Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh khi tổ chức hoạt động khởi động khi dạy học phần truyện việt nam hiện đại trong chương trình ngữ văn lớp 9

Tuy nhiên trên thực tế, cá nhân tôi và hầu hếtgiáo viên khi thiết kế kế hoạch dạy học thường chỉ làm theo hình thức giới thiệu quamột chút để vào bài, như vậy sẽ tiết kiệm được nhiều thờ

1 Phần mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Khoa học giáo dục hiện đại cho rằng dạy học vừa là lĩnh vực mang tính thựctiễn, vừa mang tính nghệ thuật Hoạt động khởi động chính là biện pháp hợp thànhcủa quá trình và nghệ thuật dạy học Nó mở đầu và đặt nền móng cho cả quá trình dạyhọc, gắn bó xuyên suốt với hoạt động trên lớp Đồng thời cũng là quá trình then chốtthúc đẩy tính tích cực ở học sinh

Mặt khác “phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tựgiác, chủ động sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học,bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn,tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” (Điều 24,Luật giáo dục) Đây là định hướng cơ bản thiết thực đối với mỗi giáo viên, cũng làyếu tố quyết định hiệu quả của một giờ dạy

Mục đích của hoạt động khởi động là dẫn vào bài học, nối liền bài cũ với bàimới, gợi ý cho học sinh, kích thích hứng thú, làm rõ mục đích, tạo được không khíhọc tập tích cực, sôi nổi ở học sinh Từ thực tế giảng dạy, ta thấy niềm vui và sự hamthích sẽ là một động lực lớn giúp học sinh vượt qua khó khăn để vươn lên trong họctập Có thể nói hoạt động khởi động có vai trò như trải nệm để dẫn dắt học sinh nhậnthức tác phẩm văn học một cách hứng thú, say mê

Bên cạnh đó việc sáng tạo trong hoạt động khởi động cũng là để tìm ra biệnpháp nhằm đảm bảo hiệu quả và nâng cao chất lượng trong dạy học Ngữ văn ở trườngTHCS Đây cũng là hướng tiếp cận quan điểm giúp học sinh mạnh dạn, tự tin tronghọc tập, là cơ sở thực tiễn, là nền tảng cho việc hình thành thói quen tốt, hình thànhnhân cách cho các em trong tương lai Theo đà hiện đại hóa, hệ thống hóa, thì dạy họcmôn Ngữ Văn sẽ đi vào chiều sâu như một điều tất yếu và kĩ năng của hoạt động khởiđộng cũng ngày càng được coi trọng

Từ nhiều năm nay, phương pháp đổi mới dạy văn đã được chú trọng phát triểnhứng thú học văn của học sinh Một trong những mục đích của giờ văn là làm sao gâyđược rung động thẩm mĩ, giáo dục nhân cách cho học sinh Trong đó hoạt động khởiđộng chỉ là khâu nhỏ, nhưng lại ở vào vị trí mở đầu, có tác dụng đặt nền móng và gắn

bó với các hoạt động còn lại như hoạt động hình thành kiến thức, hoạt động luyện tập,hoạt động vận dụng và hoạt động tìm tòi mở rộng Vậy nên, người dạy cần nắm đượckiến thức trọng tâm, cần nghiên cứu, chuẩn bị bài thật chu đáo trước khi lên lớp Thiếtnghĩ, trong cuộc sống cũng như trong dạy học bước khởi đầu của một tiết học sẽ tạotiền đề vững chắc, có yếu tố tiên quyết đảm bảo cho tiến trình dạy học thành công.Một hoạt động khởi động hiệu quả sẽ có tác dụng tích cực trong việc kích thích trí tò

mò, khơi dậy hứng thú của học sinh, tạo tâm thế và định hướng nội dung học tập chocác em

