như chưa đưqc ho6t đ7ng m6nh ðây chính là tr ng6i lFn, h6n ch s phát triIn c a thương phi u t6i Vi"t Nam

Trái phi u Chính ph

Là ch ng tt cĩ giá do Chính ph phát hành đI huy đ7ng v>n cho nhu c@u chi tiêu, đ@u tư c a Chính ph Trái phi u Chính ph là hàng hố cĩ đ7 an tồn lFn nhot nên lãi suot thư4ng khơng cao Tuy nhiên, trái phi u Chính ph

là hàng hố quan trEng vì chi m th trEng lFn và cĩ nh hư.ng đ n các kho n huy đ7ng c a th2 trư4ng

Các lo!i hàng hố khác

Trên th2 trư4ng tài chính cịn nhi1u lo6i hàng hố như: cơng trái qu>c gia, trái phi u đơ th2 do chính quy1n đ2a phương phát hành Các hàng hố này đưqc sr d]ng làm cơng c] trao đTi trên th2 trư4ng tài chính Tính chot c a các hàng hố này tương t như ch ng khốn, vì chúng đ1u là các d6ng khác nhau

c a phi u nq Gi>ng như trái phi u, chúng dùng đI d tr^, mua bán, thanh tốn, th chop hay thanh kho n thành ti1n myt

1.1.1.3 Vai trị quan tr{ng c;a th@ trư ng tài chính

Th c t cho thoy, n1n s n xuot lFn địi h‰i ph i t p trung mEi ngu%n l c

tt kd năng qu n tr2, tay ngh1 ngư4i lao đ7ng, nhân l c, v t li"u và đyt ra s c@n thi t v1 nhu c@u sr d]ng ngu%n tài nguyên m7t cách ti t ki"m, hi"u qu nhot Lãng phí nh hư.ng đ n hi"u qu ho6t đ7ng và năng suot lao đ7ng mEi ph6m vi tt kinh t vĩ mơ đ n kinh t vi mơ Cơng ty cT ph@n và th2 trư4ng tài chính là s n phLm tot y u c a quá trình t p trung tài nguyên cho

s n xuot lFn và ch>ng lãng phí dưFi mEi hình th c Cơng ty cT ph@n giúp nh^ng ho6t đ7ng kinh doanh cĩ tính chot riêng r‡ tr thành nh^ng tT ch c, trong đĩ các ngu%n l c đưqc quy t] l6i, k t hqp vFi nhau cùng hưFng v1 m]c đích chung nh|m t6o ra lqi nhu n, phát triIn kinh t b xã h7i Tính liên đFi gi^a các cá nhân, tT ch c trong cơng ty cT ph@n và gi^a các cơng ty trong t p đồn, đã giúp con ngư4i cĩ ý th c v1 s c@n thi t ph] thu7c l(n nhau

Th2 trư4ng tài chính ñòi h‰i tot c các cá nhân, tT ch c trong n1n kinh

t cùng nhau tham gia th2 trư4ng Quá trình mua bán, ñ@u tư và sinh l4i c a các lo6i ch ng khoán, giúp cho mEi ngư4i thoy r|ng s cot gi^ nh^ng tài s n không sinh lãi như ti1n myt, ñot ñai, vàng b6c tr nên rot vô lý Ý th c oy ñưa

ñ n vi"c làm cho tài s n c a mình (ti1n lương, thu nh p kinh doanh, ñot ñai, nhà cra ) tr nên có lqi hơn thông qua vi"c dùng nó ñI trao ñTi loy các lo6i tài s n khác có giá tr2 sinh lãi cao Như v y các ngu%n l c khan hi m b2 lãng phí c a ttng cá nhân, tT ch c ñưqc ñưa vào th2 trư4ng tài chính ñI ph]c v] cho ho6t ñ7ng s n xuot kinh doanh Xuot phát tt nhu c@u huy ñ7ng các ngu%n

l c trong xã h7i ñI s n xuot ra nhi1u c a c i nh|m ph]c v] ñ4i s>ng con ngư4i, th2 trư4ng tài chính – ti1n t" kéo toàn b7 các cá nhân, tT ch c tr thành nh^ng nhà ñ@u tư, sr d]ng hi"u qu mEi tài s n ñI thúc ñLy ho6t ñ7ng s n xuot kinh doanh, t6o ra các s n phLm, d2ch v] và tài s n vFi hi"u qu cao hơn

Chính vì v y, th2 trư4ng tài chính t6o s ña d6ng phương th c thu hút v>n ñ@u tư cho n1n kinh t Thông qua th2 trư4ng tài chính, n1n kinh t huy ñ7ng các ngu%n v>n nhàn rˆi ñI ñ@u tư s n xuot Myt khác, th2 trư4ng tài chính là m7t trong nh^ng kênh huy ñ7ng v>n quan trEng ñ>i vFi ngu%n v>n ñ@u tư nưFc ngoài cho n1n kinh t Thông qua ho6t ñ7ng huy ñ7ng v>n trên th2 trư4ng tài chính giúp n1n kinh t phát triIn, cùng vFi vi"c ñTi mFi công ngh" H7i nh p kinh t th giFi cùng vFi vi"c ñTi mFi công ngh", kd năng

qu n tr2 doanh nghi"p hi"n ñ6i giúp các n1n kinh t kém phát triIn có nhi1u

cơ h7i phát triIn vì bên c6nh các y u t> v1 v>n, tài nguyên, các von ñ1 v1 công ngh" qu n lý cũng là nh^ng y u t> quan trEng thúc ñLy tính hi"u qu trong ho6t ñ7ng s n xuot kinh doanh

Myt khác, th2 trư4ng tài chính góp ph@n ñi1u hoà lãi suot cho n1n kinh

t thông qua cơ ch c6nh tranh gi^a các phương th c huy ñ7ng v>n ði1u này làm xuot hi"n nhi1u cơ ch huy ñ7ng, hop d(n các nhà ñ@u tư, khuy n khích các nhà ñ@u tư tham gia vào th2 trư4ng tài chính Th2 trư4ng tài chính góp

ph@n cân b|ng cung c@u tín d]ng cho n1n kinh t , giúp cho các dòng v>n trong n1n kinh t có thI d2ch chuyIn dx dàng t6o ra s c6nh tranh lành m6nh trong vi"c thu hút v>n làm cho lãi suot c a n1n kinh t luôn ñưqc duy trì

m c hqp lý vFi xu th v n ñ7ng c a vi"c cung c@u tín d]ng

Ngoài ra, th2 trư4ng tài chính còn gi^ vai trò là cơ s h6 t@ng v1 myt tài chính – ti1n t" c a n1n kinh t Th2 trư4ng tài chính có tác d]ng hˆ trq phát triIn kinh t b xã h7i thông qua cơ ch thu hút v>n, ñ2nh hưFng, ñi1u hoà v>n

tt nơi thta sang nơi thi u, tt nơi có hi"u qu thop sang nơi có hi"u qu cao VFi lãi suot hqp lý, nh^ng ch thI có v>n nhàn rˆi s‡ th c hi"n ñi1u ti t v>n sang nh^ng ch thI khác có nhu c@u sr d]ng v>n Myt khác, thông qua th2 trư4ng tài chính, các nhà ñ@u tư s‡ rút v>n dưFi hình th c bán l6i cT ph@n c a các doanh nghi"p làm ăn kém hi"u qu ñI ñ@u tư vào các doanh nghi"p ho6t ñ7ng có hi"u qu cao hơn nh|m t>i ña hoá lqi nhu n ði1u này góp ph@n làm tăng hi"u suot sr d]ng v>n c a n1n kinh t và giúp các doanh nghi"p nâng cao hi"u qu ho6t ñ7ng ñI thu hút các nhà ñ@u tư trong và ngoài nưFc

1.1.2 Công ty tài chính

1.1.2.1 Khái ni#m công ty tài chính

Ngân hàng là m7t lo6i hình trung gian tài chính quan trEng nhưng bên c6nh ñó còn nhi1u lo6i trung gian tài chính khác Trong n1n kinh t th2 trư4ng, các tT ch c tài chính phi ngân hàng ñóng m7t vai trò quan trEng trong vi"c khơi thông các ngu%n v>n tt nh^ng ngư4i cho vay b nh^ng ngư4i ti t ki"m tFi ngư4i vay b nh^ng ngư4i có nhu c@u sr d]ng v>n Quá trình này làm cho các

tT ch c tài chính phi ngân hàng tr nên quan trEng hơn Các tT ch c tài chính phi ngân hàng ngày nay c6nh tranh tr c ti p vFi các ngân hàng qua các d2ch v] tương t như ho6t ñ7ng c a ngân hàng

“Công ty tài chính là loAi hình t" ch,c tín d$ng phi ngân hàng, v#i ch,c năng là sF d$ng vGn tH có, vGn huy ñJng và các nguKn vGn khác ñ cho vay, ñLu tư, cung ,ng các d*ch v$ tư vMn vN tài chính,

tiNn t và thHc hi n mJt sG d*ch v$ khác theo quy ñ*nh c%a pháp luPt, nhưng không ñưQc làm d*ch v$ thanh toán, không ñưQc nhPn tiNn gFi dư#i mJt năm” [42, Tr1]

Như v y, công ty tài chính là m7t lo6i hình doanh nghi"p có tư cách pháp nhân, ho6t ñ7ng trong lĩnh v c tài chính ti1n t" Công ty tài chính ñưqc

th c hi"n ch c năng huy ñ7ng v>n tt ti1n gri hoyc tt các ngu%n v>n khác c a các t@ng lFp dân cư hoyc c a các tT ch c kinh t , các ñ2nh ch tài chính khác trong xã h7i ñI th c hi"n nghi"p v] kinh doanh c a mình ð>i tưqng cho vay

c a các công ty tài chính là các tT ch c kinh t và cá nhân trong xã h7i có nhu c@u v1 v>n Tuy nhiên, khác vFi các ñ2nh ch tài chính trung gian khác c a n1n kinh t , ñ>i tưqng ho6t ñ7ng ch y u c a các công ty tài chính là hàng hóa hoyc máy móc thi t b2 ph]c v] tr c ti p cho ho6t ñ7ng s n xuot kinh doanh c a các doanh nghi"p Các công ty tài chính cũng có thI cho vay v>n dưFi hình th c ti1n t" nhưng nghi"p v] này chV h6n ch trong m7t ph6m vi hŽp và không ñưqc xem là nh^ng nghi"p v] kinh doanh ch y u c a các công

ty tài chính

Ho6t ñ7ng ch y u c a công ty tài chính là:

b Thu hút v>n b|ng cách nh n ti1n gri có kỳ h6n c a dân chúng và các

tT ch c kinh t , ch y u huy ñ7ng v>n trung và dài h6n; phát hành các ch ng khoán nq hay vay c a các tT ch c tín d]ng

b Cho vay ngwn h6n cho vay trung và dài h6n, ñyc bi"t thích hqp vFi nhu c@u c a các doanh nghi"p và ngư4i tiêu dùng

b Th c hi"n các ho6t ñ7ng cho thuê tài s n

b Th c hi"n ho6t ñ7ng bao thanh toán

b Cung cop các d2ch v] tài chính khác như kinh doanh vàng b6c, ñá quý, mua bán chuyIn nhưqng ch ng khoán, c@m c> các lo6i hàng hoá, v t tư, ngo6i t", d2ch v] b o lãnh, các d2ch v] tư von tài chính và các d2ch v] tài chính ti1n t" khác

1.1.2.2 SB khác nhau gi%a công ty tài chính, ngân hàng thương m9i và các lo9i hình trung gian tài chính khác

Trong l2ch sr, các công ty tài chính ra ñ4i mu7n hơn so vFi các ngân hàng thương m6i Nh^ng ngân hàng thương m6i ñ@u tiên trên th giFi ñưqc thành l p tt th kh XV Trong quá trình phát triIn c a ngành ngân hàng, xuot hi"n nh^ng tT ch c th c hi"n các ho6t ñ7ng d2ch v] tài chính nhưng không

ph i là ngân hàng, sau này phát triIn tr thành các công ty tài chính Công ty tài chính ñ@u tiên trên th giFi xuot hi"n tt nh^ng năm 50 c a th kh XX Có nhi1u lý do v1 s xuot hi"n c a các công ty tài chính, song ch y u là do s h6n ch c a lu t ngân hàng, nhi1u d2ch v] tài chính c a các ngân hàng thương m6i không ñưqc phép m r7ng sang các lĩnh v c ho6t ñ7ng khác Bên c6nh

ñó, do h" th>ng ngân hàng lúc ñó không thI ñáp ng ñưqc nhu c@u to lFn và

ña d6ng v1 v>n ñ@u tư ñòi h‰i ph i có nh^ng ñ2nh ch tài chính phù hqp € nhi1u nưFc, các công ty tài chính phát triIn ña d6ng nh^ng giai ño6n khác nhau xuot phát tt nhu c@u v1 tài chính, tín d]ng

Nhìn chung, các công ty tài chính ñưqc thành l p và ho6t ñ7ng nh|m bù ñwp các kho n thi u h]t tài chính do thi u kh năng cung ng c a các ngân hàng thương m6i ðyc ñiIm quan trEng ñI phân bi"t công ty tài chính vFi các ngân hàng thương m6i là công ty tài chính không th c hi"n các d2ch v] thanh toán và ti1n myt, không huy ñ7ng ti1n gri ti t ki"m không kỳ h6n c a dân chúng Th c t cho thoy, công ty tài chính th c hi"n m7t s> nghi"p v] gi>ng như ngân hàng thương m6i nhưng không ph i là ngân hàng thương m6i nên h@u h t các nưFc x p công ty tài chính vào lo6i hình các tT ch c tín d]ng phi ngân hàng, cùng vFi các tT ch c tài chính tín d]ng phi ngân hàng khác như công ty ch ng khoán, công ty b o hiIm nhân thE, b o hiIm tài s n, qud trq cop, qud tương hˆ, qud ñ@u tư

Như v y, ñyc trưng c a các công ty tài chính khác cơ b n vFi ngân hàng thương m6i chˆ: các ngân hàng thương m6i nh n ti1n gri thư4ng

xuyên trong khi các công ty tài chính thì ch y u sr d]ng v>n ch s h^u, không huy ñ7ng ti1n gri ti t ki"m không kỳ h6n c a dân chúng, không nh n ti1n gri c a cá nhân, tT ch c vFi th4i h6n ngwn Công ty tài chính không ñưqc

m tài kho n, không th c hi"n các d2ch v] thanh toán và ti1n myt, không sr d]ng v>n ñI làm phương ti"n thanh toán cho khách hàng Nói cách khác, ngân hàng thương m6i là m7t ñ2nh ch tài chính nh n ti1n gri theo mEi yêu c@u c a khách hàng và sr d]ng s> ti1n ñó cho vay thương m6i, ngân hàng thương m6i ñưqc m tài kho n thanh toán và th c hi"n ch c năng thanh toán cho khách hàng Khác vFi ngân hàng thương m6i, công ty tài chính không b2

qu n lý giám sát chyt ch‡ như ngân hàng thương m6i M7t trong nh^ng ñiIm khác bi"t nTi b t gi^a công ty tài chính và ngân hàng thương m6i là ngân hàng thương m6i thư4ng thu gom nh^ng món ti1n gri nh‰ ñI cho vay vFi món ti1n lFn còn công ty tài chính thư4ng ñi vay nh^ng món ti1n lFn ñI cho vay c nh^ng món ti1n nh‰ Vì l‡ ñó, ho6t ñ7ng cho vay c a công ty tài chính rot thích hqp vFi nh^ng nhu c@u c a các doanh nghi"p và ngư4i tiêu dùng

Công ty tài chính cũng khác vFi công ty b o hiIm, qud tương trq… Các trung gian tài chính này huy ñ7ng v>n m7t cách ñ2nh kỳ trên cơ s hqp ñ%ng Các lo6i hình trung gian tài chính này có thI d tính khá chính xác v1 kh năng thanh toán trong kho ng th4i gian khá dài, không trong tình tr6ng ph i lo lwng nhi1u như các tT ch c nh n ti1n gri v1 s thi u h]t v>n và do v y các trung gian tài chính này thư4ng có xu hưFng ñ@u tư vào các ch ng khoán dài h6n như trái phi u, cT phi u công ty, các kho n cho vay th chop…

Công ty tài chính là doanh nghi"p ho6t ñ7ng trong lĩnh v c tài chính ti1n t" vFi ch c năng cơ b n như các trung gian tài chính khác Tuy nhiên, vai trò và m>i quan h" vFi các khách hàng c a các công ty tài chính có ñyc thù riêng mà các trung gian tài chính khác không có ð>i vFi công ty tài chính, vi"c huy ñ7ng ngu%n v>n ph i ñưqc th c hi"n theo nh^ng phương pháp ñyc thù theo quy ñ2nh c a pháp lu t Các công ty tài chính có thI áp d]ng phương

pháp huy ñ7ng v>n thông thư4ng như các trung gian tài chính khác hoyc th c hi"n nh n ti1n gri tt các tT ch c kinh t và các t@ng lFp dân cư trong xã h7i M7t ñyc thù c a công ty tài chính là ñ@u ra cho s n phLm d2ch v] c a mình,

so vFi các trung gian tài chính khác ch y u là th c hi"n các nghi"p v] cho vay dưFi hình th c ti1n t", các lo6i hình d2ch v] c a công ty tài chính ña d6ng

và phong phú hơn Các công ty tài chính có thI tài trq dưFi hình th c cho vay sau khi huy ñ7ng v>n tt nhi1u ngu%n khác, thúc ñLy tiêu th] hàng hóa b|ng vi"c cung cop v>n cho các khách hàng có bán hàng tr ch m Tuy nhiên, hình

th c tín d]ng thuê mua v(n là phương th c ñyc thù ch y u c a công ty tài chính mà các tT ch c tín d]ng khác không có

Như v y, gi^a công ty tài chính và ngân hàng thương m6i có nhi1u ñiIm khác nhau, nguyên nhân s khác nhau trên m7t s> myt cơ b n bao g%m:

b V1 mô hình ho6t ñ7ng: công ty tài chính và ngân hàng thương m6i ñ1u là các tT ch c tín d]ng, là các mwt xích quan trEng trong h" th>ng các ñ2nh ch tài chính tham gia tr c ti p th2 trư4ng tài chính ti1n t" c a mˆi qu>c gia Xét v1 m]c ñích ho6t ñ7ng, gi^a công ty tài chính và ngân hàng thương tuy là các tT ch c tín d]ng nhưng mˆi ñ2nh ch có m]c ñích ho6t ñ7ng ñyc thù khác nhau Các ngân hàng thương m6i có ph6m vi, ch c năng ho6t ñ7ng lFn hơn công ty tài chính Ho6t ñ7ng c a ngân hàng thương m6i t p trung vào các ñ>i tưqng khách hàng tt cá nhân ñ n các doanh nghi"p vFi các ho6t ñ7ng huy ñ7ng v>n không kỳ h6n và mEi kỳ h6n, ñưqc m tài kho n thanh toán và th c hi"n ch c năng thanh toán cho khách hàng, ñưqc th c hi"n ho6t ñ7ng tín d]ng

và cung cop các s n phLm d2ch v] ngân hàng Như v y, ngân hàng thương m6i ho6t ñ7ng ch y u vFi ch c năng bán lŠ ðI th c hi"n ch c năng bán lŠ, ngân hàng thương m6i thi t l p h" th>ng các chi nhánh, phòng giao d2ch r7ng khwp t6i các ñ2a bàn ngân hàng ho6t ñ7ng Còn ñ>i vFi công ty tài chính, do b2 h6n ch v1 vi"c huy ñ7ng ngu%n v>n ngwn h6n (vFi kỳ h6n dưFi 1 năm và không kỳ h6n), h6n ch v1 vi"c không ñưqc m tài kho n thanh toán nên ñ>i

tưqng khách hàng c a cơng ty tài chính khơng lFn như ngân hàng thương m6i

Do đyc thù ho6t đ7ng nên cơng ty tài chính khơng m r7ng đ>i tưqng khách hàng, khơng đLy m6nh ho6t đ7ng bán lŠ do đĩ m6ng lưFi ho6t đ7ng c a cơng

ty tài chính gEn nhŽ, cơng ty tài chính m các chi nhánh, văn phịng đ6i di"n, phịng giao d2ch t6i các đ2a bàn t p trung khách hàng c a cơng ty Do v y, m6ng lưFi, mơ hình ho6t đ7ng, b7 máy tT ch c c a ngân hàng thương m6i lFn hơn so vFi cơng ty tài chính do chính đyc thù ho6t đ7ng c a mˆi tT ch c

b V1 cơ ch ho6t đ7ng: tt m]c đích, ch c năng nhi"m v] cĩ nhi1u n7i dung khác nhau nên cơ ch ho6t đ7ng gi^a ngân hàng thương m6i và cơng ty tài chính cũng khác nhau Cơ ch ho6t đ7ng c a ngân hàng thương m6i và cơng ty tài chính đưqc thi t k theo các s n phLm d2ch v] c a mˆi tT ch c tín d]ng Ngân hàng thương m6i xây d ng h" th>ng phịng và/hoyc s giao d2ch

là trung tâm ti p xúc vFi khách hàng Cơng ty tài chính tT ch c qu n lý và

v n hành h" th>ng t p trung t6i h7i s chính Cơng ty tài chính ho6t đ7ng theo ttng lĩnh v c chuyên ngành, tt cơng ty tài chính tiêu dùng đ n cơng ty tài chính thu7c các t p đồn kinh t , nhìn chung các cơng ty tài chính đưqc thành

l p đI thúc đLy các giao d2ch tài chính đyc thù c a ttng ngành nên chi phí giao d2ch thop và qu n tr2 đưqc r i ro Cơng ty tài chính thu7c t p đồn kinh

t ngồi vi"c nâng cao hi"u qu kinh t mà cịn cĩ tác d]ng tăng cư4ng m>i quan h" liên k t gi^a các đơn v2 thành viên c a t p đồn, hình thành h" th>ng tài chính liên k t chyt ch‡ trong tồn t p đồn Cơng ty tài chính th c hi"n vai trị trung gian tài chính đI th c hi"n cơ ch đi1u ti t các ngu%n l c tài chính

c a t p đồn vFi hi"u qu cao nhot

b V1 cơng c] ho6t đ7ng: các ngân hàng thương m6i sr d]ng nhi1u lo6i hình huy đ7ng v>n đI đáp ng mEi nhu c@u gri ti1n c a khách hàng Ngân hàng thương m6i cung cop nhi1u s n phLm d2ch v] ngân hàng như m tài kho n thanh tốn, qu n lý ngân qud và các s n phLm d2ch v] khác mà cơng ty tài chính khơng đưqc phép th c hi"n

Tóm l6i, các công ty tài chính ñưqc thành l p và ho6t ñ7ng nh|m ñ6t m]c ñích bù ñwp vào các kho n thi u h]t tài chính do thi u kh năng cung

ng c a các ngân hàng thương m6i, ho6t ñ7ng c a công ty tài chính thông qua ngu%n v>n c a mình hoyc vay c a khách hàng b|ng cách phát hành tín phi u hay cT phi u Tuy nhiên trong th c t , ñyc bi"t là các nưFc phát triIn, do yêu c@u m r7ng ph6m vi ho6t ñ7ng nên các công ty tài chính ñ1u mu>n m r7ng ph6m vi ho6t ñ7ng và ña d6ng hoá các s n phLm d2ch v] ñI ph]c v] nhu c@u ña d6ng c a khách hàng t>t hơn và thu ñưqc nhi1u lqi nhu n hơn nên s phân bi"t gi^a công ty tài chính, ngân hàng thương m6i và các lo6i hình trung gian tài chính khác tr nên m4 nh6t d@n Do v y, tuỳ thu7c vào môi trư4ng n1n kinh t b xã h7i, b>i c nh và ñi1u ki"n c a mˆi nưFc, Chính ph nưFc ñó thư4ng xác ñ2nh khung pháp lý cho vi"c thi t l p, can thi"p và ñi1u ti t ho6t ñ7ng c a các công ty tài chính thông qua giFi h6n n7i dung và ph6m vi ho6t ñ7ng c a các công ty tài chính nh|m phát huy t>t nhot nh^ng myt tích c c c a công ty tài chính trong h" th>ng trung gian tài chính mˆi nưFc Chính vì

v y, các công ty tài chính mˆi nưFc khác nhau có nh^ng ñyc ñiIm khác nhau nh|m th c hi"n nh^ng ch c năng và m]c ñích ho6t ñ7ng khác nhau 1.1.2.3 Vai trò c;a các công ty tài chính trong n7n kinh t' th@ trư ng

€ các nưFc phát triIn theo n1n kinh t th2 trư4ng thì các công ty tài chính t%n t6i, phát triIn và là m7t ñ2nh ch tài chính quan trEng không thI thi u c a mˆi qu>c gia Ho6t ñ7ng c a các công ty tài chính có lqi th là không gyp ph i nhi1u h6n ch tt Chính ph v1 vi"c m chi nhánh, v1 nh^ng tài s n và cách th c huy ñ7ng v>n

Vi"c không có nhi1u h6n ch giúp cho các công ty tài chính có thI cung cop các kho n vay ñáp ng nhu c@u ña d6ng c a khách hàng thu n ti"n hơn so vFi các ngân hàng thương m6i Thông qua các công ty tài chính, mEi ngu%n v>n trong xã h7i ñưqc t p trung ñI ph]c v] cho nhu c@u v1 v>n c a n1n kinh

t cũng như các ho6t ñ7ng ñ@u tư dài h6n khác Ho6t ñ7ng c a công ty tài

chính góp ph@n t6o nên s sôi ñ7ng c a th2 trư4ng ch ng khoán Các công ty tài chính có ngu%n v>n ch ñ7ng v1 th4i h6n l6i không b2 ràng bu7c vFi nhu c@u gwt gao v1 tính thanh kho n cũng như các quy ñ2nh chyt ch‡ c a ngân hàng nhà nưFc như các ngân hàng thương m6i, do v y các công ty tài chính là khách hàng lFn trên th2 trư4ng ch ng khoán Ho6t ñ7ng c a các công ty tài chính trên th2 trư4ng ch ng khoán b o ñ m cho s Tn ñ2nh b1n v^ng c a th2 trư4ng, ñ m b o cho s an toàn và nâng cao hi"u qu kinh doanh c a các công ty tài chính

L2ch sr phát triIn kinh t c a nhi1u nưFc cho thoy, trong n1n kinh t th2 trư4ng, các công ty tài chính luôn t%n t6i và ngày càng có xu hưFng phát triIn Công ty tài chính cũng ñưqc coi là m7t ñ2nh ch tài chính không thI thi u c a m7t qu>c gia có n1n kinh t th2 trư4ng phát triIn Các ngu%n v>n phân tán trong các t@ng lFp dân cư, tT ch c kinh t có thI ñưqc t p trung l6i và ph]c v] cho nhu c@u v1 v>n dài h6n c a m7t ngành, m7t lĩnh v c nào ñó cũng như c a

c n1n kinh t

Các công ty tài chính còn ñóng vai trò là m7t kênh d(n v>n quan trEng ñ>i vFi các dòng v>n ñ@u tư nưFc ngoài VFi ch c năng c a mình, các công ty tài chính có thI tư von cho các nhà ñ@u tư trong nưFc cũng như nưFc ngoài v1 phương th c và hình th c ñ@u tư, qu n lý h^u hi"u v>n ñ@u tư c a khách hàng

uh thác

Tóm l6i, công ty tài chính là m7t trung gian tài chính trong n1n kinh t th2 trư4ng; myc dù ho6t ñ7ng c a công ty tài chính b2 bó hŽp hơn so vFi các ngân hàng thương m6i, nhưng ñ>i vFi n1n kinh t th2 trư4ng, công ty tài chính

có vai trò quan trEng sau:

Th, nhMt: Có thI t6o ngu%n v>n ñI ñ@u tư phát triIn n1n kinh t d a vào ưu th v1 m6ng lưFi chi nhánh ho6t ñ7ng r7ng khwp, cung cop nhi1u s n phLm d2ch v] ña d6ng T6o thu n lqi cho ngư4i có nhu c@u v>n và nh^ng ngư4i có thu nh p nhàn rˆi thông qua ho6t ñ7ng tín d]ng và huy ñ7ng v>n

Th, hai: Thơng qua hình th c tín d]ng đ@u tư t6o đi1u ki"n duy trì và

m r7ng s n xuot kinh doanh c a các thành ph@n kinh t

Th, ba: C ng c>, phát triIn th2 trư4ng tài chính ch ng khốn, thơng qua vi"c phát hành các cơng c] ch y u c a th2 trư4ng tài chính như kỳ phi u, trái phi u, cT phi u

1.1.2.4 Phân lo9i cơng ty tài chính

Căn c theo cơ quan thành l'p

+ Các cơng ty tài chính chuyên ngành do Nhà nưFc thành l p hoyc cho phép thành l p; bao g%m các tT ch c cơng, bán cơng, hoyc cT ph@n ho6t đ7ng trong nh^ng lĩnh v c chuyên ngành, tài trq trung h6n và dài h6n vFi ngu%n v>n tt ngân sách, qud kinh doanh c a Nhà nưFc hoyc tt phát hành cơng c]

nq, cT phi u, trái phi u, tín phi u, ch ng chV

+ Các cơng ty tài chính do các ngân hàng hoyc t p đồn tài chính ngân hàng thành l p đI th c hi"n m7t s> nghi"p v] như: cop b o lãnh, đ@u tư bot đ7ng s n, thuê b mua thi t b2, s n xuot kinh doanh, cung cop các d2ch v] tài chính ti1n t"

+ Các cơng ty tài chính do các t p đồn kinh t , cơng ty s n xuot, cơng

ty thương m6i l p ra đI tài trq cho ngư4i mua hàng hố c a cơng ty mŽ (cơng

ty tài chính bán hàng)

Căn c vào m)i quan h* s, h-u

+ Cơng ty tài chính đ:c l8p: th c hi"n nhi1u ho6t đ7ng kinh doanh như ho6t đ7ng tín d]ng g%m cho vay và b o lãnh cho các khách hàng trong lĩnh v c thương m6i, s n xuot cơng nghi"p; các ho6t đ7ng cho thuê tài s n; bao thanh tốn; kinh doanh ti1n t"; cung cop tín d]ng cho khách hàng; tư von tài chính

+ Cơng ty tài chính trong t8p đồn kinh t': tham gia ch y u các ho6t đ7ng như t6o l p các ngu%n v>n đ@u tư đI cung ng cho t p đồn và các đơn v2 thành viên trong t p đồn; qu n lý đ@u tư các kho n v>n nhàn rˆi trong

t p đồn; đi1u hồ v>n gi^a các đơn v2 thành viên trong t p đồn kinh t ; làm đ@u m>i và tư von cho t p đồn, các đơn v2 thành viên c a t p đồn trong quan h" vFi ngân hàng, các tT ch c tín d]ng, đ>i tác đ@u tư; qu n lý và áp d]ng các bi"n pháp qu n tr2 r i ro tài chính trong t p đồn; cung cop các d2ch v] tư von tài chính cho các đơn v2 thành viên c a t p đồn và khách hàng ngồi t p đồn như cho vay đI mua hàng hố do t p đồn s n xuot kinh doanh, b o lãnh th c hi"n hqp đ%ng vFi t p đồn…

i Căn c vào các ho!t đ.ng kinh doanh

+ Cơng ty tài chính tiêu dùng: ho6t đ7ng chính là cung ng ph@n lFn ngu%n v>n c a mình cho các gia đình và cá nhân vay vFi m]c đích mua swm hàng hố tiêu dùng như mua đ% đ6c, phương ti"n giao thơng, các d]ng c] gia đình hoyc cho m]c đích thanh tốn các kho n chi thư4ng xuyên bao g%m khám b"nh, sra nhà, hEc t p, các nhu c@u sinh ho6t khác Thơng thư4ng các kho n cho vay này đưqc tr gĩp đ2nh kỳ trong th4i gian dài M7t hình th c cho vay khác là cơng ty tài chính tiêu dùng cop thŠ tín d]ng cho khách hàng

đI khách hàng mua swm t6i h" th>ng cra hàng bán lŠ tTng hqp hoyc h" th>ng phân ph>i hàng hố thu7c t p đồn hoyc đưqc cơng ty tài chính tiêu dùng chV đ2nh Cơng ty tài chính tiêu dùng cĩ thI là cơng ty ho6t đ7ng đ7c l p hoyc là cơng ty do ngân hàng s h^u

ð>i tưqng cho vay c a cơng ty tài chính tiêu dùng là ngư4i tiêu dùng chưa cĩ tín d]ng hoyc cĩ nhu c@u bT sung các ngu%n tín d]ng khác Tr ng6i lFn đ>i vFi cơng ty tài chính tiêu dùng là vi"c cho vay đI mua swm các lo6i hàng hố cĩ th4i gian sr d]ng dài vFi đ7 r i ro cao, do nguy cơ khách hàng mot kh năng chi tr hoyc khơng thanh tốn đúng theo hqp đ%ng đã ký

+ Cơng ty tài chính bán hàng: ho6t đ7ng ch y u c a cơng ty tài chính bán hàng là cung cop tín d]ng gián ti p cho ngư4i tiêu dùng đI mua swm các s n phLm d2ch v] do t p đồn kinh t hoyc nhà s n xuot đưqc cơng ty tài chính bán hàng chV đ2nh bán Ngư4i tiêu dùng tho thu n vFi h" th>ng bán

hàng thông qua hqp ự%ng mua hàng tr góp, trong ựó khách hàng ph i tr ti1n mua hàng và lãi suot cho kho n ti1n tr ch m Công ty tài chắnh bán hàng mua l6i các hqp ự%ng tr góp ựó và th>ng nhot vFi h" th>ng bán hàng v1 n7i dung hqp ự%ng, th4i h6n tr góp Khi công ty tài chắnh mua các hqp ự%ng bán hàng tr góp t c là ựã mua l6i kho n nq c a ngư4i mua hàng, do v y ngư4i ta gEi là tài trq gián ti p Quan h" gi^a công ty tài chắnh bán hàng và ngư4i bán hàng rot chyt chẬ; ngư4i bán hàng bán l6i toàn b7 các hqp ự%ng tr góp cho công ty tài chắnh, ựTi l6i ngư4i bán hàng ph i ch2u s kiIm tra thư4ng xuyên

và ch2u s kiIm soát tài chắnh c a công ty tài chắnh Khi các hqp ự%ng tr góp

ự n h6n, ngư4i tiêu dùng tr ti1n cho ngư4i bán hàng và ngư4i bán hàng hoàn

ự l6i s> ti1n ựó cho công ty tài chắnh Trong trư4ng hqp không hoàn thành nghĩa v] tr nq thì công ty tài chắnh có quy1n xi t nq, th m chắ thu h%i xr lý hàng hoá ựI thu h%i v>n

đ>i th c6nh tranh chắnh c a công ty tài chắnh là các ngân hàng thương m6i ho6t ự7ng cho vay tiêu dùng, ngư4i tiêu dùng l a chEn và sr d]ng công

ty tài chắnh vì các món cho vay ựưqc th c hi"n vFi ựi1u ki"n cho vay thu n lqi hơn ngân hàng thương m6i

+ Công ty tài chắnh thương m9i: cung cop các d6ng tắn d]ng ựyc bi"t cho các doanh nghi"p b|ng cách mua nh^ng kho n ti1n ph i thu (các hoá ựơn

nq c a doanh nghi"p) có chi t khou Vi"c cung cop tắn d]ng này gEi là bao thanh toán Vắ d]: m7t hãng s n xuot xăng d@u có nh^ng hoá ựơn bán hàng cho h" th>ng cra hàng bán lẾ vFi s> nq chưa thanh toán tr2 giá là 200.000 đô

la Md N u c@n ti1n myt ựI mua máy móc thi t b2, hãng có thI bán kho n ti1n sẬ thu ựó cho công ty tài chắnh thương m6i Gi sr kho n nq ựó ựưqc bán cho công ty tài chắnh vFi giá 150.000 đô la Md, như v y công ty tài chắnh thương m6i ựưqc quy1n ựòi 200.000 đô la Md ti1n nq các cra hàng bán lẾ nói trên Ngoài ho6t ự7ng bao thanh toán, công ty tài chắnh tT ch c ho6t ự7ng kinh doanh theo ttng lĩnh v c chuyên ngành như cho thuê thi t b2, các toa xe, máy

bay, tàu ch d@u, giàn khoan khai thác d@u khí là nh^ng hàng hố cơng ty tài chính mua, sau đĩ cho các cơng ty s n xuot kinh doanh thuê l6i

Trong nh^ng năm g@n đây, s phân bi"t gi^a 3 lo6i hình cơng ty tài chính tiêu dùng b bán hàng b thương m6i đã tr lên tương đ>i l‰ng lŠo; ho6t đ7ng ch y u c a cơng ty tài chính t p trung vào th2 trư4ng tín d]ng thương m6i và th2 trư4ng tín d]ng tiêu dùng

Ngồi ra cịn cĩ m7t s> hình th c khác như:

+ Cơng ty cho thuê tài chính (Leasing Company): Là nh^ng Cơng ty chuyên cho các doanh nghi"p thuê máy mĩc, d]ng c], trang thi t b2 phương ti"n v n t i… chi phí mà doanh nghi"p ph i tr cho các cơng ty cho thuê tài chính cĩ hi"u qu cao hơn so vFi chi phí mà doanh nghi"p b‰ ra đI mua các phương ti"n, d]ng c] trên

+ Cơng ty ch ng khốn (Securities Company): Là tT ch c tài chính trung gian th c hi"n kinh doanh ch ng khốn thơng qua các nghi"p v] như mơi giFi ch ng khốn cho khách hàng đI hư.ng hoa h%ng, mua bán ch ng khốn đI hư.ng chênh l"ch giá, tư von đ@u tư ch ng khốn, trung gian phát hành và b o lãnh ch ng khốn cho các đơn v2 phát hành, tư von đ@u tư và

qu n lý qud đ@u tư…

1.1.3 SB c3n thi't thành l8p và phát tri+n cơng ty tài chính trong các t8p đồn kinh t'

H@u h t các t p đồn kinh t ngày nay đ1u là nh^ng t p đồn kinh doanh đa qu>c gia Ho6t đ7ng s n xuot kinh doanh c a các t p đồn này mang tính tồn c@u vFi m7t m6ng lưFi các chi nhánh s n xuot và tiêu th] r7ng khwp trên th giFi Ngày nay, m7t t p đồn kinh t m6nh thư4ng cĩ cơ cou s n xuot kinh doanh trong tot c các ngành ngh1 Mơ hình t p đồn đang đưqc ưa chu7ng và tr thành xu hưFng chính hi"n nay, cơ cou c a t p đồn kinh t g%m ngân hàng, cơng ty thương m6i và các cơng ty s n xuot Ho6t đ7ng tài

chính – ngân hàng là m7t b7 ph n quan trEng và khơng thI tách r4i trong cơ cou kinh doanh c a các t p đồn kinh t Do v y:

i Vi"c thành l p và phát triIn cơng ty tài chính nh|m tìm ki m các ngu%n v>n đI đáp ng nhu c@u đ@u tư phát triIn c a t p đồn trên cơ s triIn khai đ%ng b7 các hình th c huy đ7ng v>n trong n7i b7 t p đồn, trên các th2 trư4ng tài chính trong nưFc và qu>c t g%m vay thương m6i, vay tài trq d án, vay tài trq xuot khLu, thuê mua, vay cơng ty, phát hành cT phi u, trái phi u…

i Vi"c thành l p và phát triIn cơng ty tài chính nh|m nâng cao hi"u qu các ngu%n v>n huy đ7ng, hồn tr v>n và lãi vay đúng h6n, b o đ m s cân đ>i v^ng chwc v1 ho6t đ7ng tài chính thơng qua vi"c đi1u hành v>n linh ho6t, gwn li1n vFi ho6t đ7ng kinh doanh ti1n t", tham gia th2 trư4ng ti1n t", th2 trư4ng v>n trong nưFc

i Vi"c thành l p và phát triIn cơng ty tài chính nh|m nâng cao hi"u qu

sr d]ng tài s n, cơng trình, d án đưqc đ@u tư v>n thơng qua vi"c đ@u tư v>n đúng đ2nh hưFng phát triIn, đúng cơng trình và d án

i Khi th2 trư4ng ch ng khốn ra đ4i và phát triIn, cơng ty tài chính trong t p đồn là m7t trung gian tài chính đáng tin c y cho các cơng ty thành viên c a t p đồn tham gia th2 trư4ng ch ng khốn

Cơng ty tài chính trong các t p đồn kinh t m7t myt là nh^ng doanh nghi"p cĩ tư cách pháp nhân hồn chVnh, ho6t đ7ng ch y u trong lĩnh v c tài chính b ti1n t" Myt khác, cơng ty tài chính trong các t p đồn kinh t đưqc thành l p trưFc h t là nh|m m]c tiêu huy đ7ng v>n ph]c v] nhu c@u đ@u tư phát triIn c a t p đồn, tài trq các ho6t đ7ng bán hàng, ho6t đ7ng s n xuot kinh doanh nâng cao hi"u qu sr d]ng v>n, tăng s c c6nh tranh và ph]c v] chi n lưqc phát triIn c a t p đồn Nĩi cách khác, cơng ty tài chính trong t p đồn kinh t cĩ nhi"m v] tìm ki m các ngu%n v>n đ@u tư đI cung ng cho t p đồn và các cơng ty thành viên trong t p đồn; qu n lý đ@u tư các kho n v>n chưa sr d]ng trong t p đồn; qu n lý các kho n ti1n t6m th4i nhàn rˆi, đi1u

hồ v>n gi^a các đơn v2 thành viên c a t p đồn; làm đ@u m>i và tư von cho

t p đồn, các cơng ty thành viên trong quan h" vFi ngân hàng, các tT ch c tín d]ng, đ>i tác đ@u tư; qu n lý và áp d]ng các bi"n pháp qu n tr2 r i ro tài chính trong t p đồn; cung cop các d2ch v] tư von tài chính khác cho các cơng ty thành viên c a t p đồn và khách hàng bên ngồi t p đồn như cho vay đI mua hàng hố do t p đồn s n xuot kinh doanh

Do nh^ng đyc thù như v y mà trong ho6t đ7ng các cơng ty tài chính

ph i th c hi"n nhi1u ch c năng và nhi"m v] liên quan đ n tình tr6ng tài chính

c a các t p đồn kinh t Nhi"m v] chính c a các cơng ty tài chính ngồi vi"c đ@u tư kinh doanh sinh lqi cịn giúp t p đồn duy trì ngu%n l c tài chính t>t nhot đI tăng cư4ng kh năng c6nh tranh c a t p đồn Cơng ty tài chính cịn giúp t p đồn kinh t khai thác m7t cách t>t nhot các cơ h7i kinh doanh cĩ hi"u qu trên th2 trư4ng

Như v y, cơng ty tài chính trong t p đồn kinh t , bên c6nh ho6t đ7ng vFi tư cách là m7t doanh nghi"p đ7c l p, cịn cĩ hai nhi"m v] ch y u là:

+ Huy đ7ng ngu%n tài chính cho t p đồn kinh t vFi nh^ng đi1u ki"n thu n lqi M7t trong nh^ng nhi"m v] quan trEng hàng đ@u c a các cơng ty tài chính là ph i tìm ki m và huy đ7ng các ngu%n v>n cho t p đồn kinh t thơng qua nhi1u hình th c khác nhau đưqc pháp lu t cho phép Các cơng ty tài chính

cĩ thI trình các đ1 án vay v>n tt các ngân hàng thương m6i hoyc trình Chính

ph cho phát hành các lo6i trái phi u cơng trình, các lo6i cT phi u d án đ@u

tư đI huy đ7ng v>n nh|m m r7ng và phát triIn gi>ng như ho6t đ7ng c a các ngân hàng thương m6i Các ngu%n v>n mà cơng ty tài chính hưFng đ n ph i

đa d6ng v1 th4i h6n, lãi suot hqp lý và cĩ quy mơ lFn nh|m th‰a mãn nhu c@u đ@u tư và sr d]ng v>n c a t p đồn kinh t

+ ð@u tư và qu n tr2 v>n c a t p đồn kinh t m7t cách hi"u qu nhot Khi các ngu%n v>n đưqc huy đ7ng, nhi"m v] quan trEng ti p theo c a các cơng ty tài chính là sr d]ng phù hqp các ngu%n v>n huy đ7ng vào các ho6t

đ7ng s n xuot kinh doanh đem l6i lqi nhu n, đ@u tư vào các tài s n cĩ th l" hồn v>n cao ð%ng th4i các cơng ty tài chính cũng ph i đ m b o cho ngu%n v>n c a t p đồn kinh t khi ngu%n v>n đ@u tư vào nh^ng tài s n làm mot kh năng chi tr ðây khơng ph i là m7t nhi"m v] dx dàng, b.i ngồi vi"c các cơng ty tài chính khơng chV rõ k t cou hqp lý nhot cho các lo6i tài s n ngwn h6n và dài h6n c a t p đồn kinh t nên th c hi"n, mà cịn ph i tìm ra đưqc nh^ng cơ h7i đ@u tư t>t nhot Hơn n^a, các cơng ty tài chính cịn ph i quy t đ2nh th4i h6n sr d]ng nh^ng tài s n hi"n cĩ và nhu c@u bT sung nh^ng tài s n mFi trong tương lai cho các cơng ty thành viên khác trong t p đồn kinh t đI xác đ2nh k ho6ch và d báo tài chính trong tương lai

Tĩm l6i, cơng ty tài chính cĩ m7t v2 trí đyc bi"t quan trEng trong mơ hình tT ch c và chi n lưqc phát triIn c a t p đồn kinh t Ho6t đ7ng kinh doanh tài chính c a t p đồn cĩ vai trị to lFn và rot c@n thi t cho s t%n t6i và phát triIn c a t p đồn b.i xu hưFng cơ b n c a t p đồn ch y u là kiIm sốt, chi ph>i v1 myt tài chính, đ@u tư c a các đơn v2 thành viên c a t p đồn

