Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh trường THPT

Thực tế việc chấp hành pháp luật của học sinh và công tác giáo dục PL cho HS tại trường THPT Tân Kỳ...10 3.. Trải qua quá trình nghiên cứu và thực nghiệm giải pháp đề ra trong thựctiễn,

M C L C Ụ Ụ

I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tính mới và những đóng góp của sáng kiến kinh nghiệm 2

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 4

1 Cơ sở lý luận của việc giáo dục pháp luật cho học sinh trong giai đoạn hiện nay 4

1.1 Các văn bản chỉ đạo 4

1.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh THPT 7

1.3 Vai trò của việc giáo dục pháp luật cho học sinh THPT 8

2 Cơ sở thực tiễn 9

2.1 Thực trạng giáo dục pháp luật cho học sinh THPT tại tỉnh Nghệ An 9

2.2 Thực tế việc chấp hành pháp luật của học sinh và công tác giáo dục PL cho HS tại trường THPT Tân Kỳ 10

3 Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh trường THPT Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An 15

3.1.Đa dạng hóa hình thức tổ chức ngoại khóa giáo dục pháp luật cho học sinh 15

3.2.GDPL thông qua việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trong môn học GDCD lớp 12 21

3.3 Phối hợp với các tổ chức trong và ngoài nhà trường trong việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh 29

4 Kết quả đạt được 33

III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ: 38

1 Kết luận: 39

2 Kiến nghị 40

IV DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

V PHỤ LỤC 43

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

CNH,HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay, vấn đề học sinh trung học phổ thông vi phạm pháp luật ngàycàng gia tăng Theo thống kê của Ủy ban pháp luật quốc gia, từ năm học 2017 –

2018 đến năm học 2018 - 2019 cả nước có khoảng 150.000/2.600.000 học sinhkhối THPT vi phạm pháp luật

Việc vi phạm pháp luật của học sinh THPT để lại nhiều hậu quả đángbuồn Nhiều em phải vào tù khi tuổi đời còn rất trẻ, nhiều em phải dừng lại conđường học tập, nhiều em bỏ nhà ra đi, nhiều em bị mất đi cơ hội phát triển trongcuộc sống, nhiều em bị thương tật, nhiều gia đình chia ly Đặc biệt ngoài thiệthại về vật chất thì những thiệt hại về tinh thần là điều chúng ta không thể đongđếm được Như vậy, việc vi phạm pháp luật của học sinh THPT đã trở thành vấn

đề bức thiết của gia đình, nhà trường và toàn xã hội

Tại tỉnh Nghệ An những năm gần đây, tình hình vi phạm pháp luật củahọc sinh THPT có chiều hướng gia tăng Theo báo Công an Nghệ An, năm học

2017 – 2018 trong cả tỉnh có 3179 học sinh vi phạm pháp luật, trong đó có 4 họcsinh vi phạm về ma túy, có 44 học sinh vi phạm về cưỡng đoạt tài sản, có 10 họcsinh vi phạm về gây thương tích cho người khác, có 31 trường hợp tham gia bạolực học đường nguy hiểm nhất là có 1 học sinh phạm tội giết người Đến năm

2018 – 2019 cả tỉnh có 3052 học sinh THPT vi phạm pháp luật trong đó số họcsinh vi phạm về ATGT có sự gia tăng đáng kể Ngoài ra còn xuất hiện thêm tộitrộm cắp tài sản, tàng trữ chất cháy nổ (pháo) trong học sinh

Tại trường THPT Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An mặc dù đã có nhiều cố gắng songtình trạng vi phạm pháp luật, đạo đức, lối sống, ý thức chấp hành, thực thi phápluật của một bộ phận học sinh hiện nay có nhiều bất ổn Các em vẫn còn thờ ơvới việc tiếp cận các vẫn đề liên quan đến pháp luật, việc đánh nhau vẫn còndiễn ra nhiều, đâu đó vẫn còn nạn trộm cắp tài sản của bạn trong lớp, hiện tươnghọc sinh vi phạm ATGT ngày càng gia tăng Điều này đã tạo nên sự lo âu khôngchỉ riêng gia đình học sinh mà còn là nỗi trăn trở của những người làm công tácgiáo dục pháp luật trong nhà trường

Theo điều tra của cơ quan chức năng, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đếntình trạng trên Trong đó cần lưu ý đến nguyên nhân: Do các em đang trong giaiđoạn dậy thì, tâm lý cũng như tình cảm có nhiều diễn biến phức tạp, bản thâncác em đang trẻ con nhưng lại muốn làm người lớn, muốn khẳng định bản thân,muốn gây chú ý, muốn tạo chỗ đứng về mặt xã hội đối với bạn bè và mọi người

Sự non nớt về trình độ nhận thức cũng như khả năng làm chủ bản thân chưavững còn thiếu kỹ năng mềm nên các em dễ vi phạm pháp luật

Cũng ở lứa tuổi này ý thức pháp luật của các em chưa đầy đủ và các emchưa ý thức được trách nhiệm bản thân, chưa nhận thức, lường trước được

những hậu quả nghiêm trọng do không tuân thủ pháp luật Vì vậy mà việc viphạm pháp luật của các em ngày càng tăng cả chiều rộng lẫn chiều sâu.

Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như: bạn bè lôi kéo, rủ rê làmnhững việc xấu, gia đình chiều chuộng quá mức hay thờ ơ, vô trách nhiệm, nhàtrường chưa có biện pháp đủ mạnh để giáo dục, nhiều cám dỗ từ mặt trái của cơchế thị trường

Để góp phần giảm thiểu vấn đề trên, các cơ quan chức năng có thẩm quyền

đã vào cuộc với nhiều giải pháp đề ra, như tổ chức nhiều cuộc hội thảo, thựchiện một số giải pháp, song vẫn gặp nhiều bế tắc

Tỉnh Nghệ An nói chung và Sở GD&ĐT Nghệ An nói riêng cũng đã cónhiều văn bản chỉ đạo, nhiều hoạt động để nhằm tăng cường giáo dục pháp luậtcho học sinh như cuộc thi tìm hiểu luật ATGT qua mạng, thi tìm hiểu luật ATGTqua sân khấu hóa, , tuy nhiên kết quả vẫn chưa đạt được như mong muốn

Tại huyện Tân Kỳ trong thời gian qua, công tác phổ biến, giáo dục phápluật cho học sinh đã có những chuyển biến tích cực Tuy nhiên, so với mục tiêugiáo dục phổ thông cũng như hiệu quả thực tế mang lại thì công tác này vẫnchưa đạt được kết quả như mong muốn

Trải qua quá trình nghiên cứu và thực nghiệm giải pháp đề ra trong thựctiễn, được đồng nghiệp và nhà trường đánh giá cao, bước đầu mang lại hiệu quả

tích cực, vì vậy tôi đề xuất “ Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho học sinh trường THPT Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An” Mong

rằng sáng kiến kinh nghiệm sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luậtcho học sinh tại trường THPT Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An nói riêng và một số trườngTHPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói chung

Rất mong được sự nghiên cứu và đóng góp ý kiến của quý thầy, cô những người làm công tác giáo dục pháp luật để sáng kiến kinh nghiệm của tôi

có giá trị cao hơn trong thực tiễn

2 Tính mới và những đóng góp của sáng kiến kinh nghiệm.

- Tính mới:

Đây là SKKN mà bản thân đúc rút trong thời gian dài Trên thực tế chưa cóSKKN nào tại trường THPT Tân Kỳ nói riêng và các trường THPT trên địa bànhuyện Tân Kỳ nói chung đề cập về vấn đề này

- Những đóng góp của SKKN

Một, sáng kiến kinh nghiệm làm rõ thực trạng vi phạm pháp luật của HS

trung học phổ thông Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An nói riêng và của học sinh THPTtrong cả tỉnh Nghệ An nói chung

Hai, sáng kiến kinh nghiệm đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng

cao hiệu quả giáo dục pháp luật cho HS THPT Tân Kỳ nói riêng và học sinhTHPT trong toàn tỉnh Nghệ An nói chung

Ba, hi vọng sáng kiến này có thể trở thành tài liệu tham khảo cho giáo

viên, các tổ chức trong và ngoài nhà trường để làm công tác giáo dục pháp luậtcho HS THPT trên địa bàn huyện Tân Kỳ nói riêng và tỉnh Nghệ An nói chung

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Cơ sở lý luận của việc giáo dục pháp luật cho học sinh trong giai đoạn hiện nay

1.1 Các văn bản chỉ đạo

Để công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung, công tác phổ biến,giáo dục pháp luật trong nhà trường nói riêng phát triển ổn định, bền vững, đivào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ trongnhận thức và ý thức tuân thủ, chấp hành, tự giác học tập, tìm hiểu pháp luật, xâydựng lối sống và làm việc theo pháp luật cho học sinh, ngành giáo dục và đàotạo và các ban ngành liên quan đã thực hiện nhiều chủ trương, triển khai nhiều

kế hoạch Các chủ trương, kế hoạch đó đều được thực hiện đồng bộ, thống nhất

từ trung ương đến địa phương, trở thành cơ sở quan trọng cho công tác giáo dụcpháp luật cho học sinh nói chung và học sinh THPT nói riêng

Cụ thể đó là:

- Văn bản chỉ đạo của Bộ

Từ trước tới nay Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tư pháp đã ban hành nhiềuvăn bản về chỉ đạo về công tác giáo dục pháp luật cho học sinh, như:

+ Văn bản về việc triển khai Quyết định 471/QĐ- TTg ban hành đề ántăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác phổ biến giáo dục phápluật giai đoạn 2019 – 2021 của Bộ Tư pháp ngày 18/12/2019

+ Công văn 3892/BGDĐT – GDTrH ngày 28/8/2019 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm 2019 – 2020,trong đó đề cập đến công tác giáo dục pháp luật cho học sinh