Một tiết dạy thu hút được sự chú ý, kích thích được sự tò mò tìm hiểu của họcsinh phải xuất phát ngay từ đầu tiết dạy để tạo nên hứng thú học tập cho học sinhtrong suốt quá trình diễn ra tiết học Tuy nhiên trên thực tế, cá nhân tôi và hầu hếtgiáo viên khi thiết kế kế hoạch dạy học thường chỉ làm theo hình thức giới thiệu quamột chút để vào bài, như vậy sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian dành cho hoạt độngkhai thác kiến thức mới, không lo lắng nhiều về vấn đề thiếu thời gian, cháy giáoán… do đó tiết học tương đối khô khan, thiên về lý thuyết và giảng giải mà thiếu di sựhợp tác tích cực của học sinh; ngay từ bước vào bài học sinh đã có tâm lý thụ độngchờ giáo viên dẫn dắt nội dung và truyền thụ một chiều, từ đó sẽ khó tạo tâm lý để các

em sẵn sàng tiếp thu kiến thức

Là một giáo viên dạy Văn theo chương trình và sách giáo khoa hiện hành, tôitrăn trở rất nhiều, tìm tòi và thử nghiệm để lựa chọn những phương pháp dạy học phùhợp với lớp học và môn học Trong quá trình đó, tôi nhận thấy tổ chức chuỗi hoạtđộng học thì hoạt động khởi động có ý nghĩa quan trọng đối với giờ học Ngữ Văn.Đặc biệt đối với học sinh lớp 9 của trường THCS dạy học Văn nói chung và dạy họcphần truyện Việt Nam hiện đại nói riêng thì hoạt động khởi động rất cần thiết trongdạy học nhằm phát triển năng lực tư duy, nêu và giải quyết vấn đề cho học sinh Hoạt

động này cần tạo ra được những tình huống, những vấn đề mà ở đó người học phảihuy động tất cả các kiến thức hiện có, những kinh nghiệm, vốn sống của mình để cốgắng nhìn nhận và giải quyết theo cách riêng của mình.

Với mong muốn áp dụng các phương pháp dạy học có hiệu quả hơn trong thựctiễn, tôi mạnh dạn thể nghiệm đề tài “Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng

tạo của học sinh khi tổ chức hoạt động khởi động khi dạy học phần truyện Việt Nam hiện đại trong chương trình Ngữ Văn lớp 9” nhằm giúp các em hình thành

tính tích cực nhận thức và phát triển khả năng sáng tạo của mình khi đọc - hiểu vănbản

1.2 Điểm mới của đề tài

Tổ chức hoạt động khởi động vốn không xa lạ với mô hình trường học mới.Đối với một số tiết thao giảng đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên bước đầu đã

tiến hành tổ chức hoạt động khởi động cho các tiết dạy Điểm mới của đề tài là việc

áp dụng đối với dạy học đại trà để bắt kịp định hướng tổ chức chuỗi hoạt động học

trong dạy học Ngữ Văn 9 nói chung và bản thân đã thể nghiệm dạy học ở phần thơViệt Nam hiện đại trong những năm học trước Trên cơ sở kế thừa và tiếp tục thểnghiệm rộng hơn ở dạy học phần truyện Việt Nam hiện đại trong chương trình NgữVăn lớp 9

1.3 Phạm vi áp dụng của đề tài

- Đối tượng áp dụng: Học sinh lớp 9A, 9B và 9C nơi tôi công tác

- Áp dụng đối với việc dạy học Ngữ Văn 9 đối với những tác phẩm truyện hiệnđại Việt Nam

2 Phần nội dung

2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu

Những năm gần đây dổi mới phương pháp dạy học nói chung và môn Ngữ Vănnói riêng đã trở thành tâm huyết và thực sự có chiều sâu đối với người giáo viên Phầnlớn các giáo viên đã thực hiện đồng bộ bốn đặc trưng của dạy học theo định hướngphát triển năng lực học sinh như: dạy học thông qua các hoạt động của học sinh, dạyhọc chú trọng rèn luyện phương pháp tự học, tăng cường học tập cá thể phối hợp vớihọc tập hợp tác, kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò

Dạy học phần truyện Việt Nam hiện đại trong chương trình Ngữ Văn lớp 9được thiết kế học qua hai học kì, trải qua các giai đoạn:

- Tác phẩm truyện giai đoạn 1945-1954: Làng (Kim Lân)

- Các tác phẩm truyện giai đoạn 1955-1975: Chiếc lược ngà (Nguyễn QuangSáng), Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn Thành Long), Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê)

