“Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, biết ngủ,biết học hành là ngoan” Vậy làm thế nào để trẻ có một bữa ăn ngon, có một giấc ngủ say, có một sức khoẻ tốt để vui chơi và học hành thì trướ
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi”.
1 PHẦN MỞ ĐẦU:
1.1 Lý do chọn đề tài:
Sinh thời Bác Hồ đã dạy: “Vì lợi ích mười năm phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm phải trồng người”.
Thật vậy, trẻ em không chỉ là niềm vui, niềm hạnh phúc của mỗi gia đình
mà còn là chủ nhân tương lai của đất nước, của xã hội Đúng như thế, non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, xã hội Việt Nam có phồn vinh được hay không điều đó phụ thuộc rất lớn vào sự nghiệp giáo dục Trẻ em là người trực tiếp được giáo dục, là chủ nhân tương lai của đất nước Do đó sự nghiệp trồng người đã và đang được Đảng, Nhà nước quan tâm, giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là nền tảng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người Là giáo viên mầm non hơn ai hết tôi rất hiểu vai trò của mình trong sự nghiệp trồng người
Như chúng ta đã biết trẻ em ngay từ lúc sinh ra cơ thể trẻ còn non yếu, rất
dễ bị các yếu tố về môi trường tác động làm ảnh hưởng đến sức khoẻ và sự phát triển trí tuệ của trẻ Vì vậy, trẻ em cần phải được sống trong một môi trường thật
sự an toàn, không bị ô nhiễm Muốn làm được điều đó thì trước hết chúng ta phải xây dựng cho trẻ tự ý thức về vệ sinh và biết bảo vệ môi trường trong đời sống hàng ngày của trẻ Vệ sinh và bảo vệ môi trường đang là nhiệm vụ sống còn của mỗi chúng ta không phải riêng một ai, không phân biệt lớn, nhỏ Đây là một nhiệm vụ hết sức quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ và càng được quan tâm ngay từ tuổi ấu thơ nhằm hình thành cho trẻ kỹ năng, thói quen tốt về
vệ sinh môi trường
Việc nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường là một việc làm hết sức cần thiết, nó góp phần quan trọng vào mục tiêu chung của giáo dục Thông qua các hoạt động giáo dục, nhất là các hoạt động vệ sinh và bảo vệ môi trường chúng ta đã giúp trẻ hình thành những hiểu biết ban đầu về môi trường sống của bản thân và của con người nói chung Từ đó trẻ có kỹ năng, thói quen, hành vi ứng xử phù hợp để giữ gìn và bảo vệ môi trường trong sạch, không bị ô
Trang 2nhiễm, biết sống hòa nhập với môi trường đảm bảo sự phát triển lành mạnh về
cơ thể và trí tuệ Giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về nhân cách, tích lũy thêm những kỹ năng, kinh nghiệm sống làm nền tảng cho sự nghiệp giáo dục sau này Qua đó trẻ học được những cái hay, cái đẹp, biết yêu lối sống lành mạnh, ghét bỏ những thói hư tật xấu, biết yêu quý và trân trọng những giá trị của cuộc sống và môi trường
Xuất phát từ trách nhiệm và lòng nhiệt huyết với nghề, từ mục tiêu giáo dục con người mới phát triển toàn diện đáp ứng nhu cầu của toàn xã hội Đối với trẻ việc giáo dục và chăm sóc sức khoẻ ban đầu đóng một vai trò rất quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ
“Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, biết ngủ,biết học hành là ngoan”
Vậy làm thế nào để trẻ có một bữa ăn ngon, có một giấc ngủ say, có một sức khoẻ tốt để vui chơi và học hành thì trước hết phải có một môi trường giáo dục vệ sinh lành mạnh và an toàn; đó cũng chính là điều mà tôi luôn băn khoăn
và trăn trở tìm ra những biện pháp hữu hiệu nhất để áp dụng vào thực tế hiện
nay tại đơn vị và đó cũng là lý do tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi”.
