MỞ ĐẦU1. Lý do chọn đề tàiTừ Đại hội XI đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam liên tục khẳng định phải xây dựng văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Để thực hiện được mục tiêu này, một trong những biện pháp được xác định đó là phải tăng cường công tác giáo dục truyền thống cho các thế hệ cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân. Do vậy, giáo dục truyền thống hiện nay là một yêu cầu khách quan đối với sự nghiệp đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước.Tiếp thu quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, trong những năm qua, các thế hệ của huyện Bảo Yên luôn ý thức rõ việc giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước. Tuy nhiên, trước những tác động từ mặt trái của cơ chế thị trường, áp lực phát triển kinh tế, thậm chí cả tác động từ tính hai mặt của truyền thống, khiến cho những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, của địa phương chưa được coi trọng đúng mức, có yếu tố bị lu mờ, xói mòn từ trong nhận thức của một số cá nhân, nhất là thanh thiếu niên hiện nay. Thực tế đó đòi hỏi trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, nhân dân trong việc giữ gìn, phát huy những giá trị truyền thống trong bối cảnh hiện đại. Là một cán bộ đang công tác trong hệ thống chính trị của huyện Bảo Yên, nhận thức rõ ý nghĩa của công tác giáo dục truyền thống đối với địa phương và trách nhiệm của bản thân, với mong muốn tìm hiểu đầy đủ hơn về nội dung trên, tôi lựa chọn chủ đề “Công tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên hiện nay” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp lớp Trung cấp lý luận chính trị hành chính A08.19. 2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu2.1. Đối tượng nghiên cứuCông tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên.2.2. Phạm vi nghiên cứu Thời gian: Từ năm 2015 đến tháng 6 năm 2020; Không gian: Huyện Bảo Yên.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu3.1. Mục đích Tìm hiểu thực trạng công tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên, từ đó đề ra giải pháp để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên thời gian tới.3.2. Nhiệm vụ Hệ thống lại một số vấn đề lý luận về giáo dục truyền thống, nhất là giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ ở nước ta hiện nay. Phân tích thực trạng hoạt động công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ trên địa bàn huyện Bảo Yên giai đoạn 2015 2020. Đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên thời gian tới.4. Phương pháp nghiên cứuKhóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu: phân tích, so sánh, tổng hợp, điều tra thực tế…5. Kết cấu của khóa luậnNgoài phần mở đầu và kết luận, nội dung khóa luận gồm 3 chương. NỘI DUNGCHƯƠNG 1MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG1.1. Khái niệm, vai trò của công tác giáo dục truyền thống1.1.1. Một số khái niệm Giáo dục“Từ điển Giáo dục học” định nghĩa giáo dục là: “Hoạt động hướng tới con người thông qua một hệ thống các biện pháp tác động nhằm truyền thụ những tri thức và kinh nghiệm, rèn luyện kĩ năng và lối sống, bồi dưỡng tư tưởng và đạo đức cần thiết cho đối tượng giúp hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất, nhân cách phù hợp với mục đích, mục tiêu chuẩn bị cho đối tượng tham gia lao động sản xuất và đời sống xã hội”. Truyền thống Đến nay có nhiều khái niệm khác nhau về “truyền thống” tùy theo góc độ tiếp cận của từng ngành khoa học. Trong đó:Tiếp cận ở phương diện giải thích từ ngữ, Từ điển Tiếng Việt lý giải: Truyền thống là “đức tính, tập quán, tư tưởng, lối sống được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác” ( ). Tiếp cận về tính chất của truyền thống, Giáo sư Trần Đình Sử lý giải: “Truyền thống là mối liên hệ của lịch sử, mà một đầu là những giá trị tư tưởng, văn hóa, được sáng tạo trong quá khứ lịch sử dân tộc và một đầu là sự thẩm định, xác lập và phát huy của người hiện đại” ( ). Giáo dục truyền thốngTừ khái niệm giáo dục và khái niệm truyền thống, có thể hiểu giáo dục truyền thống là quá trình chuyển giao và lan tỏa những giá trị văn hóa, lịch sử tốt đẹp của dân tộc tích lũy từ xưa đến nay đến các thế hệ sau, xây dựng cho họ lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm trong việc loại bỏ những thói tục lạc hậu, giữ gìn, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp.1.1.2. Vai trò của công tác giáo dục truyền thốngGiáo dục truyền thống dân tộc có ý nghĩa lớn lao trong việc xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam. Nhận biết giá trị truyền thống dân tộc là cơ sở để mỗi cá nhân phân định phải trái, tốt xấu, hình thành và phát triển nhân cách con người, góp phần xây dựng một chế độ xã hội nhân ái, tiến bộ. Thông qua hiếu biết về truyền thống văn hóa, lịch sử đặc sắc của địa phương, dân tộc để mỗi người có nhận thức đúng đắn, tự hào, tin tưởng, nhận rõ giá trị của cuộc sống hiện tại, xây dựng, bồi dưỡng lòng yêu quê hương đất nước, lòng tự hào với truyền thống cách mạng của cha ông, bồi dưỡng lý tưởng sống, xây dựng thái độ lao động mới, ý thức tự lực tự cường, có trách nhiệm với xã hội, với tương lai của dân tộc; nuôi dưỡng tư tưởng, tâm hồn con người để sống và làm việc xứng đáng với các thế hệ đi trước, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh đó, công tác giáo dục truyền thống, trong đó có giáo dục chủ nghĩa Mac Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử cách mạng vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam còn góp phần rất quan trọng trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Ðảng, bảo vệ Ðảng, Nhà nước, Nhân dân; bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa hiện nay.1.2. Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về giáo dục truyền thống Phần này chị không sửa, em xem lại đề cương, viết như đề cương chị em mình đã thống nhất và nội dung chị em đã trao đổi trên đthoai đi nhé Em viết như này chị không nhất trí đâuNghị quyết Đại hội Đaị hội XII của Đảng tiếp tục xác định nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2016 2020 là “Xây dựng nền văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa”. Đồng thời, trên cơ sở đánh giá tình hình, thực trạng thời gian qua Đảng ta đề ra các nhiệm vụ cụ thể về công tác giáo dục truyền thống: “Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu tổ quốc, yêu đồng bào; sông tốt và làm việc hiệu quả”, “...Tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, ý thức tôn trọng pháp luật, mọi người Việt Nam điều hiểu biết sâu sắc, tự hào, tôn vinh lịch sử văn hóa dân tộc...”, “Pháp huy giá trị truyền thống tốt đẹp, xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh...”, “Huy động sức mạnh của toàn xã hội nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc; khích lệ sáng tạo các giá trị văn hóa mới, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, làm giàu văn hóa dân tộc...”. Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giáo dục truyền thống Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã xác định “Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân thiện mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học. Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”...”1.3. Nội dung, hình thức công tác giáo dục truyền thống1.3.1. Nội dung công tác giáo dục truyền thốngNội dung công tác giáo dục truyền thống bao gồm 2 lĩnh vực chủ yếu, đó là giáo dục truyền thống về văn hóa dân tộc và giáo dục truyền thống cách mạng của dân tộc (tuy nhiên sự phân định mang tính tương đối nhằm cố gắng tách bạch các nội dung cụ thể, vì xét đến cùng, truyền thống lịch sử cách mạng cũng nằm trong truyền thống về văn hóa). Giáo dục truyền thống về văn hóa dân tộc tập trung vào các nội dung: Lòng yêu nước, truyền thống đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, uống nước nhớ nguồn, tôn sư trọng đạo; ý thức cộng đồng sâu sắc; đức tính cần cù, sáng tạo; truyền thống hiếu học....Ngoài ra, công tác giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc còn gắn với việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa tộc người ở mỗi địa phương, đây là nội dung quan trọng góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.Giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng của dân tộc: Lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc; truyền thống cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam gắn với tư tưởng, sự nghiệp, cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh; chủ nghĩa Mac – Lênin, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước; các nhân vật lịch sử, anh hùng dân tộc có công với đất nước…Ở địa phương, nội dung này gắn kết chặt chẽ với việc giáo dục lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương, vai trò của Đảng bộ địa phương và những người con anh dũng của địa phương.1.3.2. Hình thức công tác giáo dục truyền thốngBiên soạn tài liệu tuyên truyền; phát động học tập, sinh hoạt, tìm hiểu, sưu tầm, ghi chép các tư liệu, hiện vật lịch sử. Tổ chức các hoạt động về nguồn như viếng nghĩa trang liệt sĩ, hành quân cắm trại ở những nơi có di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, căn cứ địa cách mạng; biểu diễn văn nghệ theo chủ đề gắn với các loại hình nghệ thuật của dân tộc; mời các đồng chí lão thành cách mạng nói chuyện... Phát động các phong trào thi đua, các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, truyền thống địa phương theo chủ đề.Đối với từng phạm vi cụ thể: Giáo dục truyền thống tại gia đình: Phát huy vai trò gương mẫu của ông bà, cha mẹ; cho con cháu trải nghiệm hoặc làm những việc làm chuẩn bị cho các dịp lễ tết như: gói bánh trưng, bánh giày... Giáo dục truyền thống trong cộng đồng: Chú trọng tuyên truyền (tuyên truyền miệng, trực quan, qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua sinh hoạt văn hóa, văn nghệ) kết hợp với vai trò của người uy tín (già làng, trưởng bản) trong cộng đồng. Chú trọng nêu gương người tốt, việc tốt. Giáo dục truyền thống trong trường học: Thực hiện tốt chương trình giáo dục địa phương; phát huy hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: tổ chức và cho các em học sinh tham gia các hoạt động thực tế tại các di tích lịch sử, các đơn vị quân đội; thăm nom, chăm sóc các gia đình có công với cách mạng, Mẹ Việt Nam anh hùng; tổ chức ngày hội đọc sách; tích hợp việc giáo dục truyền thống vào các tiết học lịch sử, giáo dục công dân, các hoạt động ngoại khóa.
