A. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU.1. Mục đích:+ Giúp học viên nắm được những quan điểm cơ bản của Đảng ta về: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là con đường duy nhất đúng mà Đảng ta và dân tộc Việt Nam đã lựa chọn, là bài học lớn xuyên suốt quá trình cách mạng Việt Nam. + Giúp học viên nắm vững đặc trưng cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta được nêu trong Cương lĩnh xây dựng đất nước (Cương lĩnh năm 1991) đã được Đại hội XI, XII của Đảng bổ sung và phát triển.2. Yêu cầu:+ Đối với giảng viên: + Đối với học viên: Tích cực, chủ động học tập nghiên cứu, nắm chắc những nội dung cơ bản của bài, củng cố niềm tin, phấn đấu cho mục tiêu lý tưởng của Đảng.B. KẾT CẤU NỘI DUNG, PHÂN CHIA THỜI GIAN, TRỌNG TÂM CỦA BÀI. Kết cấu nội dung, phân chia thời gian.I. Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội – một lựa chọn hợp quy luật, hợp lòng dân (giảng 45 phút)1. Sự lựa chọn khách quan của lịch sử (giảng 20 phút)2. Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn của cách mạng Việt Nam (giảng 25 phút)II. Sự phát triển nhận thức về đặc điểm, đặc trưng cơ bản của xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng (giảng 70 phút)1. Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta (giảng 20 phút)2. Những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (giảng 50 phút) III. Sự phát triển nhận thức về phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta (giảng 90 phút)1. Phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội trong Cương lĩnh năm 1991 của Đảng (giảng 10 phút)2. Sự bổ sung, phát triển về phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta của Đại hội X (giảng 15 phút)3. Sự bổ sung, phát triển về phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội trong Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) (giảng 50 phút) Trọng tâm của bài:I. Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội – một lựa chọn hợp quy luật, hợp lòng dânII. 2. Những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộiIII. 3. Sự bổ sung, phát triển về phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội trong Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011)C. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ ĐỒ DÙNG GIẢNG DẠY. Phương pháp thuyết trình, diễn dịch, quy nạp và phát vấn. Sử dụng laptop và máy chiếu. D. TÀI LIỆU PHỤC VỤ SOẠN GIẢNG. Tài liệu học tập chính trị dành cho Đảng viên mới do Ban Tuyên giáo Trung ương biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2017. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Một số chuyên đề Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, tập I, II, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Những vấn đề cơ bản về Đảng Cộng sản và lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Chỉnh lý, cập nhật năm 2016), Nhà xuất bản Lý luận chính trị, Hà Nội, 2016. Đinh Thế Huynh (Chủ biên), 30 năm đổi mới và phát triển ở Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2015. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI, XII.Đ. NỘI DUNG LÊN LỚP VÀ PHÂN CHIA THỜI GIAN.Bước 1: Ổn định lớpBước 2: Kiểm tra bài cũBước 3: Giảng bài mới Trong thời đại ngày nay, mỗi quốc gia dân tộc đều có quyền lựa chọn con đường, sự phát triển cho chính mình sao cho phù hợp với xu thế chung của thời đại, với quy luật khách quan của lịch sử và nhu cầu, khát vọng của dân tộc. Do vậy, Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan hoàn toàn phù hợp với xu thế chung đó.Trước thời cơ và vận hội, nguy cơ thách thức đan xen nhau thì việc tìm hiểu nhằm nâng cao nhận thức về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là việc làm mang tính cấp thiết, có tầm quan trọng đặc biệt đối với nhận thức và hành động của mỗi chúng ta trong giai đoạn hiện nay.
Trang 1Bài 2 ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
A MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU.
