Bài giảng TTHCM về văn HOÁ

Trong quá trình hoạt động và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều cống hiến quan trọng trên lĩnh vực văn hoá của dân tộc và nhân loại. Người đã đề xuất nhiều quan điểm quí báu trên lĩnh vực văn hoá. Nghiên cứu Tư tưởng HCM về văn hoá giúp chúng ta nhận thức rõ vai trò của văn hoá trong xã hội, trong đấu tranh cách mạng, nhiệm vụ của chúng ta đối với nền văn hoá dân tộc và đối với công cuộc đổi mới hiện nay

Bài : TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA

MỞ DẦU:

Trong quá trình hoạt động và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch HồChí Minh đã có nhiều cống hiến quan trọng trên lĩnh vực văn hoá của dân tộc vànhân loại Người đã đề xuất nhiều quan điểm quí báu trên lĩnh vực văn hoá.Nghiên cứu Tư tưởng HCM về văn hoá giúp chúng ta nhận thức rõ vai trò của vănhoá trong xã hội, trong đấu tranh cách mạng, nhiệm vụ của chúng ta đối với nềnvăn hoá dân tộc và đối với công cuộc đổi mới hiện nay

MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU:

Mục đích: - Cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản và toàn diện về

sự nghiệp văn hoá và tư tưởng văn hoá của Hồ Chí Minh một cách hệ thống vàsâu sắc; - Qua đó giúp sinh viên hiểu rõ những quan điểm của Hồ Chí Minh vềvăn hoá, nâng cao sự hiểu biết và niềm tin vào đường lối của Đảng

Yêu cầu: sinh viên cần có sự chuẩn bị bài trước Trong quá trình học cần

tích cực, nghiêm túc, xây dựng bài

Thời gian: 5 tiết.

Tài liệu học tập và tham khảo:

- Văn kiện đại hội Đảng

- Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh của HĐTW chỉ đạo biên soạn giáo trìnhquocó gia các bộ môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM- NXB CTQG - 2004

- Giáo trình tư tưởng (Hệ cử nhân chính trị) - NXB CTQG - 2000

- Giáo trình tư tưởng (Hệ cử Cao cấp chính trị) - NXB LLCT - 2007

- Hồ Chí Minh toàn tập (12 tập) - NXB CTQG - 2000

Hồ Chí Minh anh hùng giải phóng dân tộc Danh nhân văn hoá thế giới NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh - 2003

Các tài liệu khác

Thời gian: 5 tiết.

NỘI DUNG BÀI:

Kết cấu nội dung của bài gồm 3 phần

GIÁO ÁN

Nhận thức chung về văn hóa -Khái niệm văn hoá chứa đựng nội dung

rất rộng lớn hiện nay người ta đã tập hợp

hàng trăm khái niệm về văn hóa Vậy Văn

hoá là gì?

t

- Tựu chung lại trong những định

nghĩa về văn hoá có

+ Theo nghĩa hẹp: Văn hoá là di tích

văn hoá ban đầu, những vấn đề cơ sở

+ Theo nghĩa rộng: Nói đến văn hoá

là nói đến giá trị vật chất, tinh thần do

con người sáng tạo ra => Cả hai phương diện đó nói đến văn hoá

có 3 khía cạnh

Thứ nhất, nói đến văn hoá là nói đến sự

vun trồng thể hiện trình độ vun trồng của conngười, của xã hội làm cho con người và xãhội tiến bộ hơn, ngày càng đổi mới và ngàycàng xa dời trạng tháo nguyên sơ

Thứ hai, là khi nói đến văn hoá là nói đến

tất cả những gì làm cho dân tộc này khác vớidân tộc khác từ những sản phẩm tinh vi hiệnđại nhất cho đến tín ngưỡng, phong tục, tậpquán, lối sống

Thứ ba, là nói đến khai niệm văn hoá là

nói đến sự kết tinh những giá trị cao đẹp nhấtcủa con người của đời sống của một dân tộc,một xã hội hay nói cách khác quan niệm nàyngười ta coi trình độ “người”của các quan hệ

xã hội đồng thời văn hoá là tất cả giá trị docon người sáng tạo ra trải qua thế hệ này đếnthế hệ khác trở thành truyền thống và tạo rađọng lực phát triển của con người, của dântộc và rộng hơn là cả xã hội loài người

Nhận thức về tư tưởng văn hoá Hồ Chí

Minh người ta đang bàn đến Bác nói gì về vịtrí, chắc năng, vai trò, nhiệm vụ của văn hoá

và đã đặt nền tảng như thế nào để xây dựngphát triển nền văn hoá dân tộc

- Hồ Chí Minh trở thành danh nhân

văn hoá của thời đại

I DANH NHÂN VĂN HÓA HỒ CHÍ

1.1.1 Định nghĩa về văn hoá

- Trước cách mạng tháng Tám 1945: HCM được tổ chức UNESCO ghi nhận là

Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóakiệt xuất Ngay từ lúc ra đi tìm đường cứunước, HCM đã nghĩ tới một xã hội mới tự

do, hạnh phúc, không có áp bức, bóc lột, bấtcông Trên cơ sở truyền thống tốt đẹp củanền văn hóa hàng nghìn năm của dân tộcViệt Nam, HCM đã tiếp thu, chắt lọc tinhhoa văn hóa phương Đông, phương Tây, vănhóa mác xít, từng bước xây dựng lý luận vănhóa Tháng 8-1943, HCM đang bị giam cầmtrong nhà tù của Tưởng Giới Thạch, lúc nàyViệt Nam chưa giành được độc lập dân tộc

và cũng chưa có định nghĩa của Unesco.Nhiệm vụ số một là giành độc lập dân tộcnhưng Bác đã nghĩ đến việc xây dựng nềnvăn hoá, lần đầu tiên HCM nêu ra một địnhnghĩa về văn hóa:

“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích

của cuộc sống, loài người mới sáng tạo

và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết,

đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo,

văn học, nghệ thuật, những công cụ

cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở

và các phương thức sử dụng Toàn bộ

=> Từ định nghĩa ta có những đánh giásau:

- Định nghĩa về văn hoá của Hồ Chí Minh

là sự phản ánh sự phát triển tự thân tất yếucủa văn hoá hay nói cách khác là sự pháttriển tất yếu của loài người và nó mang tính

xã hội rất cao

những sáng tạo và phát minh đó tức là

văn hóa Văn hóa là tổng hợp của mọi

phương thức sinh hoạt cùng với biểu

hiện của nó mà loài người đã sản sinh

ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời

sống và đòi hỏi của sự sinh

tồn”(HCMTT, Nxb CTQG, H 2000,

t.3, tr.43)

- Định nghĩa văn hoá đã nêu một cách kháiquát văn hoá là giá trị vật chất và tinh thần

do con người sáng tạo ra

- Hồ Chí Minh viết định nghĩa về văn hoátrong một bối cảnh rất đặc biệt, đặc biệt ởchỗ là ngồi trong tù mà Bác viết định nghĩa

về văn hoá; Hồ Chí Minh không phải là mộtnhà hoạt động văn hoá chuyên nghiệp màBác khái quát định nghĩa văn hoá; Hồ ChíMinh không phải là người được học đầy đủtrên ghế học tập của một trường đại học nàocả; định nghĩa văn hoá Hồ Chí Minh có tínhchất đi trước mở đường không chỉ của dântộc mà của cả thời đại Bác viết định nghĩa vềvăn hoá tháng 8/1943 đến tháng 10/1945 tổchức Unesco mới đánh giá