2.1.1 Về phía giáo viên

Tổ chức hoạt động khởi động rất cần thiết trong dạy học phần truyện Việt Namhiện đại nhằm phát triển năng lực cho học sinh như phát triển năng lực tư duy, nănglực giải quyết vấn đề… Ở hoạt động này giáo viên đã tạo ra những tình huống, nhữngvấn đề ở đó người học cần được huy động tất cả các kiến thức hiện có, những kinhnghiệm, vốn sống của mình để cố gắng nhìn nhận và giải quyết theo cách riêng củamình và cảm thấy thiếu hụt kiến thức, thông tin để giải quyết Chính vì thế nhiều giáoviên Ngữ Văn đã tích cực tìm tòi để kích thích tính tò mò và định hướng hoạt độngcủa học sinh trước khi hình thành kiến thức là mục đích chính của phần khởi độngtrong dạy học

Dạy học phần truyện Việt Nam phần truyện hiện đại trong chương trình NgữVăn 9 thông qua tổ chức hoạt động khởi động giúp học sinh tự khám phá những điềuchưa biết một cách tích cực, tự giác và chủ động chứ không phải thụ động tiếp thunhững tri thức được sắp đặt sẵn Theo tinh thần này, giáo viên không cung cấp, áp đặt

kiến thức có sẵn mà là người tổ chức học sinh tiến hành các hoạt động học tập nhưnhớ lại kiến thức cũ, phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiến thức đã biết vàocác tình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn

Như vậy, tổ chức hoạt động khởi động phải là một hoạt động học tập, nhiệm vụchuyển giao của giáo viên phải rõ ràng, học sinh phải được bày tỏ ý kiến riêng củamình cũng như ý kiến của nhóm về vấn đề đó cũng như việc trình bày báo cáo kếtquả Nhận thức được mục đích của hoạt động khởi động nên bản thân tôi và các đồngnghiệp của mình đã mạnh dạn tìm tòi và thể nghiệm những cách thức để tổ chức hoạtđộng khởi động

Có rất nhiều cách thức để tạo tâm thế khi phần truyện Việt Nam hiện đại trongchương trình Ngữ Văn lớp 9 Có thể hát một câu hát, câu hò; kể một câu chuyện ngắn;chia sẻ những cảm xúc chân thành của bản thân; … liên quan đến chủ đề bài học sắpgiảng dạy Những hoạt động khởi động ấy như một chất xúc tác giúp học sinh đi vàobài học khá dễ dàng

Tuy nhiên, một số giáo viên còn lạm dụng hoạt động này Chẳng hạn như tổchức trò chơi, hát múa mà không ăn nhập với bài học hoặc chỉ là để “vào bài” với cáitên bài học mà ai cũng biết hoặc lựa chọn các tình huống không phù hợp hoặc quáđơn giản dẫn đến các em có thể trả lời được một cách dễ dàng với các câu hỏi đặt vấn

đề Một số giáo viên dành thời gian cho hoạt động này quá ít hoặc quá nhiều Có giáoviên chưa coi đó là một hoạt động học tập Không những thế, ở một số tiết dạy giáoviên chưa cho các em suy nghĩ, bày tỏ ý kiến của mình Về phương pháp một số giáoviên cố gắng giảng giải, chốt kiến thức ở ngay hoạt động này

Thực tế dự giờ đồng nghiệp tôi nhận thấy việc định hướng vào bài học chỉ sơqua bằng một vài câu dẫn dắt có liên quan, mang tính chất giới thiệu bài học; tìnhhuống khởi động chưa thực sự xuất phát từ bài học để tạo hứng thú, tạo ra tình huống

có vấn đề kích thích sự sáng tạo và học tập chủ động của học sinh Hoạt động khởiđộng/dẫn nhập còn mang tính hình thức, chưa tạo được liên kết thực sự với bài học,chưa xuất phát từ bài học Do đó khi giáo viên dẫn dắt, thực chất là truyền thụ một

chiều, các em thụ động lắng nghe mà không được trực tiếp khởi động Bản chất việcđổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực là chuyển từ việc lấy thầy làmtrung tâm, truyền thụ kiến thức một chiều sang lấy hoạt động học của trò làm trungtâm, thầy cần định hướng để trò thực hiện được hoạt động học một cách tích cực Tuynhiên với phương pháp khởi động như giáo viên đang thực hiện như khảo sát trên thìchưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới dạy học hiện nay