1.2 Điểm mới của đề tài:
Đối với giáo dục mầm non, đây là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục, tạo nền tảng ban đầu và hết sức quan trọng cho việc giáo dục trẻ em trở thành những chủ nhân tương lai của đất nước Do đó việc nâng cao nhận thức giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường vào các hoạt động giáo dục hàng ngày, giúp trẻ có thái độ và hành vi tích cực đối với môi trường xung quanh, biết yêu quý và trân trọng những giá trị của cuộc sống, biết sống thân thiện với môi trường ngay từ nhỏ Việc giáo dục môi trường không chỉ: “Cho hôm nay mà cho
cả ngày mai” nhằm xây dựng môi trường “Xanh- sạch- đẹp”, thân thiện, không ô nhiễm Vì vậy chúng ta cần phải nâng cao việc giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ từ những việc làm nhỏ nhặt nhất, hành vi đơn giản nhất để trẻ có
ý thức về vệ sinh và bảo vệ môi trường
Trong những năm qua việc tổ chức các hoạt động giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường đã được Bộ GD, sở GD - ĐT Quảng Bình, phòng GD - ĐT Lệ Thủy triển khai rộng rãi đến các trường học, đến tận từng giáo viên với nhiều giải pháp tích cực và có hiệu quả Trong quá trình thực hiện cơ sở vật chất, trang
Trang 3sinh sạch sẽ, an toàn, lôi cuốn, kích thích trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động vệ sinh và bảo vệ môi trường, từ đó chất lượng giáo dục trẻ được tăng lên đáng kể Song để nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ là một việc làm hết sức khó khăn Vì vậy trong quá trình thực hiện đòi hỏi bản thân tôi phải linh hoạt, sáng tạo, có những đổi mới trong việc tổ chức, hướng dẫn để giúp trẻ ý thức vệ sinh và bảo vệ môi trường sống của mình một cách lành mạnh, đảm bảo cho trẻ có một sức khỏe tốt để phát triển một cách toàn diện
* Phạm vi áp dụng đề tài:
Đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi
trường cho trẻ 4-5 tuổi” Có thể áp dụng và triển khai cho tất cả các cháu ở độ tuổi mầm non, vì đây là một việc làm hết sức cần thiết với trẻ nhỏ
2 PHẦN NỘI DUNG:
2.1 Thực trạng:
Như chúng ta đã biết thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang phải đối mặt với những vấn đề rất cấp bách về nạn ô nhiễm môi trường: Sự biến đổi về khí hậu, các thiên tai thường xuyên xảy ra như lũ lụt, hạn hán, động đất…Tài nguyên thiên nhiên bị suy giảm nghiêm trọng, rừng bị tàn phá, diện tích rừng bị thu hẹp, sự bùng nổ dân số, phát triển đô thị, các khu công nghiệp, hệ thống giao thông quá tải… đã gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường ở quy mô ngày càng rộng đặc biệt là ô nhiễm môi trường đất, không khí, nước Một trong những nguyên nhân cơ bản của hiện trạng đó là do ý thức của mỗi con người Vì vậy việc nâng cao giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường là vô cùng cần thiết và quan trọng, đặc biệt là đối với trẻ nhỏ Vì vậy, để giúp trẻ nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường thì trước hết chúng ta phải có một kiến thức vững chắc về giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường
Năm học 2015 - 2016, tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo 4-5 tuổi, bản thân xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình Để làm được điều
đó tôi mạnh dạn thực hiện đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi” Trong quá trình thực hiện tôi
đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
a Thuận lợi:
Bản thân tôi được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Ban giám hiệu nhà trường về bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng sư phạm và cung cấp đầy
Trang 4đủ các trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi, nhất là hưởng ứng hội thi môi trường
“Xanh - sạch - đẹp”, để có một môi trường trong lành không rác thải
Trong công việc tôi luôn nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, ham học hỏi để nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ Tìm tòi và tự làm một số đồ dùng, đồ chơi để phục
vụ cho việc vệ sinh và giáo dục môi trường được tốt hơn