+ Kế hoạch tiếp tục triển khai thực hiện đề án “Nâng cao chất lượng côngtác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường” đến năm 2021 Kế hoạch nàyban hành kèm theo Quyết định số 3957/ QĐ-BGDĐT ngày 28 tháng 9 năm

2017 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đây là văn bản nói rõ nhất về côngtác phổ biến giáo dục pháp luật trong nhà trường

Kế hoạch đề cập đến rất nhiều vấn đề, trong đó nhấn mạnh một số vấn đềsau:

Mục tiêu chung: “Đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhàtrường phát triển ổn định, bền vững, đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, gópphần bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền được thông tin về pháp luật của côngdân”

Yêu cầu: “Phấn đấu 100% các nhà trường đều triển khai phổ biến, giáodục pháp luật theo chương trình giáo dục chính khóa và hoạt động ngoại khóa,

có giáo viên, giảng viên dạy môn giáo dục công dân, môn học, học phần về pháp

luật theo quy định” Để đạt được mục tiêu, kế hoạch chỉ rõ yêu cầu cần phảiphối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành, các cơ quan, đoàn thể để bảo đảm triểnkhai sâu rộng, toàn diện, đồng bộ các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luậttrong nhà trường.

Nhiệm vu: Kế hoạch đưa ra nhiều nhiệm vụ trong đó có một số nhiệm vụ

có tính chất trọng tâm như: Cần phải tăng cường công tác quản lý nhà nước vềphổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường; kiện toàn tổ chức, nâng cao chấtlượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Lộ trình của kế hoạch được tổchức thực hiện trong giai đoạn từ 2017 đến năm 2021, trong đó mỗi năm cónhiệm vụ cụ thể rõ ràng, năm sau kế thừa và phát triển nội dung của năm trước,đồng thời xây dựng và thực hiện các nhiệm vụ tiếp theo với yêu cầu ngày càngđẩy mạnh và hoàn thiện hơn

Với kế hoạch rõ ràng và cụ thể như vậy cho thấy Bộ Giáo dục và Đào tạo

và các Bộ, ban ngành khác cũng rất quan tâm đến công tác giáo dục pháp luậtcho học sinh

- Văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh Nghệ An.

Để làm tốt công tác giáo dục pháp luật cho học sinh, hàng năm Ủy bannhân dân tỉnh Nghệ An đều xây dựng văn bản về triển khai nhiệm vụ giáo dục

và đào tạo trong đó có đề cập đến nội dung giáo dục đạo đức, tác phong lốisống, hành vi của học sinh như:

+ Chỉ thị 15/CT – UBNDT ngày 30/8/2019 của UBND Tỉnh Nghệ An.+ Kế hoạch số 312/KH-UBND ngày 17 tháng 5 năm 2018 triển khai thựchiện đề án “Nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhàtrường” đến năm 2021 trên địa bàn tỉnh Nghệ An Đây là văn bản đề cập rõ nétnhất về công tác giáo dục pháp luật cho học sinh của UBND tỉnh Nghệ An Kếhoạch đề cập tới các nội dung như sau:

Mục tiêu chung: Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và ý thứctuân thủ, chấp hành, tự giác học tập, tìm hiểu pháp luật, xây dựng lối sống vàlàm việc theo pháp luật trong toàn ngành giáo dục; góp phần đưa công tác phổbiến, giáo dục pháp luật nói chung, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trongnhà trường nói riêng phát triển ổn định, bền vững, đi vào chiều sâu, thiết thực,hiệu quả, góp phần bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền được thông tin về pháp luậtcủa công dân Từ mục tiêu chung, UBND tỉnh Nghệ An đã đề ra mục tiêu cụ thểtrong từng năm trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2021

Để làm tốt công tác giáo dục pháp luật cho học sinh, UBND tỉnh yêu cầucần phối hợp chặt chẽ các lực lượng, các ban nghành cấp tỉnh Có như vậy côngtác giáo dục pháp luật cho học sinh mới đạt kết quả cao

Nội dung cần làm trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật cho HS là:

- Tiếp tục thực hiện công tác bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng phổbiến, giáo dục pháp luật cho đội ngũ giáo viên môn giáo dục công dân, báo cáoviên và cán bộ phụ trách công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong ngành giáodục

- Đưa nội dung phòng, chống tham nhũng và tuyên truyền về nhân quyền vàogiảng dạy tại các cơ sở giáo dục đào tạo; tập trung tuyên truyền, phổ biến cáchành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý; chú trọng giáo dục ý thức tôn trọng,chấp hành, bảo vệ pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật; tác động củachính sách pháp luật; quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân; nội dung chính sáchpháp luật về giáo dục

- Thực hiện lồng ghép, đổi mới phương pháp giảng dạy pháp luật chính khóa,hoạt động ngoại khóa, ưu tiên kỹ năng thực hành, kỹ năng sống để phát huy tínhchủ động, sáng tạo cho người học; xây dựng bài giảng điện tử, các mô hình trựcquan, tình huống pháp lý thực tiễn trong giảng dạy

Qua kế hoạch này cho thấy UBND tỉnh Nghệ An có quyết tâm rất caotrong công tác giáo dục pháp luật cho học sinh

- Văn bản chỉ đạo của Sở GD&ĐT Nghệ An.

