Giáo dục bảo vệ tài nguyên du lịch qua hoạt động trải nghiệm tại một số di tích, danh thắng ở địa phương cho học sinh lớp 12 trên địa bàn huyện yên thành

Tổ chức hoạt động dạy – học địa lí gắn với trải nghiệm thực tế cho học sinhbằng thực hiện hoạt động trải nghiệm sáng tạo các di tích văn hóa, danh thắng,đặc biệt là các di tích văn hóa l

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN Trường THPT Bắc Yên Thành

Đề tài:

GIÁO DỤC BẢO VỆ TÀI NGUYÊN DU LỊCH QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI MỘT SỐ DI TÍCH, DANH THẮNG Ở ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH LỚP 12 TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN THÀNH

Môn: Địa lí Tác giả: Cung Thị Quỳnh Hoa

Tổ chuyên môn: Khoa học xã hội

Yên Thành - 2020 Số điện thoại: 0965966289

1.2 Ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm sáng taojtrong việc

2.3 Thực tiễn về dạy học gắn với tham quan trải nghiệm tại

các di tích – danh thắng ở các trường THPT trên địa bàn Yên

Thành

12

Chương II Cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm tại di

tích, danh thắng trên quê hương Yên Thành, Nghệ An

14

1. Mối liên hệ giữa các di tích, danh thắng với chương

trình địa lí lớp 12

14

1.1. Giới thiệu khái quát về các di tích, danh thắng 14

1.2. Các bài học/nội dung dạy học địa lí có liên quan 22

2 Cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm tại các di tích,

danh thắng trên quê hương Yên Thành

I PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Hiện nay, hội nhập nền kinh tế quốc tế đang trở thành xu thế toàn cầu đòi hỏi

ở mỗi người sự năng động, nhạy bén, kĩ năng sống và vốn kiến thức phong phú

Xã hội hiện đại luôn cần những con người có đủ yếu tố chân – thiện – mỹ, đức vàtài Đây cũng chính là mục tiêu giáo dục hướng tới, đặc biệt trong thế kỉ XXI - thế

kỉ của tự do hóa, thương mại hóa Để làm được điều đó, giáo dục phải khôngngừng đổi mới, nâng cao chất lượng phương pháp đào tạo

Học từ trải nghiệm thực tế, trải nghiệm sáng tạo là xu hướng, phương pháphọc mới đã thu hút rất nhiều sự quan tâm của những người làm giáo dục Mô hìnhhọc tập từ trải nghiệm ngày càng được nhân rộng và thu hút sự tham gia của nhiềungười do tính hiệu quả mà nó đem lại Học tập trải nghiệm là một quá trình xã hộibao gồm hoạt động dạy và hoạt động học Hai hoạt động này được liên hệ bằngvốn hiểu biết và kinh nghiệm cụ thể của người học, trên cơ sở đó, giáo viên hệthống hóa những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, đáp ứng mục tiêu dạy học Để thực hiệntốt hoạt động trải nghiệm sáng tạo cần gắn thực tiễn nhà trường với xã hội, hìnhthành và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh đáp ứng những yêu cầu đổimới giáo dục theo định hướng mà bộ giáo dục đề ra cũng như đáp ứng kì vọngcủa những người dân vào nền giáo dục của đất nước

Địa lí được coi là "ngành học về thế giới" đưa vào giảng dạy ở các trườngphổ thông nhằm mục đích trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về khoahọc địa lí, cũng như vận dụng những kiến thức đó vào cuộc sống để biết cách ứng

xử với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh, đồng thời đáp ứng với yêu cầuphát triển của đất nước Vì thế, khi hình thành khái niệm địa lí (nhất là các kháiniệm địa lí chung) không có gì tốt bằng việc học sinh được tự mình trải nghiệm vàrút ra khái niệm sẽ làm vấn đề được rõ nét và khắc sâu hơn Việc học trải nghiệmgiúp tạo hứng thú cho học sinh mà vẫn đảm bảo cung cấp kiến thức theo yêu cầucủa chương trình

Tổ chức hoạt động dạy – học địa lí gắn với trải nghiệm thực tế cho học sinhbằng thực hiện hoạt động trải nghiệm sáng tạo các di tích văn hóa, danh thắng,đặc biệt là các di tích văn hóa lịch sử, danh thắng ở nơi học sinh sinh sống sẽkhiến cho bài giảng địa lí được sinh động, sẽ giúp học sinh cảm thấy bài học địa

lí gắn bó hơn với cuộc sống ở xung quanh các em, sẽ bồi dưỡng học sinh sự tựhào với những giá trị văn hóa truyền thống do ông cha để lại, càng thêm yêu quêhương, yêu đất nước mình hơn cũng như khơi dậy cho học sinh khát khao tìmhiểu, khám phá và phát huy tiềm năng của quê hương mình

Huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An là một vùng giàu tiềm năng du lịch HuyệnYên Thành có trên 200 di tích – danh thắng đã được lập danh mục quản lí, trong

đó có 23 di tích được công nhận là di tích quốc gia, 35 di tích xếp hạng cấp tỉnh,

là huyện có nhiều di tích được công nhận nhất tỉnh Nghệ An Đó là niềm tự hào

mà nhân dân và Đảng bộ huyện Yên Thành đang ra sức phát huy để những giá trị

đó mãi mãi trừơng tồn Tuy nhiên, hầu hết người dân nơi đây chưa thực sự thấyđược giá trị của tiềm năng du lịch địa phương mang lại Đặc biệt, các em học sinh– chủ nhân của quê hương, đất nước cần phải hiểu rõ về tài nguyên du lịch ở địaphương mình để có ý thức, trách nhiệm bảo tồn và phát huy tiềm năng sẵn có, gópphần phát triển kinh tế nơi mình sinh ra và lớn lên

Bản thân mỗi giáo viên Địa lí chúng tôi luôn trăn trở, muốn góp một phầnnhỏ bé vào việc giáo dục những truyền thống tốt đẹp, giáo dục ý thức và tráchnhiệm giữ gìn và bảo vệ các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh cũng như tạo chohọc sinh niềm đam mê khám phá những giá trị tốt đẹp ngay trên quê hương mình Xuất phát từ những lí do trên, đồng thời ý thức được trách nhiệm của bảnthân trong việc nỗ lực tìm hiểu, học tập những định hướng mới trong giáo dụcnhằm nâng cao kiến thức chuyên ngành, góp phần nâng cao hiệu quả trong côngviệc giảng dạy tại trường phổ thông nên tôi quyết định chọn đề tài sáng

kiến:“Giáo dục bảo vệ tài nguyên du lịch qua hoạt động trải nghiệm tại một số

di tích, danh thắng ở địa phương cho học sinh lớp 12 trên địa bàn huyện Yên Thành”.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu cách thức tổ chức và các nội dung của loại hình hoạt động trảinghiệm tại các di tích văn hóa và danh thắng ở địa phương, đó là thực địa và thamquan Từ đó khơi dậy hứng thú học tập của học sinh và giáo dục tinh thần, ý thứcbảo vệ tài nguyên du lịch của quê hương mình

Góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển nănglực

1.3 Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài được tiến hành nghiên cứu tại cơ sở giáo dục THPT(trung học phổthông) là trường sở tại và 2 cơ sở trường khác trong huyện, trong lĩnh vực mônĐịa lí

Đối tượng áp dụng: Giáo dục bảo vệ tài nguyên du lịch qua hoạt động trảinghiệm thực tế cho học sinh lớp 12 tại một số di tích văn hóa, danh lam thắngcảnh trên quê hương Yên Thành – trên địa bàn các xã thuộc địa phận trườngđóng và có học sinh đang theo học tại trường

1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Đề tài tập trung làm rõ một số vấn đề sau:

- Các di tích, danh thắng ở địa phương có liên quan đến chương trình địa líTHPT

- Nghiên cứu và đề xuất một số định hướng giáo dục ý thức bảo vệ tàinguyên du lịch thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế tại các di tích văn hóa,lịch sử và danh thắng trên địa bàn huyện Yên Thành.