Trường đã làm tốt công tác phối kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội nhằm nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ
Điều may mắn nhất là tôi được sống trong một tập thể chị em đoàn kết, yêu thương, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống cũng như trong công việc, cùng nhau học hỏi, trao đổi kinh nghiệm Từ đó tôi học được những điều hay lẽ phải, những kinh nghiệm quý báu Bản thân tôi cũng có những thế mạnh của mình là một giáo viên có bề dày kinh nghiệm, yêu nghề, mến trẻ, ham tìm tòi, học hỏi, thích khám phá những cái mới lạ Với vai trò là người mẹ hiền thứ hai của trẻ tôi luôn có tấm lòng bao dung, độ lượng, thường xuyên nghiên cứu các tài liệu, sáng tạo nhiều cái mới trong công tác giảng dạy, có ý thức vươn lên, cố gắng rèn luyện bản thân, nhanh nhẹn, hoạt bát trong mọi lĩnh vực, có năng lực
và trình độ chuyên môn vững vàng, luôn có ý thức cố gắng rèn luyện về chuẩn mực đạo đức, nhân cách, hành vi để làm gương cho trẻ noi theo
b Khó khăn:
Trường nằm ở vùng nông thôn, phần lớn trẻ là con em của các gia đình làm nghề nông, cuộc sống còn gặp nhiều khó khăn, vất vả Việc chăm sóc, giáo dục trẻ chưa được coi trọng Đặc biệt nhiều gia đình chưa biết cách giáo dục trẻ theo khoa học, khi đến trường chân tay, mặt mũi còn lấm lem, trẻ chưa có ý thức
vệ sinh và bảo vệ môi trường sạch sẽ như: còn vứt rác còn bừa bãi, đi tiểu tiện chưa đúng nơi quy định… Bên cạnh đó, sự tác động của môi trường xung quanh diễn ra rất phức tạp, mặt khác kiến thức và kinh nghiệm giáo viên còn hạn chế, một số giáo viên chưa được đào tạo cơ bản về việc giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ
Cơ sở vật chất để cung cấp cho việc vệ sinh và bảo vệ môi trường còn hạn chế: Góc thiên nhiên chưa được phong phú, các dụng cụ để bảo vệ môi trường còn thiếu thốn…
Phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến vấn đề vệ sinh và bảo vệ môi trường, chưa phối hợp với cô giáo để thực hiện việc bảo vệ môi trường cho con
em mình một cách khoa học Hơn nữa, hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường
Trang 5đang diễn ra trên quy mô rộng, tầng ôzôn đang bị huỷ hoại nghiêm trọng, sự biến đổi về khí hậu, thiên tai ngày càng gia tăng…
Khó khăn nữa là trẻ trong lớp tuy cùng một độ tuổi nhưng có cháu sinh đầu năm, có cháu sinh cuối năm nên trình độ nhận thức về việc giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường của các cháu không đồng đều Nhiều trẻ còn rất chậm, chưa
tự tin, mạnh dạn để tham gia vào công tác vệ sinh và bảo vệ môi trường
Qua khảo sát tình hình đầu năm để nắm bắt mức độ, khả năng của trẻ khi tham gia vào hoạt động giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường kết quả như sau:
* Tình hình hoàn cảnh của lớp:
Sĩ số lớp tôi có 18 cháu, nhưng có 14 cháu là con trong gia đình nông nghiệp,
4 cháu con gia đình tiểu thương
* Trình độ nhận thức của trẻ:
- Tỷ lệ trẻ chưa thường xuyên biết
vệ sinh và bảo vệ môi trường
7/18 tỷ lệ 38,9%
- Trẻ có thói quen vệ sinh và bảo
vệ môi trường
11/18 tỷ lệ 61,1%
- Trẻ biết vệ sinh đồ dùng đồ chơi
trong và ngoài lớp
11/18 tỷ lệ 61,1
- Trẻ biết vệ sinh trong ăn uống 11/18 tỷ lệ 61,1%
- Trẻ có một số biểu hiện và có ý
thức vệ sinh và bảo vệ môi trường
12/18 tỷ lệ 66,7%
- Số trẻ biết tập trung, chú ý, nỗ
lực, xử lý các tình huống trong
việc bảo vệ môi trường
10/18 tỷ lệ 55,6%
* Trình độ nhận thức của phụ huynh:
Phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi
trường cho trẻ ở gia đình, còn cho trẻ vứt rác bừa bãi, không nhắc nhở trẻ rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh… một số phụ huynh chưa làm gương cho trẻ noi theo
Với tình hình của lớp như vậy nên tôi rất băn khoăn, lo lắng, suy nghĩ, tìm tòi các giải pháp tối ưu nhất để làm sao giáo dục có hiệu quả về vệ sinh và bảo
vệ môi trường cho trẻ và tôi đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau:
2.2 Các giải pháp:
Trang 6a Tìm hiểu đặc điểm tình hình nhận thức của trẻ về việc giáo dục vệ sinh
và bảo vệ môi trường.