1 Mục đích:
+ Giúp học viên nắm được những quan điểm cơ bản của Đảng ta về: Độc lập dântộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là con đường duy nhất đúng mà Đảng ta và dân tộcViệt Nam đã lựa chọn, là bài học lớn xuyên suốt quá trình cách mạng Việt Nam
+ Giúp học viên nắm vững đặc trưng cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNXH ởnước ta được nêu trong Cương lĩnh xây dựng đất nước (Cương lĩnh năm 1991) đã đượcĐại hội XI, XII của Đảng bổ sung và phát triển
2 Yêu cầu:
+ Đối với giảng viên:
+ Đối với học viên: Tích cực, chủ động học tập nghiên cứu, nắm chắc những nội
dung cơ bản của bài, củng cố niềm tin, phấn đấu cho mục tiêu lý tưởng của Đảng
B KẾT CẤU NỘI DUNG, PHÂN CHIA THỜI GIAN, TRỌNG TÂM CỦA BÀI.
* Kết cấu nội dung, phân chia thời gian.
I Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội – một lựa chọn hợp quy luật, hợp lòng dân (giảng 45 phút)
1 Sự lựa chọn khách quan của lịch sử (giảng 20 phút)
2 Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sự lựa chọn duy nhất đúng đắncủa cách mạng Việt Nam (giảng 25 phút)
II Sự phát triển nhận thức về đặc điểm, đặc trưng cơ bản của xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng (giảng 70 phút)
1 Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta (giảng 20 phút)
2 Những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựngtrong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (giảng 50phút)
III Sự phát triển nhận thức về phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta
Trang 2I Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội – một lựa chọn hợp quy luật, hợplòng dân
II 2 Những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựngtrong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
III 3 Sự bổ sung, phát triển về phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội trong Cươnglĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011)
C PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ ĐỒ DÙNG GIẢNG DẠY.
- Phương pháp thuyết trình, diễn dịch, quy nạp và phát vấn
- Sử dụng laptop và máy chiếu
D TÀI LIỆU PHỤC VỤ SOẠN GIẢNG.
- Tài liệu học tập chính trị dành cho Đảng viên mới do Ban Tuyên giáo Trung ương
biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2017
- Bộ Giáo dục và Đào tạo, Một số chuyên đề Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, tập
I, II, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007
- Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Những vấn đề cơ bản về Đảng Cộng sản và lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Chỉnh lý, cập nhật năm 2016), Nhà xuất bản
Lý luận chính trị, Hà Nội, 2016
- Đinh Thế Huynh (Chủ biên), 30 năm đổi mới và phát triển ở Việt Nam, Nhà xuất
bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2015
- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, XI, XII
Đ NỘI DUNG LÊN LỚP VÀ PHÂN CHIA THỜI GIAN.
Bước 1: Ổn định lớp
Bước 2: Kiểm tra bài cũ
Bước 3: Giảng bài mới
Trong thời đại ngày nay, mỗi quốc gia dân tộc đều có quyền lựa chọn con đường,
sự phát triển cho chính mình sao cho phù hợp với xu thế chung của thời đại, với quyluật khách quan của lịch sử và nhu cầu, khát vọng của dân tộc Do vậy, Việt Nam đi lênchủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan hoàn toàn phù hợp với xu thế chung đó.Trước thời cơ và vận hội, nguy cơ thách thức đan xen nhau thì việc tìm hiểu nhằmnâng cao nhận thức về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là việc làm mangtính cấp thiết, có tầm quan trọng đặc biệt đối với nhận thức và hành động của mỗi chúng
ta trong giai đoạn hiện nay
Trang 3NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG CỦA GIẢNG VIÊN, HỌC VIÊN
- Ngay từ khi thực dân Pháp
xâm lược Việt Nam, nhân dân ta
đã liên tiếp đứng lên đấu tranh
chống lại kẻ xâm lược
- Từ 1858 đến năm 1930, đã
có hàng trăm cuộc khởi nghĩa,
phong trào yêu nước diễn ra