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Từ Đại hội XI đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam liên tục khẳng định phảixây dựng văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, làsức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vữngchắc Tổ quốc vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn
minh” Để thực hiện được mục tiêu này, một trong những biện pháp được xác định đó là phải tăng cường công tác giáo dục truyền thống cho các thế hệ cán
bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân Do vậy, giáo dục truyền thống hiện nay làmột yêu cầu khách quan đối với sự nghiệp đổi mới, xây dựng và phát triển đấtnước
Tiếp thu quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, trong những năm qua,các thế hệ của huyện Bảo Yên luôn ý thức rõ việc giữ gìn và phát huy những giátrị truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước Tuy nhiên, trước những tácđộng từ mặt trái của cơ chế thị trường, áp lực phát triển kinh tế, thậm chí cả tácđộng từ tính hai mặt của truyền thống, khiến cho những giá trị truyền thống tốtđẹp của dân tộc, của địa phương chưa được coi trọng đúng mức, có yếu tố bị lu
mờ, xói mòn từ trong nhận thức của một số cá nhân, nhất là thanh thiếu niênhiện nay Thực tế đó đòi hỏi trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, nhân dântrong việc giữ gìn, phát huy những giá trị truyền thống trong bối cảnh hiện đại
Là một cán bộ đang công tác trong hệ thống chính trị của huyện Bảo Yên,nhận thức rõ ý nghĩa của công tác giáo dục truyền thống đối với địa phương vàtrách nhiệm của bản thân, với mong muốn tìm hiểu đầy đủ hơn về nội dung trên,
tôi lựa chọn chủ đề “Công tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên hiện nay” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp lớp Trung cấp lý luận chính trị -
hành chính A08.19
2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
2.1 Đối tượng nghiên cứu
Công tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên
2.2 Phạm vi nghiên cứu
Trang 2- Thời gian: Từ năm 2015 đến tháng 6 năm 2020;
- Không gian: Huyện Bảo Yên
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích
Tìm hiểu thực trạng công tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyệnBảo Yên, từ đó đề ra giải pháp để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác giáo dụctruyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên thời gian tới
3.2 Nhiệm vụ
- Hệ thống lại một số vấn đề lý luận về giáo dục truyền thống, nhất là giáodục truyền thống cho thế hệ trẻ ở nước ta hiện nay
- Phân tích thực trạng hoạt động công tác giáo dục truyền thống cho thế
hệ trẻ trên địa bàn huyện Bảo Yên giai đoạn 2015 - 2020
- Đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáodục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên thời gian tới
4 Phương pháp nghiên cứu
Khóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu: phân tích, sosánh, tổng hợp, điều tra thực tế…
5 Kết cấu của khóa luận
Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung khóa luận gồm 3 chương
Trang 3NỘI DUNG CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 1.1 Khái niệm, vai trò của công tác giáo dục truyền thống
1.1.1 Một số khái niệm
* Giáo dục
“Từ điển Giáo dục học” định nghĩa giáo dục là: “Hoạt động hướng tới conngười thông qua một hệ thống các biện pháp tác động nhằm truyền thụ những trithức và kinh nghiệm, rèn luyện kĩ năng và lối sống, bồi dưỡng tư tưởng và đạođức cần thiết cho đối tượng giúp hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất,nhân cách phù hợp với mục đích, mục tiêu chuẩn bị cho đối tượng tham gia lao
động sản xuất và đời sống xã hội”.1
Tiếp cận về tính chất của truyền thống, Giáo sư Trần Đình Sử lý giải:
“Truyền thống là mối liên hệ của lịch sử, mà một đầu là những giá trị tư tưởng, vănhóa, được sáng tạo trong quá khứ lịch sử dân tộc và một đầu là sự thẩm định, xáclập và phát huy của người hiện đại” (3)
* Giáo dục truyền thống
Từ khái niệm giáo dục và khái niệm truyền thống, có thể hiểu giáo dụctruyền thống là quá trình chuyển giao và lan tỏa những giá trị văn hóa, lịch sửtốt đẹp của dân tộc tích lũy từ xưa đến nay đến các thế hệ sau, xây dựng cho họ
