Tài liệu xây dựng văn hóa nhà trường

Văn hóa nhà trường6 • Văn hóa nhà trường là: Tập hợp các giá trị cơ bản, chuẩn mực đạo đức, phương tiện và các mẫu hành vi qui định cách thức mà cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh t

CHUYÊN ĐỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN

HÓA NHÀ TRƯỜNG

1

Nội dung

1 KHÁI NIỆM CHUNG

2 TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG

3 VAI TRÒ LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG

4 XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG

2

1.1 Văn hóa

KHÁI NIỆM CHUNG

1.2 Văn hóa nhà trường

1.3 Các yếu tố cấu thành văn hóa nhà trường

3

1.1 Văn hóa

Vấn đề đa khái niệm

văn hóa: phong phú, đa dạng

Mọi hoạt động, mọi lĩnh vực của xã hội, của mỗi cộng

đồng, mỗi tổ chức, mỗi gia đình và mỗi cá nhân

Gắn liền với GD  con người có phẩm chất tốt đẹp cần thiết

cho toàn thể cộng đồng

VH được coi là biểu hiện tinh thần sâu xa của cộng đồng.

4

Khái niệm: Văn hóa

Văn hóa bao gồm nghệ

thuật văn chương, những lối

5

1.2 Văn hóa nhà trường

6

• Văn hóa nhà trường là: Tập hợp các giá trị cơ bản, chuẩn mực đạo đức, phương tiện và các mẫu hành vi qui định cách thức mà cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà trường tương tác với nhau và đầu tư năng lực vào công việc của mình và vào việc thực hiện nhiệm vụ của nhà trường nói chung

• Qui chế văn hóa công sở tại các cơ quan hành chính nhà nước (Ban hành kèm theo quyết định số 129/2007/QĐ – TTg ngày 02 tháng 8 năm 2007 của thủ tướng chính phủ)

- Nguyên tắc thực hiện văn hóa công sở

- Mục đích thực hiện văn hóa công sở

- Các hành vi bị cấm

- Trang phục, lễ phục, giao tiếp ứng xử;

- Bài trí công sở

7

Suy ngẫm

Nếu cấu trúc tổ chức như là rường cột, “xương sống” của tổ chức thì văn hóa tổ chức là linh hồn của tổ chức, định ra các đòn bẩy vô hình cho tổ chức.

• Sáu yếu tố cấu thành văn hóa tổ chức: (Theo Nguyễn Bá Dương)

• Đọc nghiên cứu tài liệu.

1.3 Các yếu tố cấu thành

văn hóa nhà trường

9

Edgar Hery Schein

( giáo sư người Mỹ)

Văn hoá nhà trường: Mô hình tảng băng

Các nghi thức, nghi lễ, thần tượng…

Khung cảnh, cách bài trí lớp học Logo, khẩu hiệu, bảng hiệu, biểu tượng, đồng phục,

Các hoạt động văn hoá, học tập của trường

11

Văn hoá nhà trường: Mô hình tảng băng

Phần nổi

Phần chìm

Nhìn thấy

Không nhìn thấy

Lắng nghe, tìm hiểu, cảm nhận

12

CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG

MÔI TRƯỜNG SP

CẢNH QUAN

SƯ PHẠM

CÁC MỐI QUAN HỆ

G

cơ sở vật chất:

cách sắp xếp, bố trí , trang trí nhà trường, phòng học, phòng chức năng,

sân chơi, bãi tập…

Môi trường vật chất

Môi trường tâm lý

Môi trường chuyên môn

Con người – con người Con người – công việc Con người – môi trường Con người – chính mình

Giá trị

-> Cây cỏ được cắt tỉa chăm sóc gọn gàng, đẹp.

- Cơ cấu phòng ốc được sắp xếp khoa học, hợp lý

• Môi trường sư phạm

- Lớp học phù hợp về số lượng HS.

- HS luôn cảm thấy an toàn và thuận lợi ở tất cả mọi nơi trong nhà trường.

- Lớp học gọn gàng và ngăn nắp Lớp học và khu vực xung quanh luôn sạch sẽ và được bảo dưỡng tố t

Mức độ ồn thấp Đảm bảo tiêu chuẩn ánh sáng.