Để giúp trẻ nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường thì trước hết giáo viên phải nắm vững đặc điểm tâm, sinh lý và hoàn cảnh của từng trẻ Vào đầu năm học tôi đã tổ chức nhiều hoạt động, nhiều tình huống, và khảo sát kết quả đạt được trên trẻ bằng nhiều cách: Theo dõi quá trình hoạt động của trẻ hằng ngày (biết thực hiện các thao tác vệ sinh, biết vệ sinh đồ dùng đồ chơi trong và ngoài lớp, biết vệ sinh trong ăn uống, có thói quen vứt rác, tiểu tiện đúng nơi quy định…) Luôn đặt ra các câu hỏi và các tình huống để trẻ xử lý, quan sát mức độ hứng thú, sự tập trung và kết quả trên trẻ đạt là bao nhiêu
Ví dụ: Đầu năm học cho trẻ thực hiện các thao tác vệ sinh rửa tay lau mặt hằng
ngày Thông qua thao tác của các cháu tôi đánh giá kết quả để có biện pháp giáo dục cho từng trẻ Những trẻ chưa thực hiện đúng các bước rửa tay và lau mặt thì tôi sẽ có kế hoạch rèn trẻ vào các ngày tiếp theo để làm sao cho trẻ thực hiện một cách thuần thục các thao tác
Gia đình cũng là một yếu tố rất quan trọng để giúp trẻ nâng cao giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường Phụ huynh chính là tấm gương cho trẻ học tập và noi theo Các phụ huynh có thể khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động: Gieo hạt, chăm sóc cây, thu dọn đồ chơi gọn gàng, cùng rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh xong… Chính những việc làm đơn giản ấy đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ
Ví dụ: Hôm nay bố con mình ra vườn để trồng cây ăn quả nhé, bố sẽ cuốc đất
và trồng cây, khi trồng xong thì chúng ta phải làm gì ? (tưới nước), con tưới nước giúp bố nhé Trong khi hoạt động thì người bố cùng trò chuyện với con và cho trẻ biết các loại cây ăn quả khi lớn lên không những cho ta quả ngọt mà còn cho bóng mát nữa Vì vậy con phải thường xuyên tưới nước, chăm sóc, bảo vệ
để cây xanh tốt nhé Chính những hoạt động này cũng đã góp phần giáo dục trẻ bảo vệ môi trường
Từ những đặc điểm và tình hình đó, để tạo điểu kiện tốt cho trẻ nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường trong mọi hoạt động, làm tiền đề cho sự phát triển tâm, sinh lý của trẻ sau này, tôi phải lên kế hoạch hướng dẫn,
tổ chức và bồi dưỡng cho trẻ
b Xây dựng kế hoạch giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua các chủ đề, các hoạt động giáo dục:
Trang 7Việc lập kế hoạch là khâu đầu tiên không thể thiếu đối với việc giáo dục ý thức vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ Thông qua các hoạt động học có chủ đích, hoạt động vui chơi, các giờ sinh hoạt, tôi đã xây dựng kế hoạch giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ dựa vào tình hình của lớp và khả năng thực tế của trẻ Lựa chọn để đưa vào kế hoạch những nguyên vật liệu có thể tạo được sản phẩm đáp ứng được yêu cầu "học mà chơi, chơi mà học" cho trẻ để đảm bảo hiệu quả đạt được của công tác luôn ở mức cao nhất
Kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ được xây dựng từ dễ đến khó, mức độ tăng dần theo các chủ đề