Hàng năm Sở GD&ĐT đều ban hành nhiều văn bản để chỉ đạo hoạt độngdạy và học trong toàn tỉnh Nghệ An Trong hệ thống các văn bản đó có nhiềuvăn bản chỉ đạo về công tác phổ biến giáo dục pháp luật Gần đây nhất là cácvăn bản:

+ Văn bản số 2394/SGD&ĐT-VP về việc triển khai bảo hiểm bắt buộccháy nổ theo Nghị định 23 Chính phủ, ban hành ngày 17 tháng 12 năm 2019

+ Công điện số 59/CĐ-SGD&ĐT ban hành ngày 17 tháng 01 năm2020,về việc tăng cường công tác phòng, chống vi phạm pháp luật về pháotrước, trong và sau Tết Nguyên đán Canh Tý 2020

+ Kế hoạch số 285/KH-SGD&ĐT ban hành ngày 20 tháng 02 năm 2020,

về việc thực hiện đề án “Nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục phápluật trong nhà trường” năm 2020 trong ngành giáo dục Nghệ An

+ Kế hoạch số 297/KH-SGD&ĐT Ban hành ngày 21 tháng 02 năm 2020,

về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2020 của nghành giáo dục Nghệ

An

+ Văn bản số 1602/SGD&ĐT – GDTrH về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụgiáo dục trung học năm 2019 – 2020 Đây là văn bản chỉ đạo sát sao nhất đối vớicông tác dạy và học cũng như công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Trong

đó vấn đề phổ biến giáo dục pháp luật được nhắc đến đó là tăng cường thực hiệnphổ biến giáo dục pháp luật, giáo dục phòng chống tệ nạn xã hội, , đẩy mạnhgiáo dục ATGT, văn hóa giáo thông

Ngoài văn bản chỉ đạo chung, Sở GD&ĐT Nghệ An còn ban hành nhiềuvăn bản chỉ đạo cụ thể về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luậttrong nhà trường Nội dung văn bản đề cập đến việc chỉ đạo các đơn vị triểnkhai thực hiện tốt công tác phổ biến giáo dục pháp luật cho cán bộ giáo viên vàhọc sinh, việc cập nhật các văn bản pháp luật mới, việc bồi dưỡng pháp luật chođội ngũ giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân trong nhà trường Tất cảvới mong muốn toàn xã hồi thực hiện tốt trách nhiệm sống làm việc theo hiếnpháp và pháp luật.

- Văn bản chỉ đạo của trường THPT Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An.

Ngoài việc tuân thủ các văn bản chỉ đạo của bộ, tỉnh và các ban ngành,nhà trường còn cụ thể hóa bằng các văn bản chỉ đạo của cấp trên bằng các kếhoạch cụ thể để triển khai tổ chức thực hiện trong nhà trường Nhà trường tổchức thực hiện bằng cách kiểm tra việc dạy pháp luật của giáo viên giáo dụccông dân nhà trường Tổ chức, kiểm tra các hoạt động ngoại khóa pháp luậttrong nhà trường, tổ chức các hoạt động tập thể, các cuộc thi để thực hiện côngtác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho học sinh

1.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh THPT

Nắm bắt đặc điểm, nhận thức, tâm sinh lý của học sinh THPT là cơ sở cầnthiết để chúng ta biết được lý do vì sao lứa tuổi này hay vi phạm pháp luật, từ đóhiểu và xây dựng được biện pháp phù hợp nhằm thực hiện tốt công tác giáo dụcpháp luật cho sinh trong nhà trường, đồng thời khắc phục được tình trạng viphạm pháp luật của học sinh nói chung và học sinh THPT nói riêng

HS THPT có độ tuổi từ 15 đến 18 Đây là giai đoạn phát triển, bắt đầu từlúc dậy thì và kết thúc khi vào tuổi người lớn, là tuổi đầu thanh niên Ở lứa tuổinày các em có những thay đổi nhanh chóng về tâm lý, sinh lý

- Về mặt sinh lý, ở tuổi này các em có sự phát triển khá hoàn chỉnh về cơthể Do có sự phát triển mạnh của các hoóc môn sinh dục ở tuổi vị thành niên,các em bắt đầu quan tâm đến bạn khác giới, xuất hiện những cảm giác, cảm xúcgiới tính mới lạ, chứa đựng rất nhiều tâm trạng: thiện cảm, buồn rầu, nhớ nhung,phấn khởi Tuy nhiên, có một số em không kiểm soát được cảm xúc của mìnhdẫn đến bị cuốn hút vào con đường yêu đương, tình ái nên các em rất dễ sa ngã,

dễ bị rủ rê, lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật Vì vậy kết quả học tập,lao động và sức khỏe bị giảm sút rõ rệt, có nhiều hành vi thiếu kiểm soát dẫnđến những hậu quả xấu ngoài ý muốn của bản thân, gia đình, nhà trường và xãhội