- Lớp học dễ nhìn, lôi cuốn và hấp dẫn

- Khu vực giảng dạy thích hợp cho giáo viên sử dụng.

- Sách giáo khoa và phương tiện có hiệu quả

- Sự tương tác và phối hợp được khuyến khích GV và

HS giao tiếp với nhau có hiệu quả Việc phân nhóm học sinh đa dạng Cha mẹ HS và GV là đối tác trong qúa trình giáo dục.

Môi trường sư phạm

- Các quyết định được ban hành với sự tham d ự của giáo viên.

-NT luôn lắng nghe đề nghị của HS; HS có cơ hội tham dự vào việc ra quyết định.

- GV,NV và HS được huấn luyện để ngăn chặn và giải

quyết các bất đồng

- Sự tương tác và phối hợp của GV, NV với tất cả HS luôn được nuôi dưỡng, đáp ứng, ủng hộ, khuyến khích và coi trọng.

- HS tin tưởng giáo viên và nhân viên.

- GV, NV làm việc với trách nhiệm và tinh thần cao

- NV và học sinh thân thiện.

Môi trường sư phạm

- Nhà trường có mối liên hệ gẫn gũi với cộng đồng; nhà trường được GV, NV, HS và gia đình tôn trọng bởi chính giá trị họ mang lại.

- Cha mẹ HS luôn cảm thấy nhà trường thân thiện, cởi

mở, chào đón, lôi cuốn và có ích.

- Luôn tập trung vào chuyên môn,, tôn trong năng lực chuyên môn,, khuyến khích và ủng hộ sự sáng tạo Phương pháp giảng dạy luôn tôn trọng các cách học khác nhau của HS.

Môi trường sư phạm

- HS được hi vọng cao, được khuyến khích và ủng hộ đạt đến sự thành công.

- Quy chế chuyên môn được kiểm soát thường xuyên và định kì.

- Các kết quả đánh giá được thông báo kịp thời cho học sinh và cha mẹ học sinh.

- Việc đánh giá công bằng, khách quan, là cơ sở để điều chỉnh nội dung và phương pháp giảng dạy.

- Thành tích học tập được khen thưởng và tuyên dương kịp thời.

- GV tự tin với kiến thức của mình.

Hiệu trưởng

Phó hiệu trưởng Giáo viên

Học sinh Các Các tổ chức ngoài nhà trường

Môi trường tự nhiên

Các mối quan hệ

• Quan hệ ứng xử: Tôn trọng và công nhận lẫn nhau Thành viên nhà trường cam kết tin tưởng cùng nhau làm việc và luôn góp ý kiến cho nhau để cùng tiến bộ, mọi người luôn tin tưởng vào lãnh đạo.

- Hiệu trưởng liên tục hỗ trợ giúp giáo viên phát triển nghề nghiệp, phát triển và ứng dụng các kiến thức và kỹ năng cần thiết theo nhu cầu của mình để giúp hoc sinh đạt kết quả cao.

- Tập thể tôn trọng và phát huy các truyền thống tốt đẹp.

Các mối quan hệ

- Chịu trách nhiệm với công việc

- Chu đáo, biết tán dương và hài hước

- Thành viên của nhà trường luôn quan tâm lẫn nhau.

* Vấn đề giao tiếp

- Giao tiếp chân thành, trung thực và cởi mở.

- Thông tin lan truyền trong nhà trường theo các kênh chính thức và không chính thức Mọi người đều nhận được thông tin mà họ cần Mọi người trong nhà trường luôn phát biểu thẳng thắn và trung thực Cam kết thẳng thắn và trung thực để giải quyết các vẫn đề khó khăn tồn tại và có các quyết định mở và trung thực

- Ngôn ngữ được sử dụng trong lớp học, trong văn

phòng hay ở ngoài hành lang, sân trường; đó còn là

ngôn ngữ trong được sử dụng trong ác cuộc đàm luận hàng ngày trong nhà trường

2 TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN VĂN

HÓA NHÀ TRƯỜNG

Tại sao cần phải phát triển VH lành mạnh, tích cực

trong nhà trường?