Để thực hiện đề tài trên, tôi đã tiến hành khảo sát đối với giáo viên dạy chươngtrình Ngữ Văn phần truyện Việt Nam hiện đại theo chương trình hiện hành về thiết kế

kế hoạch dạy học có tổ chức hoạt động khởi động Qua khảo sát 3 giáo viên giảng dạy

bộ môn Ngữ Văn tại đơn vị tôi công tác, kết quả như sau: giáo viên môn Ngữ Văntrong trường tôi có thực hiện việc khởi động trước khi hướng dẫn học sinh tìm hiểubài mới; hình thức thường là giáo viên dẫn dắt trực tiếp vào bài, học sinh lắng nghe,không tham gia trực tiếp vào hoạt động khởi động Như vậy với hình thức dẫn nhậpvào bài mà học sinh thụ động hoàn toàn chờ giáo viên định hướng thì chưa thể hiện rõ

sự đổi mới; thông qua đánh giá của giáo viên thì với hình thức khởi động hiện nay,lượng học sinh tích cực lắng nghe giáo viên định hướng cũng không nhiều Hay nóicách khác, với hình thức khởi động như trên thì người thầy đang là trung tâm, thầykhởi động còn trò là người nghe và quan sát, chưa thực sự được khởi động trước khitiến hành công việc là khai thác kiến thức mới Như vậy, ngay khi vào bài đã chưa cóđược sự lôi cuốn, hấp dẫn thu hút học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức nên dẫn đếnkhả năng học sinh học thu động, không tích cực trong việc tìm hiểu và nắm kiến thứcmới

hoạt động học tập tích cực hơn thông qua nhiều hình thức học tập phong phú Các emđều muốn có được tình huống gợi sự tò mò kích thích được nhu cầu học tập của các

em để có được kết quả học tập tốt hơn

Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã tiến hành khảo sát học sinh khối 9 của trườngTHCS nơi tôi công tác vào năm học 2018 – 2019, với hình thức dùng phiếu điều tra

Số lượng HS tham gia khảo sát là 116 học sinh Kết quả như sau:

Nội dung khảo sát Mức độ cao Mức độ trung bình Mức độ thấp

1 Em có chuẩn bị muốn được

tham gia vào các hoạt động khởi

3 Nếu khởi động tạo cho em sự

tò mò, em có muốn tìm hiểu bài

học để giải đáp vấn đề không?

Qua khảo sát học sinh khối 9 tại đơn vị tôi công tác, đa số giáo viên có thựchiện dẫn dắt trước khi vào tiết học phần thơ hiện đại một cách thường xuyên hoặckhông thường xuyên Tuy nhiên việc khởi động mà giáo viên áp dụng mới chủ yếudừng lại ở việc dẫn dắt của giáo viên, học sinh chưa được tham gia vào hoạt động cụthể Qua khảo sát cho thấy đa số học sinh đều có nhu cầu có được tiết học sinh động,hấp dẫn để kích thích tư duy của các em chủ động khám phá kiến thức mới Tuy nhiênthực tế các em lại ít có sự chuẩn bị bài trước ở nhà, vào đầu tiết học phần thơ hiện đạiViệt Nam, giáo viên thực hiện truyền thụ một chiều như vậy dễ gây nhàm chán vàchưa đáp ứng được nhu cầu tìm tòi, khám phá của học sinh Từ đó chưa phát huy hếttính tích cực cũng như sự sáng tạo của các em trong học tập phần truyện hiện đại ViệtNam nói riêng và môn Ngữ Văn nói chung

Về phía học sinh việc chuẩn bị bài trước phần truyện hiện đại Việt Nam ở nhàcòn hạn chế, chưa có sự hứng thú với bài học; chưa tạo ra được sự yêu thích và độnglực để tự tìm hiểu, tự học tập một cách tích cực Tuy nhiên tất cả trong số các em họcsinh được khảo sát đều có nhu cầu, mong muốn có được tiết học sôi nổi, tạo hứng thú

và hấp dẫn ngay từ hoạt động khởi động để kích thích nhu cầu tự tìm hiểu, khám phá

và chiếm lĩnh kiến thức mới một cách tích cực Từ những hạn chế trên dẫn đến hiệuquả hoạt động khởi động của tiết học phần truyện hiện đại Việt Nam không cao, chỉmang tính dẫn dắt mà không tạo được hứng thú và tư duy tích cực cho học sinh, qua