dưới sự lãnh đạo của các sĩ phu,
các nhân sỹ, trí thức, nông dân,
binh lính yêu nước diễn ra theo
nhiều khuynh hướng chính trị
khác nhau
- Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội làcon đường duy nhất đúng mà Đảng ta và dân tộc ViệtNam đã lựa chọn, là bài học lớn xuyên suốt quá trìnhcách mạng Việt Nam
- Thực tiễn cách mạng Việt Nam hơn 90 năm quacho chúng ta nhận thức sâu sắc hơn bài học độc lậpdân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Sự gắn kếtgiữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội cũng chính
là con đường tất yếu khách quan, hợp với quy luậtphát triển của đất nước, hợp lòng người
=> Đó là sự lựa chọn của lịch sử, của nhân dân ta
đi theo Đảng, Bác Hồ, làm nên những thắng lợi vĩđại, đưa dân tộc lên tầm cao mới của thời đại
- Ngày 1/9/1858, Thực dân Pháp nổ sung bắt đầucuộc xâm lược nước ta
- Sau 26 năm chống cự yếu ớt, ngày 6/6/1884,triều đình Nguyễn ký với Pháp hiệp ước Patenôtre
(Pa-tơ-nốt) biến nước ta từ một nước phong kiến độc
lập trở thành một nước nửa thuộc địa nửa phongkiến
* Con đường giải phóng dân tộc theo hệ tư tưởng phong kiến
Các phong trào tiêu biểu
- Phong trào Cần vương (1885 – 1896)
- Khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1884 – 1913)Lãnh đạo của các phong trào là các văn thân, sĩphu yêu nước
Các phong trào được đông đảo quần chúng nhândân ủng hộ và tham gia
Trang 4b) Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc
tìm đường cứu nước và sự ra
đời của Đảng Cộng sản Việt
Nam
Kết quả: Thất bại
Sự thất bại của các phong trào đấu tranh theo hệ tưtưởng phong kiến đã chứng tỏ sự bất lực của hệ tưtưởng này trước những nhiệm vụ cách mạng do thựctiễn lịch sử Việt Nam đặt ra
* Con đường giải phóng dân tộc theo ý thức hệ
tư sản như:
Các phong trào tiêu biểu
- Phong trào Đông Du của Phan Bội Châu
Tác giả Trần Dân Tiên nhận định: Con đường củaPhan Bội Châu chẳng khác gì đuổi hổ cửa trước, rướcbeo cửa sau
- Phong trào Duy Tân của Phan Chu TrinhTác giả Trần Dân Tiên nhận định: Con đường của
Phan Chu Trinh chẳng khác gì xin giặc rủ lòng
thương
Cùng nhiều phong trào đấu tranh khác ĐôngKinh nghĩa thục năm 1907, phong trào đấu tranhchống độc quyền xuất khẩu ở SG năm 1923, phongtrào đấu tranh đòi trả quyền tự do cho PBC năm 1925,các cuộc truy điệu, để tang PCH năm 1926, Việt NamQuốc dân đảng và khởi nghĩa Yên Bái 1930
Kết quả: Các cuộc khởi nghĩa, phong trào đấutranh đó vô cùng anh dũng, nhưng bị thực dân Phápđàn áp tàn bạo và cuối cùng đều thất bại
Nguyên nhân thất bại: do những người đứng
đầu các cuộc khởi nghĩa, các phong trào chưa tìmđược con đường cứu nước phản ánh đúng nhu cầuphát triển của thời đại và xã hội Việt Nam
Cách mạng Việt Nam đứng trước sự khủng hoảng,
bế tắc về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạocách mạng Có thể nói: Cách mạng Việt Nam lâmvào khủng hoảng “dường như trong đêm tối không
có đường ra” Vì vậy, việc tìm một con đường cứunước đúng đắn, phù hợp với thực tiễn đấu tranh giảiphóng dân tộc và thời đại là nhu cầu bức thiết nhấtcủa dân tộc ta lúc bấy giờ
Giữa lúc dân tộc ta đứng trước cuộc khủng hoảng
về đường lối cứu nước, nhiều nhà yêu nước đươngthời tiếp tục con đường cứu nước theo lối cũ thì xuất
Trang 5- Ngày 05/6/1911, Nguyễn Tất
Thành (Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí
Minh) ra nước ngoài, bắt đầu đi
tìm đường cứu nước
Ái Quốc tham dự Đại hội lần thứ
XVIII của Đảng Xã hội Pháp, bỏ
phiếu tán thành gia nhập Quốc tế
- Người đã qua nhiều nơi trên thế giới, vừa laođộng kiếm sống, vừa học tập, nghiên cứu lý luận vàkinh nghiệm các cuộc cách mạng tư sản điển hình
- Năm 1917, cách mạng tháng Mười Nga nổ ra vàgiành được thắng lợi đã có nhiều ảnh hưởng đến tư
tưởng của Nguyễn Ái Quốc Người cho rằng: “Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mạng Nga là đã thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc, tự do, bình đẳng thật”.
