Dạy Văn nói chung, dạy phân môn Tập làm văn kiểu bài nghị luận về tác phẩm văn học phần thơ nói riêng ở khối lớp 9 trong trường Trung học cơ sở là dạy cho các em học sinh lứa tuổi 14, 15
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Văn học vốn rất gần gũi với cuộc sống, mà cuộc sống bao giờ cũng bề bộn
và vô cùng phong phú Mỗi tác phẩm văn chương là một mảng cuộc sống đã được nhà văn chọn lọc phản ánh Vì vậy môn văn trong nhà trường có một vị trí rất quan trọng: Nó là vũ khí thanh tao đắc lực có tác dụng sâu sắc đến tâm hồn tình cảm của con người, nó bồi đắp cho con người trở nên trong sáng, phong phú và sâu sắc hơn
M.Goóc-ki nói: “Văn học giúp con người hiểu được bản thân mình, nâng cao niềm tin vào bản thân mình và làm nảy nở con người khát vọng hướng tới chân lý”
Dạy Văn nói chung, dạy phân môn Tập làm văn kiểu bài nghị luận về tác
phẩm văn học (phần thơ) nói riêng ở khối lớp 9 trong trường Trung học cơ sở là
dạy cho các em học sinh lứa tuổi 14, 15 - lứa tuổi hồn nhiên, trong sáng, năng động và nhạy cảm biết tìm tòi, khám phá ra thế giới văn chương nghệ thuật Làm thế nào để giáo viên giúp học sinh đồng cảm với những giá trị tư tưởng nhân văn cần đạt tới trong mỗi tác phẩm tìm ra cái hay, cái đẹp trong các tác phẩm để biết cách làm bài
Hiện nay, học sinh khi làm tập làm văn, đa số các em thường không tìm hiểu
kĩ đề bài và tìm ý trước khi bắt tay vào làm bài viết của mình nên thường lệch lạc kiểu bài, nhầm lẫn các dạng đề Đề bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ thường có các dạng đề mệnh lệnh và “mở” Các mệnh lệnh thường gặp là “suy nghĩ” “cảm nhận của em”, “phân tích” về đoạn thơ, bài thơ
Trong quá trình giảng dạy môn ngữ văn lớp 9, học sinh mới chỉ nắm vững các yêu cầu, cách làm bài nghị luận đoạn thơ, bài thơ trên lý thuyết, nhưng khi bắt tay vào làm bài, viết bài nghị luận đoạn thơ, bài thơ thì các em chưa thật thành thạo, còn lúng túng, hành văn chưa mạch lạc, bố cục chưa rõ ràng, nhất là đối với đối tượng học sinh từ trung bình trở xuống Vì vậy, cần phải chú trọng giúp học sinh và định hướng cách làm bài cho học sinh, giúp học sinh biết cách làm bài, nhằm từng bước nâng cao chất lượng của bài viết và hiệu quả của việc giáo dục, đáp ứng yêu cầu của mục tiêu giáo dục hiện nay
Xuất phát từ tình hình trên và thấy rõ tầm quan trọng của việc rèn cho học sinh làm kiểu bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ trong dạy học ngữ văn là rất
Trang 2cần thiết, bản thân lại trực tiếp giảng dạy lớp 9 nên tôi xin nêu một vài kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy với mục đích trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp
qua sáng kiến: “Hướng dẫn học sinh cách làm bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ lớp 9 - THCS”.
1.2 Điểm mới của đề tài
Trong chương trình của học kì II môn Ngữ văn 9, chỉ có 3 tiết đề cập đến phần nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ, gồm: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ; Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ và Luyện nói: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ Trên mạng xã hội cũng như trong các trang tài nguyên dạy học như violet.vn, giaoan.net, thấy có nhiều đề tài, nghiên cứu về văn nghị luận nhưng chỉ nói chung chung, hầu như chưa có công trình nào nghiên cứu độc lập cách làm bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Rõ ràng, với một kiểu bài nghị luận khó, đòi hỏi phải có nhiều thời gian và cách thức để nắm rõ và vận dụng tốt mà giáo viên và học sinh có quá ít thời gian
Vì vậy, với đề tài này, chúng tôi mong muốn sẽ đem đến cho thầy cô và học sinh một vài cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ lớp 9
1.3 Phạm vi áp dụng của đề tài
Đề tài áp dụng cho giáo viên giảng dạy Ngữ văn lớp 9 nói riêng, cấp THCS nói chung Đề tài cũng là tài liệu tham khảo có giá trị cho những học sinh yêu thích và học giỏi môn Văn, học sinh học chuyên Văn
Trang 32 PHẦN NỘI DUNG
2.1 Thực trạng vấn đề
Trong những năm gần đây, học sinh nói chung và học sinh khối lớp 9 nói riêng viết bài tập làm văn kiểu bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ thường khô cứng, sáo rỗng, lúng túng và máy móc Các em không biết viết văn như thế nào cho đúng cho hay Đúc kết những giá trị văn học thành những công thức rồi dựa vào đó mà suy diễn trong mọi trường hợp làm tác phẩm mất đi ý nghĩa cụ thể đích thực của nó Chính vì vậy để tìm ra biện pháp, cách tổ chức hướng dẫn các
em trong giờ Tập làm văn “biết làm văn” nghị luận về đoạn thơ, bài thơ, quả là
một vấn đề! Tôi tin rằng đó không chỉ là băn khoăn trăn trở của riêng bản thân mình mà là của tất cả những ai yêu Văn và tâm huyết với nghề dạy Văn
2.1.1 Đối với giáo viên
Không ít thầy cô còn e ngại khi dạy phân môn Tập làm văn Bởi dạy phân môn Tập làm văn nhất là kiểu bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ, giáo viên phải tìm tòi nghiên cứu kĩ về tác phẩm thơ, phải thực sự nhập tâm vào thi phẩm để chỉ
ra cái hay cái đẹp trong đoạn thơ, phát hiện những biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong bài, phải vận dụng, tổng hợp nhiều kiến thức kể cả vốn sống, vốn tư tưởng tình cảm thể hiện sự rung động với tác giả Do đó, trong quá trình giảng dạy, tôi luôn trân trọng, đánh giá cao những bài làm có nét riêng, thể hiện được những cảm xúc chân thật, những nhận xét, phân tích tinh khôi, sáng tạo của các
em đối với một đoạn thơ, bài thơ, một vấn đề hay một khía cạnh của vấn đề thể hiện trong bài làm của các em
2.1.2 Đối với giáo viên học sinh
Theo kết quả thăm dò bằng phiếu điều tra như sau:
Tổng số học sinh khối 9: 112 em
Học sinh thích học Học sinh không thích học
Phần lớn các em gặp dạng đề nghị luận về đoạn thơ, bài thơ thì các em diễn nôm bài thơ mà chưa phân tích, bình luận sâu sắc về các tín hiệu nghệ thuật ngôn từ
- Các em không thực hiện qua các bước tạo lập văn bản
Trang 4- Bố cục bài văn chưa rõ ràng ba phần.
- Hệ thống luận điểm, luận cứ chưa rõ ràng mạch lạc
- Ngôn ngữ diễn đạt của các em thiếu cảm xúc, chưa thuyết phục người đọc Chính vì vậy, tôi đã áp dụng một số biện pháp, cách làm bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ, đồng thời phân đối tượng học sinh giỏi - khá - trung bình - yếu nhằm mục đích áp dụng các bước từ dễ đến khó cho phù hợp, rồi vận dụng chúng một cách có hiệu quả Kết quả bước đầu đã đem lại thành công nhất định
2.2 Các giải pháp
Tác phẩm văn học bao giờ cũng là một tổng thể hoàn chỉnh giữa nội dung và phương thức biểu đạt, tức là nghệ thuật Nghị luận một đoạn thơ, bài thơ là trình bày những nhận xét, đánh giá của mình về mình về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ qua ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu nghệ thuật Như vậy, để đáp ứng yêu cầu của bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ, người giáo viên và học sinh phải hiểu tính chất tổng hợp khi dạy và học kiểu bài nghị luận này
2.2.1 Kiến thức cần lưu ý khi làm văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ
Giáo viên phải hướng dẫn cho học sinh nắm được những kiến thức quan trọng khi làm văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ cụ thể như:
a Nghị luận về đoạn thơ, bài thơ là gì?
+Nghị luận về đoạn thơ, bài thơ là trình bày nhận xét, đánh giá của mình về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ qua ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu
b Phương pháp làm bài:
* Phải đặt tác phẩm (bài thơ, đoạn thơ) trong hoàn cảnh sáng tác để phân tích, nhận xét, đánh giá
VD 1: “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật được sáng
tác trong hoàn cảnh kháng chiến chống Mĩ ác liệt, những chiếc xe của người lính
bị bom đạn vùi dập trở nên trần trụi Từ đó thấy được ý chí kiên cường, dũng cảm
và tinh thần lạc quan của người lính: Dù giặc Mĩ dã man, tàn phá, huỷ diệt nhưng không thể đè bẹp nổi ý chí, niềm tin mãnh liệt của các chiến sĩ lái xe và nhân dân
ta
VD 2: Bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu Cuộc kháng chiến chống Pháp
gian khổ, ác liệt, thiếu thốn nhưng tình đồng chí, đồng đội gắn bó keo sơn tinh
Trang 5thần chiến đấu lạc quan, lãng mạn vẫn luôn được thể hiện ở những người lính cụ
Hồ
- Nếu là bài văn nghị luận về một đoạn thơ, một khổ thơ, người viết cần phải đặt đoạn thơ, khổ thơ đó trong mối quan hệ với toàn bài để định hướng đánh giá, nhận xét
* Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ cần chú ý phân tích, bình luận các yếu tố:
- Ngôn từ:
Lựa chọn những từ ngữ có giá trị biểu cảm cao trong tác phẩm
VD: Từ “Con”, “thăm”, “Bác” trong câu thơ “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác” (Viếng lăng Bác - Viễn Phương).
VD: Từ “Mọc”, “hứng” trong khổ đầu của bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của
Thanh Hải
- Hình ảnh:
VD: Hình ảnh "đám mây mùa hạ" trong “Sang thu” (Hữu Thỉnh) hoặc hình
ảnh “Vầng trăng, trời xanh” trong bài “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương
- Nhịp thơ:
VD: Bài thơ “Viếng lăng Bác” có nhịp thơ đều thể hiện tình cảm tha thiết,
thành kính của tác giả đối với Bác
Hay: Bài thơ “Nói với con” của Y Phương thì nhịp thơ chậm, ngắn 2/3 hoặc
3/2/2 để thể hiện lời thủ thỉ tâm sự của người cha nói với con cụ thể:
“ Chân phải / bước tới cha
Người đồng mình / thương lắm / con ơi”
- Mạch cảm xúc:
VD: Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải có mạch cảm xúc đặc biệt
từ cảm xúc mùa xuân của thiên nhiên, đất nước mà phát triển dâng trào tới cảm xúc khao khát được dâng hiến cho đời
- Các biện pháp tu từ:
Cần chú ý phân tích các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, nói quá, điệp từ, điệp ngữ để làm rõ sự độc đáo, sáng tạo của từng tác giả trong biểu đạt nội dung
* Cần xác định rõ trọng tâm để xoáy sâu phân tích, tránh dàn đều.
Trang 6* Kết hợp nhuần nhuyễn giữa giới thiệu dẫn dắt, dẫn chứng với phân tích bình luận để làm rõ ý thơ, cần bình luận để người đọc thấy được cái hay cái đẹp của đoạn thơ, bài thơ về nội dung và nghệ thuật.
Chú ý liên kết các câu trong đoạn, các đoạn các phần trong bài văn cả về nội dung và hình thức:
2.2.2 Các bước tạo lập văn bản nghị luận về đoạn thơ, bài thơ
Bước 1: Tìm hiểu đề, tìm ý
* Tìm hiểu đề:
- Xác định thể loại, kiểu bài nghị luận? (chú ý từ: suy nghĩ, phân tích, cảm nhận để thực hiện đúng phương pháp làm bài)
- Tìm nội dung bàn luận? (Nội dung và nghệ thuật bài thơ? Hoặc nét đặc sắc
về nghệ thuật trong bài thơ )
- Tìm phạm vi kiến thức để phục vụ cho vấn đề bàn luận mà đề yêu cầu? (tác phẩm nào? Của ai? Hoặc kiến thức thuộc lĩnh vực nào?
Các dạng đề nghị luận về đoạn thơ, bài thơ.
Ví dụ:
Đề 1: Hình tượng người chiến sĩ lái xe trong “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật?
Đề 2: Bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy gợi cho em suy nghĩ gì?
Đề 3: Phân tích “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải để thấy lẽ sống cao đẹp
của nhà thơ
Đề 4: Những đặc sắc trong bài thơ “Viếng Lăng Bác” của Viễn Phương.
Đề 5: Cảm nhận và suy nghĩ của em về tình cha con trong bài “Nói với con” của Y Phương?
Đề 6: Hình ảnh người lính qua hai thi phẩm “Đồng chí” của Chính Hữu và
“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật.
Khi tìm hiểu các đề nghị luận về đoạn thơ, bài thơ tôi hướng dẫn các em chú
ý các từ trong đề bài “phân tích, cảm nhận và suy nghĩ” hoặc có khi đề bài không
có lệnh như đề 6 Chẳng hạn từ phân tích chỉ định về phương pháp, từ cảm nhận lưu ý đến ấn tượng, cảm thụ người viết, từ suy nghĩ nhấn mạnh tới nhận định,
phân tích của người làm bài Trường hợp không có lệnh thì các em phải bày tỏ ý
Trang 7kiến của mình về vấn đề đươc nêu ra trong đề bài Sự khác biệt trên chỉ ở sắc thái
chứ không phải là khác về kiểu bài.
* Tìm ý:
Nghị luận về đoạn thơ, bài thơ phải tìm hiểu nhà thơ, cuộc đời sự nghiệp, phong cách sáng tác, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm, đặc biệt phải bám sát bố cục của bài để tìm luận điểm Và tìm ý bằng các câu hỏi chẳng hạn như:
Bài thơ được viết trong hoàn cảnh như thế nào? Tác giả sử dụng các từ ngữ đặc sắc nào? Các từ ngữ ấy diễn tả gì? Thể hiện tâm trạng tác giả ra sao? Tác giả dùng các hình ảnh nào đẹp, đặc sắc? Cảnh như thế nào? Tình như thế nào? Cảnh
và tình bộc lộ tâm trạng gì? Tác giả sử dụng những biện pháp tu từ nào? Biện pháp ấy bộc lộ nội dung gì? Giọng điệu, nhịp, thanh, vần của bài thơ có gì đặc biệt? Điểm đặc biệt ấy thể hiện điều gì? Có tứ thơ nào mới lạ, đặc sắc trong bài? Giá trị nội dung và nghệ thuật bài thơ? Tác dụng của bài thơ?
Bước 2: Lập dàn bài
Đây là bước mà học sinh coi là khó nhất khi làm bài Và các em cũng hay bỏ qua để thực hiện bước viết bài Tại sao vậy? Vấn đề này cũng dễ lí giải:
Thứ nhất, các em có một tâm lí sợ mất nhiều thời gian khi làm bài
Thứ hai, không có thói quen, chưa tập thành nếp lập dàn bài trước khi viết
bài hoàn chỉnh
Thứ ba, không thuộc thơ cho nên cũng không thể lập được dàn bài
Thứ tư, do thói quen chủ quan của một số em Như vậy, dẫn đến hậu quả hệ
thống luận điểm sắp xếp không theo trật tự lô gic, các ý lộn xộn, hoặc bỏ ý, bỏ luận điểm trong bài bài viết
Vậy bước này, giáo viên cần phải làm gì để giúp các em tránh khỏi những tồn tại trên? Đối với bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ, khi tìm ý giáo viên yêu cầu học sinh phải biết đặt câu hỏi và trả lời câu hỏi làm sao cho phù hợp với từng đề bài cụ thể Chẳng hạn, với dạng đề có chỉ định và dạng đề không có chỉ định, giáo viên yêu cầu học sinh phải xác định được đâu là nội dung chính cần tìm
Vấn đề là giáo viên tổ chức hướng dẫn học sinh phát hiện ra các luận điểm chính mà đề yêu cầu Có như vậy việc lập dàn bài, triển khai luận điểm mới trở
Trang 8thành kĩ năng ở các em Tránh tình trạng khi viết bài lại không trúng luận điểm với những ý lớn mình đã xác lập, viết lan man, từ ngữ nghèo nàn không gợi cảm xúc, tình cảm của người viết
Thông thường dàn bài chung cho bài văn nghị luận về đoạn thơ, bài thơ theo một trình tự như sau:
Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nêu vấn đề nghị luận Có thể là nhận định, có thể là nội dung, có thể là hiện tượng văn học nào đó… được nêu ra trong đề bài
Thân bài:
- Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
- Dựa vào bố cục bài thơ để tìm hệ thống luận điểm, luận cứ
(Người viết dựa vào việc phân tích giá trị, nét đặc sắc của bài thơ, đoạn thơ
để đánh giá tổng quát về nội dung bình luận, phân tích)
Kết luận: Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ.
(Và đưa ra ý kiến của riêng mình về giá trị bài thơ)
Ví dụ đề bài: Những đặc sắc trong bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương (Sgk Ngữ văn 9 trang 80).
Với yêu cầu của đề bài này, giáo viên tổ chức cho các em lập dàn bài cho bài văn Mỗi bài thơ phải dành thời gian để lập dàn ý chi tiết Trước hết cho các em đặt câu hỏi tìm ý cho phần mở bài:
Mở bài:
+ Giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp của nhà thơ Viễn Phương? Tìm dấu ấn về nhà thơ Viễn Phương
+ Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào? (Khi lăng Bác vừa xây dựng xong và nhà thơ lần đầu tiên ra thăm lăng Bác?)
+ Đặc điểm nội dung và nghệ thuật của bài thơ là gì?
* Sau đó giáo viên tổ chức cho các em tìm luận điểm, luận cứ trong phần thân bài Mỗi bài thơ lại có nhiều cách trình bày luận điểm Tùy từng yêu cầu của
đề bài mà giáo viên gợi cho học sinh tìm luận điểm Khi tìm luận điểm phải hướng dẫn các em tìm ý bằng cách đặt câu hỏi:
Thân bài:
Trang 9Thứ nhất, dựa vào vấn đề đã nêu nội dung hoặc nghệ thuật đặc sắc của bài
thơ, hoặc nhan đề… ở phần mở bài mà các em đã tìm ý được để triển khai luận điểm
Thứ hai, nếu vấn đề nghị luận là phân tích nội dung cả bài thơ thì giáo viên
cho học sinh dựa vào bố cục bài thơ để tìm ý lớn Vậy bố cục của bài thơ gồm mấy phần? Hãy nêu nội dung khái quát của từng phần? Khi tìm ra nội dung khái quát từng bài có nghĩa là các em đã tìm ra các luận điểm Có trường hợp bài thơ
có dấu ấn đặc biệt thì giáo viên phải cho học sinh phân tích và bình luận để thấy được nét phong cách độc đáo của nhà thơ
- Luận điểm 1: Cảm xúc ngợi ca của tác giả trước cảnh vật bên ngoài lăng
(khổ 1)
+ Luận cứ 1: Câu thơ thứ nhất “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác” chứa đậm chất tự sự, nó như một lời kể, lời thông báo với Bác Tác giả xưng hô “con” với “Bác” diễn tả tình cảm của nhân dân với lãnh tụ gần gũi, thân mật như con với cha Từ “thăm” làm giảm đi nỗi đau mất mát vô cùng to lớn trước sự ra đi của
Người.)