Như vậy, Hồ Chí Minh đã quan tâm xâydựng văn hoá ngay trong khi đang tiến hànhcách mạng dân tộc dân chủ Người đưa rakhái niệm văn hoá trước khi Unesco ra đờivới những nội dung khá toàn diện và sâu sắc.1.1.2.Quan niệm về văn hoá của Hồ

Chí Minh có những đặc trưng sau:

“1 Xây dựng tâm lý: tinh thần độc

lập tự cường

2 Xây dựng luân lý: biết hy sinh

mình, làm lợi cho quần chúng

3 Xây dựng XH: mọi sự nghiệp có

liên quan đến phúc lợi của nhân dân

đế quốc, phong kiến Bác đã nghĩ ngay đếnviệc xây dựng một nền văn hoá cho nướcnhà khi nước nhà độc lập

- Bức tranh về văn hoá mà Bác nêu ra làthể hiện sự toàn diện cả về chính trị, kinh tế,

xã hội, cả về tâm lý, luân lý…

- Hồ Chí Minh đã phản ánh bản chất cốtcách đặc trưng riêng của văn hoá phươngĐông là biết hy sinh mình vì mọi người

=> Từ những quan niệm về văn hoá này

mà UNESCO đánh giá rất cao.

Các nhà nghiên cứu văn hoá coi đây làkhái niệm văn hoá sớm nhất và duy nhất đềcập đến văn hoá theo nghĩa rộng, bao gồmtoàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần docon người sáng tạo ra; văn hóa là động lựcgiúp con người sinh tồn; văn hóa là mục đíchcuộc sống loài người; xây dựng văn hóa dântộc phải toàn diện, đặt xây dựng “tinh thầnđộc lập tự cường” lên hàng đầu

Từ sau Cách mạng tháng Tám năm

1945,

Bác cũng không có một định nghĩa riêng

về văn hoá như trước năm 1945 nhưng quanhững bài nói, bài viết văn hóa được HCMxác định là đời sống tinh thần của xã hội, làthuộc về kiến trúc thượng tầng Văn hóa cóMQH mật thiết với kinh tế, chính trị, XH, tạothành 4 vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội

và được nhận thức như sau:

- Văn hóa quan trọng ngang hàng

kinh tế, chính trị, xã hội

- Chính trị, xã hội có được giải

phóng thì văn hóa mới được giải

phóng Chính trị giải phóng mở đường

cho văn hóa phát triển

Dưới chế độ thực dân và phong kiến nhândân ta bị nô lệ, bị đàn áp, thì văn nghệ cũng

bị nô lệ, không thể phát triển Theo HCM,phải tiến hành cách mạng chính trị trước mà

cụ thể ở VN là tiến hành cách mạng giảiphóng dân tộc để giành chính quyền, giảiphóng chính trị, giải phóng xã hội, từ đó giảiphóng văn hóa, mở đường cho văn hóa pháttriển Quan điểm của HCM đã được thực tiễnCách mạng tháng Tám năm 1945 chứngminh là hoàn toàn đúng đắn

- Xây dựng kinh tế để tạo điều kiện

cho việc xây dựng và phát triển văn

kiến thiết rồi, văn hóa mới kiến thiết được và

có đủ điều kiện phát triển được” Như vậy,vấn đề đặt ra là kinh tế phải đi trước mộtbước Tục ngữ có câu “có thực mới vực đượcđạo” cũng theo nghĩa như vậy Trong xâydựng chủ nghĩa xã hội, HCM đã tổng kết:Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải pháttriển kinh tế và văn hóa để nâng cao đờisống vật chất và văn hóa của nhân dân ta”(HCM không bao giờ nói phát triển văn hóatrước kinh tế”

- Văn hóa là một kiến trúc thượng

tầng nhưng không thể đứng ngoài, mà

phải ở trong kinh tế và chính trị Văn

hóa phải phục vụ nhiệm vụ chính trị,

thúc đẩy xây dựng và phát triển kinh tế

Tuy “kinh tế có kiến thiết rồi, văn hóa mớikiến thiết được”, nhưng điều đó không cónghĩa là văn hóa “thụ động” chờ cho kinh tếphát triển xong rồi mới đến lượt mình pháttriển Văn hóa có tính tích cực chủ động,đóng vai trò to lớn thúc đẩy kinh tế và chínhtrị phát triển như một động lực

“Văn hóa ở trong chính trị” tức văn hóaphải tham gia vào nhiệm vụ chính trị, thamgia cách mạng, kháng chiến và xây dựng chủnghĩa xã hội HCM nêu rõ: “Văn hóa hóakháng chiến, kháng chiến hóa văn hóa”, hoặcđường lối kháng chiến toàn diện,thi đua trênmọi lĩnh vực, là với ý nghĩa như vậy Theo

đó, một phong trào văn hóa cách mạng, vănhóa kháng chiến đã diễn ra rất sôi động, gópphần đắc lực vào thắng lợi của sự nghiệpkháng chiến kiến quốc

“Văn hóa ở trong kinh tế” tức là văn hóaphải phục vụ, thúc đẩy việc xây dựng và pháttriển kinh tế

“Văn hóa ở trong kinh tế và chính trị”cũng có nghĩa là chính trị và kinh tế phải cótính văn hóa Đây là một đòi hỏi chính đáng

của văn hóa hiện đại Làm chính trị, làm kinhtế phải có văn hóa.

1.2 Hồ Chí Minh là chủ thể sáng

tạo văn hoá lớn.

Sự nghiệp cách mạng, kháng chiến, xâydựng chủ nghĩa xã hội mới, về bản chất,cũng là sự nghiệp nhân văn, văn hoá, hướngtới văn minh và tiến bộ xã hội, giải phóngcon người Trong sự nghiệp đó, Hồ Chí Minhluôn có những đóng góp sáng tạo Người cómột tầm nhìn thời đại và trí tuệ văn hoáxuyên qua lịch sử Quá trình hoạt động cáchmạng của Hồ Chí Minh cũng như quá trìnhhoạt động văn hoá của Hồ Chí Minh đã đểlại di sản văn hoá cao đẹp

1.2.1 Hồ Chí Minh là nhà văn, nhà

thơ xuất sắc

Hồ Chí Minh sử dụng văn, thơ để

làm công cụ cho hoạt động cách mạng,

tố cáo, lên án kẻ thủ, tuyên truyền thức

tỉnh nhân dân, cổ vũ tinh thần yêu

nước

HCM không nhận mình là nhà văn , nhàthơ, nhưng trong thực tế, HCM đã để lạicho chúng ta nhiều tác phẩm văn thơ rấtgiá trị

Về văn, HCM có nhiều truyện ngắn hayviết bằng tiếng Pháp , đăng ở Pháp (nay đãdịch ra tiếng Việt ) Các truyện ngắn nàyđều phản ánh sâu sắc hiện thực đời sống vàthể hiện những tư tưởng lớn của Người Vềnghệ thuật viết truyện , HCM nêu rõ làNgười đã học từ L.Tôn-xtôi - đại văn hàoNga Ngoài các truyện ngắn, HCM cónhiều tác phẩm văn chính luận bất hủ.Trước hết phải kể đến tác phẩm "Bản ánchế độ thực dân Pháp" xuất bản ở Pháp vàonăm 1925 Đây là tác phẩm lý luận đầu taycủa HCM , nhưng đây cũng là tác phẩmlớn của Người "Bản án chế độ thực dânPháp" đã tố cáo tội ác của chủ nghĩa thựcPháp bằng những lý lẽ đanh thép và nhữnghiện thực cụ thể đầy sức thuyết phục Đây

là tác phẩm được đánh giá là sự tiếp nối tácphẩm Tư Bản của C.Mác về phương diện

tố cáo tội ác của CNTB Tiếp sau tác phẩm

"Bản án chế độ thực dân Pháp" đó là tácphẩm "Đường kách mệnh " được xuất bảnvào năm 1927 tại Trung Quốc Đây là tácphẩm lý luận về con đường đấu tranh giảiphóng dân tộc trong thời đại mới Tácphẩm thể hiện sự vận dụng lý luận Mác-Lênin và kinh nghiệm cách mạng thế giớivào thực tế nước ta tài tình và đầy sáng tạovới lối văn giản dị, ngắn gọn và rất dễ hiểu.Ngoài hai tác phẩm lớn trên đây, HCM còn

có nhiều bài văn nghị luận xuất sắc Tiêubiểu nhất đó là bản Tuyên ngôn độc lập.Đây là bài văn được xếp ngang với các bản

"Thiên cổ hùng văn" của dân tộc ta

Về thơ, HCM nói là vốn không ham ,nhưng trong thực tế, HCM đã có những tácphẩm thơ xuất sắc Nổi tiếng nhất đó là tậpthơ "Nhật ký trong tù" Đây là tập thơ đượcHCM viết trong những ngày bị giam cầmtrong nhà tù của chính quyền Tưởng GiớiThạch ở Trung Quốc Tập thơ thể hiệnphong thái ung dung, lạc quan, yêu đời củamột người cách mạng trong một nghịchcảnh trớ trêu:

" Ta là đại biểu dân Việt Nam

Tìm đến Trung Hoa để hội đàm

Nhật ký trong tù của HCM trở thành mộtkiệt tác văn học trong văn học VN

thời kỳ 1930-1945 Ngoài tác phẩm Nhật ký trong tù, HCMcòn có nhiều bài thơ hay được viết trongthời kỳ kháng chiến chống Pháp, trong xâydựng CNXH và chống Mỹ cứu nước.Nhiều bài thơ hay của HCM đã được cácnhà xuất bản tuyển chọn in thành các tậpthơ riêng Các bài thơ của HCM đều đã đểlại những dấu ấn sâu sắc trong lòng ngườiđọc về tư tưởng, tình cảm cao đẹp và nghệthuật thơ độc đáo của Người

1.2.2 Hồ Chí Minh là nhà báo cách

mạng bậc thầy

Hồ Chí Minh là một nhà báo bậc thầy, làngười đặt nền móng cho báo chí Việt Namphát triển

+ Người đã đưa phương pháp để hoạt

trên mọi lĩnh vực văn hoá của dân tộc

Sự nghiệp báo chí của HCM rất lớn lao HCM đã viết báo liên tục trong vòng 50năm với khoảng gần 2000 bài báo đăng tải

ở trong nước và nước ngoài, bằng tiếngViệt và nhiều thứ tiếng trên thế giới màNgười thông thạo HCM đã sáng lập ranhiều tờ báo nổi tiếng như tờ Le Paria(Người cùng khổ) , Thanh niên , Việt Namđộc lập v.v Các bài báo của HCM đa sốđều ngắn gọn, trong sáng , dễ hiểu và đặcbiệt là có sức thuyết phục mạnh mẽ Đốivới HCM, báo chí là một loại vũ khí đấutranh cực kỳ quan trọng của người cáchmạng Toàn bộ sự nghiệp báo chí của HCM

đã thể hiện rõ tôn chỉ mục đích, nội dung,hình thức, phương thức in ấn, phát hànhbáo chí cách mạng Điều đó đã tạo nênnhũng cơ sở quan trọng cho nền báo chícách mạng Việt Nam Sự nghiệp báo chícủa HCM đến nay đã và đang đang lànhững bài học thiết thực cho những ngườilàm báo cách mạng

nhà giáo dục

+Bác đặt nền tảng tư tưởng cho nền

giáo dục mới hiện đại

+ Bác trực tiếp làm một thầy giáo:

mở đầu từ việc làm giáo viên ở trường

Dục Thanh, sau này về nước mở lớp ở

chiến khu Trong giáo dục Bác đã có

nhiều cống hiến

cho nền giáo dục cách mạng

Trong buổi đầu xây dựng nước Việt Nammới, HCM quan tâm ngay tới nền giáo dụccách mạng Sau khi giành được chínhquyền từ tay bọn đế quốc,trình độ văn hoácủa nhân dân ta rất thấp, hơn 90% dân số

mù chữ Đây là vấn đề nóng bỏng, bức xúctrong xây dựng chế độ mới, nhà nước mới.Với nhận thức "một dân tộc dốt là một dântộc yếu", cho nên, ngay trong phiên họpđầu tiên của Chính phủ lâm thời nướcVNDCCH, HCM đã đề xuất 6 nhiệm vụcấp bách cần giải quyết trong đó có nhiệm

vụ diệt dốt Theo sự chỉ đạo của HCM, mộtphong trào diệt dốt sâu rộng đã diễn ra trên

cả nước Và sau hơn một năm thực hiện,tính đến trước ngày tổng tuyển cử (6-1-1946) cả nước ta đã có hơn 3 triệu ngườithoát khỏi nạn mù chữ và tham gia tích cựcvào cuộc bầu cử Quốc hội trên cả nước

Cùng với quá trình diệt dốt HCM đã cholập Nha bình dân học vụ để trực tiếp chỉđạo phong trào giáo dục, đồng thời Người

ra lời kêu gọi chống nạn thất học, viết thưgửi các em học sinh nhân dịp khai giảngnăm học mới dưới mái trường cách mạngNhững việc làm đó của HCM đã tạo dựngnhững nền móng ban đầu rất quan trọngcho nền giáo dục cách mạng Việt Nam Tiếp đó, trong quá trình tiến hành cuộckháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, mặc

dù gặp rất nhiều khó khăn, nhưng HCM đãlãnh đạo nhân dân ta kiên trì xây dựng chế

độ mới trong đó có nền giáo dục cáchmạng HCM đã đề xuất các quan điểmgiáo dục gắn với lao động sản xuất, học điđôi với hành, lý luận liên hệ với thực tiễn,mục đích học tập là để làm người, làmngười cán bộ tốt của Đảng và nhân dân.HCM cũng thường nhắc nhở ngành giáo

dục phải thi đua "dạy tốt, học tốt" Cácquan điểm đó đã trở thành nguyên lý,phương châm giáo dục quan trọng của nềngiáo dục cách mạng.

Những điều HCM đề xuất cho ngành giáodục đến nay vẫn còn nguyên giá trị đối vớichúng ta

1.2.4 Sự nghiệp cách mạng giải

phóng dân tộc của Hồ Chí Minh là sự

nghiệp văn hoá vĩ đại

Đặc biệt Hồ Chí Minh là chủ thể của

sự nghiệp giải phóng dân tộc và giải

phóng giai cấp Đây là kết quả cao

nhất của văn hoá, giải phóng dân tộc

một dân tộc thuộc địa áp bức bóc lột,

con người từ một nô lệ đã trở thành

người chủ đất nước

Vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh củaChủ tịch Hồ Chí Minh, khi đánh giá nhữngcống hiến của Người cho nền văn hoá dântộc và nhân loại , tổ chức UNESCO đãcùng một lúc phong tặng HCM là anhhùng giải phóng dân tộc và danh nhân vănhoá kiệt xuất Trong thực tế rất khó táchhai sự nghiệp này của HCM Bởi lẽ ngaychính sự nghiệp giải phóng dân tộc củaHCM đã là sự nghiệp văn hoá vĩ đại và sựnghiệp văn hoá của HCM lại cũng bắtnguồn từ trong quá trình đấu tranh giảiphóng dân tộc

Trong tác phẩm HCM - quá khứ ,hiện tại

và tương lai, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồngnêu rõ: "Sự nghiệp văn hoá lớn lao nhất,quan trọng nhất của HCM là người đã huyđộng sức mạnh của truyền thống 4000 nghìnnăm văn hiến của dân tộc, kết hợp với tinhhoa văn hoá của thời đại, lãnh đạo thànhcông sự nghiệp giải phóng dân tộc, giành lạicho nhân dân ta quyền làm người, quyềnđược sống xứng đáng với con người Sựnghiệp đó, trả lại địa vị xứng đáng cho nềnvăn hoá Việt Nam, cũng là sự nghiệp có ýnghĩa đối với nền văn hoá thế giới, góp phầnvào cuộc đấu tranh của nhân dân các nướcthuộc địa, từng bước tiến lên thanh toán chủnghĩa thực dân, xoá đi một vết nhơ trong lịch

sử và trong nền văn hoá của loài người"

hiện tại và tương lai, Nxb ST Hà Nội, 1991,t.1, tr 47,48 )

1.3 Giữ gìn phát huy bản sắc dân

tộc gắn liền tiếp thu tiếp thu tinh hoa

văn hoá nhân loại.

1.3.1 Tiếp thu giá trị truyền thống

văn hoá dân tộc

Nội dung tiếp thu văn hoá dân tộc ntn?

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng

Việt Nam, HCM luôn chú trọng giữ

gìn và phát huy văn hoá dân tộc

Người coi văn hóa dân tộc là vốn quí,

mọi người dân phải có trách nhiệm giữ

gìn và phát huy Người đã ký sắc lệnh

về bảo vệ , giữ gìn các di sản văn hoá

dân tộc Người luôn nêu cao những

truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nhất

là truyền thống yêu nước của nhân dân

ta

HCM nêu rõ ; " Dân ta có một lòng nồngnàn yêu nước Đó là truyền thống quí báucủa ta Mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng , thìtinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành lànsóng vô cùng mạnh mẽ,to lớn, nó lướt quamọi sự nguy hiểm, khó khăn , nó nhấn chìmtất cả lũ bán nước và lũ cướp nước"(HCMTT, t6, tr.171, H.2000 ) Hồ Chí Minhnhấn mạnh : " Tinh thần yêu nước cũng nhưcác thứ của quí Có khi được trưng bầytrong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễthấy Nhưng cũng có khi được cất dấu kínđáo trong rương trong hòm Bổn phận củachúng ta là làm cho những của quí kín đáo

ấy đều được đưa ra trưng bầy Nghĩa là phải

ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnhđạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cảmọi người đều được thực hành vào công việcyêu nước,công việc kháng chiến " ( HCM, tt,t6 , tr.172, H.2000 )

Đó chính là quan điểm giữ gìn và phát huyvăn hoá dân tộc trong tư tưởng HCM

Trong phong tục , tập quán, trong văn họcnghệ thuật, HCM nêu rõ trách nhiệm của mọingười là phải giữ gìn và phát huy Trong khikhai thác phát huy những giá trị văn hoá dântộc cần chú trọng giữ gìn bản sắc văn hoádân tộc và cũng cần nhớ rằng : " Nói là khôiphục vốn cũ thì nên khôi phục cái gì tốt, còn

cái gì không tốt thì phải loại dần ra "(HCMTT, t.9,tr 248, H.2000 )

Đối với ngôn ngữ dân tộc, HCM khẳngđịnh:" Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâuđời và vô cùng quí báu của dân tộc Chúng

ta phải giữ gìn nó, quí trọng nó, làm cho nóphổ biến ngày càng rộng khắp Của mình có

mà không dùng, lại đi mượn của nước ngoài,

đó chẳng phải là đầu óc quen ỷ lại hay sao "(HCM, tt, t.10,tr.615, H.2000 )

Như vậy trên tất cả các lĩnh vực văn

hoá của dân tộc , HCM luôn trân

trọng , giữ gìn , phát huy , phát triển

nhằm giữ vững bản sắc văn hoá dân

tộc, làm cho văn hoá dân tộc phát

triển đạt tới trình độ khoa học, tiên

tiến

Bác đã khái quát, tổng kết những giá trịtruyền thống văn hoá dân tộc (mà đỉnh caonhư chủ nghĩa yêu nước đến bây giờ chưa aiviết hay như Hồ Chí Minh) vận dụng vàotrong việc hình thành tư tưởng của cáchmạng Việt Nam

- Vận dụng xây dựng các thế hệ con

người Việt Nam mang dấu ấn của văn

hoá dân tộc

- Nhắc nhở dân tộc ta phải tổng kết,

bổ sung lưu giữ những giá trị truyền

thống văn hoá dân tộc

+Bác không chỉ phát huy nguyên xi

theo lối sao chép mà Bác phát huy

nâng tầm cao mới

+Luôn nhắc nhở dân tộc nào cũng có

chiều sâu cội nguồn văn hoá riêng do

đó phải biết kế thừa, phát huy nét đặc

1.3.2 Tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân

loại rất cách mạng khoa học

Nội dung tiếp thu văn hoá nhân loại ntn?

HCM rất trân trọng giữ gìn và phát huy vănhoá dân tộc, nhưng Người không hề cườngđiệu văn hoá dân tộc và luôn chú trọng khaithác, tiếp thu văn hoá nhân loại , nhằm làmphong phú văn hoá dân tộc Trong nội dung

tư tưởng HCM chúng ta thấy rõ là Người đã tiếp thu có chọn lọc tinh

hoa văn hoá Phương Đông, Phương

Tây Quan điểm của HCM là: "Đông

phương hay Tây phương có cái gì tốt,

ta học lấy để tạo nên một nền văn hoá

Việt Nam " (Báo Cứu quốc, số ra ngày

25-11-1946)

HCM trân trọng các danh nhân và các nềnvăn hoá của các dân tộc trên thế giới Mộtnhà báo Mỹ viết : " Cụ Hồ là một người yêumến văn hoá Pháp, một con người biết coitrọng những truyền thống cách mạng Mỹ "( X Trần Văn Giàu- Giá trị tinh thần truyềnthống của nhân dân Việt Nam tr 331 )

Ngay trong những ngày bắt đầu xây dựngchế độ mới, HCM đã nêu rõ: "Xúc tiến côngtác văn hoá để đào tạo con người mới và cán

bộ mới cho công cuộc kháng chiến, kiếnquốc Phải triệt để tẩy trừ mọi di tích thuộcđịa và ảnh hưởng của văn hoá đế quốc

Đồng thời phát triển những truyền

thống tốt đẹp của văn hoá dân tộc và

hấp thụ những cái mới của văn hoá

tiến bộ thế giới, để xây dựng một nền

văn hoá Việt Nam có tính chất dân

người tiếp thu và sự đóng góp của

người tiếp thu

Nói chuyện với các nhà văn, HCM khẳngđịnh: "Mình có thể bắt chước cái hay của bất

kỳ nước nào ở Âu - Mỹ, nhưng điều cốt yếu

là sáng tác Mình đã hưởng cái hay củangười, thì cũng phải có cái hay cho ngườihưởng Mình đừng chịu vay mà không trả"(Báo Cứu quốc ngày 9-10-1945)

Như vậy ,với HCM, việc tiếp thu văn

hoá nhân loại là sự cần thiết của nền

văn hoá dân tộc Đó là yêu cầu khách

quan mà cũng là trách nhiệm của văn

hoá mỗi quốc gia dân tộc trong quá

trình giao lưu giữa các nền văn hoá

trên thế giới

Cũng vì vậy, trong Tư tưởng HCM, tính dântộc và tính nhân loại luôn kết hợp nhuầnnhuyễn và sâu sắc Con đường cứu nướcHCM là sản phẩm của sự kết hợp nhuầnnhuyễn giữa tinh hoa văn hoá Việt Nam, vớitinh hoa văn hoá nhân loại mà đỉnh cao làChủ nghĩa Mác Lênin Tư tưởng đó đã đưadân tộc Việt Nam đứng vào hàng ngũ cácdân tộc tiên phong trên thế giới

* Tiêu chí tiếp thu? Làm cho văn hoá dân

tộc với văn hoá nhân loại giao lưu, tiếp xúcvới nhau Cái gì hay, tốt thì ta tiếp thu

* Mối quan hệ giữa giữ gìn và tiếp thu?

-Lấy văn hoá dân tộc làm gốc;

- Có vay thì có trả Chúng ta vừa tiếp thuvăn hoá nhân loại đồng thời cũng phải gópphần làm giàu văn hoá nhân loại

Tóm lại , trong nhận thức cũng như tronghoạt động thực tiễn, HCM luôn thể hiện rõquan điểm giữ gìn , phát huy, phát triển vănhoá dân tộc, tiếp thu văn hoá nhân loại đểbảo vệ, xây dựng và phát triển nền văn hoádân tộc làm cho nền văn hoá dân tộc đạttrình độ tiên tiến, mang đậm bản sắc dân tộc

và mang tính thân loại sâu sắc Quan điểm

đó cho chúng ta thấy rõ phương hướngnhiệm vụ của chúng ta trong quá trình xâydựng nền văn hoá mới Việt Nam hiện nay

1.4 Con đường trở thành nhà văn

*Các nhà văn hoá dân tộc đã làm gì?

Có người kiên quyết bài xích chống văn

hoá phương Tây; không học, không dậythậm chí về ở ẩn có những người vẫn tiếp đểgiữ vững bản sắc dân tộc,… nhưng có ngườihào hứng đón nhận văn hoá phương Tây theokiểu Tây hóa

Bác từ bỏ con đường và khả năng trở thànhnhà văn hoá phương Đông

Bác cũng từ bỏ luôn con đường và khảnăng trở thành người trí thức thuần pháp vìBác nếu Bác cứ yên tâm học xong ở Quốchọc Huế và du học sang Pháp thì Bác sẽ trởthành nhà trí thức thuần pháp, Bác đi sangphương Tây để tìm con đường hòa nhập nềnvăn minh tiên tiến phương Tây và đưa cả dântộc tự hòa mình đi theo nền văn minh mới -văn minh phương Tây

1.5 Phong cách ứng xử văn hoá Hồ

Chí Minh được biểu hiện

Đánh giá phong cách văn hoá là văn hoáứng xử nhuần nhụy sâu sắc giữa cái xưa vànay, giữa văn hoá phương Đông và phươngTây, từ cổ đến kim vì nền hạnh phúc của conngười để ứng xử; nó chi phối mọi quan hệứng xử khác kết hợp giữa hiện đại, phươngĐông, phương Tây

Phong cách ứng xử văn hoá HCM là mộtphong cách đang dạng, phong phú hấp dẫn,chưa đựng những giá trị văn hoá, đạo đức rấtcao Từ trong sự phong phú ấy có thể rút ramột số đặc trưng cơ bản sau

-Kiêm tốn, nhãn nhan lịch lãm

-Chân tình, nồng hậu tự nhiên

-Linh hoạt, chủ động, biến hoá

-Uyển chuyển, có lý , có tình

-Cảm hoá, khoan dung, đại lượng

-Nụ cười xoá nhoà mọi cạc bức

=> Đánh giá của Unesco: Nghị quyết

của Unesco năm 1987 đánh giá về nhà

văn hoá Hồ Chí Minh:

- Trong Nghị quyết có ghi: Hồ Chí Minh

đã để lại một dấu ấn quan trọng trong quátrình lịch sử phát triển của nhân loại, Người

đã góp phần vào cuộc đấu tranh chung vìhòa bình độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ

xã hội ít có

- Hồ Chí Minh có một đóng góp quantrọng và nhiều mặt trong các lĩnh vực vănhoá trên các lĩnh vực giáo dục văn thơ,chính trị, nhà báo…có thể nói Bác đóng gópmột cách đa dạng về văn hoá

- Nói đến Hồ Chí Minh là nói đến một conngười đã kết tinh truyền thống văn hoá củahàng ngàn năm của dân tộc Việt nam vớivăn hoá nhân loại, là biểu tượng hiện thâncho khát vọng của các dân tộc thông quamột loạt tác phẩm Bác để lại cho dân tộc

Tóm lại , sự nghiệp văn hoá của HCM thật

là vĩ đại Vì vậy Người đã được thế giới ghinhận là một trong những người góp phần vào

sự thay đổi của nhân loại trong thế kỷ XX

Sự nghiệp văn hoá của HCM đã làm choNgười trở thành nhà văn hoá kiệt xuất củadân tộc và nhân loại

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ

VĂN HÓA- một số nội dung chủ yếu

Chúng ta lần lượt nghiên cứu hàng loạt cácnội dung sau:

tiết

2.1 Văn hoá vừa là động lực, vừa

mục tiêu của sự nghiệp cách mạng

ở đây chúng ta có hai mặt phải làm rõ: 40 phút

2.1.1.Văn hoá là động lực Văn hoá là động lực thể hiện trên những ý 20 phút-Điểm thứ nhất là từ khái niệm văn

hoá của HCM chúng ta hiểu văn hoá

giúp chúng ta tồn tại và phát triển

"Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích củacuộc sống" Văn hoá là một trong những yếu

tố giúp cho con người, giúp cho cộng đồng,giúp cho dân tộc phát triển và sau này pháttriển tư tưởng này HCM đã cho rằng Vănhoá ngang bằng với các lĩnh vực khác: ngang

kinh tế, ngang chính trị và ngang xã hội VHgiúp cho con người tồn tại, giúp cho cộngđồng, dân tộc tồn tại và phát triển, VH ngangvới các lĩnh vực khác hay Bác nói bây giờ xãhội đang tồn tại bốn vấn đề quan trọng ngangnhau, thiếu 1 trong 4 vấn đề đó chúng ta 0tồn tại được cho nên đời sống của chúng tacần có cả kinh tế, có cả chính trị, có cả xãhội Trở về với khái niệm chúng ta đã nói

"văn hoá là sự tổng hợp của mọi phươngthức sinh hoạt" thiếu một trong nhữngphương thức đó chúng ta 0 tồn tại được

- Thứ hai, văn hoá là động lực còn thể

hiện ở chức năng của văn hoá theo tư

tưởng Hồ Chí Minh

Vậy văn hoá có bao nhiêu chức năng theo quan điểm của Bác? Có ba chức năng:

+ Chức năng thứ nhất là bồi dưỡng và

nâng cao tư tưởng, tình cảm cách mạng

cho mỗi con người, cho cả cộng đồng

dân tộc

Tư tưởng cách mạng lớn nhất thể hiện lýtưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.Còn tình cảm lớn nhất là tình cảm yêu nước,thương dân, thương nhân loại bị đau khổ, ápbức

Có người coi vấn đề yêu nước, thươngdân, thương nhân loại bị đau khổ, áp bứctrong quan niệm, trong cách ứng xử Hồ ChíMinh là điểm xuất phát mọi sáng tạo, người

ta coi đó là thể hiện một triết lý sống, mộtkhía cạnh trong triết lý sống: đó là phải yêunước, thương dân, thương nhân loại bị đaukhổ, áp bức

Thông qua các hoạt động văn hoá hay nóicách khác là nhờ hoạt động văn hoá chúng ta

có được lý tưởng đó, có được tư tưởng đó, cóđược tình cảm cách mạng đó

+ Chức năng thứ hai là nâng cao dân

trí

Thông qua tất cả các hoạt động văn hoá màtrước hết và cơ bản là văn hoá giáo dục Nhờvăn hoá giáo dục mà chúng ta mới biết đọc,

biết viết, xoá mù, đi đến hiểu biết các vấn đềkhác (KT-CT-XH), hiểu biết cuối cùng, hiểubiết những lớn, hiểu biết được quy luật củacách mạng

+ Chức năng thứ ba là văn hoá bồi

dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, những

phong cách lành mạnh và hướng con

người tới những giá trị văn hoá cao đẹp

về chân, thiện, mỹ

Đó là 3 chức năng của văn hoá và thôngqua việc lý giải, nghiên cứu làm rõ được bachức năng của VH này chúng ta thể hiệnđược ý thể hiện VH là động lực Có ngườitập hợp ba chức năng này, nói một cách ngắngọn cả ba chức năng này thuộc về chức nănggiáo dục: giáo dục về tư tưởng, giáo dục vềnhân trí, giáo dục về phẩm chất, giáo dụctheo nghĩa rộng Giáo dục ở ý thứ hai VHgiáo dục người ta muốn nói là giáo dục ởlĩnh vực cụ thể trong các trường lớp học, học

để biết đọc, biết viết Nếu tổng thể điều nàycũng là tất cả quá trình giáo dục: giáo dục tưtưởng, giáo dục lý luận, giáo dục hiểu biết -VH là động lực thể hiện ở chỗ tất cả

các lĩnh vực của hoạt động văn hoá đặc

biệt là vai trò của tư tưởng có một tác

dụng là "soi đường" cho quốc dân đi,

"lãnh đạo" quốc dân đi để thực hiện độc

lập, tự cường, tự chủ

Tất cả các lĩnh vực khác cũng có đóng gópnày nhưng quan trọng là tư tưởng Bởi nếuchúng ta có một mở rộng chúng ta hiểuMQH văn hoá và tư tưởng Ta lý giải VHrộng hơn tư tưởng VH nhiều lĩnh vực: "Vì lẽsinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống,loài người mới sáng tạo và phát minh rangôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoahọc, tôn giáo, văn học, nghệ thuật…" hàngloạt vế đề là VH Như vậy VH rộng hơn tưtưởng nhưng tư tưởng là cốt yếu của VH.Nói đến VH đặc biệt là VH CM, VH mới thì

tư tưởng là lĩnh vực, yếu tố cốt VD chúng tađang xây dựng nền văn hoá mới hiện nay thìphải lấy tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh làm cốt lõi, 0 có cái đóchúng ta không có được những định hướnggiá trị, không hướng tới được các giá trịkhác Cho nên tất cả văn hoá có thể đóng vaitrò này ví dụ Pháp luật, đạo đức cũng có thểđóng vai trò soi đường trong đó HCM đặcbiệt nhấn mạnh vai trò của tư tưởng "soiđường", "lãnh đạo" quốc dân để chúng tathực hiện độc lập, tự cường, tự chủ Bác ví tưtưởng Mác-Lênin như mặt trời soi sáng conđường chúng ta đi, CN Mác-Lênin là kim chỉnam…

- Văn hoá là động lực còn thể hiện ở

chỗ chính văn hoá tạo ra sức mạnh trong

sự nghiệp dựng nước và giữ nước, trong

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

mà sức mạnh ở đây sẽ tận cùng chính là

sức mạnh của con người có văn hoá

Ví dụ: Một con người có lòng yêu nướcnồng nàn (chưa nói trình độ học vấn baonhiêu) một người nông dân, công dân nếu có

1 lòng yêu nước nồng nàn thì người ta cótinh thần đánh giặc, cùng với lòng yêu nước

đó còn có một số tố chất khác

Điều này không phải chúng ta nói, khôngphải chúng ta khi nghiên cứu về Hồ ChíMinh nói mà sức mạnh con người có văn hoátôi dẫn cho anh, chị hai đoạn chúng ta nghethôi: một đoạn người Mỹ nói về sức mạnhcủa con người Việt Nam, một đoạn của cốtổng Bí thư Lê Duẩn nói về mức mạnh conngười Việt Nam liên quan đến thắng lợi củachúng ta trong kháng chiến, trong dựngnước, trong giữ nước Trước khi nói hai điềunày ông Trần Văn Giầu có so sánh "Sứcmạnh của con người Việt Nam có văn hoátức là sức mạnh của linh đơn văn hoá ViệtNam" Sau đây tôi dẫn hai ý cụ thể hơn anh,chi nghe một chút, chúng ta cùng chia sẽ,cùng thống ý này về sức mạnh của con

người Ý thứ nhất người Mỹ nói "Ai cũngbiết rằng trong thế kỷ XX chính vật chất làsức mạnh của thời đại của chúng ta Thời đại

có nhiều tên gọi: thời đại năng lượng nguyên

tử, thời đại phản lực, thời đại điều khiển học,thời đại chinh phục vũ trụ, thời đại tin học

Dù lập thể những thiết bị nào thì Mỹ cũngđều có và người Việt Nam đều không có".Người ta cũng tự hào lắm người ta tự hào vềphương tiện vật chất, về vũ khí hiện đại lắm

và đúng như vậy thế kỷ XX những chuyện

đó gần như chúng ta không có “Dù lập thểnhững thiết bị nào người Mỹ cũng có vàngười Việt Nam” Sức mạnh duy nhất của họchính là "sức mạnh của con người" Đây làcâu cuối cùng sức mạnh duy nhất mà chúng

ta thắng họ chính là sức mạnh của con người.Câu thứ hai là của cố tổng Bí thư Lê Duẩnnói (tôi chưa có dịp vào thành Quảng Trịnhưng qua Thày Bùi Đỉnh Phong nói ở giantrưng bày của bảo tàng Quảng trị có treo mộtbảng đề câu của Lê Duẩn thày đã chép lại vìthấy hay quá) tinh thần như câu vừa rồi hay

ở nhiều chuyện nhưng có cái hay là ta cũngthấy như vậy mà người Mỹ (kẻ thù củachúng ta) cũng thấy như vậy, chúng ta là chủthể cũng thấy như vậy, đối tượng của ta là kẻthù của chúng ta cũng thấy như vậy mà thấy

ở nhau là con người Ông Lê Duẩn đã viết:Chúng ta đã chịu đựng được (chịu đựng 81ngày đêm ở thành Quảng Trị từ 28-6-72 đến16-9-72, người ta nói một viên gạch ở thànhQuảng Trị chịu hàng tấn bom thế mà chúng

ta tồn tại được) chúng ta chịu đựng đượckhông phải vì chúng ta là gang thép Vì gangthép cũng chảy với bom đạn của địch màchính chúng ta là những con người nhữngcon người thực sự, những con người Việt

Nam với truyền thống bốn ngàn năm đã giácngộ sâu sắc trách nhiệm trọng đại trước Tổquốc, trước thời đại” (Chúng ta tồn tại đượcbởi vì chúng ta là những con người thực sựcòn gang thép hoặc gạch đá gì ở đấy nếuchúng ta có dịp vào thì thấy bây giờ xem lạinhững bức tranh chụp lại từ thời đó ta thấykhông còn gì thế mà những chiến sĩ ta vẫntồn tại được, tồn tại đó như chúng ta đánhgiá chính là con người )

-Một yếu tố khác là các yếu tố (thành

tố) văn hoá khác như giáo dục, khoa

học, pháp luật (hay nói cách khác là tất

các thành tố khác) giúp dân tộc Việt

Nam chúng ta vượt qua được yếu hèn và

thúc đẩy sự phát triển KT-XH

Chúng ta trở lại một trong những câu nổitiếng của Bác Hồ về lĩnh vực này chính là:

"Dốt thì dại, dại thì hèn" năm 1955 tổng kết

10 năm Bình dân học vụ Bác khẳng định nhưvậy Bác đã nói như vậy Năm 1945 Bác gọi

là "một dân tộc dốt là một dân tộc yếu" Chonên các lĩnh vực văn hoá này giúp chúng tathoát khỏi yếu hèn, chúng ta có thể sánh vaiđược với các cường quốc năm châu và tạo rađiều kiện phát triển KT-XH

- Một điểm tiếp theo văn hóa theo

quan điểm Hồ Chí Minh được hiểu như

sợi dây, như chất keo liên kết các dân

tộc, làm cho các dân tộc xít lại gần nhau,

đoàn kết với nhau trong một sự nghiệp

chung đó là chống chủ nghĩa thực dân

2.1.2 Văn hoá là mục tiêu Nghiên cứu VH là mục tiêu thì chúng ta

phải dựa trên triết lý phát triển nói chung vàtriết lý phát triển HCM Xung quanh vấn đềnày có mấy mảng vấn đề chúng ta nhận thức

+ Mức độ giải phóng và phát triển conngười (VD xem con người ở đất nước anhđược giải phóng và phát triển đến đâu, đượcphát triển toàn diện chưa, đã hoàn thiện chưathì mới đánh giá được xã hội đó phát triển haykhông).

+ Sự phát triển của LLSX tất nhiên gắn vớiđiều này là QHSX (không có LLSX khôngthể nói đến cái khác)

+ Dựa vào năng suất lao động.(XH pháttriển phải xem năng suất lao động như thếnào)

+ Dựa vào các yếu tố tinh thần văn hoá,chính trị, pháp luật, dân chủ

Như vậy muốn xem một xã hội phát triểnnói chung chúng ta phải căn cứ về những điềulớn này

-VH là triết lý phát triển theo tư tưởng

+ Khi có ĐLDT rồi phải đi đến CNXH vìchỉ có ĐLDT đi tới CNXH thì mới bảo vệđược độc lập này ĐLDT rồi phải đi đếnCNXH vì có như vậy mới thực sự bảo vệđược độc lập dân tộc và thực sự đem lại tự

do, hạnh phúc cho con người

Bác nói: Nước được độc lập mà dân khôngđược hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập đókhông có nghĩa lý gì

+ Thông qua chế độ dân chủ theo HCM làphải xây dựng một Nhà nước thực sự củadân, do dân và vì dân.

+ Xây dựng kinh tế làm nền tảng vật chấtcho xã hội

+ Triết lý phát triển HCm được nhìn nhậndưới góc độ quan điểm HCM về phát triểnkhoa học- kỹ thuật Năm 1958 Bác Hồ từngnói CNXH cộng KHKT nhất định sẽ đưa loàingười đến hạnh phúc vô tận

- Thứ 3, quan niệm HCM về phát triển

xã hội nhìn dưới góc độ văn hoá

+ Quan tấm đến sự phát triển của giáo dụcđào tạo Trong GDĐT HCM có nhiều quanđiểm nhưng ở đây ta nói một quan điểm đặcbiệt nói vừa sớm, nhưng đồng thời nó vừathể hiện được chiều sâu, quan trọng nó phùhợp với thế giới hiện đại ngày nay Bác Hồdùng quan điểm sánh vai

+ HCM chú ý tới lĩnh vực văn nghệ (vănhọc nghệ thuật)

+ HCM chú ý tới lĩnh vực nhân tố conngười Có thể nói theo quan điểm HCM conngười chính là thước đo của sự phát triển + Hồ Chí Minh đã kết hợp được chủ nghĩayêu nước truyền thống với chủ nghĩa yêunước xã hội chủ nghĩa

+ HCM kết hợp giữa truyền thống với hiệnđại, dân tộc và quốc tế, nội lực và ngoại lực.Trong đó ngoài lực con người là quan trọngnhất (chúng ta cần phân biệt nhân lực vànguồn lực con người nó có sự khác nhau: ởViệt Nam nhân lực thừa còn nguồn lực thiếucon người phải có đức, trí, thể, mỹ)

-Điểm thứ 4, định hướng phát triển

bền vững HCM

Trước khi nói cụ thể ta có một sự giải thích

ở đây dùng định hướng là vì để có một sựphát triển bền vững phải đầy đủ các yếu tố,

các điều kiện thời Bác Hồ chưa có điều kiện,một trong những điều quan trọng là phải cómột nền kinh tế tri thức để tạo cho một xãhội phát triển bền vững Nhưng điều mà Bác

Hồ nói sau đây đã tạo ra định hướng pháttriển bền vững

+ Tư tưởng HCM đã phản ánh được việcxoá bỏ tình trạng nghèo, cùng cực (làm cho

ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được họchành)

+ Đạt phổ cập giáo dục tiểu học (Tư tưởngHCM về GD)

+ Tăng cường bình đẳng nam nữ và nângcấp vị thế cho phụ nữ (tư tưởng về phụ nữ,

về bình đẳng nam nữ)

+ Giảm tỉ lệ tử vong ở trẻ em (10-3-1947Bác đã nói ở mức độ nhất định)

+ Tăng cường sức khoẻ cho bà mẹ

+ Phòng chống dịch bệnh (3-1947 Bác đãnói trong Đời sống mới)

+ Bảo đảm bền vững về môi trường (tưtưởng về trồng cây)

+ Thiết lập quan hệ đối tác toàn cầu vì pháttriển (Tư tưởng HCM về đối ngoại)

=> Đây chính là 8 tiêu trí phát triển bền vữnghiện nay của thế giới nhưng chúng ta trở lại

từ 8 điểm đó ta thấy tất cả ở mức độ khácnhau gần như Bác đã nêu ra những ý tưởngthậm chí có những cái đã cụ thể rồi có nhữngcái ở từng mức độ nhất định

Như vậy, Văn hoá là mục tiêu bởi Hồ ChíMinh luôn quan tâm đến sự phát triển.Cuộc hành trình của Hồ Chí Minh từ lúc ra

đi tìm đường cứu nước đến tận cuối đờicho tới một triết lý phát triển hướng tới độc

lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Ngườicống hiến cả đời mình không chỉ để giảiphóng dân tộc mà còn để giải phóng giaicấp và cao nhất là giải phóng con ngườitriệt để và toàn diện Nội dung giải phóngcon người trong tư tưởng Hồ Chí Minh làxóa bỏ tình trạng áp bức bóc lột, nô dịchcon người, xóa bỏ các điều kiện xã hội làmtha hóa con người làm cho mọi người đượchưởng lấy cuộc sống tự do, hạnh phúc, cóđiều kiện phát huy năng lực sáng tạo, pháttriển toàn diện theo dúng bản chất tốt đẹpcủa con người, hướng con người tới chân -thiện - mỹ, tạo điều kiện cho con ngườithực sự làm chủ xã hội, làm chủ tự nhiên vàlàm chủ bản thân mình.

2.2 Quan điểm về mặt trận văn

hoá và chiến sĩ văn hoá

Xuất phát từ quan điểm văn hoá phải gắnvới đời sống, trong kháng chiến chống Pháp,HCM nêu rõ : "Văn hoá nghệ thuật cũng làmột mặt trận" Cũng vì vậy, HCM rất coitrọng người cán bộ làm công tác văn hoá

Người nêu rõ: cán bộ văn hoá "là chiến sĩtrên mặt trận ấy" (HCMTT, t.6, tr.368,NxbCTQG, H.2000)

HCM luôn đánh giá cao vai trò của cáccán bộ văn hoá đối với kháng chiến đối vớicông cuộc xây dựng đất nước

Ở đây có hai vấn đề liên quan đến nhau:

vấn đề thứ nhất là vấn đề mặt trận văn hoá,vấn đề thứ hai là vấn đề chiến sĩ văn hóa, haivấn đề này có mối quan hệ mật thiết, có mặttrận thì có chiến sĩ mà chiến sĩ chính lànhững người chiến đấu, hoạt động trên mặttrận văn hóa đó Khi nghiên cứu hai vấn đềnày tác động đến nhau nhưng trong nghiên

30phút

cứu chúng ta tác ra Thế nào là mặt trận văn

hóa? và thế nào là chiến sĩ văn hóa?

2.2.1: Trước hết ta nói về Quan điểm

mặt trận văn hoá

Điểm thứ nhất chúng ta khái quát về lịchsử:

25 phút

-Ý thứ nhất Trong lịch sử dân tộc từ thời chống phong

kiến phương Bắc cho đến thời cận đại chốngthực dân Pháp với những nhân vật như từNguyễn Trãi, Nguyễn Đình Chiểu, rồi đếncác nhà cách mạng hiện đại đều biết dùngvăn hoá để đánh giặc, đều biết coi văn hoá

là một vũ khí, coi văn hoá là một mặt trận vànhững năm 20 khi Bác Hồ bắt đầu ra đi tìmđường cứu nước, hoạt động cách mạng, tiếpthu tinh thần đó trong truyền thống dân tộc

Hồ Chí Minh đã dùng ngòi bút để tố cáo tội

ác thực dân, từ đó thức tỉnh dân tộc, địnhhướng và tổ chức dân tộc và đưa cả dân tộc

đi vào con đường cứu nước mới con đườngcách mạng vô sản

Ví dụ: Sóng Hồng đã viết: dùng ngòi bútlàm đòn xoay chế độ Mỗi vần thơ bom đạnphá cường quyền

Nguyễn Đình Chiểu có câu: Chở bao nhiêuđạo thuyền không khẳm, đâm mấy thằnggian bút chẳng tà

Nếu ta đọc lại những tác phẩm của Bác đặcbiệt như Bản án chế độ thực dân Pháp Ngay

từ tiêu đề tác phẩm đã cho thấy cả tác phẩm

là cả một cuộc chiến đấu, cả tác phẩm là cảmột mặt trận, cả tác phẩm là cả một sự tố cáotội ác của thực dân từ đó thức tỉnh nhân dân,định hướng nhân dân, tổ chức nhân dân, đưanhân dân vào con đường cứu nước mới -conđường cách mạng vô sản

Giáo sư Trần Văn Giầu có nói: nếu viết vềchủ nghĩa thực dân thì không ai viết nhiềubằng Nguyễn Ái Quốc mà đúng như vậychúng ta đọc Lênin chúng ta biết, bởi vì saonhư vậy? vì thời Lênin chủ nghĩa thực dânchưa đến mức như vậy nói như vậy không

có nghĩa là Bác Hồ luôn luôn vượt mọingười như điều kiện thời Lênin-Lênin chỉ tồntại có 6 năm khi cách mạng tháng 10 thànhcông và đến khi ông qua đời (1917-1924)thời đó CNTD chưa có bành chướng, chưa

có sự xâm chiếm thuộc địa nhưng khi Bác

Hồ xuất hiện trên vũ đài chính trị thì 70%dân số là thuộc địa cho nên Bác Hồ là ngòibút viết nhiều nhất về tố cáo tội ác của thựcdân Đó là ý thứ nhất

Đơn giản cũng có thể hiểu được rồi chúng

ta vừa nói trên nhưng đi vào cắt nghĩa mộtchút chúng ta hiểu như sau:

Mặt trận văn hoá được hiểu văn hoá

ta dùng là cách mạng văn hoá để chỉ nó làmặt trận văn hóa (không dùng không cónghĩa là không có ý nghĩa, cương lĩnh ĐHVII năm 1991 chúng ta dùng lại nhưng cuối

59 đầu 60 ta dùng sau đó không dùng bởi ởTrung Quốc khoảng giữa thập kỷ 60 có cuộccách mạng văn hoá (đại cách mạng văn hoátheo kiểu Tổ quốc không giống như chúng ta