=> Đây chính là bước ngoặt lớn nhất trong tưtưởng của Nguyễn Ái Quốc trên hành trình đi tìmđường cứu nước Bản luận cương đã giải đáp trúngnhững vấn đề mà Nguyễn Ái Quốc đang tìm kiếm,Người đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn đểcứu nước, cứu dân và giải phóng dân tộc thoát khỏiách thống trị của thực dân Pháp
Sự kiện đó cũng đánh dấu bước ngoặt trong cuộcđời hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc: Từchủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa cộng sản; từchiến sĩ giải phóng dân tộc trở thành chiến sĩ cộngsản quốc tế
Trở thành chiến sĩ cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đãtích cực tham gia hoạt động trong phong trào cộngsản và công nhân quốc tế, phong trào cách mạngthuộc địa Người đã tích cực chuẩn bị các điều kiện
về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho việc thành lậpĐảng Cộng sản
Vì vậy: Con đường cách mạng vô sản, giải phóng
dân tộc gắn với giải phóng giai cấp, độc lập dân tộcgắn liền với chủ nghĩa xã hội là sự lựa chọn của lịch
sử Việt Nam
- Tính chất của thời đại mới đã tạo ra khả năng
Trang 6nghĩa Tháng Mười Nga năm
1917 thành công đã mở ra thời
đại mới - thời đại quá độ từ chủ
nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã
hội trên phạm vi toàn thế giới
Hai là, chỉ có chủ nghĩa xã
hội mới giải phóng triệt để giai
cấp vô sản và nhân dân lao động
khỏi bóc lột, ách áp bức, bất
công, mới đem lại cuộc sống ấm
no, tự do, hạnh phúc cho nhân
dân và đưa nhân dân lao động
hiện thực cho những dân tộc lạc hậu tiến lên chủnghĩa xã hội Những khả năng hiện thực này giúpgiải quyết vấn đề giải phóng dân tộc ở các nướcthuộc địa đang bế tắc về hướng đi
* Phân tích:
Cách mạng Tháng Mười Nga nổ ra và giành thắnglợi đã lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, giai cấp côngnhân, nhân dân lao động và các dân tộc được giảiphóng khỏi mọi áp bức, bóc lột, đứng lên làm chủ đấtnước và vận mệnh của mình Giúp nhân dân các nướcthuộc địa đứng lên làm cách mạng Cách mạng thángMười Nga thành công, chính quyền Xô viết đượcthành lập làm cho chủ nghĩa tư bản không còn là hệthống duy nhất trên thế giới
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “Cách mạngTháng Mười là thắng lợi đầu tiên của chủ nghĩa Mác
và học thuyết Lênin ở một nước lớn là Liên Xô, rộngmột phần sáu thế giới Đó là thắng lợi vĩ đại nhất củagiai cấp công nhân, của nhân dân lao động và cácdân tộc bị áp bức do giai cấp công nhân và đội tiềnphong của họ là Đảng bônsêvích lãnh đạo”
Cách mạng tháng Mười Nga đánh đổ chủ nghĩa đếquốc ở ngay “chính quốc”, đồng thời đánh vào hậuphương của nó là các nước thuộc địa của Nga hoàng;
cổ vũ, lôi cuốn mạnh mẽ phong trào cách mạng giảiphóng dân tộc của những nước thuộc địa ở châu Á,châu Phi, châu Mỹ Latin Cách mạng tháng MườiNga có ý nghĩa lịch sử và tính chất quốc tế vô cùngsâu rộng; không một cuộc cách mạng nào trong thờiđại ngày nay lại không chịu ảnh hưởng sâu xa củaCách mạng tháng Mười Nó cho thấy: trong thời đạingày nay, sự kết hợp tất yếu và tự nhiên giữa cuộcđấu tranh vì dân chủ và cuộc đấu tranh vì chủ nghĩa
xã hội, giữa dân chủ và chủ nghĩa xã hội chẳngnhững là mục tiêu mà còn là động lực mạnh mẽ thúcđẩy tiến bộ xã hội, đưa xã hội loài người vươn tới tự
do, công bằng, bình đẳng và văn minh
Trang 7trở thành những người làm chủ
xã hội
Cương lĩnh xây dựng đất
nước trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát
triển năm 2011) của Đảng đã chỉ
rõ:
- Chủ nghĩa xã hội bảo đảm