- Về mặt tâm lý, lứa tuổi học sinh THPT là giai đoạn có những chuyểnbiến lớn Các em chưa thoát khỏi gia đình để hoàn toàn độc lập nhưng mongmuốn được tự lập, chưa là người lớn nhưng muốn làm người lớn, muốn đượctrao đổi, bàn bạc nhiều vấn đề hơn với người lớn và có xu hướng tách khỏi sự

ràng buộc của gia đình Các em không còn muốn đi chung với cha mẹ, muốn tựchọn bạn, muốn được thực hiện mọi việc theo ý thích của mình, tự chứng minhbản thân Trong suy nghĩ thường thích lập luận, lý sự và nhìn sự việc theo quanđiểm riêng, không còn coi gia đình là giá trị duy nhất, bắt đầu tìm những chỗdựa nhất định từ phía giáo viên, nhà trường, bạn bè nơi mình đang sống và họctập Giai đoạn phát triển đặc biệt này chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ gia đình, nhàtrường, bạn bè và xã hội, đồng thời đây cũng là giai đoạn gây nhiều lo lắng chocác bậc cha mẹ, nhà trường và cộng đồng

1.3 Vai trò của việc giáo dục pháp luật cho học sinh THPT

Công tác giảng dạy, GDPL cho học sinh THPT có vị trí, vai trò vô cùngquan trọng trong quá trình xây dựng đội ngũ những người lao động mới phục vụ

sự nghiệp CNH, HĐH, xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa hiện nay GDPL làmột bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là trách nhiệm của toàn

bộ hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Trong đó,nhà trường đóng vai trò chủ đạo, là khâu then chốt, quan trọng để chủ trương,chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước đi vào cuộc sống, đi vào ý thức,hành động của từng HS

GDPL là cầu nối để chuyển tải pháp luật vào cuộc sống, nó được bắt đầu

bằng hoạt động GDPL cho HS Thực hiện đúng pháp luật là mục tiêu, là biểuhiện đầu tiên của hiệu quả GDPL, cụ thể:

- GDPL là làm cho học sinh có hiểu biết pháp luật Nếu không nhận thức

được đầy đủ vị trí quan trọng của công việc này thì dù công tác xây dựng phápluật có làm tốt đến mấy cũng không đạt được hiệu quả thực thi pháp luật Tuyrằng bản chất pháp luật của nhà nước ta là tốt đẹp, phản ánh ý chí, nguyện vọng,mong muốn của đông đảo quần chúng nhân dân trong xã hội, nhưng nếu khôngđược HS, những công dân tương lai biết đến và thực hiện với ý thức, thái độ tựgiác, tự nguyện thì rất khó đưa pháp luật đi vào cuộc sống

- GDPL nhằm hình thành lòng tin vào pháp luật cho HS: Pháp luật chỉ có

thể được HS thực hiện nghiêm chỉnh khi các em tin tưởng vào những quy địnhcủa pháp luật Pháp luật được xây dựng là để bảo vệ quyền và lợi ích của HS nóiriêng và nhân dân nói chung Khi nào HS nhận thức được đầy đủ như vậy thìpháp luật không cần một biện pháp cưỡng chế nào mà HS vẫn tự giác, tự nguyệnthực hiện

- GDPL góp phần nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của học sinh Ý thức tự giác chấp hành pháp luật của HS sẽ được nâng cao khi công tác

GDPL cho HS được tiến hành thường xuyên, kịp thời và có hình thức, phươngpháp phù hợp

- GDPL nhằm hình thành, củng cố tình cảm tốt đẹp của HS với pháp luật,

đồng thời ngày càng nâng cao hiểu biết của HS đối với các văn bản pháp luật và

các hiện tượng pháp luật trong đời sống, từ đó nâng cao ý thức tự giác chấp hànhpháp luật cho HS.

- GDPL góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà trường, quản lý xã hội đối với HS.

+ Vai trò quan trọng này của công tác GDPL bắt nguồn từ chính vai trò vàgiá trị xã hội của pháp luật là phương tiện hàng đầu để Nhà nước thực hiện quản

lý xã hội, công tác quản lý của các nhà trường, quản lý của giáo viên đối với họcsinh sẽ được nâng cao khi pháp luật ở đây được phổ biến đầy đủ và có hiệu quả

cổ động được quan tâm, đi vào thực chất hơn

BGH các nhà trường đã coi trọng hơn vị trí, vai trò của bộ môn GDCD trongcông tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật Chỉ đạo, tổ chức xây dựng kế hoạchtuyên truyền, giáo dục pháp luật theo năm, quý, tháng cụ thể, chi tiết; thực hiện báocáo các chuyên đề về pháp luật trước toàn thể giáo viên và học sinh

Các trường đã tiến hành thành lập Ban Chỉ đạo, Ban Phổ biến giáo dụcpháp luật với thành phần chủ yếu gồm đại diện Ban Giám hiệu, Công đoàn, Đoàntrường, đội ngũ giáo viên dạy học bộ môn GDCD và một số tổ trưởng chuyênmôn, giáo viên chủ nhiệm có kinh nghiệm Thực hiện các hoạt động tuyên truyềnnhân ngày pháp luật Việt Nam 9/11 bằng các hình thức như nói chuyện chuyên