+ Luận cứ 2: Hình ảnh tả thực hàng tre “Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát” trong sương sớm, mờ ảo, lung linh trước lăng Bác, một hình ảnh quen
thuộc nơi làng quê về đây hội tụ
+ Luận cứ 3: Hình ảnh ẩn dụ “Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam - Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng” tượng trưng cho sức sống bền bỉ, kiên cưỡng, bất khuất
của dân tộc trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước, giữ nước
- Luận điểm 2: Cảm xúc của tác giả trước dòng người vào lăng viếng Bác
(khổ thơ thứ 2)
- Luận điểm 3: Cảm xúc đau xót nghẹn ngào khi tác giả đứng trong lăng
viếng Bác (khổ thơ thứ 3)
- Luận điểm 4: Tâm trạng lưu luyến của nhà thơ khi phải trở về miền Nam
(khổ cuối)
- Đánh giá về đặc sắc nghệ thuật: giọng thơ vừa trang nghiêm, sâu lắng, vừa tha thiết, đau xót, tự hào, thành kính, nhịp chậm, lời thơ giản dị, thể thơ 8 chữ…
Trang 10diễn tả sự trang nghiêm, thành kính trong tâm trạng nhà thơ Hình ảnh thơ có nhiều sáng tạo, kết hợp cả hình ảnh thực và ẩn dụ có ý nghĩa khái quát cao
Cuối cùng, giáo viên tổ chức cho học sinh làm phần kết bài
Kết bài:
Giáo viên cho học sinh đặt câu hỏi và trả lời: phần kết bài của kiểu bài này
có nhiệm vụ gì? Hãy liên hệ bản thân? (đánh giá, khẳng định giá trị của bài thơ) Rút ra bài học cho bản thân hoặc liên hệ mở rộng vấn đề khơi gợi suy nghĩ nơi người đọc
Bước 3: Hướng dẫn học sinh viết đoạn và liên kết đoạn
Khi thực hiện bước này, nhất thiết người viết phải bám sát vào dàn bài đã lập
để triển khai hệ thống luận điểm, luận cứ, luận chứng Từ dàn ý đã có sẵn, các em
có thể viết thành đoạn, thành bài Tôi hướng dẫn các em viết từng đoạn
tiêu biểu: đoạn mở bài, đoạn thân bài, đoạn kết bài
1 Đoạn mở bài:
a Nguyên tắc mở bài:
- Cần nêu đúng vấn đề đặt ra trong đề bài
Chỉ được phép nêu những ý khái quát HS không được lấn sang phần thân bài: giảng giải, minh hoạ hay nhận xét, đánh giá ý kiến nêu trong đề bài
b Cách mở bài: Có rất nhiều cách mở bài Tuỳ dụng ý của người làm mà có
thể vận dụng một trong những cách sau đây:
Mở bài trực tiếp: Là đi thẳng vào vấn đề cần nghị luận, giới thiệu luôn bài
thơ
Mở bài gián tiếp: Là cách dẫn dắt vấn đề bằng những cảm xúc suy nghĩ rồi
từ đó giới thiệu đối tượng nghị luận
Sau đây là một số cách mở bài tham khảo cho đề bài: Phân tích bài thơ
“Mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ Thanh Hải.
* Cách trực tiếp:
Ví dụ 1: Mở bài bằng cách giới thiệu tác giả tác phẩm
Thanh Hải tên thật là Phạm Bá Ngoãn, ông sinh năm 1930 mất năm 1980 ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, là người có công đầu trong việc xây dựng nền văn học cách mạng ở miền Nam Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” ra đời