- Độc lập dân tộc chỉ có gắn với chủ nghĩa xã hộithì mới vững chắc "Độc lập dân tộc là điều kiện tiênquyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xãhội là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc".Đối với CNXH, theo học thuyết Mác-Lênin, là xãhội tốt đẹp, nằm ở nấc thang phát triển cao hơnCNTB Nói một cách tóm tắt, mộc mạc, chủ nghĩa xãhội trước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoátnạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việclàm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc
Trên nền tảng lý luận Mác - Lênin, Chủ tịch HồChí Minh đã chỉ ra: Cách mạng XHCN là cuộc cáchmạng sâu sắc nhất, triệt để nhất, chưa từng có tronglịch sử nước nhà Nhưng, “nói một cách đơn giản và
dễ hiểu là: CNXH không ngừng nâng cao đời sốngvật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết là nhândân lao động”, để “ai cũng được làm việc, được ăn
no mặc ấm, được học hành, người già yếu được giúp
đỡ, các cháu bé thì được chăm sóc”
Vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Lênin, tổng kết thực tiễn quá trình cách mạng ViệtNam, Đảng Cộng sản Việt Nam đã hình thành mộtquan niệm tổng quát về xã hội xã hội chủ nghĩa: “Xãhội xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Nhà nước và nhândân ta xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh,dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ;
Mác-có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sảnxuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình
độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nền văn hoátiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người đượcgiải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộc sống ấm
no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện; các dân tộctrong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết,tương trợ, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ; có Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhândân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộngsản; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nướctrên thế giới”
Trang 8quyền tự quyết dân tộc, quyền
bảo đảm quyền làm chủ của
nhân dân; nhân dân có cuộc
sống ấm no, tự do, hạnh phúc;
con người được phát triển toàn
diện, có năng lực và điều kiện
làm chủ, xóa bỏ tình trạng áp
bức, bóc lột, nô dịch của dân tộc
này với dân tộc khác về chính
trị, kinh tế và tinh thần
- Chủ nghĩa xã hội tạo ra sự
trao đổi, hợp tác kinh tế, văn hóa
giữa các nước dựa trên nguyên
tắc tôn trọng chủ quyền của
nhau, bình đẳng và cùng có lợi,
vì một thế giới không có chiến
tranh, không có sự hoành hành
của cái ác, của những sự tàn bạo
và bất công, bảo đảm cho con
người sống trong an ninh và
hạnh phúc
=> Như vậy: Độc lập dân tộc gắn liền với chủ
nghĩa xã hội là con đường mà Đảng Cộng sản vànhân dân Việt Nam đã lựa chọn từ khi Đảng ta ra đời
- năm 1930 Đây là một quan điểm kiên định, thốngnhất xuyên suốt cả quá trình lãnh đạo cách mạngViệt Nam của Đảng ta
việc thành lập Nhà nước Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa
Trong 90 năm qua, Đảng và nhân dân ta luôn kiêntrì và thực hiện mục tiêu này Nhờ vậy, mà cáchmạng nước ta đã giành được những thắng lợi có ýnghĩa lịch sử và thời đại:
=> Đây là kết quả tổng hợp của các phong tràocách mạng liên tục diễn ra trong 15 năm sau ngàythành lập Đảng
Cao trào cách mạng 1930-1931: với đỉnh cao là
Xô Viết Nghệ Tĩnh Đây là cuộc tập dượt đầu tiêncủa Đảng và quần chúng cho Tổng khởi nghĩa Cáchmạng Tháng Tám
Trang 9- Đây là lần đầu tiên giai cấp công – nông cả nướcđấu tranh chống lại thực dân, phong kiến dưới sựlãnh đạo của Đảng.
- Diễn ra trên quy mô rộng lớn ở cả Bắc, Trung,Nam, cả nông thôn và thành thị, hình thức đấu tranhphong phú và quyết liệt, mà đỉnh cao là Xô viết Nghệ
Cuộc vận động dân chủ 1936 – 1939: Đây là
thời kỳ rất đặc biệt trong lịch sử cận đại Việt Nam,trong đó diễn ra cuộc vận động vì các quyền dânsinh, dân chủ rộng lớn chưa từng có, lôi cuốn đôngđảo các giai tầng tham gia dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Đông Dương với hình thức đấu tranh mới:Công khai và bí mật, hợp pháp và bất hợp pháp
- Là cuộc tập dượt lần thứ hai, chuẩn bị choTổng khởi nghĩa tháng Tám Dựa trên những điềukiện thực tế cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ, Đảng
đã phát động một cao trào rộng khắp, lôi cuốn đôngđảo quần chúng tham gia với nhiều hình thức đấutranh phong phú: Đấu tranh nghị trường, đấu tranhtrên lĩnh vực báo chí, mít tinh, biểu tình,
-> Qua quá trình đấu tranh, Đảng đã tích lũy đượcnhiều bài học kinh nghiệm trong việc xây dựng mặttrận dân tộc thống nhất, kinh nghiệm tổ chức, lãnhđạo quần chúng đấu tranh công khai, hợp pháp, Đồng thời, thấy được những hạn chế của mình trongcông tác mặt trận, vấn đề dân tộc
Cao trào đấu tranh giải phóng dân tộc
1939-1945 và cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945
- Cao trào 1939 – 1945 là đợt tập dượt lần lần thứ
ba cho thắng lợi của Cách mạng tháng Tám
- Đầu tháng 9/1930, CTTG thứ 2 bùng nổ Cuốitháng 9/1940, Nhật vượt biên giới Việt – Trung tiếnvào miền Bắc Việt Nam Quân Pháp nhanh chóngđầu hàng
- Tháng 5/1941, Hội nghị lần thứ 8 BCH TWĐảng họp Hội nghị được coi như là Hội nghị chuyểnhướng chỉ đạo chiến lược của Đảng
- Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp Trungương Đảng ra Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành
Trang 10Hai là, thắng lợi của các cuộc
kháng chiến oanh liệt để giải
phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc
Ba là, thắng lợi to lớn và có ý
nghĩa lịch sử của sự nghiệp đổi
mới, tiến hành công nghiệp hóa,
hiện đại hóa, hội nhập quốc tế,
đưa đất nước từng bước quá độ
lên chủ nghĩa xã hội với mục
tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân
chủ, công bằng, văn minh"; củng
- Đảng phát động cuộc tổng khởi nghĩa giànhchính quyền:
16/8: Thái Nguyên18/8: Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, QuảngNam
19/8: Hà Nội23/8: Huế25/8: Sài Gòn30/8: vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị Chế độ phongkiến hoàn toàn sụp đổ
=> Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm
1945 Nhân dân Việt Nam đã đập tan xiềng xích nô
lệ của chế độ thực dân và lật đổ chế độ phong kiếntay sai thối nát, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyênmới, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.Nhân dân ta từ thân phận nô lệ đứng lên làm chủ đấtnước, làm chủ vận mệnh của mình
- Đánh thắng chủ nghĩa thực dân cũ và mới, hoànthành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, thựchiện thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủnghĩa xã hội, góp phần quan trọng vào cuộc đấutranh của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dântộc, dân chủ và tiến bộ xã hội
Bài học lớn, được đặt ở vị trí hàng đầu qua các
nhiệm kỳ Đại hội của Đảng, là bài học phải "kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên
Trang 11nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh".