1.5 Phương pháp nghiên cứu:

- Khảo sát, thống kê, phân loại:

Khảo sát các tài liệu hướng dẫn cách thức tổ chức của hai loại hình hoạtđộng trải nghiệm đó là thực địa và tham quan nói chung và trong bộ môn địa línói riêng

- Phân tích, tổng hợp, quy nạp:

Trên cơ sở phân tích cụ thể mục đích, các bước tiến hành một hoạt động trảinghiệm, điều kiện cụ thể của từng đối tượng học sinh ở địa phương, người viết lựachọn những phương pháp nổi bật, tối ưu, phù hợp với nhu cầu thực tiễn và tâm lícủa các em

- Thực nghiệm sư phạm:

Sau khi xây dựng đề cương, được sự góp ý, phản biện của đồng môn, chúngtôi tiến hành thực nghiệm bằng việc áp dụng cách thức tổ chức hoạt động dạy họcgắn với trải nghiệm thực tế tại số di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnhtrên quê hương Yên Thành cho học sinh khối 12 tại trường chúng tôi năm học

2018 – 2019 Khi đã thu nhận được những kết quả ban đầu, đến năm học 2019 –

2020, chúng tôi tiếp tục tiến hành thực nghiệm tại trường đồng thời nhờ các đồngnghiệp nhân rộng mô hình tại các trường THPT khác trong huyện Kết quả thựcnghiệm là cơ sở để chúng tôi đánh giá tính hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệmnày

1.6 Tính mới của đề tài

Được thể hiện trước hết ở nội dung và đối tượng để học sinh khám phá, trảinghiệm: một số di tích văn hóa, danh lam thắng cảnh trên quê hương Yên Thành

Đó là Đình Sừng thuộc xã Lăng Thành; Nhà thờ Trạng Nguyên Hồ Tông Thốcthuộc xã Thọ Thành; Đền Đức Hoàng thuộc xã Phúc Thành; núi Tháp Lĩnh – đền

Cả thuộc xã Hậu Thành

Các nội dung thực hiện hoạt động trải nghiệm mà giáo viên hướng dẫn đềuxuất phát và gắn liền với không gian sống của các em Ở mỗi khu vực trường đều

có những di tích lịch sử – văn hóa và danh thắng tiêu biểu Những địa chỉ mà các

em trải nghiệm là những địa chỉ chưa được khai thác hoặc chỉ mới khai thác ởmức độ cầm chừng Và với những địa chỉ này, nguồn tư liệu trong sách giáo khoachưa hề có và nguồn tài liệu tham khảo cũng không có nhiều

Nội dung dạy học trên lớp và nội dung tiến hành trải nghiệm được diễn ratrong cùng một khoảng thời gian Từ đó đảm bảo tính liền mạch giữa kiến thứcđịa lí trong sách giáo khoa với kiến thức địa lí địa phương và tính liên hệ thực

tiễn Từ đó toát lên đặc điểm nổi bật của địa lí vùng miền, nhằm nâng cao tínhgiáo dục trong dạy học địa lí

Sáng kiến chưa được công bố ở bất cứ cuộc thi hay tạp chí nào

II NỘI DUNG Chương I: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn

1 Lí luận về dạy học gắn với trải nghiệm

1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ cơ bản

* Trải nghiệm

Từ điển tiếng Việt định nghĩa: Trải có nghĩa là “đã từng qua, từng biết, từng chịu đựng”, còn nghiệm có nghĩa là “kinh qua thực tế nhận thấy điều đó đúng” Như vậy, trải nghiệm có nghĩa là quá trình chủ thể được trực tiếp tham gia hoạt

động và rút ra những kinh nghiệm cho bản thân

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam “trải nghiệm” được diễn dải theo hai nghĩa Trải nghiệm theo nghĩa chung nhất “là bất kì một trạng thái có màu sắc xúc cảm nào được chủ thể cảm nhận, trải qua, đọng lại thành bộ phận (cùng với tri thức, ý thức…) trong đời sống tâm lí của từng người” Theo nghĩa hẹp trải nghiệm “ là những tín hiệu bên trong, nhờ đó các sự kiện đang diễn ra đối với cá nhân được ý thức chuyển thành ý kiến cá nhân, góp phần lựa chọn tự giác các động cơ cần thiết, điều chỉnh hành vi của cá nhân”.

* Sáng tạo

Khái niệm sáng tạo được sử dụng đồng nghĩa với nhiều thuật ngữ khác như:

sự sáng tạo, tư duy hay óc sáng tạo…Các thuật ngữ này đều có liên quan đến một

thuật ngữ gốc Latin “Crear” và mang một nghĩa chung là “sự sản xuất, tạo ra, sinh ra một cái gì đó mà trước đây chưa hề có, chưa tồn tại”.

Ngoài ra, sáng tạo cũng được hiểu “là tạo ra những giá trị mới về vật chất hoặc tinh thần Tìm ra cái mới, cách giải quyết mới, không bị gò bó, phụ thuộc vào cái đã có Có thể sáng tạo trong bất kì lĩnh vực nào: khoa học, nghệ thuật, sản xuất – kĩ thuật, kinh tế, chính trị v.v…”

Như vậy, dù quan niệm như thế nào thì sáng tạo chính là việc tạo ra cái mới.Sáng tạo là tiềm năng có ở mọi người bình thường và được huy động trong từnghoàn cảnh sống cụ thể Mỗi người khi tạo ra cái mới cho cá nhân, thì sáng tạo đóđược xem xét trên bình diện cá nhân, còn tạo ra cái mới liên quan đến cả một nềnvăn hóa thì sáng tạo đó được xét trên bình diện xã hội

* Hoạt động giáo dục, hoạt động dạy học và hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Theo nghĩa rộng hoạt động giáo dục là “những hoạt động có chủ đích, có kế hoạch hoặc có sự định hướng của nhà giáo dục, được thực hiện thông qua những cách thức phù hợp để chuyển tải nội dung giáo dục tới người học nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục” Hoạt động giáo dục này bao gồm: hoạt động dạy học và hoạt

động giáo dục theo nghĩa hẹp

Hoạt động giáo dục theo nghĩa hẹp được hiểu là những hoạt động có chủ đích, có kế hoạch, do nhà giáo dục định hướng, thiết kế, tổ chức trong và ngoài giờ học, trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục theo nghĩa hẹp, hình thành ý thức, phẩm chất, giá trị sống, hay các năng lực tâm lý xã hội Hoạt động dạy học là quá trình người dạy tổ chức và hướng dẫn hoạt động học của người học nhằm giúp người học lĩnh hội tri thức khoa học, kinh nghiệm của xã hội loài người để phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách người học.

Như vậy, hoạt động dạy học chủ yếu nhằm phát triển mặt trí tuệ, hoạt độnggiáo dục theo nghĩa hẹp chủ yếu nhằm phát triển mặt phẩm chất đạo đức, đời sốngtình cảm Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, hoạt động giáo dục(nghĩa hẹp) thực hiện các mục tiêu giáo dục thông qua một loạt các hoạt động nhưhoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động tập thể…

Theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới, hoạt động giáo dục(theo nghĩa rộng) bao gồm hoạt động dạy học và các mục tiêu của hoạt động giáodục (nghĩa hẹp) nói trên sẽ được thực hiện chỉ trong một hoạt động có tên gọi làhoạt động trải nghiệm sáng tạo Như vậy, hoạt động trải nghiệm sáng tạo sẽ thựchiện tất cả các mục tiêu và nhiệm vụ của các hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp, hoạt động tập thể, và thêm vào đó là những mục tiêu và nhiệm vụ giáo dụccủa giai đoạn mới Vậy khái niệm hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo trong

nhà trường phổ thông có thể được hiểu là “các hoạt động giáo dục thực tiễn được tiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trường Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một bộ phận của quá trình giáo dục, được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa trên lớp và có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động dạy học Thông qua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể và các hành động của học sinh, hoạt động trải nghiệm sáng tạo sẽ khai thác kinh nghiệm của mỗi cá nhân, tạo cơ hội cho các em vận dụng một cách tích cực những kiến thức

đã học vào thực tế và đưa ra được những sáng kiến của mình, từ đó phát huy và nuôi dưỡng tính sáng tạo của mỗi cá nhân của học sinh”.

Từ khái niệm này cho thấy, so với các hoạt động ngoài giờ lên lớp đangđược tiến hành hiện nay trong trường phổ thông thì hoạt động trải nghiệm sángtạo sẽ phong phú hơn cả về nội dung, phương pháp và hình thức hoạt động Đặcbiệt mỗi hoạt động phải phù hợp với mục tiêu phát triển những phẩm chất, nănglực nhất định của học sinh

Hiệp hội “Giáo dục trải nghiệm” quốc tế định nghĩa về học qua trải nghiệm

“là một phạm trù bao hàm nhiều phương pháp trong đó người dạy khuyến khích

người học tham gia các trải nghiệm thực tế, sau đó phản ánh, tổng kết lại để tăng cường hiểu biết, phát triển kĩ năng, định hình các giá trị sống và phát triển các năng lực bản thân, tiến tới đóng góp tích cực cho cộng đồng và xã hội”

Hoạt động hoc tập trải nghiệm sáng tạo còn được hiểu là “hoạt động giáo dục, trong đó, từng cá nhân học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường nhà trường cũng như môi trường gia đình và xã hội dưới sự hướng dẫn và

tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực…, từ đó tích luỹ kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng năng sáng tạo của cá nhân mình”.

Các khái niệm này đều khẳng định vai trò định hướng, hướng dẫn của nhàgiáo dục (không phải là hoạt động trải nghiệm tự phát) Nhà giáo dục không tổchức, phân công học sinh một cách trực tiếp mà chỉ hỗ trợ, giám sát

Học sinh được trực tiếp, chủ động tham gia các hoạt động Phạm vi các chủ

đề hay nội dung hoạt động và kết quả đầu ra là năng lực thực tiễn, phẩm chất vàtiềm năng sáng tạo; và hoạt động là phương thức cơ bản của sự hình thành và pháttriển nhân cách con người

Tuy vậy, không phải giáo viên nào cũng hướng dẫn học sinh tham gia hoạtđộng trải nghiệm thành công Chúng ta cần phải nắm vững đặc trưng (nét khácbiệt) của một hoạt động trải nghiệm sáng tạo so với những hoạt động dạy họckhác Đó là việc đặt học sinh trong môi trường học tập đa dạng, học đi đôi vớihành, học từ chính hành động của bản thân, học trong nhà trường gắn liền với giảiquyết các vấn đề thực tiễn đời sống cộng đồng Trong hoạt động học tập này, các

em vừa là người tham gia,vừa là người kiến thiết, tổ chức hoạt động cho chínhmình bằng chính sự trải nghiệm của bản thân Nói cách khác, khi đặt trong môitrường trải nghiệm và sáng tạo, mỗi học sinh sẽ có điều kiện phát huy tính tíchcực, tự chủ của mình Bởi con người thường bộc lộ tính sáng tạo trong hành vicủa mình thông qua các hoạt động Điều này phù hợp với chủ trương đổi mớichương trình giáo dục và sách giáo khoa theo định hướng phát triển năng lực,phẩm chất của học sinh hiện nay

Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm là học sinh được học tập trong môitrường thực tiễn, trực tiếp tham gia các hoạt động để khám phá, chiếm lĩnh kiếnthức Vì vậy, hoạt động trải nghiệm trong dạy học địa lí được tiến hành ngoàikhông gian của lớp học có ưu thế và tạo niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

* Tài nguyên du lịch

Theo Luật du lịch năm 2005 của Quốc hội Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam: Tài nguyên du lịch là cơ sở để phát triển ngành du lịch Đó là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử – văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch.

Theo Pirojnik, 1985: “Tài nguyên du lịch là tổng thệ tự nhiên, văn hoá và lịch sử cùng các thành phần của chúng trong việc khôi phục và phát trển thể lực

và trí lực của con người, khả năng lao động và sức khoẻ của họ, những tài nguyên này được sử dụng cho nhu cầu trực tiếp và gián tiếp cho việc sản xuất dịch vụ du lịch với nhu cầu thời điểm hiện tại hay tương lai và trong điều kiện kinh tế – kỹ thuật cho phép.”

1.2 Ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong học tập địa lí

*Về kiến thức:

+ Cung cấp sự kiện, tạo biểu tượng địa lí một cách chân thực, cụ thể vì cáchọc sịnh được trực tiếp trải nghiệm Gắn kiến thức địa lí trong sách vở với thựctiễn làm cho kiến thức địa lí gần gũi, dễ nhớ, dễ hiểu

+ Hình thành khái niệm, hiểu được bản chất và những mối liên hệ bên trongcủa các hiện tượng địa lí tự nhiên và kinh tế xã hội

+ Giúp học sinh khắc sâu, nhớ lâu kiến thức địa lí, hình thành các mối liên

hệ giữa điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Học sinh có điều kiện nghiên cứu khoa học, làm việc với tài liệu, rèn luyệnmột số các kĩ năng, phát triển năng lực cho học sinh: năng lực tự học, năng lựcgiao tiếp ứng xử, năng lực hợp tác, năng lực công nghệ thông tin và truyền thông

+ Hình thành những phẩm chất: sống yêu thương (thể hiện ở sự sẵn sàngtham gia các hoạt động giữ gìn, bảo vệ đất nước, phát huy truyền thống gia đìnhViệt Nam, các giá trị di sản văn hoá của quê hương, đất nước; tôn trọng các nền

văn hoá trên thế giới, yêu thương con người, biết khoan dung và thể hiện yêuthiên nhiên, cuộc sống), sống tự chủ, sống trách nhiệm…

Các di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu như đền Cuông ở Diễn Châu, đền thờMai Thúc Loan ở Kim Liên - Nam Đàn, đền Quang Trung ở TP Vinh; Khu ditích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Nam Đàn, nhà cụ Phan Bội Châu ở NamĐàn, nhà đồng chí Lê Hồng Phong ở Hưng Nguyên, nhà đồng chí Phan Đăng Lưu

ở Yên Thành,…Về danh lam thắng cảnh có vườn quốc gia Pù Mát, hang Thấm

Ồm, núi Quyết…

Huyện Yên Thành là một trong sáu tuyến du lịch trọng điểm của tỉnh trên cơ

sở tiềm năng và khả năng phát triển du lịch của huyện trước mắt và trong tươnglai Hiện tại, huyện có hệ thống di tích dày đặc (trong đó có 23 di tích được côngnhận là di tích quốc gia, 35 di tích xếp hạng cấp tỉnh), là huyện có nhiều di tíchđược công nhận nhất tỉnh Nghệ An trong đó có những di tích tiêu biểu như : ĐìnhSừng, đền Đức Hoàng, nhà thờ Hồ Tông Thốc, khu lưu niệm Bác Hồ về thămVĩnh Thành, nhà lưu niệm đồng chí Phan Đăng Lưu, chùa Gám, nhà thờ và lèn

đá Bảo Nham

Về danh thắng có hồ Vệ Vừng, hồ Tăm Hương, rừng lim Hậu Thành vàLăng Thành

2.2 Thực trạng chung về dạy học gắn với trải nghiệm ở môn địa lí

Bộ môn địa lí ở trường THPT có vai trò quan trọng trong việc cung cấp chohọc sinh những kiến thức cơ bản, khách quan, có hệ thống về tự nhiên, kinh tế, xãhội thế giới và Việt Nam, góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước, hiểu biết về cáchiện tượng tự nhiên và vấn đề kinh tế xã hội, từ đó hình thành ý thức, tư duy pháttriển

Tuy nhiên, thực trạng học địa lí ở trường phổ thông hiện nay vẫn còn nhiềubất cập Kiến thức địa lí vẫn mang tính chất sách vở nặng nề nên học sinh khôngmấy hứng thú với môn học này Hầu hết học sinh đều cảm thấy học địa lí khó nhớ

và mau quên Và đặc biệt, đa số học sinh không hiểu được bản chất của các hiệntượng tự nhiên, kinh tế - xã hội và cũng không coi trọng mảng kiến thức này với

lí do đây là “môn phụ”

Những năm gần đây, bộ môn địa lí ở trường phổ thông cả nước nói chung vàtrên địa bàn tỉnh Nghệ An nói riêng đã có nhiều thay đổi tích cực về nội dung,phương pháp dạy học Nhiều phương pháp dạy học mới được giáo viên tiến hànhtrong quá trình giảng dạy như: dạy học dự án, thảo luận nhóm, dạy học nêu vấnđề…đã mang lại kết quả tốt, giúp học sinh có thể lĩnh hội kiến thức một cách tốthơn.

Phương pháp dạy học trải nghiệm thực tế tại các di tích văn hóa - lịch sử,danh thắng tiêu biểu trong dạy học địa lí ở các trường phổ thông đã và đang đượckhá nhiều trường THPT trên cả nước cũng như trên địa bàn tỉnh Nghệ An (chủyếu là những trường ở trung tâm) triển khai và cho thấy hiệu quả thực sự nhìn từtất cả các góc độ, đặc biệt là từ tinh thần và thái độ học tập của học sinh đối vớimôn địa lí

Tuy nhiên, để tiến hành hoạt động trải nghiệm thực tế, điều này sẽ liên quanđến nhiều vấn đề, như về mặt thời gian, điều kiện, kinh phí… Đây cũng chính là lí

do dẫn đến việc tiến hành hoạt động trải nghiệm mặc dầu đã được nhiều trườngphổ thông đã tiến hành, nhưng số lần tiến hành trong năm học và đối tượng họcsinh được tham gia ở các khối lớp còn còn rất hạn chế Thậm chí nhiều trườngnông thôn, miền núi, khi điều kiện còn nhiều khó khăn thì việc tiến hành hoạtđộng trải nghiệm, nhất là trải nghiệm tại các di tích lịch sử, các địa danh ở trungtâm thành phố là cả một vấn đề nếu không nói là chưa biết đến lúc nào mới có thểtiến hành

Như chúng ta đã biết, hiện nay Nghệ An có 1.395 di tích đã được kiểm kê,phân cấp quản lý, trong đó có 375 di tích, danh thắng được xếp hạng, gồm 4 ditích Quốc gia đặc biệt, 137 di tích Quốc gia và 235 di tích cấp tỉnh

Có thể nói, hệ thống di tích – danh thắng Nghệ An được sinh ra và nuôidưỡng bằng tín ngưỡng, đạo lý và phong tục truyền thống của dân tộc nên có sứcsống, sức lan tỏa lâu bền, mãnh liệt Di tích danh thắng với mái đình, ngôi đền,chùa chiền, bến nước… là những ký ức đẹp về quê hương, gắn bó mật thiết vớivăn hóa làng xã, văn hóa tâm linh của mỗi người Đó cũng là nguồn tài nguyên vôcùng quý giá để phát triển du lịch ở địa phương