đề, sân khấu hóa

Tuy nhiên, công tác quản lý, chỉ đạo của Ban giám hiệu các nhà trường ởđây vẫn còn một chiều, coi công tác GDPL chỉ là hoạt động giảng dạy, việcgiảng dạy còn mang tính truyền thống, chưa chịu khó đổi mới phương pháp dạyhọc Các biện pháp GDPL trong nhà trường còn nặng về quản lý hành chính, các

kế hoạch triển khai thực hiện còn mang tính thời vụ, chưa chú ý hướng đến hìnhthành ý thức tự giác và rèn luyện kỹ năng cho học sinh, chưa xây dựng được các

cơ chế hoạt động, cơ chế thi đua phù hợp để hướng học sinh vào môi trườnggiáo dục tích cực, vào các sân chơi lành mạnh Vì vậy, hoạt động giảng dạy, giáodục pháp luật chưa mang lại hiệu quả cao

Mặt khác, hiện nay mặc dù các trường học trên địa bàn đều tổ chứcthường xuyên các hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật; tổ chức cho họcsinh tham gia ký cam kết không vi phạm pháp luật, tuy nhiên, qua khảo sát ýkiến cho thấy các hoạt động này còn mang tính hình thức; nội dung, chươngtrình giáo dục pháp luật chưa được chú trọng, chưa có nhiều giải pháp quản lý,giáo dục và giúp đỡ các học sinh cá biệt Thông thường, khi phát hiện học sinh

vi phạm kỷ luật ở mức cao, các nhà trường áp dụng hình thức xử lý chủ yếu là

hạ bậc hạnh kiểm hoặc đuổi học Biện pháp này chưa phải là biện pháp tích cựcnhất trong giáo dục học sinh, dễ đưa học sinh vào con đường vi phạm pháp luật

Ngoài ra, sự phối hợp trao đổi thông tin, liên lạc giữa gia đình và nhàtrường thiếu chặt chẽ nên nhiều học sinh tự ý bỏ học đi lang thang hoặc tìmniềm vui qua các trò chơi điện tử, phim ảnh bạo lực, khiêu dâm mà nhà trường

và gia đình không hay biết Đây là điều kiện để các đối tượng xấu ngoài xã hộilợi dụng để lôi kéo các em vào con đường vi phạm pháp luật Mặt khác, nhiềuhọc sinh có biểu hiện lệch lạc sau, khi tìm hiểu nhà trường biết được là do đờisống gia đình không tốt làm cho các em chán nản, tự ti Tuy nhiên, nhà trường

và gia đình ngại phối hợp để cùng trao đổi, bàn bạc mà thường né tránh

Như vậy mặc dù đã có nhiều cố gắng, có nhiều thay đổi song hiệu quảgiáo dục pháp luật cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An vẫn chưa thực

sự mang lại hiệu quả như mong muốn

2.2 Thực tế việc chấp hành pháp luật của học sinh và công tác giáo dục PL cho HS tại trường THPT Tân Kỳ.

2.2.1 Thực tế việc chấp hành pháp luật của học sinh trường THPT Tân Kỳ.

Tân Kỳ là một huyện miền núi có 3 trường THPT đóng trên địa bàn trong

đó trường THPT Tân Kỳ đóng tại địa bàn trung tâm Trong 4 năm trở lại đâytrường duy trì số lượng 39 lớp với số học sinh dao động trên, dưới 1500 học sinhtùy từng năm

Với đặc điểm kinh tế - xã hội và điều kiện tự nhiên của trường THPT Tân

Kỳ, đa số học sinh chăm lo học tập, có ý thức vươn lên trong cuộc sống Các emđược đánh giá là chăm ngoan, lễ phép, ít vi phạm đạo đức, pháp luật hơn so vớicác trường khác trong toàn tỉnh Nhiều em có ý thức chấp hành pháp luật, luônthực hiện tốt luật an toàn giao thông, như đội mũ bảo hiểm khi tham gia giaothông bằng xe máy phân khối nhỏ hơn 50cc, xe đạp điện, xe máy điện, có nhiều

em tham gia đội tình nguyện để giữ gìn trật tự an toàn xã hội Có nhiều em nhặtđược của rơi trả lại cho người đánh mất (Em Trần Quang Hòa lớp 11C3 trườngTHPT Tân Kỳ nhặt được 750 ngàn đồng đã gửi lại cho Đoàn trường, em TrầnThị Quỳnh Trang lớp 11C9 trường THPT Tân Kỳ nhắt được 01 chiếc điện thoại

đã nhờ Đoàn trường trả lại )

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực thì vấn đề tiêu cực cũng nảy sinhngày càng nhiều Tại trường THPT Tân Kỳ, số lượng HS vi phạm đạo đức, viphạm pháp luật, vi phạm kỷ luật cũng có chiều hướng tăng lên cả về số lượng

và mức độ Có thể phân ra các loại vi phạm cơ bản sau:

- Vi phạm về ATGT

Vi phạm ATGT là vi phạm pháp luật phổ biến và nhiều nhất của HS THPThiện nay Khi xã hội phát triển, khoa học công nghệ ngày càng tiên tiến thì việcchế tạo ra nhiều loại xe phù hợp với nhu cầu, thị hiếu cho HS, phù hợp với giátiền cùng sự nuông chiều của gia đình nên HS THPT hiện nay ai cũng có xe máydưới 50cc, xe đạp, xe máy điện để đi Thậm chí có nhiều gia đình còn cho con đi

xe trên 50cc, xe đắt tiền Điều này đã vô hình chung khiến HS VPPL như khôngđội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ, phóng nhanh, vượt ẩu, chở 3, thậm chí chở 4 Mặc dù thực tế vi phạm nhiều nhưng việc kiểm tra, giám sát chưa đượcthường xuyên, việc bắt và xử lý còn ít, số vi phạm bị xử lý phản ánh khôngđúng với thực trang đang diễn ra Nguyên nhân là bởi lực lượng làm công tácATGT rất mỏng không thể lúc nào cũng giải quyết triệt để các vấn đề trên, cóchăng chỉ bắt giáo dục và xử lý vào những đợt ra quân, hết đợt đâu lại vào đấy.Đồng thời các em HS cũng thường xuyên tìm cách đối phó như mang mũ đikèm, cho bạn xuống đi bộ qua đoạn đường có công an để không bị xử lý viphạm, có công an không dàn hàng 3, hàng 4 Chưa kể có những địa phương vìbệnh thành tích mà che giấu những vi phạm pháp luật do con em mình tạo ra

- Vi phạm về đánh nhau:

Bên cạnh những học sinh chăm ngoan còn có những học sinh lười học, hamchơi bời, thích gây gổ đánh nhau Đây là nỗi lo của gia đình, nhà trường và xãhội Việc đánh nhau của HS THPT diễn ra ngày càng nhiều, tính chất ngày càngphức tạp, nguy hiểm, đối tượng tham gia không chỉ có nam mà còn có cả nữ.Những vụ việc trên diễn ra từ những nguyên nhân hết sức đơn giản như nhìn đểunhau, thấy đối phương ghét ghét, thích thể hiện, thích chơi trội và ghen tuôngtrong tình yêu của tuổi học trò Trên thực tế, học sinh đánh nhau diễn ra nhiều,tuy nhiên có nhiều vụ việc bị che lấp do sự thỏa thuận của gia đình đôi bên, do

sự uy hiếp của đàn anh là dân chơi, xã hội đen và cả bệnh thành tích của một sốnhà trường

- Vi phạm về trộm cắp tài sản:

Trộm cắp tài sản là vấn đề không phổ biến trong HS, tuy nhiên sự việc nàynăm nào cũng có Trên thức tế hành vi trộm cắp tài sản vẫn xẩy ra, nhưng dotính chất vụ việc nhỏ lẻ, yếu tố chủ quan của cá nhân bị sai phạm mà vấn đềnày không công khai, dẫn đến nó có sự mờ nhạt so với các hành vi khác

- Vi phạm tàng trữ pháo nổ:

Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã có các chỉ thị cấm sử dụngpháo nổ Tuy nhiên, do nhiều lý do mà vấn đề tàng trữ, vận chuyển, sử dụngpháo vẫn diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là vào gần dịp tết âm lịch hàng năm Đốitượng vi phạm pháp luật về pháo chủ yếu là người lớn và một số là HS cá biệtcủa các trườngTHPT HS cá biệt sử dụng pháo khá nhiều, nhưng để phát hiệnđược là rất khó khăn, vì các em nổ pháo thường chọn thời điểm không có người

có chức trách quan sát, pháo nổ rồi không còn vật chứng để truy tội,

Để làm rõ vấn đề này, bản thân đã thực hiện thu thập thông tin số liệu tại cơquan Công an huyện Tân Kỳ, Công an huyện đã cung cấp số liệu chung của cả

ba trường THPT trên địa bàn huyện Tân Kỳ và số liệu riêng của trường THPTTân Kỳ Cụ thể được phản ánh qua bảng số liệu sau:

Bảng 1.1 Thống kê số liệu học sinh THPT vi phạm pháp luật ở huyện Tân Kỳ

Hành vi

Năm học

Vi Phạm

an toàngiao thông

Vi phạmtrộm cắp tàisản

Vi phạmđánh nhau

VP tàng trữpháo

Tổng

số vụVPPL

Tổng

số đốitượngVPPL

số

vụ

số đốitượng

số

vụ

số đốitượng

số

vụ

số đốitượng

Nguồn: Số liệu do Công an huyện Tân Kỳ cung cấp tháng 12/2019

(Số liệu in đậm là số học sinh VPPL của trường THPT Tân Kỳ)

Bảng 1.2 Thống kê số liệu học sinh vi phạm nội quy nhà trường, pháp luật của Nhà nước ở các trường THPT trên địa bàn huyện Tân Kỳ

Khiển trách trước hội đồng kỷ

Nguồn: Số liệu thống kê từ hội đồng kỷ luật của 3 trường THPT trên địa bàn

huyện Tân Kỳ, tháng 1 /2020.