=> Đây là bài học xuyên suốt quá trình cách mạng
nước ta Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết đểxây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là cơ
sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc Hai vấn
đề này có quan hệ hữu cơ với nhau Nắm vững ngọn
cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội tạo ra sứcmạnh to lớn của dân tộc trong đấu tranh cách mạng,giành thắng lợi
Tóm lại: Với cách mạng Việt Nam, độc lập dân
tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sự lựa chọn hợpquy luật, hợp lòng dân và là sự lựa chọn duy nhấtđúng đắn
1 Đặc điểm của thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước
ta
Về đặc điểm của thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam, Cương lĩnh xây dựng đất
nước trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội được thông qua
tại Đại hội VII của Đảng năm
1991 (sau đây gọi tắt là Cương
lĩnh năm 1991) được bổ sung và
phát triển tại Đại hội XI (gọi tắt
là Cương lĩnh năm 2011) đều
khẳng định:
- Nước ta quá độ lên chủ
nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư
là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sảnxuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa,nhưng tiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhânloại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặcbiệt về khoa học và công nghệ, để phát triển nhanhlực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại"
Trang 12- Từ một xã hội vốn là thuộc
địa nửa phong kiến, đi lên chủ
nghĩa xã hội, lực lượng sản xuất
rất thấp
- Đất nước trải qua chiến
tranh ác liệt kéo dài nhiều chục
năm, hậu quả xã hội do chiến
tranh để lại rất nặng nề
- Các thế lực thù địch thường
xuyên tìm cách phá hoại
Bên cạnh đó, Việt Nam quá
độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua
anh hùng, có ý chí vươn lên
mãnh liệt; nhân dân ta có lòng
yêu nước nồng nàn, có truyền
thống đoàn kết và nhân ái, cần
cù lao động và sáng tạo, luôn
luôn ủng hộ và tin tưởng vào sự
Khi bị thực dân Pháp xâm chiếm làm thuộc địa,chế độ nước ta lúc bấy giờ là chế độ xã hội phongkiến nên gọi là thuộc địa nửa phong kiến, với chínhsách cai trị thâm độc của thực dân Pháp làm cho lựclượng sản xuất nước ta lúc bấy giờ rất thấp
Giai đoạn đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược,chúng đã ném bom phá hoại miền Bắc, phá hoại cơ
sở vật chất của chúng ta
Rải chất độc màu da camHiện nay còn một số vùng bom, mìn vẫn còn chìmtrong lòng đất gây ảnh hưởng không nhỏ đến đờisống nhân dân địa phương
VD: Sửa đổi Hiến pháp đòi bỏ Điều 4 trong Hiếnpháp; Tuyên truyền chống phá Đảng và Nhà nước;chiến lược “diễn biến hòa bình”
=> Những khó khăn đó cho thấy thời kỳ quá độlen chủ nghĩa xã hội của chúng ta là một thời kỳ lịch
sử lâu dài, phải giải quyết hàng loạt nhiệm vụ mới
mẻ, phức tạp, chưa có tiền lệ trong lịch sử
Trang 13- Thời cơ phát triển do cách
mạng khoa học - công nghệ và
xu thế quốc tế hoá đời sống kinh
tế thế giới tạo ra
2 Những đặc trưng cơ bản
của xã hội xã hội chủ nghĩa mà
nhân dân ta xây dựng trong
Cương lĩnh xây dựng đất nước
trong thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội
a) Cương lĩnh năm 1991 đã
khái quát 6 đặc trưng của xã hội
xã hội chủ nghĩa mà nhân dân
ta xây dựng là:
“- Do nhân dân lao động làm
chủ
- Có một nền kinh tế phát
+ Vai trò của nền kinh tế tri thức…
+ Hội nhập quốc tế tạo ra thời cơ thuận lợi; tậndụng những nguồn lực bên ngoài để phát triển đồngthời cũng đặt ra những thách thức, thời cơ,…
Ví dụ: gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTOvào năm 2007
Câu hỏi: Đồng chí hiểu xã hội chủ nghĩa mà nhândân ta dây dựng là xã hội như thế nào?