1 Em trích dẫn đầy đủ: Tên tác giả, năm xuất bản, tên sách, nhà xuất bản, địa điểm, trang bao nhiêu
2 Từ điển Tiếng Việt (1997) Nxb KHXHHN, tr.812.
3
GS Trần Đình Sử, Truyền thống dân tộc và tính hiện đại của truyền thống, Tạp chí Cộng sản số 15/1996, tr.45.
Trang 4lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm trong việc loại bỏ những thói tục lạchậu, giữ gìn, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp.
1.1.2 Vai trò của công tác giáo dục truyền thống
Giáo dục truyền thống dân tộc có ý nghĩa lớn lao trong việc xây dựng nềnvăn hóa và con người Việt Nam Nhận biết giá trị truyền thống dân tộc là cơ sở
để mỗi cá nhân phân định phải trái, tốt xấu, hình thành và phát triển nhân cáchcon người, góp phần xây dựng một chế độ xã hội nhân ái, tiến bộ
Thông qua hiếu biết về truyền thống văn hóa, lịch sử đặc sắc của địaphương, dân tộc để mỗi người có nhận thức đúng đắn, tự hào, tin tưởng, nhận rõgiá trị của cuộc sống hiện tại, xây dựng, bồi dưỡng lòng yêu quê hương đấtnước, lòng tự hào với truyền thống cách mạng của cha ông, bồi dưỡng lý tưởngsống, xây dựng thái độ lao động mới, ý thức tự lực tự cường, có trách nhiệm với
xã hội, với tương lai của dân tộc; nuôi dưỡng tư tưởng, tâm hồn con người đểsống và làm việc xứng đáng với các thế hệ đi trước, xây dựng thành công chủnghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Bên cạnh đó, công tác giáo dục truyền thống, trong đó có giáo dục chủnghĩa Mac- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử cách mạng vẻ vang của ĐảngCộng sản Việt Nam còn góp phần rất quan trọng trong cuộc đấu tranh bảo vệnền tảng tư tưởng của Ðảng, bảo vệ Ðảng, Nhà nước, Nhân dân; bảo vệ chế độ
xã hội chủ nghĩa hiện nay
1.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về giáo dục truyền thống
Phần này chị không sửa, em xem lại đề cương, viết như đề cương chị emmình đã thống nhất và nội dung chị em đã trao đổi trên đthoai đi nhé! Em viếtnhư này chị không nhất trí đâu!
Nghị quyết Đại hội Đaị hội XII của Đảng tiếp tục xác định nhiệm vụ trọng
tâm giai đoạn 2016 - 2020 là “Xây dựng nền văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa” Đồng thời, trên cơ sở đánh giá tình hình, thực trạng thời gian qua Đảng ta đề ra các nhiệm vụ cụ thể về công tác giáo dục truyền thống: “Giáo dục
Trang 5con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu tổ quốc, yêu đồng bào; sông tốt và làm việc hiệu quả”, “ Tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, ý thức tôn trọng pháp luật, mọi người Việt Nam điều hiểu biết sâu sắc, tự hào, tôn vinh lịch sử văn hóa dân tộc ”, “Pháp huy giá trị truyền thống tốt đẹp, xây dựng gia đình
ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh ”, “Huy động sức mạnh của toàn xã hội nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc; khích lệ sáng tạo các giá trị văn hóa mới, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, làm giàu văn hóa dân tộc ” Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giáo dục truyền thống Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã xác định “Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” ”
1.3 Nội dung, hình thức công tác giáo dục truyền thống
1.3.1 Nội dung công tác giáo dục truyền thống
Nội dung công tác giáo dục truyền thống bao gồm 2 lĩnh vực chủ yếu, đó
là giáo dục truyền thống về văn hóa dân tộc và giáo dục truyền thống cách mạngcủa dân tộc (tuy nhiên sự phân định mang tính tương đối nhằm cố gắng táchbạch các nội dung cụ thể, vì xét đến cùng, truyền thống lịch sử cách mạng cũngnằm trong truyền thống về văn hóa)
Giáo dục truyền thống về văn hóa dân tộc tập trung vào các nội dung:Lòng yêu nước, truyền thống đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, uống nước nhớnguồn, tôn sư trọng đạo; ý thức cộng đồng sâu sắc; đức tính cần cù, sáng tạo;truyền thống hiếu học Ngoài ra, công tác giáo dục truyền thống văn hóa dântộc còn gắn với việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa tộc người ở mỗi địaphương, đây là nội dung quan trọng góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
Trang 6Giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng của dân tộc: Lịch sử đấu tranhdựng nước và giữ nước của dân tộc; truyền thống cách mạng của Đảng Cộng sảnViệt Nam gắn với tư tưởng, sự nghiệp, cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh; chủnghĩa Mac – Lênin, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước; các nhân vật lịch
sử, anh hùng dân tộc có công với đất nước…Ở địa phương, nội dung này gắn kếtchặt chẽ với việc giáo dục lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương, vai tròcủa Đảng bộ địa phương và những người con anh dũng của địa phương
1.3.2 Hình thức công tác giáo dục truyền thống
Biên soạn tài liệu tuyên truyền; phát động học tập, sinh hoạt, tìm hiểu, sưutầm, ghi chép các tư liệu, hiện vật lịch sử Tổ chức các hoạt động về nguồn nhưviếng nghĩa trang liệt sĩ, hành quân cắm trại ở những nơi có di tích lịch sử, danhlam thắng cảnh, căn cứ địa cách mạng; biểu diễn văn nghệ theo chủ đề gắn vớicác loại hình nghệ thuật của dân tộc; mời các đồng chí lão thành cách mạng nóichuyện Phát động các phong trào thi đua, các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, truyềnthống địa phương theo chủ đề
Đối với từng phạm vi cụ thể:
- Giáo dục truyền thống tại gia đình: Phát huy vai trò gương mẫu của ông
bà, cha mẹ; cho con cháu trải nghiệm hoặc làm những việc làm chuẩn bị cho cácdịp lễ tết như: gói bánh trưng, bánh giày
- Giáo dục truyền thống trong cộng đồng: Chú trọng tuyên truyền (tuyêntruyền miệng, trực quan, qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua sinh hoạt
văn hóa, văn nghệ) kết hợp với vai trò của người uy tín (già làng, trưởng bản)
trong cộng đồng Chú trọng nêu gương người tốt, việc tốt
- Giáo dục truyền thống trong trường học: Thực hiện tốt chương trình giáodục địa phương; phát huy hiệu quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: tổ chức
và cho các em học sinh tham gia các hoạt động thực tế tại các di tích lịch sử, cácđơn vị quân đội; thăm nom, chăm sóc các gia đình có công với cách mạng, MẹViệt Nam anh hùng; tổ chức ngày hội đọc sách; tích hợp việc giáo dục truyềnthống vào các tiết học lịch sử, giáo dục công dân, các hoạt động ngoại khóa
Trang 7CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG
TẠI HUYỆN BẢO YÊN GIAI ĐOẠN 2015 - 2020
2.1 Những yếu tố tác động đến công tác giáo dục truyền thống tại huyện Bảo Yên
2.1.1 Đặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội huyện Bảo Yên
Huyện Bảo Yên là cửa ngõ phía Đông Nam của tỉnh Lào Cai, cách thànhphố Lào Cai 75 km, cách Hà Nội 260 km Có diện tích tự nhiên 820,9 km2, kéodài từ 22°5’ đến 22°30' vĩ độ bắc, từ 104° 15' đến 104°37' độ kinh đông Toànhuyện có 20.691 hộ, với 13 dân tộc anh em cùng sinh sống tại 16 xã, 01 thị trấn(trong đó 11/16 xã đặc biệt khó khăn) Có 213 thôn, bản, tổ dân phố, dân tộcthiểu số chiếm 74% (Dân tộc Tày 33%, dân tộc Dao 24,2%, dân tộc Mông11,6%, dân tộc Nùng 2,2%, còn lại là các dân tộc khác) Đồng bào các dân tộc
cư trú trong huyện chủ yếu là sống bằng nghề nông nghiệp Các dân tộc sốngtrên địa bàn đều có đặc trưng văn hóa riêng, trong quá trình lao động, sản xuất
và chống giặc ngoại xâm, các dân tộc đã gắn bó, đoàn kết với nhau tạo ra sựthống nhất trong đặc trưng văn hóa cộng đồng các dân tộc huyện Bảo Yên
Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại địa phương đã dần thay đổi diệnmạo của huyện, bên canh nông nghiệp còn phát triển một số ngành công nghiệp,dịch vụ, đời sống của nhân dân nâng lên Tuy nhiên, tác động của cơ chế thịtrường, sự mở rộng của không gian mạng cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến vănhóa, con người Một bộ phận người dân không còn coi trọng những giá trị truyềnthống văn hóa, lịch sử của dân tộc Các giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ
bị mai một, xói mòn, hoặc bị xâm thực bởi những yếu tố bên ngoài
Các dân tộc sống trên địa bàn huyện, mỗi dân tộc đều có nền văn hóa,phong tục tập quán riêng với nhiều loại hình khác nhau Quá trình phát triển củađịa phương cũng gây tác động đến văn hóa tộc người, những giá trị văn hóa tộcngười ít được quan tâm giữ gìn, từ văn hóa vật chất đến tinh thần, một số đặctrưng tộc người có nguy cơ bị lu mờ
Trang 82.1.2 Yêu cầu xây dựng văn hóa và con người Việt Nam hiện nay
Nghị quyết 33-NQ/TW, ngày 9/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ươngkhóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêucầu phát triển bền vững đất nước xác định vai trò đặc biệt quan trọng của việcxây dựng văn hóa và con người Việt Nam hiện nay, trong đó văn hóa là mộttrong 4 trụ cột phát triển bền vững; xây dựng con người Việt Nam phát triểntoàn diện phải trở thành trung tâm của chiến lược phát triển bền vững Conngười Việt Nam mới không chỉ có trí tuệ, sức khỏe, mà còn phải có lý tưởng,tâm hồn trong sáng, phẩm chất tốt đẹp thấm nhuần tinh thần dân tộc sâu sắc.Những yếu tố đó muốn có được, cần phải xây dựng trên nền tảng thẩm thấunhững giá trị truyền thống tốt đẹp tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của dântộc, lý tưởng, tâm hồn và cốt cách dân tộc
Vì thế, giáo dục truyền thống dân tộc cho các thế hệ con người Việt Nam
là yêu cầu khách quan nhằm thực hiện thành công nhiệm vụ xây dựng nền vănhóa và con người đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước trong nhữngnăm tiếp theo
2.1.3 Chủ trương của Đảng bộ huyện Bảo Yên về công tác giáo dục truyền thống
Nhận thức rõ các vấn đề trên, thực hiện chủ trương của Trung ương vàĐảng bộ tỉnh Lào Cai, Huyện ủy Bảo Yên luôn chú trọng công tác giáo dụctruyền thống trên địa bàn huyện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Bảo Yênkhóa XXI, nhiệm kỳ 2015 - 2020 xác định “Coi trọng công tác giáo dục truyềnthống gắn kết với giáo dục chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Hiếnpháp, Cương lĩnh chính trị, đường lối đổi mới của Đảng; nâng cao chất lượngđội ngũ báo cáo viên các cấp, đổi mới công tác quán triệt, học tập và thực hiệnnghị quyết của Đảng”
Cụ thể hóa Nghị quyết, Ban Chấp hành Đảng bộ huyện đã xây dựng Đề án
số 14-ĐA/HU về “Nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng chính trị, đổi mớiphương pháp tuyên truyền vận động; tiếp tục học tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 – 2020” trong đó đặc biệt nhấn mạnh về các
Trang 9giải pháp thực hiện công tác giáo dục truyền thống tại địa phương : "Tiếp tụcnâng cao chất lượng việc học tập, quán triệt chỉ thị, nghị quyết của Đảng Thựchiện tốt việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, khắc phục sựsuy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tư tưởng thờ ơ, trông chờ ỷ lạitrong một bộ phận cán bộ, nhân dân Đầu tư xây dựng các đội văn nghệ truyềnthống tiêu biểu của các dân tộc của huyện, thành lập Câu lạc bộ hát Then - đànTính xã Vĩnh Yên… Sưu tầm biên soạn, tái bản bổ sung lịch sử Đảng bộ huyệnBảo Yên giai đoạn 1930 - 2015 và chỉ đạo sưu tầm viết lịch sử Đảng bộ các xã
có điều kiện Chỉnh lý, bổ sung tài liệu lịch sử, truyền thống địa phương tiếp tụcđưa vào giảng dạy trong hệ thống giáo dục phổ thông và Trung tâm Bồi dưỡngchính trị huyện”
Đề án số 07 của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện khóa XXI, nhiệm kỳ 2015– 2020 về phát triển văn hóa, du lịch huyện Bảo Yên giai đoạn 2015 - 2020 cũngxác định:“Xây dựng, phát triển văn hóa và con người Bảo Yên theo hướng toàndiện, vừa mang đặc trưng văn hóa Việt Nam, vừa đậm nét bản sắc riêng củađồng bào các dân tộc địa phương”