*Trong giải pháp này tôi đã xây dựng kế hoạch và lựa chọn các nội dung, hoạt động tích hợp theo từng chủ đề như sau:
Ví dụ: Chủ đề : Trường Mầm non:
- Hoạt động học: Giới thiệu các khu vực trong trường, các khu vệ sinh, nơi bỏ rác, vứt rác
- Hoạt động ngoài trời: Xem tranh ảnh đoạn băng tình huống về việc giữ gìn
vệ sinh cảnh quan của trường, trò chuyện với trẻ về cách xử lý tình huống của trẻ Nhặt rác trong sân trường, và nhặt lá cây rụng bỏ vào thùng rác
- Hoạt động chiều: Trò chuyện về sự cần thiết của việc rửa tay, rửa mặt Những thời điểm cần rửa tay, rửa mặt ( trước khi ăn, sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi hoạt động ngoài trời và khi tay bẩn.)
Chủ đề : Thế giới thực vật:
- Hoạt động học: Tìm hiểu về sự phát triển của cây xanh và các loại hoa Ích
lợi của cây xanh và giáo dục trẻ chăm sóc cây xanh để bảo vệ môi trường
- Hoạt động góc: Góc thiên nhiên: chăm sóc cây cảnh, tưới nước cho cây, nhặt
lá vàng, lá rụng Góc tạo hình: Sử dụng các loại lá cây trẻ nhặt được kết thành những đồ chơi dân gian mà trẻ yêu thích ( con trâu, chong chóng, diều…)
- Hoạt động ngoài trời: Quan sát cây cảnh có trong sân trường và ích lợi của các loại cây Chăm sóc cây xanh và trồng thêm một số cây trong vườn trường Trò chuyện và quan sát sự trưởng thành của chúng Thực hành trồng cây và theo dõi sự phát triển của cây theo các điều kiện môi trường
*Xây dựng kế hoạch tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động vui chơi :
- Thông qua các trò chơi phân vai : Trẻ đóng vai và thể hiện các công việc của người làm công tác bảo vệ môi trường như: trồng cây, chăm sóc cây, thu gom rác, xử lý các chất thải Trong các trò chơi “ Bé tập làm nội trợ” giáo viên luôn
Trang 8chú ý dạy trẻ có ý thức tiết kiệm nước và các nguyên liệu chế biến món ăn, thu gom đồ dùng gọn gàng sau khi làm…
- Thông qua các trò chơi học tập : Trẻ tìm hiểu các hiện tượng trong môi trường, trẻ học cách so sánh, phân loại các hành vi tốt, xấu đối với môi trường, phân biệt môi trường sạch, môi trường bẩn và tìm ra nguyên nhân; trẻ biết giải các câu đố, kể lại các câu chuyện về bảo vệ môi trường…
- Thông qua các trò chơi vận động : Trẻ mô tả các hành vi bảo vệ môi
trường : động tác cuốc đất, trồng cây, tưới nước, bắt sâu… hoặc làm hại môi trường như: chặt cây, dẫm lên thảm cỏ, đốt rừng, săn bắt chim, thú…
c Sử dụng các phương pháp:
*Sử dụng phương pháp thực hành, trải nghiệm:
Phương pháp thực hành trải nghiệm gồm trò chơi, sử dụng tình huống có vấn đề, thí nghiệm, thực hành thao tác với đồ vật, đồ chơi
Trò chơi có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với trẻ, thông qua trò chơi trẻ lĩnh hội kiến thức, kỹ năng một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, hiệu quả Khi trẻ tham gia vào trò chơi trẻ có hiểu biết sâu sắc hơn về các sự vật, hiện tượng xung quanh, từ đó yêu quý và có ý thức giữ gìn, bảo vệ chúng Tùy nội dung của từng hoạt động mà tôi lựa chọn nội dung và tổ chức những trò chơi phù hợp để góp phần giáo dục trẻ vệ sinh và bảo vệ môi trường
Ví dụ: Trong lĩnh vực con người với thiên nhiên, tôi tổ chức cho trẻ chơi lô tô
chọn đồ dùng để tránh mưa, tránh nắng, trò chơi vận động “Trời nắng, trời mưa”…
Tôi đã sử dụng các tình huống cụ thể có liên quan tới môi trường nhằm kích thích trẻ tìm tòi, khám phá, suy nghĩ, tạo cơ hội để trẻ sử dụng những kinh nghiệm đã có vào việc giải quyết các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống của trẻ
Ví dụ: Sau giờ hoạt động tạo hình “bé tập làm đồ chơi” lớp học bừa bộn, có
nhiều rác thải, giấy loại, đồ dùng đồ chơi sắp xếp chưa ngăn nắp, tôi cho trẻ nhận xét về môi trường nhóm lớp đã ngăn nắp hay chưa, từ đó khuyến khích trẻ đưa ra các giải pháp (trẻ tự phân công công việc của từng tổ, cá nhân…) Sau khi dọn xong thì cho trẻ tự nhận xét, so sánh môi trường của nhóm lớp trước và sau khi dọn
Không những thế tôi còn sử dụng biện pháp trải nghiệm/ thực nghiệm qua
đó nhằm cung cấp hoặc củng cố kiến thức, hình thành kỹ năng vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ
Trang 9Ví dụ: Tổ chức cho trẻ làm các thí nghiệm gieo hạt, thí nghiệm về điều kiện
sống của cây (cây cần nước, ánh sáng, không khí, điều kiện hạt nảy mầm…)
* Sử dụng phương pháp trực quan minh họa:
Phương pháp trực quan minh họa có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường Hoạt động này giúp trẻ được quan sát, tiếp xúc, giao tiếp với các đối tượng, phương tiện (vật thật, đồ chơi, tranh ảnh…), hình ảnh tự nhiên, mô hình, sơ đồ, phương tiện nghe nhìn (Ti
vi, máy tính ) Thông qua việc sử dụng các giác quan kết hợp với lời nói nhằm tăng cường vốn hiểu biết, phát triển tư duy và ngôn ngữ của trẻ
Ví dụ: “Tìm hiểu về gió” trong giờ hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ ra sân cảm
nhận gió thổi trên da thịt, trên mái tóc, trên các cành cây, chiếc lá Ngoài ra còn cho trẻ xem thêm tranh ảnh, băng hình về ích lợi của gió (gió thổi giúp thuyền buồm đi lại trên sông, biển, gió thổi làm quay chong chóng sản xuất ra điện…) Đồng thời mở rộng hiểu biết cho trẻ về sự liên quan của gió với thời tiết (khi trời quang mây tạnh gió thổi nhẹ, khi trời dông bão gió thổi rất mạnh…)
* Sử dụng phương pháp dùng lời nói:
Phương pháp sử dụng lời nói nhằm phát huy và nâng cao nhận thức trong việc giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ Thông qua các hình thức đàm thoại, trò chuyện, thảo luận, giải thích nhằm truyền đạt và thu nhận thông tin, kích thích trẻ suy nghĩ, chia sẽ ý tưởng, bộc lộ những cảm xúc, gợi nhớ những hình ảnh và sự kiện bằng lời nói
Trong khi hoạt động tôi sử dụng lời nói để khơi gợi sự hứng thú, định hướng và kích thích trẻ tham gia tích cực vào quá trình hoạt động, giúp cho việc tìm tòi khám phá của trẻ trở nên hấp dẫn Khi sử dụng phương pháp này tôi thường sử dụng lời nói ngắn gọn, cụ thể, gần với kinh nghiệm sống của trẻ Tôi khởi xướng cuộc trò chuyện với trẻ về vấn đề cần quan tâm tạo sự hứng thú và lôi cuốn trẻ Tôi thường đặt các câu hỏi để kích thích trẻ suy nghĩ như “Đây là ai/ cái gì? Như thế nào? Tại sao lại như vậy? Điều gì sẽ xãy ra nếu…, có thể làm bằng cách nào?