• Nhà trường là môi trường VH-XH chịu ảnh hưởng lớn đến sự

phát triển nhân cách HS (gia đình, trường học);

• VHNT lành mạnh giúp giảm bớt áp lực và sự ức chế của CBQL

và GV, giúp giảm thiểu hành vi cử chỉ không lịch sự của HS;

• Tạo ra môi trường thuận lợi hỗ trợ việc dạy và học , khuyến khích

GV, HS nỗ lực rèn luyện, học tập đạt thành tích mong đợi;

• VHNT lành mạnh nuôi dưỡng, hỗ trợ việc dạy và học

23

2.1 Đối với học sinh

• HS được thừa nhận, được tôn trọng, cảm

thấy có giá trị  vui vẻ, thoải mái

 thấy rõ trách nhiệm của bản thân

 tích cực khám phá, tương tác với thầy

- An toàn (về vật chất và tinh thần) khi

học tập và rèn luyện;

- Hòa đồng, có tinh thần cởi mở;

- Được khuyến khích phát biểu/bày

tỏ quan điểm cá nhân;

2.1.2 Tạo ra môi trường thân thiện cho học sinh

25

Thấy giá trị của mình, tự tin

2.2 Đối với giáo viên

2.2.1.Khuyến khích mối quan hệ hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau giữa các giáo viên

• GV cảm thấy thoải mái dễ dàng thảo luận về những khúc mắc hay vấn đề khó khăn mà họ đang gặp phải;

• GV sẵn sàng chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn;

• GV quan tâm đến công việc của nhau;

• GV tích cực trao đổi về phương pháp và kỹ năng giảng dạy;

• GV cùng hợp tác với lãnh đạo nhà trường để thực hiện mục tiêu giáo dục đã đề ra

26

Vui vẻ, hài lòng, được phát triển

2.2.2 Tạo bầu không khí tin cậy, thúc đẩy giáo viên quan tâm đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy, học tập

• Bầu không khí cởi mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau tạo động lực để giáo viên quan tâm cải tiến cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy và học;

• Khuyến khích giáo viên sáng tạo và đổi mới;

• Khuyến khích đối thoại và hợp tác, chia sẻ quyền lực;

• Khuyến khích tính tự chịu trách nhiệm…

Cải thiện thành tích giảng dạy và học tập của trường

27

Thoải mái tinh thần, chủ động, tự

tin, tự trọng

2.3 Đối với lãnh đạo nhà trường

* Tạo bầu không khí dân chủ , thu hút được sự ủng hộ của mọi thành viên để hoạch định sự phát triển nhà trường đúng hướng;

* Tạo sự tin tưởng ở đồng nghiệp, thực hiện chia sẻ quyền lãnh đạo, phát huy tính tự chủ của giáo viên, học sinh trong mọi hoạt động, cùng nhau đưa nhà trường phát triển;

* Hỗ trợ điều phối và kiểm soát hành v i của các cá nhân bằng các chuẩn mực, thủ tục, quy trình, quy tắc, giá trị và dư luận, truyền thuyết, ngầm định…

* Giúp hạn chế tiêu cực và xung đột trong quá trình quản lý;

28

Thực hiện tốt dân chủ hóa quản lý nhà trường

• Mỗi cán bộ giáo viên đều hiểu rõ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra các quyết định dạy và học  Nhà quản lý giảm được áp lực của công việc khi biết chia sẻ quyền lãnh đạo.

• Mọi người được coi trọng thực sự, nhà quản lý luôn cổ vũ sự nỗ lực hoàn thành công việc và công nhận sự thành công của mỗi người  Tạo được động lực làm việc cho cán bộ, giáo viên và học sinh, xây dựng được nhà trường thân thiện, tích cực, tự quản tốt…

29

• Anh/Chị hãy nêu

biểu hiện của văn

30

Bài tập nhóm

MỖI NHÓM HÃY ĐÓNG VAI,THỂ HIỆN MỘT TÌNH HUỐNG CỤ THỂ

  BIỂU HIỆN VĂN HÓA TIÊU CỰC

1.Học sinh: Thiếu tinh thần học tập, thiếu ý

thức, thiếu ngôn ngữ văn hóa

2 Giáo viên: Thờ ơ, thiếu quan tâm, chưa

có thái độ tích cực trong dạy học

3 Xã hội: Người lớn chưa làm gương cho

-Kinh tế, lương không đủ sống

-Cha mẹ, người lớn vi phạm trước sự có mặt của hs.