Trả lời: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Chủnghĩa xã hội là cái gì? Là mọi người được ăn no mặc
ấm, sung sướng, tự do Những nếu muốn tách riêngmột mình mà ngồi ăn no mặc ấm, người khác thì mặc
kệ, thế là không tốt” Chủ nghĩa xã hội là làm chodân giàu nước mạnh Chủ nghĩa xã hội là “một xãhội không có chế độ người bóc lột người, một xã hộibình đẳng nghĩa là ai cũng phải lao động, ai làmnhiều thì hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làmkhông hưởng ”
Trong quá trình tiến hành công cuộc đổi mới Đảng
ta đã nhận thức ngày càng rõ hơn những đặc trưng cơbản của chủ nghĩa xã hội Bắt đầu từ Đại hội VII(1991) đến Đại hội X và XI, Đảng ta đã khái quát vàphát triển những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hộichủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng
Nhân dân được quyền tham gia bầu cử để lựachọn những người có đủ đức, đủ tài, bầu vào cơ quanquyền lực nhà nước đó là Quốc hội, HĐND các cấp
để họ đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân
ở đơn vị bầu cử ra mình và của nhân dân cả nước.Công dân có quyền bầu cử và ứng cử vào Quốchội, HĐND
Năng suất lao động là tiêu chí đánh giá quan trọng
Trang 14triển cao dựa trên lực lượng sản
xuất hiện đại và chế độ công hữu
về các tư liệu sản xuất chủ yếu
- Có nền văn hóa tiên tiến,
đậm đà bản sắc dân tộc
- Con người được giải phóng
khỏi áp bức, bóc lột, bất công,
làm theo năng lực, hưởng theo
lao động, có cuộc sống ấm no, tự
do, hạnh phúc, có điều kiện phát
triển toàn diện cá nhân
- Các dân tộc trong nước bình
đó chính là mối quan hệ giữa còn người với tự nhiêntrong quá trình sản xuất ra của cải vật chấp, là trình
độ chinh phục tự nhiên của con người
Để phát triển lực lượng sản xuất chúng ta cần tậptrung vào 3 yếu tố cơ bản: 1 Người lao động; 2 Tưliệu sản xuất; 3, Khoa học – công nghệ
Phát huy những cái vốn có của dân tộc, phát triểnhơn nền văn hóa đậm đà bản sắc của mình, đặc biệt
là hiện nay nước ta đang hội nhập với thế giới Đồngthời phải biết tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa vănhóa của nhân loại
- Lấy mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòabình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dângiàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh làmđiểm tương đồng với đại đoàn kết Đề cao tinh thầndân tộc, truyền thống nhân nghĩa khoan dung… đểtập hợp đoàn kết mọi người vào mặt trận chung, tăngcường đoàn kết xã hội
- Hiện nay, nước ta đã mở rộng quan hệ quốc tế,
đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động hội nhập quốc
tế, với chiến lược đúng đắn, lộ trình thích hợp, theotinh thần “Việt Nam muốn là bạn của tất cả các nướctrong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc
lập và phát triển” nhằm mục tiêu “giữ vững hòa bình,
mở rộng quan hệ hữu nghị và hợp tác, tạo điều kiện quốc tế thuận lợi cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa
xã hội và bảo vệ Tổ quốc đồng thời góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới
vì hòa bình, độc lập dân tộc, dânchủ và tiến bộ xã hội”.