* Sử dụng phương pháp giáo dục bằng tình cảm và khích lệ:
Phương pháp dùng tình cảm và khích lệ là phương pháp quan trọng nó góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ Với những cử chỉ điệu bộ và lời nói thích hợp tôi đã khuyến khích và động viên trẻ kịp thời nhằm khơi gợi niềm vui, taọ niềm vui, cổ vũ sự cố gắng của trẻ
để trẻ có thái độ và hành vi vệ sinh và bảo vệ môi trường, đồng thời nhắc nhở
Trang 10nhẹ nhàng những hành vi không tốt của trẻ đối với môi trường Tôi đã sử dụng phương pháp này ở mọi lúc mọi nơi Trong giờ đón trẻ, khi trẻ cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định đã động viên trẻ kịp thời Trong hoạt động chơi thấy trẻ cất dọn đồ dùng ngăn nắp, gọn gàng, đúng nơi quy định, biết giữ gìn đồ chơi… Tôi khen trẻ ngay lúc đó, đồng thời cuối buổi chơi tuyên dương trẻ trước lớp để các bạn học tập
Ví dụ: Khi giờ hoạt động góc kết thúc, một số đồ chơi còn rơi vãi trên sàn
nhà, thấy cháu A chăm chỉ thu dọn những đồ chơi đó để vào các góc chơi đúng quy định Tôi tuyên dương ngay: Cô thấy bạn A rất giỏi đã biết cất dọn các đồ chơi rất gọn gàng đấy, các con hay học tập bạn để lớp học của mình luôn sạch đẹp nhé
* Sử dụng phương pháp nêu gương, đánh giá:
Tôi sử dụng các hình thức khen, chê phù hợp, đúng lúc, đúng chỗ trước mỗi hành vi tốt (hoặc chưa tốt) của trẻ đối với môi trường xung quanh, không sử dụng các hình phạt làm ảnh hưởng đến tâm, sinh lý của trẻ Nếu trẻ có hành vi đúng thì kịp thời khen ngơi, động viên Ngược lại nếu trẻ có hành vi không đúng tôi nhẹ nhàng nhắc nhở trẻ
Ví dụ: Khi thấy trẻ vứt vỏ bánh trên sàn nhà, tôi nhẹ nhàng nhắc nhở trẻ:
“con vứt vỏ bánh như vậy sẽ làm cho lớp học bẩn đấy” và trẻ sẽ nhẹ nhàng đi nhặt vỏ bánh bỏ vào thùng rác
d Lồng ghép nội dung giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường vào các hoạt động của trẻ:
Trẻ mầm non rất hứng thú khi được làm quen với môi trường xung quanh Giáo viên cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh thông qua các hoạt động như hoạt động vui chơi, hoạt động học, hoạt động lao động, hoạt động ăn ngủ,
vệ sinh cá nhân, hoạt động dạo chơi tham quan…
* Như chúng ta đã biết hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi mẫu giáo Hoạt động vui chơi có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh và bảo vệ môi trường cho trẻ Hoạt động vui chơi của trẻ
có thể tiến hành ngoài trời hoặc trong lớp học Thông qua các hoạt động chơi ở các góc: Trò chơi đóng vai theo chủ đề, ghép hình, lắp ghép, xây dựng, đóng kịch, học tập, trò chơi vận động, trò chơi dân gian…Khi tham gia vào các hoạt động trẻ sẽ học được nhiều kỹ năng quan trọng Dựa vào đặc điểm chơi ở các góc, nội dung của từng chủ đề trẻ khám phá mà nội dung giáo dục vệ sinh và