-Game bạo lực -Nhu cầu tăng thu nhập -Thói quen,

  BIỂU HIỆN VĂN HÓA TIÊU CỰC

11 Thói quen vứt rác mọi lúc mọi nơi

12 TT đánh giá hs

  NGUYÊN NHÂN

 BIỂU HIỆN VĂN HÓA TÍCH CỰC TRONG NHÀ TRƯỜNG

Một số biểu hiện của VH tích cực

• Nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ; tinh thần trách nhiệm cao;

• Mỗi cán bộ giáo viên đều hiểu rõ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra các quyết định dạy và học;

• Coi trọng con người, cổ vũ sự nổ lực hoàn thành công việc và công nhận sự thành công của mỗi người;

• Sáng tạo và đổi mới;

• Khuyến khích giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy

và học;

• Khuyến khích đối thoại và hợp tác, làm việc nhóm;

• Chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi chuyên môn;

• Chia sẻ quyền lực, trao quyền, khuyến khích tính tự chịu trách nhiệm;

• Chia sẻ tầm nhìn

34

Một số biểu hiện của VH tiêu cực

• Sự buộc tội, đổ lỗi cho nhau; vô trách nhiệm/ đùn đẩy

• Thiếu sự động viên khuyến khích;

• Thiếu sự cởi mở, thiếu sự tin cậy;

• Thiếu sự hợp tác, thiếu sự chia sẻ học hỏi lẫn nhau;

• Mẫu thuẫn xung đột nội bộ không được giải quyết kịp thời.

• Các hành vi thiếu văn hóa: nói tục, chửi thề, thiếu ý thức công cộng và môi trường.

35

- Tại sao lại đi dạy trễ 15'?

Giờ dạy môn Anh văn, giờ học, HS có sử dụng từ điển.

- Em nào ko mang từ điển, đứng lên! Em Tình đứng lên! Nói nãy giờ sao ko đứng lên? Tại sao không mang, nguyên lớp ai cũng mang, tại sao mình em không mang?

- Thầy làm gì dữ vậy!

- Ăn có quên ko?

- Ăn không quên, quên có cuốn từ điển làm gì dữ vậy.

- Ra khỏi lớp!

- Ra thì ra, làm gì dữ vậy.

Sử dụng điện thoại: GV và HS

CBQL GV, NV : trang điểm khi đi học;

Không xả rác bừa bãi Cảm ơn bạn đã bỏ rác đúng chỗ

3 VAI TRÒ LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG

3.1 Vai trò chi phối của hiệu trưởng đối với sự phát triển

văn hóa nhà trường

Quan điểm, tư tưởng

Vai trò chính hình thành các chuẩn mực,

các giá trị cốt lõi, niềm tin

Sự quan tâm, chú ý của hiệu trưởng đến

nội dung hoạt động của nhà trường

Chủ trì xác định, tập hợp, tạo lập hệ thống

giá trị cốt lõi của nhà trường;

38

Phong cách quản lãnh đạo, hành vi cư xử với

nhân viên có ảnh hưởng đến văn hóa nhà trường

3.2 Những cách ảnh hưởng của hiệu trưởng đến văn hóa nhà trường

• Gương mẫu và tận tâm, kiến thức và kỹ năng, giao tiếp và sự hợp tác, sáng kiến và sự thích ứng.

• Thái độ, suy nghĩ ( khẳng định, nuôi dưỡng, vun trồng cảnh quan, cách bài trí, trang phục, các chuẩn mực, giá trị, niềm tin.)

• Quan tâm đến nhu cầu của cán bộ giáo viên nhân viên và học sinh; biết lắng nghe và hành động, phong cách lãnh đạo dân chủ, tăng

cường đối thoại.

• Xây dựng, nuôi dưỡng bầu không khí tâm lý cởi mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau ở nơi làm việc (“hâm nóng” bầu không khí).

• Tạo niềm tin

• Xác lập các tiêu chí đánh giá khách quan, chính xác trong công tác thi đua, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện nghiêm túc.

• Phong cách lãnh đạo, thái độ, cử chỉ, hành vi đối với nhân viên dưới quyền

39

3.3 Các biện pháp hiệu trưởng nuôi dưỡng, vun trồng, phát triển văn hoá tích cực, lành mạnh

4 XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA

NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG

41

Định hình những giá trị cốt lõi để xây dựng và

phát triển văn hoá trường phổ thông

Giá trị phản ánh trái tim và tâm hồn của

nhà trường

Một số vấn đề về giá trị

* Giá trị:

o Giá trị chính là một vài các nguyên tắc và niềm tin cơ bản và lâu dài, để định hướng làm việc, hành vi, các quan hệ và ra quyết định Đó là cái mà nhà trường cố gắng theo đuổi, thậm chí ngay cả khi môi trường bên ngoài thay đổi.

oGiá trị hướng dẫn các thành viên của nhà trường thực hiện công việc của họ.

• Là điều mà nhà trường cam kết thực hiện, là các nguyên tắc chỉ đạo hành vi của các thành viên, là điều mà nhà

trường cố gắng theo đuổi.

-> Giá trị cốt lõi là cơ sở văn hóa nhà trường, nó tạo ra bản sắc riêng của nhà trường.

-> Giá trị hướng dẫn các thành viên của nhà trường thực hiện công việc của họ.

Tóm lại

•Giá trị cốt lõi: là thước đo đúng và sai, là cơ sở xác định những gì nên làm và không nên làm trong cách hành xử chung và riêng trong tổ chức, là chuẩn mực và nền tảng đạo đức chi phối hành vi của các thành viên trong tổ chức.

43

Những giá trị mới mà cán bộ quản lý hoặc tập thể giáo viên, học sinh mong muốn nhà trường mình có và tạo lập từng bước nhằm đem đến sự phát triển mới phù hợp với yêu cầu của xã hội.

Giá trị ở trường học thường bao gồm các hệ giá trị:

45

Trong các mối quan hệ

nội bộ Trong công việc

Trong việc quản lý môi trường

tác động vào nhà trường

Trong ứng xử với bản thân.

Sự thể hiện của các hệ giá trị:

• Thái độ của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh

• Các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp

• Các chính sách tạo cơ hội công bằng

• Chất lượng dịch vụ

? Xác định

* Truyền thông về giá trị để mọi người hiểu.

* Huấn luyện cho tổ trưởng chuyên môn cách làm: thu thập, lựa chọn và viết giá trị.

* Khảo sát, đánh giá các giá trị văn hoá đang tồn tại trong nhà trường ( Liệt kê những giá trị mà nhà trường đang có.)

- Tìm giá trị theo tổ chuyên môn/ đơn vị ( mỗi cá nhân -> tập hợp của tổ CM)

- BGH: thu thập cùng hội đồng trường thống nhất các giá trị

được đề cập đến nhiều nhất

Mục đích: tìm ra các giá trị tích cực, các giá trị văn hoá được

nhiều cán bộ, giáo viên trong trường mong muốn nhất;

Những ý kiến của số đông sẽ thể hiện rõ những giá trị đặc trưng, cốt lõi nhất của nhà trường  cần phải tập trung vun trồng, phát triển

* Kết nối từ tầm nhìn, sứ mệnh, xem xét cần thêm bớt, thay đổi những giá trị cốt lõi

Cách xác định những giá trị cốt lõi

Suy nghĩ và làm vệc

• Xác định những giá trị của trường Anh/Chị đang công tác

• Hai người viết 6-8 giá trị của nhà trường ( bí mật)

• Mỗi nhóm 7 - 8 người gộp phiếu vào một nhóm.

• Nhóm trưởng và thư ký thu thập phiếu xử lý chọn 5 giá trị chung nhất (nhiều người đề xuất nhất)

• Các nhóm trưởng họp, cử một đại diện.

• Đại diện chủ trì tìm 5 giá trị chung nhất của các nhóm.

( Những giá trị nhiều nhóm lựa chọn.)

Đoàn kết; Trung thực; Trách nhiệm; Công bằng; Hợp tác

47