đó không chỉ hoạt động khởi động không đạt được như mong muốn là khởi động đểtạo hứng thú, tạo đà cho việc học tích cực ở các hoạt động tiếp theo trong bài họcphần truyện hiện đại Việt Nam

2.2 Giải pháp phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh khi tổ chức hoạt động khởi động khi dạy học phần truyện Việt Nam hiện đại trong chương trình Ngữ Văn lớp 9

2.2.1 Yêu cầu phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh khi tổ chức hoạt động khởi động khi dạy học phần truyện Việt Nam hiện đại trong chương trình Ngữ Văn lớp 9

Mục đích của hoạt động khởi động là tạo tâm thế học tập học sinh, giúp họcsinh ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú học bài mới Giáo viên sẽ tạo tình huốnghọc tập dựa trên việc huy động kiến thức, kinh nghiệm của bản thân học sinh có liênquan đến vấn đề xuất hiện trong tài liệu hướng dẫn học; làm bộc lộ "cái" học sinh đãbiết, bổ khuyết những gì cá nhân học sinh còn thiếu, giúp học sinh nhận ra "cái" chưabiết và muốn biết thông qua hoạt động này Từ đó, giúp học sinh suy nghĩ và bộc lộnhững quan niệm của mình về vấn đề sắp tìm hiểu, học tập Vì vậy, các câu hỏi/nhiệm

vụ trong hoạt động khởi động là những câu hỏi/vấn đề mở, không cần có câu trả lờihoàn chỉnh Kết thúc hoạt động này, giáo viên không chốt về nội dung kiến thức màchỉ giúp học sinh phát biểu được vấn đề để học sinh chuyển sang các hoạt động tiếp

theo nhằm bổ sung những kiến thức, kĩ năng mới, qua đó tiếp tục hoàn thiện câu trảlời hoặc giải quyết được vấn đề

Tất cả các hoạt động học ở lớp chỉ gói gọn trong vòng 45 phút, nên khi soạngiảng cũng như tiến trình lên lớp người dạy không được “rộng rãi” ở bước này Vớihình thức đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của họcsinh ngay từ hoạt động khởi động, đo đó khởi động cần tổ chức thành hoạt động đểhọc sinh trực tiếp tham gia nên sẽ cần lượng thời gian nhiều hơn Thông thường,người dạy chỉ dành khoảng 5 phút để dẫn tổ chức hoạt động này Vậy nên, yêu cầuđầu tiên của hoạt động khởi động là cần ngắn gọn, súc tích, khái quát cao, lời gọn ýsâu, lấy ít dẫn nhiều chứ không dài dòng, tùy tiện Nội dung hoạt động khởi động cầnkhái quát, cô đọng nhưng phải phong phú Về ngôn ngữ thì cần trong sáng, tinh tế,súc tích

Tùy vào từng bài dạy mà giáo viên có thể vận dụng và chú ý từng yêu cầuriêng Trong đó người dạy cần lưu ý làm nổi bật tính mũi nhọn của bài dạy Vì vậy,đòi hỏi giáo viên khi thiết kế hoạt động khởi động phải có chọn lọc về ngôn ngữ, làmsao để lời gọn mà ý sâu chứ không nên dài dòng, vòng vo tạo cho học sinh cảm giác

dễ hiểu, hứng thú hứa hẹn một tiết dạy hấp dẫn, hiệu quả Làm nổi bật tính quan hệgiữa các phần, giữa nội dung bài học Làm nổi bật tính thú vị mang tính nghệ thuậtcủa hoạt động dạy học Làm nổi bật tính đơn giản, dẽ hiểu của ngôn ngữ Làm nổi bậttính khái quát tập trung, nâng cao gợi ý

Bởi vậy, hoạt động khởi động mang yêu cầu rất cao, đòi hỏi người dạy khôngđược máy móc, khô khan mà phải linh động, kết hợp nhiều biện pháp sinh động,nhiều ý tưởng sáng tạo Để tổ chức hoạt động khởi động đạt được mục đích trên,người giáo viên có thể thực hiện bằng nhiều cách khác nhau như kể chuyện, xây dựngtình huống có vấn đề, nêu câu hỏi có vấn đề, hoạt động trải nghiệm, quan sát, sử dụngcâu hỏi trong nhóm hoạt động khởi động để định hướng suy nghĩ của HS vào nhữngnội dung chưa được sáng tỏ, muốn được sáng tỏ qua bài học mới

Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Ngữ Văn, rút kinh nghiệm từ thực tếgiảng dạy của mình, tôi xin đề xuất một trong số các biện pháp tổ chức hoạt động

khởi động giảng dạy môn Ngữ Văn phần truyện Việt Nam hiện đại như sau: Tổ chức

kể chuyện, đóng vai; tổ chức trò chơi; tổ chức hoạt động trải nghiệm, liên hệ thực tế; nêu câu hỏi; sử dụng hình ảnh trực quan.

2.2.2 Các giải pháp phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh khi tổ chức hoạt động khởi động khi dạy học phần truyện Việt Nam hiện đại trong chương trình Ngữ Văn lớp 9

Giải pháp 1: Tổ chức kể chuyện, đóng vai

a Yêu cầu

Kể chuyện là hoạt động chính yếu của dạy học Văn, là một cách thức khôngnhững giúp học sinh học tốt mà còn có thêm những tình cảm đẹp Yêu cầu chung lànội dung câu chuyện phải phù hợp với bài học, có tính giáo dục Tùy vào điều kiện,hoàn cảnh, đối tượng và nội dung bài học mà giáo viên chọn nội dung, cách thức kểchuyện cho hợp lí

Có thể lựa chọn những câu chuyện từ sách vở Hay có khi kể câu chuyện có thậtliên quan đến bài học Phương pháp đóng vai được thực hiện trong một số nội dunghọc tập như vào vai một nhân vật kể lại câu chuyện đã học, chuyển thể một văn bảnvăn học thành một kịch bản sân khấu, xử lý một tình huống giao tiếp giả định, trìnhbày một vấn đề, một ý kiến từ các góc nhìn khác nhau…

Đóng vai ở hoạt động khởi động khơi gợi và khắc sâu ở các em những tình cảm,cám xúc có liên quan đến bài học

b Ví dụ: Văn bản Chiếc lược ngà (Ngữ Văn 9, Tập 1)

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh liên hệ các kiến thức trong câu chuyện với nội dung củabài học Tìm ra những nội dung chưa biết để từ đó bổ sung kiến thức bài học mới chohọc sinh; tạo hứng thú cho học sinh với bài học mới

(2) Phương pháp/kỹ thuật dạy học: hoạt động toàn lớp

(3) Phương tiện: đóng vai

(4) Tiến trình hoạt động:

* Bước 1 Giao nhiệm vụ

- Các em sẽ nghe một câu chuyện ngắn Câu chuyện sau gợi cho em cảm nhận gì vềngười lính cách mạng?

* Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ:

- HS kể một câu chuyện có sự minh họa của một số HS vào vai ông Ba, bé Thu khitrưởng thành và các đồng đội khác của ông Ba

Vào một đêm trời sáng trăng suông, trong một ngôi nhà nhỏ, giữa Tháp Mười

mà chung quanh nước đã lên đầy Nhưng người lính được nghe câu chuyện của một đồng chí già kể lại. 

 Chuyện xảy ra cách đây đã hơn một năm rồi, hôm đó, ông đi từ trạm N.G đến L.A Khi chiếc xuồng máy đuôi tôm vừa xô ra bến thì những người lính ai cũng muốn biết người lái ấy là ai Nhưng trời đã tối rồi, họ chỉ thấy đó là một cô giao liên người mảnh khảnh, vai mang cây "cạc-bin" bá xếp của Mỹ, đầu chít khăn, dáng điệu gọn gàng Nghe tiếng đồn trạm này có một cô giao liên rất thông minh