(Số liệu in đậm là số học sinh của trường THPT Tân Kỳ)

Từ những số liệu trên cho thấy số HS vi phạm pháp luật năm trước nhiềuhơn rất nhiều so với năm sau Vấn đề đáng lo ngại nhất là vi phạm ATGT Về số

vụ hàng năm có giảm nhưng không nhiều trên thực tế hành vi vi phạm ATGTcủa HS nhiều vô kể, việc vi phạm diễn ra hàng ngày, hàng giờ tuy nhiên ở nhàtrươngf cùng chỉ mới nhắc nhở, giáo dục là chính Chưa có chế tài đủ mạnh để

xử lý và chấm dứt tình trạng trên, Hàng năm công an huyện Tân Kỳ có gửi vềdanh sách học sinh bị xử lý vì vi phạm ATGT tuy nhiên số lương đó là rất ít, sốliệu đó không phản ánh đúng thực tế vi phạm về ATGT của các em học sinhđang diền ra Không chỉ về ATGT mà trộm cắp, đánh nhau, tàng trữ pháo nổcũng diễn ra vô cùng phức tạp Qua số liệu trên cho thấy HS vi phạm pháp luậtdiễn ra ngày càng nhiều, gây lo ngại cho gia đình và toàn xã hội Điều đáng nói

ở đây là số liệu do các cơ quan chức năng cung cấp vẫn chưa phản ánh hết thực

tế đang diễn ra, chứng tỏ vấn đề bệnh thành tích vẫn còn níu giữ các cơ quanchức năng Bên cạnh đó, số HS bị nhà trường ra quyết định buộc thôi học cóthời hạn một năm cũng có sự chuyển dịch theo hướng tăng lên ( 2 em năm học

2017 - 2018, đến 2018 - 2019 có 0 em, nhưng đến năm học 2019 – 2020 Mặc

dù mới chỉ diễn ra 01 học kỳ nhưng đã có 02 em bị duổi học) Những con số trênmặc dù chưa thực sự phản ánh hết thực tế đang diễn ra nhưng cũng đã phần nàonói lên tình hình vi phạm pháp luật của HS THPT trên địa bàn huyện Tân Kỳtrong đó có trường THPT Tân Kỳ

2.2.2 Thực tế công tác giáo dục pháp luật cho HS tại trường THPT Tân Kỳ 2.2.2.1 Thuận lợi

Trong quá trình làm công tác giáo dục pháp luật cho học sinh tại nhà trườngbản thân rút ra một số thuận lợi sau:

- Công tác giáo dục pháp luật trong nhà trường luôn được Đảng ủy, Bangiám hiệu nhà trường, các tổ chức đoàn thể quan tâm ủng hộ, giúp đỡ, tạo mọiđiều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, tạo ra môi trường thuận lợi để thực hiệncác chương trình giáo dục pháp luật do nhà trường đề ra và thực hiện

Tổ, nhóm chuyên môn có bề dày về thành tích trong công tác dạy học tạinhà trường Đặc biệt, nhóm chuyên môn GDCD thường làm công tác giáo dụcpháp luật trong nhà trường thuộc diện nhiều so với các trường Nhóm có tới 5giáo viên dạy GDCD, các giáo viên trong nhóm chuyên môn đều nhiệt tình, yêunghề và có chuyên môn khá vững vàng, luôn quan tâm giúp đỡ nhau về mọi mặt.Đặc biệt trong công việc giảng dạy họ thường xuyên học hỏi trao đổi rút kinhnghiệm lẫn nhau, từ đó cùng nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- Bản thân là một giáo viên dạy môn GDCD trong nhà trường Hàng năm,nhà trường thường giao nhiệm vụ tham vấn, hỗ trợ công tác giáo dục pháp luật,

vì vậy tôi luôn cố gắng phấn đấu để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Tuynhiên, do nhiều yếu tố vừa khách quan, vừa chủ quan mà kết quả nhiều nămtrước chưa đạt được như mong đợi nên bản thân luôn trăn trở, cố gắng tìm tòi để

có hướng đi thích hợp nhằm làm tốt công tác giáo dục pháp luật trong nhàtrường

Trường THPT Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An là một trường miền núi, học sinh chủyếu là con em nông thôn, miền núi, đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa Các

em sống hiền lành, chất phác, thật thà, đây cũng là thuận lợi của nhà trường khilàm công tác này

- Các hoạt động ngoại khóa giáo dục pháp luật chưa thực sự được chútrọng, hình thức tổ chức còn đơn điệu, chưa phong phú đa dạng vì vậy chưa lôicuốn học sinh trong các hoạt động này Ngoài ra các hoạt động ngoại khóa còngặp nhiều khó khăn về nội dung, cách thức thực hiện, cơ sở vật chất và kinh phí