Trên cả nước cũng như ở tỉnh Nghệ An có rất nhiều di tích tầm cỡ Song, ởtừng địa phương, di tích văn hóa có đặc trưng, vị trí quan trọng riêng trong tâmlinh người dân ở từng địa phương Vì vậy cần phải chú ý, cần phải đưa vào khaithác trong hoạt động dạy và học để khai thác được một cách tối đa những giá trịcủa nó Ở nhiều địa phương, có rất nhiều những di tích, điểm du lịch mà nguồn tưliệu trong sách giáo khoa chưa hề có và nguồn tài liệu tham khảo cũng không cónhiều, mặc dầu rất gần gũi với đời sống, sinh hoạt hàng ngày với các em học sinh,

ví dụ như: Những ngôi đình làng, nhà thờ Trạng Nguyên, hay kể cả đền thờ thần,

chùa chiền ở các xã (phường) ,… Đây thực sự là những địa chỉ nếu được đưa vào khai thác trong dạy – học sẽ mang tính giáo dục rất cao Nhưng trong thực tế, điều

thấy, có những di tích hay địa danh ngay trên địa bàn mà học sinh đang theo học,đang sinh sống nhưng bản thân các em chỉ có sự hiểu biết rất ít ỏi, hoặc có nhiều

em không biết gì Thậm chí mới chỉ nghe tên chứ chưa được đến tham quan thựctế

Tiến hành hoạt động trải nghiệm tại các di tích văn hóa, địa danh du lịchngay chính trên quê hương, gắn liền với không gian sinh sống, học tập của họcsinh cũng chính là định hướng học sinh vào tìm hiểu những di sản văn hóa ở địaphương, sẽ giúp các em cảm thấy bài học địa lí gắn bó hơn với cuộc sống xungquanh của các em, sẽ bồi dưỡng cho học sinh tình cảm tự hào với những giá trịvăn hóa truyền thống do cha ông để lại, càng thêm yêu quê hương đất nước mìnhhơn và có một cái nhìn rộng mở cho sự phát triển kinh tế của địa phương Tuyvậy, vấn đề này chưa được chú ý để khai thác nhiều hoặc chỉ mới khai thác cầmchừng Đó chính là thực trạng trong dạy học ở huyện Yên Thành chúng tôi Đâycũng chính là lí do khiến tôi trăn trở và thực hiện đề tài này

2.3 Thực tiễn về dạy học địa lí gắn với tham quan trải nghiệm tại các di tích – danh thắng ở các Trường THPT trên địa bàn Yên Thành

2.3.1.Thuận lợi

Trong quá trình thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiên, họcsinh tích cực”, hầu hết các trường THPT đã luôn có nhiều hoạt động, như việc tổchức nhiều hoạt động đền ơn, đáp nghĩa được đông đảo giáo viên và học sinhnhiệt tình hưởng ứng Gần như ở các trường THPT, đều có di tích lịch sử và danhlam thắng cảnh, và khoảng cách từ nhà trường đến các di tích, danh thắng không

xa (trong khoảng từ 1 km đến 5 km) nên việc đi lại khảo sát thực tế, sưu tầm tưliệu và tổ chức cho học sinh đến chăm sóc cũng như tiến hành hoạt động trảinghiệm rất thuận lợi

Khi triển khai dạy học tại các di tích trên địa bàn, thuận lợi nhất đối với nhàtrường là sự ủng hộ nhiệt tình của Đảng ủy và chính quyền, nhân dân các xóm,các xã trên huyện nhà Đây là một yếu tố hết sức quan trọng quyết định đến chấtlượng của hoạt động trải nghiệm

Trong quá trình giảng dạy tại trường, bản thân giáo viên đã được tổ chuyênmôn tổ chức học tập bài bản, khoa học, có chất lượng các nội dung tập huấnchuyên đề đổi mới phương pháp của Sở GD&ĐT Nghệ An Các thành viên trong

tổ góp ý, đánh giá giờ dạy thẳng thắn, chân thành, cầu tiến Đồng nghiệp luôn cónhững trao đổi bổ ích về chuyên môn trực tiếp hoặc trên e-mail, trên trangFacebook riêng của tổ Ban chuyên môn của nhà trường cũng đã tổ chức thaogiảng, hội thảo đổi mới phương pháp dạy học

Không chỉ thế, kể từ năm học 2014 – 2015 đến nay, hoạt động dạy học trải

nghiệm sáng tạo được sở Giáo dục đào tạo Nghệ An chú trọng triển khai Ở cáctrường THPT, hoạt động này được thực hiện rộng rãi ở tất cả các tổ chuyên mônvới nhiều hình thức như tổ chức học sinh tham quan, dã ngoại, thành lập các câu

lạc bộ như: Câu lạc bộ Tiếng Anh, câu lạc bộ lịch sử, tổ chức các buổi ngoại

khóa,

Thời gian gần đây, trên địa bàn huyện Yên Thành và ở trường chúng tôi nóiriêng cũng đã có những hoạt động dạy học trải nghiệm sáng tạo như tham quancác di tích lịch sử cách mạng, nhà máy sản xuất sữa TH True Milk…

Không chỉ thế, trên mạng Internet, nhiều nhà nghiên cứu cũng đã có bài viết

sâu sắc về hoạt động trải nghiệm sáng tạo Đó là những tài liệu quý báu để chúng

tôi học hỏi, tham khảo

Yên Thành là một vùng quê có truyền thống lịch sử lâu đời, gắn liền với quátrình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, là vùng quê giàu truyền thốngvăn hóa và giàu tài nguyên du lịch, kể cả tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên

du lịch nhân văn Trên khắp địa bàn Yên Thành, hầu hết xã nào cũng có di tích,danh thắng, địa danh tiêu biểu, hầu như trên địa phận các trường học đóng, đều cótài nguyên du lịch nhân văn, địa điểm thu hút sự quan tâm của nhiều du khách

Đó là kho tài nguyên phong phú để giáo viên địa lí khai thác trong quá trình giảngdạy Đối với các em học sinh, được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyềnthống văn hóa, với những địa danh nổi tiếng, tiềm ẩn giá trị du lịch vô cùng lớn

lao các em đang có một điều kiện thuận lợi để khám phá, trải nghiệm vốn địa lí –

văn hóa của quê hương, tăng thêm tình yêu, niềm hứng thú với bộ môn địa lí, nhất

là để hình thành những năng lực cơ bản cho bản thân

Các hoạt động thực tiễn này là cơ sở để chúng tôi rút kinh nghiệm, đưa ranhững giải pháp phù hợp với đặc thù đề tài của mình

2.3.2 Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi, khi thực hiện đề tài này chúng tôi cũng đã gặpmột số khó khăn mà trước hết là tình trạng học sinh hiện nay trở nên ngại, khôngchọn môn địa lí để học, coi là môn phụ Những giờ học địa lí vì thế mà nhiều lúctrở nên khiên cưỡng: học trò uể oải, thụ động, giáo viên độc thoại trên bục giảng.Giờ học trở nên khô khan Các em tiếp xúc với những đối tượng, hiện tượng trênnhững trang giấy như tiếp xúc với những câu chữ vô hồn

Mặc dù huyện Yên Thành có nhiều tiềm năng về du lịch, nhiều di tích lịch sử

đã được công nhận di tích lịch sử Quốc gia, nhưng việc tuyên truyền về di tích,danh thắng trong nhân dân và học sinh lại chưa nhiều Cơ sở hạ tầng chưa đượcđầu tư nên đường đi vào nhiều di tích còn gặp khó khăn

Thời gian, điều kiện, kinh phí để tổ chức các hoạt động trải nghiệm các ditích trong năm học rất khó bố trí Vì thế chúng tôi phải đầu tư thời gian, công sức

để sưu tầm tư liệu, tổ chức tuyên truyền về di tích, danh thắng trong giáo viên vàhọc sinh, phối hợp với các bộ phận chức năng của nhà trường xây dựng kế hoạch

để tổ chức hoạt động trải nghiệm tại di tích, danh thắng có hiệu quả

Quê lúa Yên Thành là một huyện nửa trung du miền núi, nửa đồng bằng,kinh tế chủ yếu là nông nghiệp Những năm qua đời sống của nhân dân đã cónhiều khởi sắc, các hoạt động giáo dục cũng đã được các bậc phụ huynh chú ýnhiều hơn nhất là những hoạt động nhằm tăng tính trải nghiệm cho con trẻ Tuyvậy đa số học sinh tại cơ sở THPT trên địa bàn Yên Thành sinh sống trong giađình còn nhiều khó khăn, ngoài giờ học ở trường ít khi các em được tham gianhững hoạt động trải nghiệm khác ở các câu lạc bộ, các trung tâm vui chơi hayđơn giản là những chuyến tham quan dã ngoại Các em có thể tiếp thu nhanhnhững tri thức từ sách vở nhưng những kĩ năng mềm để xử lí tình huống trongcuộc sống vẫn còn thiếu hụt Đó là chưa kể, nhiều học sinh hiện nay tỏ ra chơi

bời, lêu lổng, sa vào thế giới ảo, xa rời những giá trị lịch sử – văn hóa tốt đẹp của

quê hương Thực tế đó nhắc nhở chúng tôi cần có những giải pháp để kết nối các

em với đời sống xã hội, nhất là cuộc sống xung quanh, xây dựng lối sống lành

mạnh bồi dưỡng tình yêu với di tích lịch sử – văn hóa dân tộc.

Không chỉ thế, về phần tài liệu tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo chohọc sinh THPT chưa tập hợp thành hệ thống như đối với THCS (trung học cơ sở).Với đặc điểm tâm lí, lứa tuổi, yêu cầu chuẩn về phẩm chất năng lực đầu ra, chúngtôi không thể áp dụng máy móc những gì đã có trong tài liệu THCS Hơn nữa,mặc dù hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một hoạt động không mới trong dạy họctrong những năm gần đây, nhưng nội dung đề tài chúng tôi đặt ra là khá mới mẻ,

đó chính là nội dung và đối tượng trải nghiệm, khai thác cũng như cách thức khaithác và giải pháp tiếp cận với các di tích khi nguồn tư liệu trong sách giáo khoa,tài liệu tham khảo về lịch sử địa phương không có nhiều, đặc biệt là đối với các ditích trên quê hương mà chúng tôi muốn giới thiệu và cho học sinh tiến hành hoạtđộng trải nghiệm

Từ những thuận lợi và khó khăn đặt ra trong thực tiễn kết hợp với ánh sángcủa cơ sở lí luận soi đường, chúng tôi đã đề xuất cách thức và một số nội dung,giải pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh tại cơ sở giáo dụccủa mình

Chương II: Cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm tại di tích, danh thắng trên quê hương Yên Thành, Nghệ An.

1 Mối quan hệ giữa các di tích, danh thắng với chương trình địa lí lớp 12

Chúng tôi đã chọn 4 địa chỉ để học sinh hoạt động trải nghiệm, cụ thể:

Đình Sừng thuộc xã Lăng Thành, Yên Thành, Nghệ An

Núi Tháp Lĩnh – đền Cả thuộc xã Hậu Thành, Yên Thành, Nghệ An

Đền Đức Hoàng thuộc xã Phúc Thành, Yên Thành, Nghệ An

Nhà thờ Trạng Nguyên Hồ Tông Thốc thuộc xã Thọ Thành, Yên Thành,Nghệ An

1.1 Giới thiệu khái quát về các di tích, danh thắng

1.1.1 Đình Sừng

Đình Sừng nằm ở phía Đông Nam của xã Lăng Thành, cách thành phố Vinh

65 km về phía Tây Bắc và cách huyện lỵ Yên Thành 7 km về phía Đông Bắc Đây

di tích cổ nhất và đẹp nhất với quy mô nghệ thuật trang trí, điêu khắc, chạm trổvào loại bậc nhất của Đông Thành nhị huyện xưa

Làng Quỳ Lăng xưa có tên là gọi là kẻ Sừng, đây là một ngôi làng cổ, có địathế tương đối độc đáo Trước mặt là cánh đồng rộng lớn, sau là núi rừng trùngđiệp, một vùng đất không những thuận lợi cho việc phòng thủ trong chiến tranh,tiến có thể đánh, lui có thể giữ mà còn có nhiều lợi thế về phát triển kinh tế Chính

vì lợi thế độc đáo đó mà vùng đất kẻ Sừng đã sớm trở thành nơi quần cư củangười Kinh và là một trong những trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa quan trọngcủa phủ Châu Diễn nói riêng và của cả nước nói chung Theo lịch sử của huyệnYên Thành và lịch sử địa phương thì ngay từ khi nhà Đường lấy huyện Hàm Hoantrong châu để đặt ra Diễn Châu, làm thành một trong 12 châu của An Nam đô hộphủ Từ năm 679 đến hết triều đại nhà Đinh năm 979, liên tục trong 3 thế kỉ, kẻSừng đã được chọn làm nơi đóng lỵ sở của Diễn Châu Đến năm 980 – năm đầutiên của triều tiền Lê, lỵ sở Diễn Châu được chuyển đến kẻ Dền – Công TrungThượng, nay thuộc xã Văn Thành, huyện Yên Thành

Theo các văn bia hiện còn lại tại đình Sừng thì đình Sừng được nhân dânlàng Quỳ Lăng bắt đầu xây dựng vào tháng 11 năm 1583 để làm nơi hội họp, sinhhoạt văn hóa của dân làng Nguyên xưa đình được làm bằng tranh tre, nứa lá nằmgiữa một vùng dân cư đông đúc, xung quanh có làng mạc, cây đa, bến nước vàcon sông Sừng uốn khúc như dải lụa mềm chở nặng phù sa tắm mát cho ruộngđồng Cùng với kiến trúc cổ đặc sắc như cầu đá, cổng làng đã tôn vinh vẻ đẹpđộc đáo, tinh túy của ngôi đình cổ Đến năm 1797, làng dựng thêm tòa Hậu cung

để làm nơi thờ các vị thần Thành hoàng của làng

(Ảnh: Những chạm khắc tinh xảo của đình Sừng)

Nguyên xưa đình được làm bằng tranh tre, nứa lá nằm giữa một vùng dân cưđông đúc, xung quanh có làng mạc, cây đa, bến nước và con sông Sừng uốn khúcnhư dải luạ mềm chở nặng phù sa Đến năm 1979, do nhu cầu văn hóa cao, ngôiđền đã không đủ chỗ cho dân làng làm lễ tế trong các dịp lễ trọng nên làng đã xâydựng têm nhà Hậu cung làm nơi bài trí thờ phụng các vị nhân thần và nhiên thần

Từ đó, cứ vào dịp lẽ cầu yên vào ngày 15/3 âm lịch hàng năm làng lại tổ chức lễlớn tại đình Sừng

Trong quá trình tồn tại và phát triển, đình đã được tu sửa nhiều lần vào cácnăm 1637, 1677, 1797, 1844, 1913 và đến năm 1929 đình được trùng tu, xây dựnglại to đẹp như ngày nay Việc này được ghi lại trong bản sơ thảo lịch sử quêhương, xã Lăng Thành còn chép lại: Vào năm Đinh Mão 1927, dân làng QuỳLăng bắt tay vào việc chuẩn bị lấy gỗ, tiền bạc để tu sửa lại đình Về gỗ, làngchia cho 11 giáp là giáp Đông, giáp Tây, giáp Nam, giáp Bắc, giáp Nghè, giápDanh, giáp Trụ Sáo, giáp Thọ Cầu, giáp Đồng Lạc, giáp Đa, giáp Trung đi chọn

và khai thác các loại gỗ lim tốt nhất trong rừng của làng Quỳ Lăng Về tiền, làngđặt cho thợ 5 ngàn quan thu từ việc bán các chức sắc của làng như hiệu xã, thần tổcủa làng tu bổ theo đinh, điền Về ngói, làng tự lập ra tổ thợ mở lò, dập theokhuôn riêng và nung theo tiêu chuẩn Sau 3 năm chuẩn bị, đến năm 1929, việc tôntạo, xây dựng lại đình Sừng được khởi công dưới sự chỉ đạo của đốc công HoàngDoãn Cù Để rút ngắn thời gian thi công, làng đã thuê hai hiệp thợ, một hiệp thợcủa ông phó Tu - người làng Phú Minh, xã Quỳnh nghĩa, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh

Nghệ An – chịu trách nhiệm làm các vì phía Đông, một hiệp thợ của ông phó Tới – người xã Diễn Hoa, huyện Diễn Châu – chịu trách nhiệm làm các vì phía Tây.

Sau 6 tháng thi công, đến đầu năm 1930, việc trùng tu, tôn tạo lại đình đã đượchoàn thành với kiến trúc thời Nguyễn với quy mô đồ sộ Hai nhà Tả vu và Hữu vucũng được xây dựng trong thời kì này Đến nay, địa phương vẫn còn truyền miệngnhiều thơ ca dân gian phản ánh phần nào không khí sôi động của làng trong lầntôn tạo, xây dựng đình năm 1929 như sau:

“Bấy giờ họp xã đinh, tiềnNgười bỏ vô điện, người bỏ vô đình

Dưới trên ai nấy thuận tìnhTrống đánh rập rình reo ca cả đêm

Ba năm kéo gỗ một miềnĐắp nền thuê thợ tức thì làm ngay”

Nhưng từ sau những năm 1930 – 1931, các kiến trúc cổ quanh đình đã dần bị mấtmát và hư hỏng Đặc biệt là từ khi công trình thủy lợi Vách Bắc được đào đắp,xây dựng vào năm 1978, vùng đất này thường xuyên bị lũ lụt kéo dài nên làngmạc, chợ búa ở quanh đình phải dời đi nơi khác, cảnh quan quanh đình cũng dần

thưa thớt.Hiện nay, đình Sừng nằm giữa một vùng đất rộng bằng phẳng, bốn bề là nhữngcánh đồng rộng lớn, tuy hơi xa nhưng cảnh quan nơi đây vẫn thoáng đãng, mát

mẻ Nằm cách đình một quãng về phía Đông là sông Dinh, 1 đoạn trong hệ thốngtưới tiêu Vách Bắc, phía Tây là làng mạc, chợ búa sầm uất nằm xen giữa nhữngvườn đồi và rừng cổ thụ bạt ngàn

Trải qua bao nhiêu thăng trầm của lịch sử, đình Sừng vẫn giữ được vẻ đẹpnguyên sơ và gắn liền với những chứng tích lịch sử của đất và người Quỳ Lăng.Trong những năm 1930 – 1931, đình là địa điểm hội họp bí mật của Chi bộ QuỳLăng – một trong những Chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Yên Thành.Sau đó, thựcdân Pháp dùng làm nơi bắt bớ, giam cầm cách mạng Việt Minh Trong khángchiến chống Mĩ, đình Sừng từng là nơi đóng xưởng dệt của Quân khu 4 trong mộtthời gian dài Ngày nay, đình là trung tâm diễn ra nhiều hoạt động mang đậm bảnsắc văn hóa địa phương như tế thần, rước kiệu, hát ả đào, hát chèo, vật cù lộ, đồngthời, đình còn là nơi tổ chức hội họp của các đoàn thể, tổ chức địa phương Trướcđây đình Sừng trước đây có 5 công trình là Đình, Hậu cung, nhà Tả vu – Hữu vu

và một nhà Miếu nhưng nhà Tả vu và Hữu vu đã bị dỡ để làm trường học nênhiện nay còn 3 hạng mục công trình là Đình, Hậu cung và nhà Miếu được làmtheo lối kiến trúc thời Nguyễn

Đình còn có một mảnh vườn diện tích 4.206m2 được trồng rau, cây ăn quảxung quanh là một lớp bờ rào bằng cây xanh.Tòa đình hai đầu xây tường bẻ góc

về phía trước còn hai mặt trước sau để trống Trên bờ nóc trang trí rất đơn giản,phía ngoài trang trí giống bốn góc mái đều là các đầu đao dạng vân mây, giữa làhình ảnh lưỡng long chầu nguyệt Hai đầu tường bít đốc đắp nổi các họa tiết rồngcách điệu rất sinh động Trong khi bít đốc phải đắp nổi hình tượng rồng rất đơngiản, rõ nét thì bít đốc phía trái được trang trí có vẻ rườm rà nhưng vẫn rất sắc sảo

và tinh tế Đình dài 24,7m, rộng 11,2m, quay mặt về phía Nam, khung làm hoàntoàn bằng gỗ lim, kích thước lớn, lợp ngói âm dương Nền nhà được làm bằng đấtsạn sỏi, có độ cứng cao, móng đình cao hơn 0,5m so với sân và vườn đình Xungquanh móng được giằng bằng đá ong Trong đình có kiến trúc độc đáo, chạm trổ

Đình có 2 bia đá được khắc chữ 2 mặt, dụng vào năm 1637, ghi lại lịch sử dựngđền, thời gian tu sửa và sự đóng góp của mọi người Bia có kiểu dáng đơn giản,mảnh mai và còn nguyên vẹn

Qua tòa đình là khoảng sân lộ thiên rộng 8m là đến nhà Hậu cung Theo tàiliệu kiểm kê di tích năm 1964, thì ban đầu, nhà Hậu cung gồm có 3 gian, với diệntích là 81,6m2 Khung nhà cũng dược làm hoàn toàn bằng gỗ lim, mái lợp ngói

âm dương, 3 phía xây tường, đóng mở bằng cửa bàn khoa Trên các xà, kèo đượcchạm lộng tinh vi, sắc xảo Phía trước đắp phù điêu tượng quan văn, quan võ ở 2bên tường Trong nhà có bài trí 2 long ngai, 2 hương án và nhiều đồ tế khí đẹp,

trong đó có một lư hương đá cao 0,24m được làm vào năm 1875 Nhưng do chiếntranh mà tòa hậu cung đã bị phá dỡ trong chiến tranh chống Mỹ.

Ngoài ra, ngôi đình cổ này còn nhiều công trình khác, tuy nhiên đến nay,ngôi đình chỉ còn lại một số công trình chính cùng văn bia, đây trở thành một địađiểm diễn ra các lễ hội, cuộc vui của làng

Có thể nói, Đình Sừng là một trong những công trình kiến trúc cổ, có quy mô

đồ sộ, nghệ thuật trang trí, điêu khắc chạm trổ đẹp vào loại bậc nhất ở Nghệ An.Với những giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa và kiến trúc của di tích, ngày29/10/2003, Đình Sừng đã được công nhận là di tích lịch sử kiến trúc Quốc gia.Đến năm 2010, được sự hỗ trợ của nhà nước, chính quyền địa phương đã đầu tưtrùng tu, nâng cấp một số hạng mục, nhằm giữ gìn những tư liệu quý, giúp chocác nhà khoa học tìm hiểu, nghiên cứu về nghệ thuật kiến trúc của di sản văn hóa

cổ và cũng là nơi giáo dục truyền thống cho các thế hệ mai sau Đình Sừng xứngđáng là điểm đến của du khách khi đến với xã Lăng Thành nói riêng, huyện YênThành nói chung, và là biểu tượng của lịch sử dân tộc tại huyện, chứng tỏ mộtlàng quê trù phú bên dòng sông có từ thời xưa với những nét văn hóa dân tộc

1.1.2 Núi Tháp Lĩnh – đền Cả

Núi Tháp Lĩnh là khu rừng nguyên sinh nổi lên giữa trung tâm xã HậuThành, huyện Yên Thành (tỉnh Nghệ An) Từ xưa, nơi đây là chốn “cấm sơn” nênđược bảo vệ cẩn mật Nằm cách trung tâm huyện Yên Thành khoảng 7km về phíaBắc, khu rừng già nguyên sinh gần 20 ha của xã Hậu Thành mọc lên giữa nhữngcánh đồng lúa mênh mông như một “lá phổi”, niềm tự hào của người dân nơi đây.Không ai biết rừng lim có từ bao giờ, chỉ biết từ thở lập làng ( dưới thời nhàLê) rừng lim trên núi Tháp Lĩnh ( còn gọi là Tháp Sơn) đã xanh tươi Với diệntích gần 20ha, núi Tháp Lĩnh có hàng ngàn cây lim từ to tới nhỏ Có những câylim hàng trăm năm tuổi 2 - 3 người ôm không xuể và vô số cây con, cây cháu…

Ông Lại Văn Ngân - người trông coi bảo vệ rừng Tháp Lĩnh (59 tuổi, trú tại xã

Tháp Lĩnh còn có nhiều cây trai, gụ, hương, trắc… Đây cũng là nơi cư ngụ củanhiều loài động vật như chim, kỳ nhông, chồn, sóc…

(Ảnh: Cây lim hàng trăm năm tuổi to đến 2 – 3 người ôm)

Rừng lim trên núi Tháp Lĩnh không chỉ là lá phổi mà còn là báu vật truyềnđời, là niềm tự hào của người dân nơi đây Theo cuốn “ Xã Hậu Thành địa chí –lịch sử” thì: “ Động Tháp hay còn gọi là rú Tháp không cao, nằm ở giữ đồng bằngcủa xã Hậu Thành Trước đây ở động Tháp cây rừng rậm rạp, nay vẫn còn mộtkhu rừng nguyên sinh rộng khoảng 19ha với nhiều cây gỗ quý hiếm như: lim, gụ,trắc… gồm có trên 100 chủng loại”

Đặt chân đến núi Tháp Lĩnh, dễ dàng nhận thấy khu rừng lim xanh này còngiữ nguyên nét hoang sơ Càng tiến sâu vào khu rừng càng chứng kiến nhiều câylim xanh cổ thụ, thân, cành bám nhiều rêu mốc, buông tán cây rộng trở nên uynghi, hùng vĩ

Từ xa xưa, núi Tháp Lĩnh trở thành chốn “ cấm sơn”, tự người dân nơi đâyđều có trách nhiệm bảo vệ, gìn giữ như báu vật vậy Năm 1885, thực dân Phápnhiều lần cho người lên để phá hoại núi Tháp Lĩnh, nhưng bị nhân dân làng ĐứcHậu đấu tranh quyết liệt, chúng phải thừa nhận hương ước của làng: “Hễ ai chặtmột cây ở núi Tháp Lĩnh thì bị phạt và phải trồng lại 10 cây” Từ đó, núi ThápLĩnh ngày một xanh tươi

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, núi Tháp Lĩnh lànơi dừng chân cho nhiều đoàn bộ đội miền Bắc trên đường đi vào giải phóngmiền Nam Nơi đây cũng từng là giảng đường cho sinh viên khoa Toán trườngĐại học Vinh học tập trong suốt thời gian sơ tán Giặc Mỹ nhiều lần ném bomxuống núi Tháp Lĩnh nhưng gãy cây nào, người dân nơi đây lại kéo nhau đến sanlấp hố bom, dựng cây, chăm sóc cây tươi xanh trở lại

Năm 2001, xã Hậu Thành đã tổ chức đi thu nhặt hàng ngàn hạt lim rụngxuống và ươm bầu được hon 500 cây con Đồng thời, làm cỏ, cắt tỉa cành cho hơn

200 gốc lim, gụ, trai có độ tuổi trên 100 năm Đoàn thanh niên xã này đã đào mộtcon hào rộng 3m, dài hơn 300m chạy vòng quanh núi để bảo vệ, không cho trâu

bò vào phá hoại cây cối Và tu bổ lại hai con đường chạy dọc sườn núi và lên đỉnhnúi cao gần 150m

Núi Tháp Lĩnh là khu rừng còn hoang sơ, nguyên sinh, là nơi tồn tại cácnguồn gen sinh vật quý hiếm Đây còn tài ngyên du lịch giá trị mà người dân cầnphát bảo tồn và phát triển

Nằm nép dưới chân núi Tháp Lĩnh là ngôi đền Cả linh thiêng Đền thờ thầnkhai khẩn và các vị công thần có công với đất nước

Ông Mai Công Định (77 tuổi, trú xã Hậu Thành) – người trông coi đền Cả kểlại vào thời nhà Lê, trong một lần đi qua xã Hậu Thành, đức thánh Nguyễn HữuChỉ (quê Thanh Hóa) nhìn thấy núi Tháp Lĩnh phong cảnh hữu tình, là vùng đấtlành chim đậu nên đã đưa con cháu đến khai hoang, chiêu dân lập làng Để tưởngnhớ công ơn của đức thánh Nguyễn Hữu Chỉ, 5 người dân đã dựng đền Cả dưới

một, người dân địa phương lại đến thắp hương để tưởng nhớ đến ngài Vào cácdịp lễ, Tết, con cháu hồi hương không quên tới đây gieo quẻ, cầu phúc, cầu an.

Qua nhiều thế hệ, đền Cả về sau còn thờ thần trăn và các vị công thần cócông với đất nước

1.1.3 Đền Đức Hoàng

Đền Đức Hoàng thuộc làng Hồng Phong, thôn Diệu Ốc xã Phúc Thành,huyện Yên Thành Đền được xây dựng trên một gò đất cao giữa rừng lim rậm rạpven hồ Diệu Ốc, cạnh chùa Thung Viên thanh tịch Hồ Diệu Ốc có nhiều tên gọikhác nhau là đầm Thủy Ô, bàu Ác, Diệu Ốc liên đàm, được xem là một trong támcảnh đẹp nhất của Đông Thành nhị huyện xưa Đặc biệt, trong hồ Diệu Ốc có hailạch nước ăn sâu vào tận hai bên vườn đền, tạo nên một cảnh quan độc đáo, thôngthoáng và xanh mát cho ngôi đ ền, được người dân địa phương gọi là hai mắt rồng Phong cảnh ở đay mùa nào cũng đẹp nhưng thi vị hơn cả vẫn là mùa hè, nhất làmùa sen nở, phong cảnh nơi đây đẹp tựa bức tranh thủy mạc Và trong bức tranh

ấy thấp thoáng một ngôi đền cổ giữa cảnh non xanh nước biếc, hòa quyện cùngthiên nhiên tạo cho người xem có cảm giác thư thái, nhẹ nhàng, thanh thoát đếnnao lòng, thu hút được đông đảo du khách thập phương đến viếng thăm và vãncảnh Đó là đền Đức Hoàng

Theo sử sách xưa ghi lại, đền Đức Hoàng là công trình văn hóa, tâm linh.Lúc đầu được nhân dân xây dựng để thờ Thần Rắn ( mẹ nước), về sau phối thờ đathần như Sát Hải Đại vương Hoàng Tá Thốn, Mẫu Liễu Hạnh, Bạch Y công chúa,Phật Thích ca Trong đó được thờ chính vẫn là Thần Rắn và Sát hải Đại vươngHoàng Tá Thốn

(Ảnh: Di tích văn hóa – lịch sử đền Đức Hoàng)

Đền Đức Hoàng được xây dựng từ thời Trần nhưng lúc đó chỉ là một ngôimiếu nhỏ đơn sơ Năm 1505 xây nhà Thượng điện, năm 1882 xây thêm Trungđiện và đến năm 1936 xây thêm Hạ điện Di tích có mặt bằng kiến trúc bố trí theokiểu chữ Tam gồm 3 tòa nhà Hạ điện, Trung điện và Thượng điện còn lưu giữđược gần như nguyên vẹn kiến trúc cổ thời Lê – Nguyễn cùng nhiều công trìnhphụ trợ khác như nghi môn, tắc ôn, sân vườn, giếng nước… Tuy quy mô kiến trúckhông đồ sộ, đường nét chạm khắc trên các cấu kiện gỗ không cầu kì, bóng bẫynhưng đền Đức Hoàng lại có vẽ đẹp cổ kính riêng biệt Đó là sự duyên dáng mộcmạc của các công trình, chắc khỏe, thanh thoát của các bộ phận cấu thành Từ đótạo được sự ấm cúng và có chiều sâu của không gian Trong khung cảnh khóihương nghi ngút, ánh đèn nến mờ ảo tạo cho du khách cảm giác linh thiêng bàngbạc bao trùm cả không gian.

Nhà Hạ điện có 3 gian, 4 vì kết cấu theo kiểu giao nguyên, gian giữa xâychồng liêm kiểu vọng lâu Có thể nói, nét đặc sắc về kiến trúc là tòa Hạ điện ởđây có sự kết hợp giữa kiến trúc cổ truyền và hiện đại Nếu như các bộ phận gỗtrong ba tòa kiến trúc chính gần như được bào trơn bóng thì những cá tinh tế nhất,tài hoa nhất lại được phô diễn ở những bộ phận xây đắp bằng vôi vữa trên các chitiết trang trí ở Hạ điện Tất cả được thể hiện một cách cụ thể, sinh động, màu sắctrang nhã, tạo dáng thanh thoát… đem lại cho đền một vx đẹp linh thiêng và tônnghiêm Trên vòm cuốn, hội tụ đầy đủ cả bộ tứ linh và hoa van hình hoa lá cáchđiệu Mỗi con vật đều được bàn tay tài hoa của ngời thợ thổi hồn vào rất sốngđộng, với những đường nét mềm mại, uyển chuyển đến tinh xảo Vọng lâu đượcxây kiểu chồng diêm trên gian giữa, sàn lát gỗ, mái lợp ngói âm dương, các đầuđao và đầu kìm đắp hình con sấu ẩn trong mây, giữa bờ nóc đắp hình mặt trời tỏasáng Vọng lâu vừa mang ý nghĩa như một lầu ngắm cảnh, vừa mang ý nghĩa biểudương công trạng và sự linh ứng của thân, đồng thời là khát vọng “ đăng cao viễnvọng” (lên cao để trông) để gần gũi với thần linh Nó khác với kiểu nhà chôngdiêm 2 tầng 8 mái thường găp ở một số di tích khác

Nhà Trung điện gồm 3 gian, 2 hồi, 4 vì kết cấu kiểu tứ tru, tường xây bít đốc.Trung điện bài trí ba cung thờ ở ba gian: gian phải thờ Liễu Hạnh công chúa – “Liễu sơn giáng ứng”, gian giữa là thờ Thần Rắn, Gian thờ bên trái đặt một longngai thờ Bạch Y công chúa – “ Thần thông y” Ngoài ra, nhà Trung điện còn lưugiữ mộ số đồ tế khí khác như giá treo chiêng bằng gỗ, lư hương đá, kiệu bátcống…

Nhà Thượng điện gồm 2 gian thờ dọc, 3 vì, mỗi vì có 4 cột gỗ lim Đây làgian thờ Hoàng Tá Thốn, Phật Thích Ca Mâu Ni Thường chúng ta chỉ thấy tượngPhật được thờ trong chùa chứ ít khi được thờ tại đền Điều đó chứng tỏ các tôngiáo ở huyện Yên Thành phát triển một cách hài hòa, tạo nên nét đực sắc riêng,thể hiện rõ về sự hòa hợp giữa Tam giáo đồng nguyên

Đền Đức Hoàng từ lâu đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh của

của chính quyền địa phương, nhân dân trong vùng đã tổ chức lễ hội vào cuốitháng Giêng, đầu tháng Hai âm lịch ( từ ngày 29 tháng1 đến ngày 1 tháng 2) đểtưởng nhớ công lao của các vị thần được thờ tại đền Và cứ 3 năm lại tổ chức lễhội lớn một lần (cấp huyện) Lễ hội bao gồm phần lễ và phần hội Ngoài việc khôiphục các hoạt động truyền thống, dân gian của phần lễ và phần hội, lễ hội ngàynay còn tổ chức và thường xuyên đổi mới với nhiều hoạt động văn hóa – thể thaophong phú, đa dạng, đạm đà bản sắc dân tộc như: bơi thuyền, kéo co, đẩy gậy, cờngười, chọi gà, vật, bóng chuyền… Cùng với các trò chơi dân gian là các loạihình nghệ thuật dân gian truyề thống như: tuồng, múa rối, ca trù, ví dặm… Ngoài

ra, vào ngày mồng 1 và 15 âm lịch hàng tháng nhân dân thường đến đây dânghương cầu xin sự bình an cho mình và người thân

Đền Đức Hoàng là ngôi đền nổi tiếng linh thiêng, lại nằm ở một vị trí cócảnh quan đẹp Về với di tích đền Đức Hoàng du khách như được gửi gắm nhữngước vọng vào cõi tâm linh sâu thẳm, đồng thời được hòa mình vào thiên nhiên thơmộng và quên đi những lo toan của cuộc sống thường nhật Những vẽ đẹp vănhóa của đền Đức hoàng cần được lưu giữ, bảo tồn để nét đẹp ấy mãi trường tồntheo thời gian Vì những giá trị ấy ngày 24/01/1998, Bộ Văn hóa, thông tin đã raQuyết định công nhận đền Đức Hoàng là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia

Về đền thờ Trạng Nguyên Hồ Tông Thốc, hay còn được gọi là nhà thờ dòng

Họ Tam Công:

Nhà thờ được xây dựng từ rất lâu đời, tại xóm Tam Thọ, xã Thọ Thành, YênThành, Nghệ An Thời Lê – Mạc, sau một trận binh hỏa tàn phá, làng Tam Thọđược xây dựng lại, nhà thờ cũng được xây dựng lại Đến năm 1919, nhà thờ đượctrùng tu lần thứ nhất Đến năm 2010, nhà thờ được trùng tu lần thứ hai và bổ sungthêm một số công trình thiết yếu

Hiện nay, với khuôn viên rộng hơn 2000 mét vuông Ngoài nhà thờ lớngồm thượng điện, hạ điện và tả - hữu điện, còn có nhà khách, nhà bia, nhà mộmiếu Theo ban quản lí phụ trách nhà thờ cho biết, nguồn kinh phí xây dựng vàkinh phí tu sửa cho đến nay đã lên đến hơn 30 tỉ đồng Số tiền này được nhà nước

hỗ trợ và tiền đóng góp, ủng hộ của con cháu trong dòng tộc

Năm 1991, nhà thờ được Bộ văn hóa, thể thao và du lịch công nhận là ditích lịch sử quốc gia (Bộ văn hóa – thông tin, QĐ số 154/QĐ VH) Đây là niềmvinh dự, tự hào của bà con dòng tộc họ Hồ nói riêng, nhân xã Thọ Thành, nhândân huyện Yên Thành nói chung Nó không chỉ ảnh hưởng đến việc giáo dục ýthức, truyền thống hiếu hoc mà còn giáo dục truyền thống yêu nước, yêu quêhương đối với thế hệ trẻ tương lai

Hàng năm, Ủy ban nhân dân xã Thọ Thành phối hợp với họ Hồ Tam Công

mở lễ hội đền thờ Hồ Tông Thốc vào ngày 9 và 10 tháng Giêng âm lịch Lễ hộithu hút đông đảo nhân dân trong xã, các xã lân cận và con cháu dòng họ Hồ trênkhắp cả nước về đây tụ hội

1.2.Các bài học/ nội dung dạy học địa lí có liên quan

Như tôi đã trình bày ở phần lí do chọn đề tài, huyện Yên Thành được ghinhận là một huyện có nhiều di tích, danh thắng bậc nhất tỉnh Nghệ An Cụ thể là

có 192 di tích được ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An phân cấp quản lí, trong đó có

23 di tích được Bộ văn hóa – Thể thao và du lịch xếp hạng cấp quốc gia, 35 di

tích cấp tỉnh Tuy nhiên, trong hoạt động trải nghiệm lần này chúng tôi đã chọn rabốn địa chỉ trên bởi những lí do sau đây:

Thứ nhất, thuận lợi về mặt địa lí nên sẽ thuận lợi trong việc lựa chọn thờigian, kinh phí, đi lại…

Thứ hai, là những địa chỉ mới, chưa được khai thác, hoặc chỉ khai thác ởmức cầm chừng, nguồn tư liệu trong sách giáo khoa chưa hề có và nguồn tài liệutham khảo cũng không có nhiều

Thứ ba, thực sự mang tính giáo dục cao, bởi đây là những địa chỉ gần gũi vớikhông gian sinh sống, học tập hàng ngày của các em

Quan trọng hơn, những địa danh này có mối quan hệ với một số nội dung vàmột số bài, chủ yếu của chương trình địa lí lớp 12, cụ thể:

- Nội dung bài 31: Vấn đề phát triển ngành du lịch – thuộc phần Địa lí cácngành kinh tế - Địa lí lớp 12

- Nội dung phần Địa lí địa phương: bài 44, bài 45 – Địa lí lớp 12

- Nội dung mục II – Các nhân tó ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố cácngành dịch vụ - Địa lí lớp 10

Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi đã quyết định chọn bốn địa chỉ này

1.3.Thời gian tiến hành hoạt động trải nghiệm

Căn cứ vào nội dung dạy học trên lớp cũng như mục tiêu “dạy – học địa lígắn với trải nghiệm thực tế”, chúng tôi đã quyết định cho học sinh tiến hành trảinghiệm vào khoảng thời gian từ tuần 25 đến tuần 27 của năm học Tức là khoảngthời gian sau khi học xong tiết 27 của PPCT Địa lí lớp 12 cho đến trước khi kiểmtra định kỳ của học kỳ II Chúng tôi chọn khoảng thời điểm đó bởi những lí dosau:

Một là: Phù hợp với nội dung chương trình lớp 12 mà các em được học trênlớp với nội dung hoạt động trải nghiệm Như vậy sẽ đảm bảo tính liền mạch giữanội dung được học trên lớp với nội dung trải nghiệm thực tế

Hai là: Một phần hiện thực hóa nội dung của chủ đề: ‘‘Tài nguyên du lịchtrên quê hương Yên Thành” trong phần địa lí địa phương Từ đó, đảm bảo nối liềnmạch kiến thức giữa địa lí quốc gia với địa lí phương và đặc điểm của vùng miền

Ba là: Hướng tới lồng ghép vào nội dung kiểm tra định kỳ ở học kỳ II

2 Cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm tại các di tích, danh thắng trên quê hương Yên Thành, Nghệ An

2.1 Cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm

Được sự thống nhất cao của ban chuyên môn nhà trường, chúng tôi tổ chứchoạt động trải nghiệm cho học sinh bằng hình thức ngoài giờ lên lớp với sự hướngdẫn cụ thể của giáo viên bộ môn trực tiếp phụ trách lớp học

Quy trình thiết kế hoạt động trải nghiệm trong dạy học địa lí ở trườngTrung học phổ thông để hoạt động trải nghiệm trong dạy học địa lí đạt hiệu quảtốt, giáo viên cần phải lựa chọn nội dung, cần xác định địa điểm và thời gian tổchức phù hợp (tốt nhất là những địa điểm gần với trường học), cần có sự chuẩn bịchu đáo về nội dung, hình thức, cách thức tổ chức tiến hành, chủ động, linh hoạt,vận dụng nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học, biện pháp sư phạm phù hợp,đồng thời theo dõi, đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm của học sinh có thểbằng nhiều hình thức khác nhau Vì vậy, quy trình thiết kế hoạt động trải nghiệmtrong dạy học địa lí cần thực hiện các bước sau:

- Bước 1: Lập kế hoạch trải nghiệm Công việc này thường thực hiện vàođầu năm học mới hoặc đầu học kì Căn cứ vào mục tiêu của môn học, nội dungcủa sách giáo khoa, phân phối chương trình, ưu thế của từng địa phương, nhu cầu,hứng thú của học sinh mà giáo viên xác định chủ đề trải nghiệm cho phù hợp vớiđối tượng và khả năng nhận thức

- Bước 2: Thiết kế kế hoạch hoạt động trải nghiệm (xác định chủ đề, mụctiêu, địa điểm, thời gian, công tác chuẩn bị, các hoạt động )

- Bước 3: Tổ chức hoạt động trải nghiệm Đây là việc biến ý tưởng trảinghiệm trên văn bản, giáo án thành hiện thực, nhằm kiểm nghiệm tính hiệu quả vàkhả thi của kế hoạch trải nghiệm do giáo viên đề xuất Để thực hiện thành côngbuổi trải nghiệm cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên trực tiếp phụ trách

với học sinh và lực lượng tham gia hỗ trợ (ở đây chúng tôi chỉ đề cập đến cán bộquản lí di tích) Trước khi tiến hành hoạt động trải nghiệm, giáo viên cần nêu rõnhiệm vụ học tập cho học sinh và hướng dẫn học sinh cách hoàn thành nhiệm vụtheo “kịch bản” đã chuẩn bị từ trước

- Bước 4: Đánh giá hoạt động trải nghiệm Đây làm cơ sở để rút ra bài họckinh nghiệm cho những lần tổ chức sau tốt hơn

2.1.1 Vai trò, nhiệm vụ của giáo viên

Trong hoạt động này, vai trò của giáo viên và học sinh được thể hiện rõràng Cụ thể giáo viên là người khởi xướng cũng là người kết thúc hoạt động, cónghĩa giáo viên là người đề xuất nhiệm vụ dựa trên mục tiêu và thực tiễn đốitượng học sinh cũng là người sẽ đánh giá về các mặt kiến thức, năng lực, kĩ năng

mà người học đạt được thông qua hoạt động Với chủ đề ‘‘Tài nguyên du lịch trên quê hương Yên Thành”, giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm vụ:

Thuyết minh, giới thiệu về các di tích, danh thắng (trong đó chủ yếu tập trung lígiải về nguồn gốc tên gọi, đặc điểm, giá trị văn hóa – du lịch, giải pháp bảo vệ,cũng như phát huy giá trị của di tích, danh thắng) Để thực hiện nhiệm vụ đó, giáoviên lập kế hoạch cụ thể như sau:

- Trước buổi trải nghiệm một tuần, giáo viên liên hệ với lãnh đạo địaphương, trình bày mục đích dạy học của mình, đề xuất được tạo điều kiện giúp đỡtrong quá trình triển khai hoạt động trải nghiệm sáng tạo như mở cửa các di tíchlịch sử, cử người thuyết minh về di tích, danh thắng Đồng thời, giới thiệu một

số bậc cao niên có thời gian sinh sống ở gần với di tích và có nhiều kỷ niệm gắnvới địa danh đó của địa phương để các em gặp gỡ; giới thiệu nguồn tài liệu về ditích, danh thắng

- Giao nhiệm vụ cho học sinh: Giáo viên nêu rõ nhiệm vụ, phân nhóm thựchiện Thường sĩ số lớp học 37 đến 43 học sinh, giáo viên chia làm bốn nhóm, đặttên nhóm, chú ý sự cân bằng giữa các nhóm về giới tính, năng lực, đặc biệt lànhững hạt nhân văn nghệ nổi bật Cùng với điều đó, giáo viên yêu cầu thời gianhoàn thành (sau 2 tuần trải nghiệm), công bố địa điểm, thời gian dự kiến báo cáosản phẩm Để thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ, giáo viên cũng đề ra nhữngphương tiện mà các em cần chuẩn bị Về phần mình, giáo viên chuẩn bị mẫuphiếu thu thập thông tin và bài tập thu hoạch sau khi kết thúc hoạt động

Phiếu thu thập thông tin:

Chủ đề: Tài nguyên du lịch trên quê hương Yên Thành

Học sinh: Lớp:

Tên địa danh Những hiểu biết về địa danh