2.2 Thực trạng công tác giáo dục truyền thống trên địa bàn huyện Bảo Yên hiện nay
2.3.1 Kết quả
2.3.1.1 Công tác giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc
Để thực hiện tốt công tác giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc huyện đãchỉ đạo các cấp, các ngành tiếp tục tổ chức thực hiện nghiêm túc các nội dungNghị quyết 33-NQ/TW, ngày 9/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI
về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu pháttriển bền vững của đất nước” Định kỳ hằng tháng, Ban Tuyên giáo Huyện ủyban hành hướng dẫn, định hướng các chi, đảng bộ trực thuộc về công tác tuyêntruyền giáo dục văn hóa dân tộc gắn với tuyên truyền kỷ niệm các ngày lễ lớncủa đất nước, địa phương và tuyên truyền kỷ niệm ngày sinh của các anh hùngdân tộc
Trang 10Chú trọng xây dựng quy tắc ứng xử trong cộng đồng, xây dựng các chuẩnmực giá trị văn hóa và con người, tạo môi trường và điều kiện để phát triển nhâncách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội,nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật Qua đó, góp phần nâng cao nhậnthức của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân trong việc xây dựng và pháttriển văn hóa, phát huy những giá trị truyền thống trên địa bàn huyện
Phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa trọng tâm đi vào
xây dựng Gia đình văn hóa, thôn, bản, tổ dân phố văn hóa, cơ quan đơn vị doanh nghiệp văn hóa đã thực sự đi vào cuộc sống, đem lại hiệu quả thiết thựctrong mọi lĩnh vực từ phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, đảm bảo quốcphòng, an ninh chính trị, trật tự xã hội đến bảo tồn, phát huy bản sắc truyềnthống dân tộc, cải tạo tập tục lạc hậu Đến nay, hầu hết các tập tục lạc hậu củađồng bào các dân tộc thiểu số trong huyện liên quan đến cưới xin, ma chay, bắt
-vợ cơ bản đã được xóa bỏ; các bản sắc, truyền thống của dân tộc được phục hồiphát huy vai trò quan trọng trong công tác giáo dục truyền thống tại địa phương
Điểm nhấn trong công tác giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc của
huyện thời gian qua là đặc biệt quan tâm đến việc giữ gìn, phục hồi và phát huybản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Là địa bàn có tỷ lệ dântộc chiếm trên 70% tổng dân số, huyện Bảo Yên đã có nhiều chủ trương để giữgìn, phục dựng, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trong huyện; đầu tư xâydựng các thiết chế văn hóa, có chính sách đãi ngộ đối với nghệ nhân, tài năngtrẻ, tập trung khôi phục những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dântộc; xây dựng các đội văn nghệ, phục dựng các lễ hội truyền thống dân tộc Tày,Dao, Mông Đặc biệt, trước nguy cơ làn điệu Then của đồng bào người Tày cónguy cơ bị mai một, huyện đã chỉ đạo ngành văn hóa rà soát, xây dựng câu lạc
bộ hát Then - Đàn tính để truyền dạy cho các thế hệ về văn hóa người Tày Đếnnay, đã thành lập lạc bộ hát Then - Đàn tính tại xã Vĩnh Yên với 30 thành viên
do nghệ nhân dân gian Hoàng Văn Thụy làm chủ tịch câu lạc bộ, hằng năm đãtruyền dạy cho trên 100 lượt học viên là con em người Tày tại các xã Vĩnh Yên,Xuân Hòa, Nghĩa Đô, Tân Tiến theo học
Trang 11Câu lạc bộ hát Then - Đàn tính tại xã Vĩnh Yên là một trong những câu lạc
bộ tiêu biểu trong việc truyền dạy và giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc Tày ởhuyện Bảo Yên Mặc dù mới được thành lập nhưng đã thu hút đông đảo hội viêntham gia Hội viên tham gia Câu lạc bộ là những nghệ nhân, người già, người uytín trong cộng đồng, những người đam mê với văn hóa dân tộc Tày và các cháuthanh thiếu niên đang theo học tại các trường ở địa bàn xã và lân cận Câu lạc bộ
đã ban hành quy chế hoạt động và định kỳ tổ chức sinh hoạt vào ngày thứ 7 cuốihằng tháng Kinh phí hoạt động của Câu lạc bộ chủ yếu từ đóng góp của các hộiviên và xã hội hóa trong Nhân dân Ngoài việc truyền dạy cho bà con Nhân dântrong thôn bản Câu lạc bộ thường xuyên phối hợp với các trường học trên địabàn để truyền dạy cho các cháu học sinh về văn hóa dân tộc Tày, các làn điệuhát Then của người Tày; tổ chức các cháu học sinh thăm quan, trải nghiệm thực
tế qua buổi sinh hoạt, giao lưu hằng tháng của Câu lạc bộ; phục dựng, sáng tác
và biểu diễn các làn điệu hát Then tại các ngày kỷ niệm, các buổi sơ kết tại nhàtrường Đồng thời, Câu lạc bộ thường xuyên tham gia các hội thi do Trungương, tỉnh tổ chức; giao lưu với các câu lạc bộ của các huyện và địa phương lâncận qua đó đã từng bước tuyên truyền, quảng bá văn hóa dân tộc Tày nói riêng
và văn hóa của huyện Bảo Yên nói chung tới các địa phương và Nhân dân Đặcbiệt năm 2018, nghệ nhân Hoàng Văn Thụy - Chủ tịch câu lạc bộ đã sáng tác bàihát ca ngợi về Đảng, Bác Hồ bằng làn điệu Then, đạt giải nhất phần thi quảng bá
tác phẩm với chủ đề học tập và làm theo Bác tại Hội thi “Tìm hiểu Di chúc của
Chủ tịch Hồ Chí Minh” do Tỉnh ủy Lào Cai tổ chức
Ngoài ra, huyện đã có cơ chế hỗ trợ kinh phí, hỗ trợ sưu tầm tài liệu để
nghệ nhân dân gian Ma Thanh Sợi (trú tại xã Nghĩa Đô huyện Bảo Yên) biên
soạn cuốn sách “Nghi lễ dân gian truyền thống của người Tày” để lưu giữ,
truyền đạt văn hóa người Tày tại xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên Đây là cuốnsách hệ thống lại toàn bộ văn hóa dân tộc Tày; nguồn gốc, cách thức chuẩn bị,thủ tục và các món ăn đặc trưng các dịp lễ tết cổ truyền; nguồn gốc, nghi thứcthực hành các lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc Tày Có thể nói cuốnsách này mang ý nghĩa tinh thần to lớn để lưu truyền, quảng bá văn hóa đồng
Trang 12bào dân tộc Tày ở Bảo Yên nói riêng và quảng bá con người, văn hóa huyện BảoYên nói chung.
Huyện đã phối hợp với Đài truyền hình Việt Nam ghi hình và giới thiệutrên sóng truyền hình chương trình giới thiệu về nét văn hóa tại một số xã trênđịa bàn huyện; phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình Lào Cai sản xuất vàphát sóng trên truyền hình Trung ương và địa phương 10 tập phim tài liệuTruyền hình “Hai dòng sông văn hóa” nhằm giới thiệu, quảng bá tua tuyến vàcác điểm du lịch chính của địa phương, khắc họa được vẻ đẹp tự nhiên và vănhóa tộc người để thu hút du khách đến với địa phương Hàng năm, đăng tin bàitrên website, Cổng Thông tin điện tử của tỉnh, huyện và cộng tác tin bài với cácBáo, Đài của Trung ương, tỉnh quảng bá về huyện
Song song với công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống văn hóa cácdân tộc tại cộng đồng, công tác giáo dục truyền thống các dân tộc trên địa bànhuyện tại các trường học cũng được quan tâm thực hiện với nhiều hình thứcphong phú: Giới thiệu về các di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh vàcác phong tục tập quán, lễ hội, trò chơi dân gian ở địa phương Các trường họcđặc biệt là khối các trường THPT, THCS trường phổ thông dân tộc nội trú, bántrú đã nghiên cứu, phục dựng lại các truyền thống của các dân tộc: Lễ cấp sắccủa đồng bào Dao, lễ hội Lồng Tồng của đồng bào Tày, múa khèn của đồng bàoMông và tổ chức cho học sinh tập luyện, biểu diễn tại các giờ chào cở sinh hoạtđầu tuần, các buổi liên hoan văn nghệ, sơ tổng kết năm học; tổ chức cho họcsinh tìm hiểu các hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian tại địa phương như lễhội Lồng tồng, lễ hội nhảy lửa, lễ hội mừng lúa mới; tổ chức các trò chơi dângian và các cuộc thi hát, múa các làn điệu dân ca truyền thống… Thông qua cáchoạt động giới thiệu, truyền dạy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số trongnhà trường, đã giúp cho các em học sinh hiểu biết, gìn giữ được bản sắc vănhóa của dân tộc mình, đồng thời hiểu biết và tôn trọng bản sắc văn hóa của cácdân tộc anh em, từ đó có thái độ đúng đắn, đoàn kết dân tộc, xây dựng bức tranhvăn hóa dân tộc huyện Bảo Yên độc đáo, đa mầu sắc