Cơng ty tài chính trong t p đồn đưqc thành l p trưFc h t là nh|m huy đ7ng v>n ph]c v] nhu c@u đ@u tư phát triIn c a t p đồn, tài trq các ho6t đ7ng bán hàng, ho6t đ7ng s n xuot kinh doanh, nâng cao hi"u qu sr d]ng v>n, tăng s c c6nh tranh và ph]c v] chi n lưqc phát triIn c a t p đồn kinh

t Như v y trong t p đồn kinh t , cơng ty tài chính cĩ hai nhi"m v] ch y u

là huy đ7ng v>n ph]c v] nhu c@u s n xuot kinh doanh c a t p đồn và kinh doanh ti1n t"

1.1.4 Các ho9t đ:ng ch; y'u c;a cơng ty tài chính trong t8p đồn kinh t' 1.1.4.1 Ho9t đ:ng huy đ:ng v n

i Phát hành ca phi'u, trái phi'u, chdng ch€ nh

+ Phát hành ca phi'u: ði1u ki"n hàng đ@u đI m7t cơng ty tài chính kh.i nghi"p là ph i cĩ đ v>n pháp đ2nh theo lu t đ2nh V>n đi1u l" ban đ@u

c a cơng ty tài chính khi thành l p do t p đồn và/hoyc các cơng ty thành viên

c a t p đồn kinh t gĩp v>n, ngồi ra các cơng ty tài chính cĩ thI huy đ7ng thêm ngu%n v>n trong xã h7i thơng qua vi"c phát hành cT phi u hoyc tín phi u c a cơng ty tài chính V>n đi1u l" ít nhot ph i b|ng m c v>n pháp đ2nh

và quy mơ v>n ph] thu7c vào tính chot, ph6m vi ho6t đ7ng c a ttng cơng ty tài chính V>n đi1u l" đưqc bT sung và tăng d@n thơng qua vi"c huy đ7ng v>n đĩng gĩp tt t p đồn hoyc phát hành thêm cT phi u

+ Phát hành trái phi'u trung và dài h9n: Trái phi u là m7t ch ng chV

nq, đ6i di"n cho m7t s vay v>n dài h6n c a cơng ty tài chính và đưqc hồn

tr sau m7t th4i gian nhot đ2nh Ch s h^u trái phi u cĩ quy1n đưqc hư.ng m7t kho n thu nh p c> đ2nh và ph] thu7c vào k t qu kinh doanh c a cơng ty tài chính Cĩ hai lo6i trái phi u: trái phi u cĩ lãi suot kèm theo phi u tính lãi

và trái phi u chi t khou khơng ghi lãi suot nhưng giá phát hành thop hơn m"nh giá, sai bi"t gi^a m"nh giá trái phi u giá phát hành trái phi u là lãi chi t khou Các cơng ty tài chính thư4ng huy đ7ng v>n theo hình th c phát hành trái phi u

+ Phát hành chdng ch€ nh: Là m7t gioy nh n nq mà cơng ty tài chính phát hành đI vay v>n trên th2 trư4ng ti1n t" dùng đI đáp ng nh^ng nhu c@u v1 ti1n myt, v>n ngwn h6n cop thi t Cĩ hai lo6i ch ng chV nq:

• Chdng ch€ ti7n g‚i lo9i lFn: Là gioy xác nh n kho n vay c a cơng ty tài chính cĩ ghi rõ th4i h6n hồn tr và lãi suot ngư4i cho vay đưqc hư.ng

Ch ng chV này là m7t lo6i đ@u tư ngwn h6n cĩ lqi cho nhà kinh doanh, h7 gia đình vì nĩ đưqc sr d]ng và chop nh n như séc hoyc ti1n myt

• Hhp đ1ng tho thu8n mua l9i: Là hình th c vay ngwn h6n c a cơng

ty tài chính trên th2 trư4ng ti1n t" thơng qua hqp đ%ng bán ch ng khốn cho các đ>i tưqng kinh doanh ch ng khốn tương đ>i thta ti1n myt và tho thu n mua l6i ch ng khốn đĩ trong th4i gian ngwn tt vài ngày đ n vài tu@n

i Vay tS các ta chdc tín d ng: Cơng ty tài chính trong t p đồn kinh

t cĩ thI vay v>n tt các tT ch c tín d]ng, th c hi"n vi"c cho vay và đi vay

theo hqp đ%ng tín d]ng, v>n vay ph i đưqc b o đ m b|ng tài s n th chop, c@m c>, b o lãnh hoyc tín chop

i Vay tS t8p đồn kinh t': Bên c6nh vi"c phát hành cT phi u, trái phi u, ch ng chV nq hoyc đi vay tt các tT ch c tín d]ng khác, cơng ty tài chính trong t p đồn kinh t cịn cĩ thI vay tt t p đồn mŽ Các t p đồn kinh

t , d a vào uy tín và lqi th kinh doanh c a mình, đ ng ra phát hành trái phi u đI huy đ7ng v>n, sau đĩ chuyIn s> v>n này cho cơng ty tài chính vay Myt khác, khi t p đồn đ ng ra phát hành trái phi u, do là tT ch c kinh t nên ngu%n v>n huy đ7ng qua hình th c phát hành trái phi u c a t p đồn kinh t khơng b2 ràng bu7c v1 d tr^, lãi suot, kh>i lưqng phát hành do ngân hàng Nhà nưFc quy đ2nh

qu n lý, chi phí thu các lo6i và chi phí r i ro đ@u tư Ho6t đ7ng cho vay đa d6ng, phong phú, bao g%m nhi1u lo6i hình:

N'u căn cd vào th+ thdc cho vay, ho9t đ:ng cho vay g1m:

• Tín d ng dng trưFc: Là thI th c cho vay đưqc th c hi"n trên cơ s hqp đ%ng tín d]ng, trong đĩ khách hàng đưqc sr d]ng m7t h6n m c cho vay trong m7t th4i h6n nhot đ2nh Tín d]ng ng trưFc cĩ hai lo6i là ng trưFc cĩ

b o đ m và ng trưFc khơng c@n b o đ m “ng trưFc cĩ b o đ m là lo6i tín d]ng đưqc cop phát trên cơ s cĩ tài s n th chop, c@m c> hoyc b o lãnh c a m7t hay nhi1u tT ch c và/hoyc cá nhân khác; ng trưFc khơng c@n b o đ m là lo6i tín d]ng đưqc cop khơng c@n cĩ tài s n th chop, c@m c> hoyc b o lãnh

mà chV d a trên uy tín c a khách hàng