Rèn luyện kĩ năng giao tiếp cho học sinh ở tiểu học trong những năm qua đã có nhiều chuyển biến rõ nét, đã được các cấp quản lý giáo dục, các trường, đội ngũ giáo viên cũng như cộng đồng
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020, Chính phủ đã xác định:
"Đến năm 2020 nền giáo dục nước ta được đổi mới căn bản và toàn diện theo
hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế; chất
lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện gồm: giáo dục đạo đức, kỹ năng
sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành "
Để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện nhân cách con người đòi hỏi
nhà trường nói chung, giáo dục tiểu học nói riêng phải quan tâm trang bị tri thức,
kỹ năng, thái độ cho người học, đảm bảo tính cân đối giữa dạy chữ và dạy người,
đặc biệt là giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, giúp học sinh biến tri thức thành
hành động, thái độ thành hành vi, kỹ năng để sống an toàn, khỏe mạnh, thành công
và hiệu quả
Xã hội ngày càng phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của con người
ngày càng được nâng cao Tuy nhiên, vấn đề mà giáo dục và xã hội quan tâm
trong thời gian qua đó là văn hoá ứng xử, khả năng giao tiếp trong cuộc sống của
giới trẻ - trong đó có học sinh - còn nhiều hạn chế Vì thế, nhà trường là nơi tổ
chức giáo dục và định hướng đúng đắn cho học sinh, phải là nền tảng vững chắc và
trang bị cho các em kỹ năng giao tiếp trở thành kỹ năng sống trong học tập khi ở
nhà trường và cuộc sống ngoài xã hội sau này
Trong kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp chiếm vị trí vô cùng quan trọng
đối với cuộc sống thực tiễn, hoạt động lao động của con người Kỹ năng giao tiếp
không phải do bẩm sinh, di truyền mà nó được hình thành, phát triển trong quá
trình sống, qua hoạt động, trải nghiệm, tập luyện, rèn luyện vì vậy, muốn nâng
cao chất lượng giáo dục thì cần thiết phải phát triển kỹ năng giao tiếp cho học sinh
Rèn luyện kĩ năng giao tiếp cho học sinh ở tiểu học trong những năm qua đã có
nhiều chuyển biến rõ nét, đã được các cấp quản lý giáo dục, các trường, đội ngũ
giáo viên cũng như cộng đồng quan tâm Tuy nhiên, việc rèn luyện kĩ năng giao
Trang 2tiếp còn đơn điệu về nội dung, phương pháp, cách thức truyền tải còn cứng nhắc,
chưa phù hợp và hiệu quả rèn luyện chưa cao
Trước vai trò quan trọng của năng lực Giao tiếp đối với cuộc đời mỗi con
người, trước thực tế giáo dục hiện nay, Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT về việc quy
định đánh giá Học sinh Tiểu học đã đưa năng lực Giao tiếp - Hợp tác trở thành
một trong 3 năng lực để đánh giá học sinh Tiểu học
Trước vai trò quan trọng của năng lực Giao tiếp đối với cuộc đời mỗi con
người, trước thực tế giáo dục hiện nay, Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT về việc quy
định đánh giá Học sinh Tiểu học đã đưa năng lực Giao tiếp - Hợp tác trở thành
một trong 3 năng lực để đánh giá học sinh Tiểu học
Chính sự cần thiết ấy, bản thân tôi cũng nhận thấy: Giúp học sinh phát triển
năng lực Giao tiếp - Hợp tác là một việc làm cần thiết và vô cùng quan trọng trong
nhiệm vụ giáo dục của mình nên tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp rèn kĩ năng
giao tiếp và hợp tác cho học sinh lớp 2 theo TT 22/2016/TT-BGDĐT”.
1.2 ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI
Trang 3Đề tài đã hệ thống hóa được các vấn đề cơ bản về giáo dục kỹ năng giao
tiếp- hợp tác cho học sinh tiểu học Xây dựng được nội dung giáo dục kỹ năng giao
tiếp- hợp tác cho học sinh tiểu học, chỉ ra được giáo dục kỹ năng giao tiếp- hợp tác
là nhiệm vụ quan trọng trong mọi nhà trường Tiểu học, góp phần tạo nên giá trị
sống tích cực của học sinh
Đã đánh giá thực trạng giáo dục kỹ năng giao tiếp- hợp tác trong nhà trường
Tiểu học và xác định nguyên nhân của nó Để đề xuất được các biện pháp giáo dục
kỹ năng giao tiếp- hợp tác cho HS tiểu học
Giúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong mối quan hệ xã hội;
giúp học sinh hiểu biết về thể chất, tinh thần của bản thân mình; có hành vi, thói
quen ứng xử có văn hóa, hiểu biết và chấp hành pháp luật…Đồng thời giúp học
sinh có đủ khả năng tự thích ứng với môi trường xung quanh, tự chủ, độc lập, tự tin
khi giải quyết công việc, đem lại cho các em vốn tự tin ban đầu để trang bị cho các
em những kĩ năng cần thiết làm hành trang bước vào đời
Kỹ năng giao tiếp- hợp tác giúp cho học sinh biết cách giải quyết những
tình huống trong cuộc sống hàng ngày, giúp các em nói những điều muốn nói, làm
những việc nên làm, đồng thời biết lắng nghe và thấu hiểu người khác Khi tham
gia hoạt động trong một tập thể, học sinh biết tôn trọng sự khác biệt, không tự ti,
không bị cô lập vì điểm yếu của bản thân mà sẽ được các thành viên trong tập thể
hỗ trợ, giúp đỡ; cũng như điểm mạnh của các em sẽ đóng góp vào thành công
chung của tập thể Mặt khác kỹ năng giao tiếp - hợp tác nó không tồn tại độc lập
mà nó có quan hệ mật thiết với kỹ năng tự nhận thức và các kỹ năng khác, thế nên
rèn luyện kỹ năng giao tiếp- hợp tác cho học sinh cũng chính là rèn luyện kỹ năng
sống cho các em
2 PHẦN NỘI DUNG
Trang 42.1 THỰC TRẠNG VIỆC RÈN KĨ NĂNG GIAO TIẾP CHO HỌC SINH LỚP HAI Ở
TRƯỜNG TIỂU HỌC:
1.Những thuận lợi, khó khăn khi rèn kĩ năng giao tiếp - hợp tác cho học sinh:
Trong quá trình rèn kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 2 nhằm thực hiện nội
dung phong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, bản thân đã
gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
1.1 Thuận lợi:
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT về việc
qui định đánh giá Học sinh Tiểu học trong đó năng lực Giao tiếp - Hợp tác trở
thành một trong 3 năng lực để đánh giá học sinh Tiểu học Phòng Giáo dục và Đào
tạo cũng đã có kế hoạch với những biện pháp cụ thể để rèn kĩ năng giao tiếp- hợp
tác cho học sinh một cách chung nhất cho các bậc học, đây chính là những định
hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kĩ năng ứng xử hợp lý với các tình
huống trong cuộc sống, thói quen và kĩ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; rèn
luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, …
- Được sự chỉ đạo sát sao của chi bộ và ban giám hiệu nhà trường nên luôn
tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành các công việc được giao
- Giáo viên là người đã giảng dạy lâu năm ở trường nên phần nào nắm được
tình hình địa phương, đặc điểm của phụ huynh học sinh và đã có kinh nghiệm
trong công tác chủ nhiệm lớp, giảng dạy và giáo dục học sinh
- Bên cạnh đó, bản thân nhận được một tập thể học sinh ngây thơ, hồn nhiên,
chăm ngoan và biết vâng lời thầy cô Phụ huynh học sinh nhiệt tình, luôn sát cánh
cùng nhà trường thực hiện tốt công tác giáo dục Chính vì thế bản th©n luôn cố
gắng làm sao rèn cho các em kĩ năng giao tiếp- hợp tác, giúp các em có một niềm
tin, phát triển một cách toàn diện để trở thành con người năng động, sáng tạo phù
hợp với một xã hội hiện đại đang phát triển
1.2 Khó khăn
Trang 5* Đối với giáo viên
Giáo viên còn thiếu kinh nghiệm trong thiết kế các dự án học tập, việc kiểm
tra đánh giá chưa được quan tâm đúng mức, chủ yếu mới quan tâm đến chuẩn kiến
thức, kỹ năng theo quy định của Bộ Giáo dục & Đào tạo
Trong thực tế hiện nay, việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết rèn kĩ năng
giao tiếp- hợp tác cho học sinh ở một số giáo viên còn hạn chế Một số giáo viên
lúng túng cả về nội dung, biện pháp rèn kĩ năng giao tiếp- hợp tác cho học sinh
Nhận thức của nhiều giáo viên còn mơ hồ, chưa rõ, chưa đầy đủ rèn kĩ năng giao
tiếp – hợp tác cho học sinh là rèn những kĩ năng gì; vì nhận thức chưa đủ, chưa rõ
nên không thể tìm ra được biện pháp, hình thức tổ chức hữu hiệu để rèn kĩ năng
giao tiếp- hợp tác cho học sinh
Đa số giáo viên lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm nhưng việc đổi mới phương
pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và
ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự học của học sinh còn gặp nhiều khó khăn;
giáo viên trẻ tuổi năng động, sáng tạo nhưng lại khó trong công tác bồi dưỡng do nhận
thức về nghề chưa sâu sắc nên giáo viên mới thường không an tâm công tác
* Đối với học sinh
Thông qua nội dung của các bài học, học sinh được học các kỹ năng chào
hỏi, lắng nghe, nói lời cảm ơn, xin lỗi, kỹ năng thấu hiểu, kỹ năng viết vv Bên
cạnh đó một số kỹ năng quan trọng của kỹ năng giao tiếp như kỹ năng giải quyết
vấn đề; kỹ năng xử lý tình huống; kỹ năng thuyết phục; kỹ năng nói lời yêu cầu đề
nghị; kỹ năng tự chủ trong giao tiếp; kỹ năng thuyết trình trước đám đông; kỹ năng
làm việc nhóm, đặc biệt là kỹ năng biểu lộ thái độ bằng các hành vi ngôn ngữ chưa
được giáo viên quan tâm giáo dục thường xuyên
Tính tự chủ của học sinh chưa cao, phần lớn học sinh thiếu tự tin, nhút nhát,
rụt rè trước những vấn đề mới hay phải đợi giáo viên gợi ý, chỉ định các em mới
dám trả lời
Học sinh nhút nhát, môi trường sống chỉ bó hẹp trong phạm vi gia đình và
chòm xóm, thiếu môi trường giao tiếp dẫn đến thiếu kỹ năng, trong các giờ học
Trang 6giáo viên lại thiếu quan tâm đến việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh sẽ dẫn tới
thực trạng nhiều em đến trường tỏ ra nói nhiều vì ở nhà các em không có người trò
chuyện, chia sẻ
* Đối với phụ huynh học sinh
Về phía các bậc cha mẹ các em luôn nóng vội trong việc dạy con; họ chỉ
chú trọng đến việc con mình về nhà mà chưa đọc, viết chữ, hoặc chưa biết làm
Toán thì lo lắng một cách thái quá! Phần lớn phụ huynh học sinh cho rằng con em
mình chỉ cần học giỏi kiến thức mà quên hướng cho con em làm tốt hoạt động đoàn
thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong gia đình, trong cuộc sống
Ngoài ra, một trở ngại nữa là phụ huynh trong lớp có một số bố mẹ thì quá
nuông chiều, cung phụng con cái khiến trẻ không có kĩ năng tự phục vụ bản thân
Ngược lại, một số phụ huynh vì bận nhiều công việc nên ít quan tâm giúp đỡ con em
trong các hoạt động cần thiết…
Từ các nguyên nhân, tình hình thực tiễn cũng như các thuận lợi và khó khăn
nêu trên, bản thân đã cố gắng tìm nhiều biện pháp rèn luyện kĩ năng giao tiếp- hợp
tác cho học sinh lớp Hai thông qua công tác chủ nhiệm lớp nhằm đem lại hiệu quả
cao trong công tác giáo dục
Qua tiến hành khảo sát ( lần 1) lớp 2A đầu năm học 2019-2020 với chủ đề “ Kĩ
năng của em”; kết quả như sau:
Trang 7học sinh SL % SL %
Kết quả trên cho thấy, số học sinh có kĩ năng tốt còn ít và số học sinh có kĩ
năng chưa tốt còn nhiều Chính vì vậy mà việc rèn kĩ năng giao tiếp- hợp tác cho
học sinh là vấn đề cần quan tâm Muốn làm tốt công tác này chúng ta cần phải làm
gì? Nhất là những người làm công tác giáo dục vì nhà trường là nơi tốt nhất để
hình thành nhân cách cho học sinh Đây cũng chính là câu hỏi mà bản thân cần
phải tìm tòi nghiên cứu Từ những thực trạng trên thôi thúc bản thân tìm ra nguyên
nhân dẫn đến tình trạng “Học sinh chưa có kĩ năng giao tiếp- hợp tác” là do đâu?
để từ đó tìm ra biện pháp rèn kĩ năng giao tiếp – hợp tác cho học sinh đạt hiệu quả
2 Nguyên nhân của những thực trạng nói trên:
Hiện tượng trẻ em chưa linh hoạt khi phải xử lí những tình huống của cuộc
sống thực, thiếu tự tin trong giao tiếp, thiếu bản lĩnh vượt qua khó khăn, thiếu sáng
kiến và dễ nản chí ngày càng nhiều Nguyên nhân do đâu? Phải khẳng định rằng,
trước hết do giáo dục Nhiều vấn đề của xã hội hiện đại tác động đến trẻ chưa được
cập nhật, bổ sung vào chương trình giáo dục nhà trường
Qua nhiều năm thực tế giảng dạy ở trường và làm công tác chủ nhiệm lớp,
bản thân nhận tôi thấy học sinh chưa biết giao tiếp, chưa biết ứng xử, chưa có các
kĩ năng thích nghi, thích ứng, hợp tác, chưa biết ứng phó tự bảo vệ mình khi có
tình huống xảy ra … là do sự giáo dục của gia đình và nhà trường, sự phức tạp của
xã hội hiện đại là nguyên nhân trực tiếp khiến học sinh gặp khó khăn trong xử lí
với tình huống thực của cuộc sống Giáo viên và người lớn chưa thật gần gũi, thân
thiện với học sinh, việc rèn kĩ năng giao tiếp- hợp tác qua việc tích hợp vào các
môn học còn hạn chế Giáo viên khuyến khích động viên khen thưởng học sinh còn
ít.Giáo viên và người lớn chưa thật coi trọng việc rèn luyện kĩ năng giao tiếp – hợp
tác cho các em -
Nguyên nhân của thực trạng này do một phần lứa tuổi học sinh tiểu học có
vốn từ vựng phổ thông chưa nhiều, một phần do giáo viên trong phương pháp dạy
Trang 8học, giáo dục chưa thực sự quan tâm tới rèn luyện các kỹ năng giao tiếp- hợp tác
cho học sinh một cách có hệ thống, do đó mức độ tiếp nhận của học sinh chưa cao
Quan sát giờ học và hoạt động giáo dục của học sinh, chúng tôi nhận thấy kỹ
năng nói trước đám đông của học sinh hạn chế, phỏng vấn trực tiếp các em cho
thấy việc thiếu tự tin trong giao tiếp của học sinh bộc lộ rõ nét, lúng túng trong quá
trình trả lời câu hỏi, đặc biệt quan sát học sinh khi tham gia hoạt động nhóm, chúng
tôi nhận thấy kỹ năng hợp tác, kỹ năng nói lời yêu cầu đề nghị của các em trong
môi trường nhóm, lớp chưa được tốt Nhiều vấn đề của xã hội hiện đại tác
động đến trẻ chưa được cập nhật, bổ sung vào chương trình giáo dục nhà trường
Việc định hướng sai các giá trị là nguyên nhân gây ra những hiện tượng đáng tiếc
trong ứng xử của trẻ Phương pháp giáo dục nhồi nhét, lí thuyết suông, không tạo
được cho trẻ khả năng tư duy, óc phân tích, suy xét, phán đoán, không tạo cơ hội
cho trẻ trải nghiệm những vấn đề thực trong cuộc sống hiện đại…
Vì vậy, khi quan sát học sinh tham gia vào các hoạt động trong giờ học, chúng
tôi nhận thấy các em thiếu tự tin, nhút nhát, ít cởi mở, không mạnh dạn; khi bày tỏ
quan điểm hay ý kiến của mình và thường mất bình tĩnh khi đứng trước các tình
huống bất ngờ xảy ra
Từ thực trạng nêu trên, vấn đề đặt ra cho các trường tiểu học là cần tăng
cường giáo dục kỹ năng giao tiếp cho học sinh một cách thường xuyên qua các giờ
lên lớp và thông qua tổ chức các hoạt động ngoại khoá, bao gồm những kỹ năng
giao tiếp cần thiết nêu trên, nhằm giúp học sinh khi trưởng thành có thể tự tin,
mạnh dạn hoà nhập với nhịp sống của xã hội hiện đại và yêu cầu của cuộc sống
nghề nghiệp đặt ra
2.2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG GIAO TIẾP - HỢP TÁC CHO HỌC
SINH LỚP HAI .
Giáo dục kỹ năng giao tiếp - hợp tác cho HS tiểu học đang đòi hỏi cần có
sự cố gắng, sự quan tâm để đạt được hiệu quả cao hơn trong giáo dục Việc lựa
chọn, đề xuất các biện pháp giáo dục kỹ năng giao tiếp- hợp tác trên cơ sở phải
tuân theo những nguyên tắc, đó là: kế thừa, thực tiễn, hiệu quả, khả thi và đồng bộ
Trang 9Tuân thủ các nguyên tắc này chính là đảm bảo các biện pháp đưa ra, đem lại những
kết quả trong giáo dục kỹ năng giao tiếp – hợp tác cho HS
Biện pháp 1: Giáo viên chủ nhiệm luôn gần gũi và tạo mối thân thiện với
học sinh.
Đầu tiên, sau khi nhận lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh và
giáo viên chủ nhiệm, bản thân sắp xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu
về mình, động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước
mơ tương lai cũng như mong muốn của mình với các em
Đây là hoạt động giúp cô trò hiểu nhau, đồng thời tạo một môi trường học
tập thân thiện “Trường học thật sự trở thành ngôi nhà thứ hai của các em, các thầy
cô giáo là những người thân trong gia đình" Đây cũng là một điều kiện rất quan
trọng để phát triển khả năng giao tiếp của học sinh Bởi học sinh không thể mạnh
dạn, tự tin trong một môi trường mà giáo viên luôn gò bó và áp đặt
Tiếp theo trong tuần đầu, bản thân cho học sinh tự do lựa chọn vị trí ngồi
của mình để qua đó phần nào nắm được đặc điểm tính cách của các em: mạnh dạn
hay nhút nhát, thụ động hay tích cực, thích thể hiện hay không thích Và tiếp tục
qua những tuần học sau, bản thân chú ý quan sát những biểu hiện về thái độ học
tập, những cử chỉ, hành vi tại vị trí ngồi mà các em chọn để bắt đầu có điều chỉnh
phù hợp
Việc giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh có thể thực hiện trong bất cứ
lúc nào, giờ học nào Để việc rèn luyện diễn ra một cách thường xuyên và đạt hiệu
quả cao tiếp tục qua biện pháp tiếp theo
Biện pháp 2: Rèn kĩ năng giao tiếp- hợp tác hiệu quả qua việc tổ chức bài
học có tích hợp thông qua dạy học các môn học.
Để giáo dục kĩ năng giao tiếp – hợp tác cho học sinh có hiệu quả bản thân
đã vận dụng tích hợp vào các môn học, tiết học, nhất là các môn như: Tiếng Việt;
Đạo đức; Tự nhiên xã hội; để những giờ học sao cho các em được làm để học,
được trải nghiệm như trong cuộc sống thực
Trang 10Trong chương trình lớp 2, ở môn Tiếng Việt có nhiều bài học có thể giáo dục
các kĩ năng giao tiếp xã hội, như: Chào hỏi, tự giới thiệu Cảm ơn, xin lỗi Chia
buồn, an ủi Kể chuyện được lồng cụ thể qua các tình huống giao tiếp Bản thân
chỉ gợi mở sau đó cho các em tự nói một cách tự nhiên hoàn toàn không gò bó áp
đặt Bên cạnh đó, nhiều bài Luyện từ và câu có nội dung rèn luyện các câu từ lời
nói, nhiều bài Tập đọc giới thiệu những văn bản mẫu chuẩn bị cho việc hình thành
một số kĩ năng giao tiếp cộng đồng như mục lục sách, thời khóa biểu…hoặc cung
cấp những câu chuyện mà qua đó học sinh có thể rút ra những nội dung rèn kĩ năng
giao tiếp
Để hình thành những kiến thức và rèn luyện kĩ năng giao tiếp- hợp tác cho
học sinh qua môn Tiếng Việt, người giáo viên cần phải vận dụng nhiều phương
pháp dạy phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh như: thực hành
giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ
chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi đáp,…Thông qua các hoạt động học tập,
được phát huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai,…
học sinh có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kĩ năng cần thiết
Ở môn Đạo đức, để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tình
cảm, niềm tin, hành vi và thói quen của học sinh Giáo viên phải sử dụng phương
pháp dạy học đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của
học sinh Tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động học tập phong phú, đa
dạng như: kể chuyện theo tranh; quan sát tranh ảnh, băng hình, tiểu phẩm; phân
tích, xử lí tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm, múa hát, đọc thơ, vẽ tranh,…
Sử dụng nhiều phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: học theo nhóm, theo
dự án, đóng vai, trò chơi,…Và chính thông qua việc sử dụng các phương pháp, kĩ
thuật dạy học tích cực đó, học sinh đã được tạo cơ hội để thực hành, trải nghiệm
nhiều kĩ năng giao tiếp cần thiết, phù hợp với lứa tuổi …
Ví dụ: Khi dạỵ môn Đạo đức bài: “Biết nhận lỗi và sửa lỗi” bản thân tổ
chức cho các em đóng vai, chơi trò chơi Sau vài lời khuyến khích đầu tiên, bản
thân tổ chức cho các em đóng vai, giới thiệu, bày tỏ ý kiến… Lúc đầu các em rất
ái ngại không tự tin khi đóng vai, bày tỏ ý kiến trước lớp nhưng bản thân đã kịp
Trang 11thời nhắc nhở các em những điều cần chú ý trong khi giao tiếp, cộng thêm một
môi trường hòa đồng thân thiện các em thực hiện rất tốt, không còn những cái nhìn
ái ngại Thay vào đó là những cánh tay tự tin cùng những câu nói rõ ràng, chắc
gọn, mạnh dạn hơn
Các kĩ năng được phát triển từ dễ đến khó Sau bài học giới thiệu là những
bài học như khám phá, tư duy hiệu quả và đặc biệt kĩ năng làm việc đồng đội Bản
thân luôn tạo không khí thân thiện, áp dụng việc đổi mới phương pháp tạo điều
kiện cho các em mạnh dạn, tự lập, tự khẳng định và phát huy mình hơn qua việc
học nhóm
Bản thân đã xác định rõ những kỹ năng giao tiếp cần phát triển cho học sinh
tiểu đó là kỹ năng: Chào hỏi, nói lời cảm ơn, xin lỗi, nói lời từ chối, kỹ năng chia
sẻ, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng trả lời câu hỏi vv…Hay
những kỹ năng hiểu cảm xúc của người khác như quan sát nét mặt, thái độ vui
buồn của những người xung quanh vv… để thiết kế và tổ chức bài học một cách
phù hợp, có hiệu quả
Rèn kĩ năng giao tiếp- hợp tác có hiệu quả còn được bản thân vận dụng khá
nhiều trong các môn học thông qua xử lí tình huống hay các trò chơi học tập có
nội dung gần gũi với cuộc sống hằng ngày của các em
Các em làm việc tích cực, vui vẻ, tự mỗi em nói được tiếng nói, suy nghĩ của
mình với bạn bè, với thầy cô một cách tự tin mạnh dạn Việc rèn luyện các kĩ năng
này đã tạo ra được thói quen tốt cho bản thân mỗi em, các em tham gia một cách
chủ động tích cực vào quá trình học tập, tạo điều kiện cho các em chia sẻ những
kinh nghiệm, ý kiến hay để giải quyết một vấn đề nào đó
Hiệu quả đào tạo kĩ năng giao tiếp- hợp tác không đo đếm được bằng
những con số chính xác nhưng được thể hiện bằng những biểu hiện cụ thể: các em
có ý thức, thái độ khác với mọi người trong gia đình; luôn hoà đồng với bạn bè; tự
tin khi nói năng đó chính là hiệu quả từ đào tạo kĩ năng giao tiếp, hợp tác Việc
sinh hoạt theo nhóm tạo môi trường làm việc thân thiện, giúp các em cải thiện hành
vi giao tiếp thông qua các hoạt động trao đổi diễn ra thường xuyên Phương pháp
dạy học hợp tác theo nhóm là hình thức giảng dạy đặt học sinh vào môi trường học
Trang 12tập tích cực, trong đó học sinh được tổ chức thành nhóm một cách thích hợp Học
hợp tác nhóm giúp các em rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc, kĩ năng giao
tiếp, tạo điều kiện cho học sinh học hỏi lẫn nhau, phát huy vai trò trách nhiệm, tính
tích cực xã hội trên cơ sở làm việc hợp tác Thông qua hoạt động nhóm, các em có
thể cùng làm việc với nhau những công việc mà một mình không thể tự làm được
trong một thời gian nhất định Đối với cấp tiểu học, việc rèn cho các em các kỹ
năng giao tiếp tốt thì việc học hợp tác nhóm là hết sức cần thiết, tạo điều kiện để
các em có nhiều cơ hội giao lưu, học hỏi lẫn nhau, giúp đỡ lẫn nhau, góp phần vào
việc nâng cao chất lượng, giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh
Tổ chức tiết sinh hoạt tập thể theo mô hình tự quản: Học sinh lớp Hai rất
hồn nhiên, trong sáng, các em thích vận động, tìm tòi và làm theo cái mới, nhưng
cũng rất dể chán nản khi không đạt được mục đích hoặc không được động viên kịp
thời Các em cũng thích sôi nổi và hứng thú khi tham gia các phong trào mang tính
nghệ thuật như múa, hát, kể chuyện, bày tỏ ý kiến, diễn kịch trước lớp, các em
thích khẳng định mình, thích được biểu dương trước lớp
Tiết sinh hoạt tập thể giúp các em kĩ năng: Biết giao tiếp ứng xử có văn hoá,
biết nhận ra khuyết điểm và sửa chữa khuyết điểm
Chính vì thế mà tiết sinh hoạt tập thể là cơ hội hội nhập những khả năng sáng
tạo, giúp các em bộc lộ năng lực trước thầy cô, bạn bè Làm cho các em biết kính
mến thầy cô và đoàn kết gắn bó, yêu thương giúp đỡ nhau Đồng thời sửa chữa
khắc phục những tồn tại của bản thân, phát huy những thành tích đạt được
Để hoạt động này được hiệu quả thì ngay từ đầu năm học GVCN cần phải
xây dựng Hội đồng tự quản của lớp Đồng thời có bồi dưỡng kĩ năng tự quản của
các ban trong lớp phù hợp khả năng điều hành của học sinh lớp Hai GVCN cần
phát hiện và tuyên dương, động viên kịp thời các học sinh đã có sự cố gắng phấn
đấu trong tuần Cần phê bình nhẹ nhàng nhưng cương quyết những cá nhân thiếu
tính thần trách nhiệm với tập thể Đảm bảo được tính thuyết phục, thu hút và ràng
Trang 13buộc học sinh Chính vì thế việc động viên hay phê bình cần phải kịp thời, nhẹ
nhàng, thuyết phục mới đạt được hiệu quả
Để tránh sự nhàm chán, căng thẳng của tiết sinh hoạt ngoài thái độ nhẹ
nhàng GVCN cần định hướng cho lớp có những tiết mục văn nghệ thư giãn như:
hát, kể chuyện vui, tấu hài, những trò chơi nhỏ… đan xen hợp lý, linh hoạt giữa
các hoạt động Có như thế giúp các em cảm thấy nhẹ nhàng và thích thú tăng thêm
hiệu quả giờ sinh hoạt lớp
Tăng cường những nội dung sinh hoạt có liên quan đến các công việc chung
của lớp, phù hợp với nhu cầu và sở thích của học sinh Thu hút tối đa sự tham gia
của mọi học sinh dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ cố vấn của giáo viên nhằm tăng
cường vai trò tự quản của học sinh Tạo môi trường chung để học sinh cùng trải
nghiệm những xúc cảm tích cực, tăng cường giao lưu giữa các em, tạo ra môi
trường lớp học mang bầu không khí tin tưởng, thân mật, cởi mở, sẵn
sàng giúp đỡ và lắng nghe ý kến của nhau Từ đó tình cảm gắn bó, chia sẻ giữa
các em được hình thành và củng cố
Biện pháp 3: Tăng cường tổ chức các loại hình hoạt động nhằm mở rộng đối
tượng, phạm vi, nội dung giao tiếp theo các chuẩn hành vi ứng xử của học sinh.
Tăng cường tổ chức các hoạt động trong giờ học và ngoài giờ học cho học
sinh nhằm tạo ra các mối quan hệ tương tác giữa giáo viên với học sinh, học sinh
với học sinh và học sinh với môi trường xung quanh, làm cho quan hệ của các em
được mở rộng, nội dung, đối tượng giao tiếp được mở rộng
Bản thân đã tạo ra các loại hình hoạt động học tập, vui chơi, sinh hoạt tập
thể, tham quan dã ngoại, làm quen với cộng đồng, hoạt động từ thiện của học sinh
… tạo môi trường giao tiếp thân thiện giữa con người với môi trường, giữa con
người với con người
Xây dựng các quy tắc ứng xử trong trường học và trong từng giờ học theo
chuẩn mực đạo đức, nội quy hoạt động của nhà trường: nhằm định hướng cho hoạt
động trải nghiệm của học sinh đúng chuẩn mực:
+ Quy tắc ứng xử quan hệ giữa giáo viên với học sinh