Một hôm cô dẫn một đoàn khách sắp sửa qua sông, cô để khách dừng lại ngoài ruộng xa Cô và một anh giao liên nữa tiến trước dọn đường Đến vườn cây bờ sông,

cô thấy mình đã lọt vào ổ phục kích của địch Nhưng cô không bối rối Cô vừa gọi người bạn của mình vừa nói, cô cố ý nói lớn cho bọn địch nghe: "Tình hình yên, không có gì, anh trở lại dẫn khách đi, còn tôi sang sông lắc xuồng đem qua" Trong câu nói ấy có ám hiệu Anh giao liên liền quay lại, êm ái đưa khách bọc qua ngả khác, vượt sông cách đó độ một vài cây số Còn cô ta, trước khi qua sông cô còn gài lại hai trái lựu đạn Cô qua sông, thế là thoát Còn đám biệt kích kia, bọn nó tưởng thật, định hốt cả một đoàn khách, nên chẳng dám rục rịch, mà cứ chờ Chờ mãi, bọn

nó biết, nó chửi rủa nhau, trong lúc lục đục kéo về lớ quớ thế nào lại vấp cả hai quả lựu đạn gài, rụng hết mấy mạng Qua chuyện đó, người ta thêm thắt rằng cô giao liên

ấy có cái mũi rất thính, cô dùng mũi để nghe mùi địch và có thể phân biệt được thằng nào là Mỹ, thằng nào là ngụy nữa.

- Học sinh hoạt động toàn lớp để tranh luận về vấn đề dưới sự quan sát, định hướngcủa giáo viên

* Bước 3 Báo cáo kết quả

- HS trình bày cảm nhận riêng về cô giao liên

* Bước 4 Đánh giá, chốt kiến thức

- Giáo viên đánh giá hoạt động của học sinh; từ phần trả lời của học sinh để dẫn dắttạo nên tình huống có vấn đề để định hướng vào bài

Cuộc gặp gỡ với cô giao liên gan dạ, dũng cảm ấy là khơi nguồn kí ức về tìnhcảm cha con ông Sáu – bé Thu trong hoàn cảnh chiến tranh éo le và khắc nghiệt màhôm nay cô trò chúng ta cùng tìm hiểu

Giải pháp 2: Tổ chức trò chơi

a Yêu cầu.

- Giáo viên: Đọc và tìm hiểu nội dung bài học để lựa chọn trò chơi cho phù hợpvới tiết dạy Hướng dẫn thể lệ, cách thực hiện trò chơi (tuỳ thuộc vào từng trò chơi đểđưa ra luật chơi)

- Học sinh: Nắm chắc thể lệ trò chơi do giáo viên đưa ra để tuân thủ thực hiệnmột cách nghiêm ngặt và đúng quy tắc Nếu là trò chơi mang tính chất tập thể thì đòihỏi mỗi thành viên phải có tinh thần trách nhiệm và ý thức cao khi tham gia chơi

b Ví dụ: Văn bản Làng (Ngữ Văn 9, Tập 1)

a Mục tiêu: Giúp học sinh nhớ lại các kiến thức đã có về ca dao và tục ngữ Việt Nam;những bài thơ tạo hứng thú cho học sinh với bài học mới

b Phương pháp/kỹ thuật dạy học: nhóm

c Phương tiện: Phiếu học tập

d Tiến trình hoạt động:

* Bước 1 Giao nhiệm vụ

- Tổ chức trò chơi: Chia lớp thành 3 đội yêu cầu mỗi đội trong vòng 5 phút tìm nhữngcâu tục ngữ hoặc ca dao, hoặc những bài thơ có từ “làng” Đội nào tìm được nhiềucâu thì đội đó thắng

* Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh hoạt động nhóm để trả lời câu hỏi dưới sự quan sát, định hướng của giáoviên

* Bước 3 Báo cáo kết quả

- GV chia bảng làm 3 phần, mời đại diện của các nhóm ở mỗi dãy lên ghi trên bảngnhư:

- “Làng tôi có lũy tre xanh

Có sông Tô Lịch uốn quanh xóm làng

Bên bờ vải nhãn hai hàngDưới sông cá lội từng đàn tung tăng”

(Ca dao)

- “Làng ta ở tận làng taMấy năm một bận con xa về làngGốc cây, hòn đá cũ càng,Trâu bò đủng đỉnh như ngàn năm nay

Cha ta cầm cuốc trên tay,Nhà ta xơ xác hơn ngày xa xưaLưng trần bạc nắng thâm mưaBụng nhăn lép kẹp như chưa có gì”

(Về làng, Nguyễn Duy)

“Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới