sử dụng trò chơi trong dạy học môn hóa học ở trường thpt nhằm kích thích sự hứng thú học tập của học sinh

Nổi bật trong số đó có công văn số 3535 năm 2013 Hướng dẫn triển khai thực hiện phương pháp “Bàn tay nặn bột” và các phương pháp dạy học tích cực khác; công văn 791 năm 2013 Hướng dẫn th

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích nghiên cứu: 4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu: 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 5

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 6

1.Cơ sở khoa học 6

1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề: 6

1.2 Các khái niệm cơ bản 7

1.2.1 Trò chơi 7

1.2.2 Trò chơi dạy học 7

1.2.3 Ý nghĩa của trò chơi trong dạy học 8

2.Thực trạng thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT 8

2.1 Tổ chức khảo sát thực trạng 8

2.2 Kết quả khảo sát 9

2.2.1 Nhận thức của HS về việc thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT 9

2.2.1.1 Mẫu khảo sát 9

2.2.1.2 Kết quả khảo sát: 10

2.2.2.Thực trạng thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở THPT của GV 11

2.2.2.1 Mẫu khảo sát 11

2.2.2.2 Kết quả khảo sát 12

3 Biện pháp giải quyết vấn đề: 13

3.1.Xây dựng kế hoạch 13

3.2 Kế hoạch bài học và kế hoạch thiết kế trò chơi 14

3.2.1 Giáo viên thiết kế trò chơi 14

3.2.1.1 Bài 4: Luyện tập este và chất béo 14

3.2.1.2 Bài 14: Vật liệu polime 23

3.2.2 Học sinh thiết kế trò chơi 27

3.2.2.1 Bài 15: Luyện tập Polime và Vật liệu polime 27

3.2.2.2.Bài 28: Luyện tập: Tính chất của kim loại kiềm, kim loại kiềm thổ

và hợp chất của chúng 31

3.3 Kết quả thực nghiệm 39

3.3.1 Một số hình ảnh thực nghiệm 39

3.3.2 Kết quả khảo sát HS qua Google forms 43

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 45

1 Kết luận: 45

2 Kiến nghị : 46

TÀI LIỆU THAM KHẢO 47

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, những năm trước, phương pháp và hình thức dạy học trong nhà trường phổ thông còn nặng về lý thuyết, ít thực hành thực nghiệm; việc dạy học theo lối truyền thụ kiến thức một chiều “thầy giảng, trò chép” phần nào mang tính áp đặt, ít khơi dậy cá tính, sự sáng tạo và khả năng tự học của học sinh Công tác kiểm tra đánh giá còn nặng về đánh giá định kỳ và đánh giá sự ghi nhớ kiến thức của học sinh Việc đánh giá quá trình và đánh giá học sinh vận dụng kiến thức học được vào giải quyết vấn đề của thực tế cuộc sống chưa được quan tâm đúng mức

Xác định được vấn đề này, từ năm 2013, Bộ GDĐT đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thực hiện các phương pháp dạy học/hoạt động giáo dục và kiểm tra đánh giá tích cực Nổi bật trong số đó có công văn số 3535 (năm 2013) Hướng dẫn triển khai thực hiện phương pháp “Bàn tay nặn bột” và các phương pháp dạy học tích cực khác; công văn 791 (năm 2013) Hướng dẫn thí điểm phát triển chương trình giáo dục nhà trường phổ thông; công văn 5555 (năm 2015) Hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá; tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn của trường trung

học…Nhiều mô hình giáo dục tích cực như Trường học mới, Dạy học Mỹ thuật theo phương pháp của Đan Mạch, Dạy học gắn với sản xuất - kinh doanh - dịch vụ

và bảo vệ môi trường tại địa phương… cũng được Bộ GDĐT cho thí điểm triển khai Song song với đó, Bộ tăng cường chỉ đạo hướng dẫn dạy học vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua “Dạy học dựa trên dự án”, tổ chức các “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo” Công văn 4612 (năm 2017) hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018 là bước tổng kết các đổi mới trước đây để triển khai đồng bộ ở các địa phương, vừa là sự chuẩn bị

để giáo viên, các nhà trường từng bước làm quen, tiệm cận với yêu cầu của chương trình GDPT mới

Đặc biệt gần đây, thông tư số 32/2018/TT-BGĐT ngày 26/12/2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu định hướng về phương pháp giáo dục trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 có nội dung :” Các môn học và hoạt động giáo dục trong nhà trường áp dụng các phương pháp tích cực hóa hoạt động học sinh, trong đó giáo viên đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn hoạt động cho học sinh, tạo môi trường học tập thân thiện và những tình huống có vấn đề để khuyến khích học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động học tập, tự phát huy tiềm năng và những kiến thức, kỹ năng

đã tích lũy được để phát triển.” Công văn hướng dẫn số 1602/SGD&ĐT-GDTrH ngày 30/8/2019 của sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2019-2020 “ Thực hiện thường xuyên, hiệu quả các phương pháp, hình thức và kỹ thuật dạy học tích cực; Đổi mới phương thức đánh giá học sinh” nhằm phát triển phẩm chất năng lực học sinh Công văn hướng

dẫn số 319/CĐN ngày 12/10/2017 của Công đoàn Giáo dục Nghệ An về việc tham gia thực hiện phong trào thi đua “Đổi mới, sáng tạo trong dạy và học” giai đoạn

2016 - 2020

Việc chỉ đạo và hướng dẫn triển khai đổi mới phương pháp, hình thức dạy học, kiểm tra đánh giá của Bộ GDĐT và Sở GDĐT suốt giai đoạn vừa qua được đánh giá là “có tác động tích cực”, không ít địa phương, nhà trường đã thực hiện tốt và nâng cao được chất lượng giáo dục Bản thân tôi và đồng nghiệp cũng đã thực hiện đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá học sinh theo định hướng tiếp cận năng lực Tuy nhiên, vẫn còn nhiều phương pháp và

kĩ thuật dạy học phát huy tính tích cực học tập cho học sinh vẫn chưa được triển khai, một trong những phương pháp dạy học chưa được đông đảo giáo viên THPT quan tâm sử dụng đó là phương pháp dụng trò chơi trong dạy học Việc sử dụng trò chơi trong dạy học là một biện pháp dạy học phù hợp với xu hướng đổi mới dạy học hiện đại Trong chương trình dạy học môn Hóa học ở trường THPT, nhiều nội dung nếu được thiết kế để tổ chức theo trò chơi dạy học sẽ phát huy được tính tích cực học tập của học sinh và mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực cho học sinh Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “SỬ DỤNG TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG THPT NHẰM KÍCH THÍCH SỰ HỨNG THÚ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH” để nghiên cứu và thực hiện

2 Mục đích nghiên cứu:

Nhằm đổi mới dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh Giúp cho giáo viên có kĩ năng tốt nhất trong việc thiết kế các trò chơi, hướng dẫn học sinh thiết kế trò chơi và cách thức tổ chức các hoạt động trò chơi học tập để dạy học sinh trong môn Hóa học ở trường THPT cho phù hợp với nội dung

Thông qua hoạt động học tập là trò chơi và hoạt động thiết kế trò chơi để giúp HS thêm hứng thú học tập và tiếp thu bài tốt hơn, thêm yêu thích môn Hóa học, đồng thời cũng hình thành cho các em các phẩm chất: trách nhiệm, trung thực, chăm chỉ …và các năng lực : Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn

đề và sáng tạo, Công nghệ thông tin… Vì thế cùng với các phương pháp dạy học khác, sử dụng trò chơi trong dạy học Hóa học ở trường THPT là phương pháp nhằm tích cực hoá hoạt động học sinh, phát huy tính tích cực, tính chủ động, tính sáng tạo của học sinh trong học tập

Tổ chức báo cáo chuyên đề: “ thiết kế Games-based-learnig nhằm phát triển phẩm chất, năng lực cho HS” với đồng nghiệp để chia sẻ kinh nghiệm trong việc thiết kế trò chơi, hướng dẫn học sinh thiết kế trò chơi, và cách thức tổ chức các hoạt động trò chơi trong quá trình dạy học ở trường THPT

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Trên cơ sở mục đích nghiên cứu ở trên, tôi đề ra các nhiệm vụ và kế hoạch

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc xây dựng và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT nơi công tác

- Khảo sát thực trạng việc thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT nơi công tác

- Xây dựng hệ thống các trò chơi; hướng dẫn học sinh thiết kế và tổ chức trò chơi trong dạy học môn Hóa học 12 ở trường THPT và các biện pháp sử dụng hệ thống trò chơi do GV và HS đã thiết kế

- Đánh giá hiệu quả của phương pháp về khả năng định hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho HS

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu là hệ thống trò chơi dạy học trong dạy học môn Hóa học 12 ở trường THPT, các phương pháp và kĩ thuật tổ chức dạy học tích cực: phương pháp trò chơi, phương pháp hợp tác nhóm, kĩ thuật mảnh ghép, kĩ thuật sơ

đồ tư duy, kĩ thuật Think-pair-share,

Đề tài được bắt đầu tìm hiểu và tiến hành từ tháng 8 năm 2019, được áp dụng vào giảng dạy ở một số lớp tại trường THPT nơi tôi đang giảng dạy

Báo cáo và rút kinh nghiệm tại trường tháng 3 năm 2020

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1.Cơ sở khoa học

1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề:

Ở các nước phát triển, nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy áp dụng trò chơi

vào việc dạy học(Game Based Learning) là cực kì hữu ích để thúc đẩy sự phát

triển tư duy, sáng tạo, khả năng vận dụng kiến thức của HS Tại Thụy Điển, trò chơi Minecraft nổi tiếng hiện đang được sử dụng để dạy học sinh các môn khoa học, toán và địa lý Cũng từ trải nghiệm thực tế cho con học online qua các phần mềm hoặc website nổi tiếng trên thế giới, tôi nhận thấy rằng các phầm mềm hoặc các website đó thiết kế chủ yếu dựa trên hoạt động chơi, giúp con say mê và hứng thú học Chẳng hạn, Chương trình tiếng Anh Lingokids được thiết kế bởi các

chuyên gia, giảng viên và giáo viên chuyên về giảng dạy ngôn ngữ cho trẻ em Nội dung xây dựng bởi Oxford University Press, thiết kế trải nghiệm bởi các chuyên gia am hiểu phương pháp giáo dục cho trẻ nhỏ, rất khéo léo dẫn dắt trẻ đi từ trò chơi tương tác thú vị tới clip bài giảng của giáo viên bản ngữ, rồi các bài hát,

các câu chuyện và các trò chơi từ vựng thú vị khác Với Lingokids, trẻ thực sự thấy mình được chơi, chơi vui vẻ và trở thành đứa trẻ song ngữ nhờ những bài học tương tác chất lượng cao được thiết kế theo hệ thống chủ đề rõ ràng Chương trìn Matific là chương trình học toán bằng tiếng Anh theo cách thật sinh động và thú vị qua các trò chơi tương tác Với khoảng 2.000 trò chơi được thiết kế kỹ lưỡng về nội dung, matific giúp trẻ tiếp nhận các khái niệm toán học một cách đơn giản và gần gũi do luôn có sự liên hệ với tình huống thực tiễn xung quanh trẻ

Hiện nay, hàng tỉ giáo viên trên thế giới ngày đêm đang thay đổi phương pháp dạy học, không ngừng sáng tạo để tạo ra cách thức dạy học cho các chủ đề dạy học, sử dụng trò chơi trong dạy học, chỉ cần tìm kiếm với các từ khóa “ How

to make game based learning”, “game based learning”,“Chemistry games”… trên Google.com, trên Pinterest.com , Youtube.com chúng ta sẽ thu được rất nhiều kết quả, nhiều ý tưởng trò chơi dạy học mà các giáo viên và học sinh trên thế giới đã thực hiện Nhiều chuyên gia còn cho rằng: "Những lớp học tương lai nên được

“game hóa” để học sinh không cảm giác mình đang thật sự học, cảm thấy thoải mái

và yêu thích việc học hơn."

Ở Việt Nam, có nhiều tác giả như Phan Huỳnh Hoa, Vũ Minh Hồng, Trương Kim Oanh, Phan Kim Liên, Lê Bích Ngọc, Nguyễn Ánh Tuyết, Nguyễn Ngọc Trâm… đã nghiên cứu về việc thiết kế và sử dụng trò chơi dạy học dưới các góc độ

và các bộ môn khác nhau Các tác giả đặc biệt quan tâm đến ý nghĩa phát triển của trò chơi học tập, không chỉ phát triển ở các giác quan mà phát triển các chức năng tâm lý chung của người học Trong tác phẩm “trò chơi trẻ em”, tác giả Nguyễn Ánh Tuyết đã đề cập đến trò chơi trí tuệ Loại trò chơi này có tác dụng thúc đẩy hoạt động trí tuệ của trẻ Trong tác phẩm này, bà đã giới thiệu một số trò chơi trí tuệ dành cho trẻ em [7] Còn tác giả Trần Thị Ngọc Trâm đã thiết kế một hệ thống

trò chơi học tập nhằm phát triển khả năng khái quát hóa của trẻ mẫu giáo lớn [8] Một số luận văn, luận án và các nhà nghiên cứu gần đây cũng đề cập đến việc xây dựng và sử dụng trò chơi dạy học nhằm phát huy tính tích cực của người học[9] Tuy nhiên, các tác giả chỉ dừng lại ở phạm vi nghiên cứu chủ yếu là trẻ nhỏ, rất ít các đề tài nghiên cứu liên quan đến thiết kế và sử dụng trò chơi học tập đối với học sinh THPT, đó chính là cơ sở, là động lực cho việc nghiên cứu đề tài của tôi

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Trò chơi

Chơi là một trong những hoạt động của con người, có mặt trong đời sống con người ở mọi lứa tuổi, mặc dù hình thức chơi thay đổi khi một người lớn lên già

đi Khi chơi, cả người lớn lẫn trẻ em đều say mê, vui vẻ, thoải mái Rõ ràng khó

có thể đưa ra một khái niệm chung cho một hiện tượng “chơi” trong toàn bộ phạm

vi hoạt động rộng lớn của con người vì hình thức thể hiện của hoạt độngchơi vô cùng đa dạng cả về nội dung lẫn hình thức Theo từ điển Tiếng Việt, chơi là hoạt động giải trí hoặc nghỉ ngơi; dùng làm thú vui, thú tiêu khiển; có quan hệ quen biết, gần gũi nhau trên cơ sở cùng chung thú vui, thú tiêu khiển; hoạt động chỉ nhằm cho vui mà thôi, không có mục đích gì khác [6]

Một số nhà tâm lý – giáo dục học cho rằng trò chơi là do bản năng quy định, chơi chính là sự giải tỏa năng lượng dư thừa và trò chơi là hoạt động trí tuệ thuần túy là một nhân tố quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ Những đặc điểm của trò chơi là: vui, độc lập (hạn chế trong một địa điểm và một khoảng thời gian), may rủi, không sinh lợi (những người chơi không đạt tới một lợi ích vật chất cụ thể), có luật chơi [10]

Trò chơi được truyền thụ từ thế hệ này sang thế hệ khác chủ yếu bằng con đường giáo dục Các trò chơi đều có luật lệ, quy tắc, nhiệm vụ, yêu cầu tức là có

tổ chức và thiết kế, nếu không có những thứ đó thì không phải trò chơi mà chỉ có

sự chơi đơn giản Như vậy, trò chơi là tập hợp các yếu tố chơi, có hệ thống và có tổ chức, vì thế luật hay quy tắc chính là phương tiện tổ chức tập hợp đó

Tóm lại, trò chơi chính là sự chơi có luật, những hành vi chơi tùy tiện, bất giác không gọi là trò chơi

1.2.2 Trò chơi dạy học

Trò chơi dạy học có nguồn gốc trong nền giáo dục dân gian, trong những trò chơi đầu tiên của mẹ với con, trong các trò vui và những bài hát khôi hài làm cho đứa trẻ chú ý đến những vật xung quanh, gọi tên các vật đó và dùng hình thức đó

để dạy con, những trò chơi đó có chứa đựng các yếu tố dạy học

Tổng hợp các lý thuyết nghiên cứu về trò chơi dạy học của các nhà nghiên cứu , có tác giả cho rằng những trò chơi giáo dục được lựa chọn và sử dụng trực tiếp để dạy học, tuân theo mục đích, nội dung, các nguyên tắc và phương pháp dạy học, có chức năng tổ chức, hướng dẫn và động viên trẻ hay học sinh tìm kiếm và

lĩnh hội tri thức, học tập và rèn luyện kỹ năng, tích lũy và phát triển các phương thức hoạt động và hành vi ứng xử xã hội, văn hóa, đạo đức, thẩm mỹ, pháp luật, khoa học, ngôn ngữ, cải thiện và phát triển thể chất, tức là tổ chức và hướng dẫn quá trình học tập của học sinh khi họ tham gia trò chơi gọi là trò chơi dạy học Các nhiệm vụ, quy tắc, luật chơi và các quan hệ trong trò chơi dạy học được tổ chức tương đối chặt chẽ trong khuôn khổ các nhiệm vụ dạy học và được định hướng vào mục tiêu, nội dung học tập Trò chơi dạy học được sáng tạo ra và được sử dụng bởi các nhà giáo và người lớn dựa trên những khuyến nghị của lý luận dạy học, đặc biệt là của lý luận dạy học các môn học cụ thể Chúng phản ánh lý thuyết, ý tưởng, mục tiêu của nhà giáo, là một trong những hoạt động giáo dục không tuân theo bài bản cứng nhắc như những giờ học

1.2.3 Ý nghĩa của trò chơi trong dạy học

Học trong quá trình vui chơi, là quá trình lĩnh hội tri thức vốn sống một cách nhẹ nhàng, tự nhiên không gò bó phù hợp với đặc điểm tâm lí sinh học ở học sinh Học tập bằng trò chơi sẽ khơi dậy hứng thú tự nguyện, làm giảm thiểu sự căng thẳng thần kinh ở các em Trong lúc chơi tinh thần của học sinh thường rất thoải mái nên khả năng tiếp thu kiến thức trong lúc chơi sẽ tốt hơn, hoặc sau khi chơi cũng sẽ tốt hơn Trò chơi dạy học giúp xua đi nỗi lo âu nặng nề của việc học cho học sinh, giúp gắn kết tình cảm giữa HS với HS và giứa HS với giáo viên Trong quá trình chơi, học sinh huy động các giác quan để tiếp nhận thông tin Học sinh phải tự phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa làm cho các giác quan tinh nhạy hơn, ngôn ngữ mạch lạc hơn, các thao tác trí tuệ được hình thành Học sinh tiếp thu, lĩnh hội và khắc sâu được nhiều tri thức, nhiều khái niệm Trò chơi dạy học cũng có thể hình thành nên cho học sinh những kĩ năng của môn học, học sinh không chỉ có cơ hội tìm hiểu kiến thức, ôn tập lại các kiến thức đã biết mà còn có thể có được kinh nghiệm, hành vi Một số trò chơi dạy học còn giúp cho học sinh có khả năng tư duy, cách giải quyết vấn đề nhanh nhẹn không chỉ trong lĩnh vực mình chơi mà cả các lĩnh vực của cuộc sống… Trên cơ sở đó trò chơi dạy học có thể định hướng phát triển phầm chất, năng lực cho HS

2.Thực trạng thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT

2.1 Tổ chức khảo sát thực trạng

- Mục đích khảo sát: Xây dựng cơ sở thực tiễn cho việc đề thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học môn Hóa học ở trường THPT

- Đối tượng khảo sát: GV và HS trường THPT nơi tôi công tác

- Nội dung khảo sát:

1) Nhận thức của HS về việc thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT

2) Thực trạng thiết kế và sử dụng trò chơi dạy học trong dạy học ở THPT của GV

- Phương pháp khảo sát: Bằng phương pháp quan sát (thông qua dự giờ, thăm lớp), điều tra bằng phiếu Google forms, phỏng vấn trực tiếp GV, HS… để thu thập thông tin về thực trạng nghiên cứu

- Thời gian khảo sát: Tháng 8 năm 2019

2.2 Kết quả khảo sát

2.2.1 Nhận thức của HS về việc thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT

2.2.1.1 Mẫu khảo sát

Để phục vụ cho việc nghiên cứu của Cô, mong các em HS vui lòng cho biết

ý kiến của mình về những vấn đề sau bằng cách đánh dấu (x) vào trước câu trả lời đúng với ý kiến của các em, hoặc ghi câu trả lời vào một số câu hỏi dưới đây Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của các em HS!

Câu 1: Các em HS cho biết ở THPT các em đang học, GV có sử dụng trò chơi trong dạy học không?

Thỉnh thoảng Rất ít khi Không bao giờ Câu 2: Trong dạy học ở trường THPT, theo các em HS thì GV thiết kế và sử trò chơi trong dạy học là?

Rất cần thiết Cần thiết Không cần thiết Câu 3: Ở trường các em, khi GV sử dụng trò chơi, các em cảm thấy?

Rất thích, hào hứng tham gia Thích

Bình thường Căng thẳng, mệt mỏi

Uể oải, chán nản

Câu 4: Ở trường THPT, khi tham gia trò chơi do GV thiết kế, tổ chức chơi

và trò chơi do HS tự thiết kế rồi tổ chức cho nhau chơi thì các em thấy?

Thích trò chơi do GV thiết kế và tổ chức

Thích trò chơi do HS tự thiết kế và tổ chức cho nhau chơi Thích cả 2 cách

- Đặc biệt, các em HS ở trường THPT thích được tự thiết kế trò chơi và tổ chức cho nhau chơi trong quá trình học tập

Qua kết quả khảo sát HS, tôi thấy rằng việc thiết kế và sử dụng trò chơi trong giảng dạy ở trường THPT nói chung và môn Hóa học nói riêng là cần thiết, phù hợp với nhu cầu học tập của HS

2.2.2.Thực trạng thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học ở THPT của GV 2.2.2.1 Mẫu khảo sát

Để giúp tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình, mong quý Thầy (Cô) vui lòng cho biết ý kiến của mình về những vấn đề sau bằng cách đánh dấu (x) vào trước câu trả lời đúng với ý kiến của Thầy (Cô) hoặc ghi câu trả lời vào một số câu hỏi dưới đây Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của quý Thầy (Cô)!

Câu 1: Thầy (Cô) cho biết sự cần thiết của việc sử dụng trò chơi dạy học trong dạy học ở trường THPT?

Rất cần thiết Cần thiết Không cần thiết

Ý kiến khác…

Câu 2: Theo Thầy (Cô) sử dụng trò chơi trong dạy học trên lớp ở trường THPT có tác dụng như thế nào?

Định hướng phát triển các phẩm chất cho HS

Định hướng phát triển các năng lực cho HS

Định hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho HS

- Hầu hết GV đồng ý rằng sử dụng trò chơi trong dạy học trên lớp ở trường THPT

có tác dụng định hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho HS hoặc định hướng phát triển năng lực cho HS

- Hơn 70% các thầy cô lựa chọn sử dụng trò chơi trong phần khởi động, Khá ít thầy cô lựa chọn sử dụng trò chơi trong hoạt động hình thành kiến thức và luyện tập hay tìm tòi mở rộng

- Thông qua khảo sát cũng cho thấy rằng các GV lựa chọn “ thỉnh thoảng” hoặc “ rất ít khi” sử dụng trò chơi trong dạy học ở trường THPT

Qua đây, tôi cho rằng ở các trường trung học hiện nay, việc tổ chức hoạt động dạy học theo phương pháp sử dụng trò chơi cho học sinh còn rất hạn chế, nếu có thì cũng chủ yếu là các trò chơi đơn giản, khoảng thời gian ngắn trong hoạt động khởi động GV muốn dạy học sử dụng trò chơi thì phải mất nhiều thời gian

để thiết kế trò chơi, cần có sự chuẩn bị công phu về nội dung và cơ sở vật chất

3 Biện pháp giải quyết vấn đề:

- Kĩ thuật sơ đồ tư duy

Lớp 12A1, 12A2, 12T1

Tháng 11/2019 HÓA HỌC 12- Bài 14-

Tiết 34-Vật liệu polime

-Phương pháp trò chơi -Phương pháp hợp tác nhóm

- Kĩ thuật mảnh ghép

Lớp 12A1, 12A2, 12T1

HỌC SINH THIẾT KẾ TRÒ CHƠI

Tháng 11/2019 HÓA HỌC 12- Bài 15-

Tiết 37- Luyện tập:

Polime và vật liệu polime

- Phương pháp trò chơi

- Phương pháp hợp tác nhóm nhỏ

- Kĩ thuật sơ đồ tư duy

- Kĩ thuật mảnh ghép

Lớp 12A1, 12A2, 12T1

Tháng 1,2/2020 HÓA HỌC 12- Bài 28-

Tiết 66,67- Luyện tập:

Tính chất của kim loại kiềm, kiềm thổ và hợp chất của chúng

- Phương pháp trò chơi

- Phương pháp hợp tác nhóm

- Kĩ thuật “ chia sẻ cặp đôi”: Think-Pair-Share

- Kĩ thuật mảnh ghép

- Kĩ thuật sơ đồ tư duy

Lớp 12A1, 12A2, 12T1

3.2 Kế hoạch bài học và kế hoạch thiết kế trò chơi

3.2.1 Giáo viên thiết kế trò chơi

3.2.1.1 Bài 4: Luyện tập este và chất béo

A KẾ HOẠCH BÀI HỌC:

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức

- Củng cố kiến thức về khái niệm, cấu tạo, phân loại, tính chất của este, chất béo

- Giáo dục cho HS ý thức nghiêm túc, tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập

- Tạo hứng thú và niềm yêu thích môn Hóa học

4 Định hướng phát triển năng lực học sinh:

- Năng lực chuyên môn hóa học: năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học; Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học; Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống; …

- Định hướng năng lực chung: Năng lực tự chủ, tự học; Năng lực giao tiếp, hợp tác; Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo;

II PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp trò chơi

- Phương pháp dạy học theo nhóm

III CHUẨN BỊ

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án; kế hoạch thiết kế và tổ chức trò chơi

- Bộ bài chương este-lipit thiết kế trên powerpoint

- Thẻ BINGO ESTE-LIPIT thiết kế trên trang https://myfreebingocards.com/

- Máy chiếu và các thiết bị cần thiết

2 Chuẩn bị của học sinh

- Ôn tập kiến thức về este và chất béo

- Các nhóm chuẩn bị sơ đồ tư duy: Hệ thống kiến thức este và chất béo

IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức

- Giới thiệu các thầy giáo, cô giáo về dự giờ

- Yêu cầu lớp trưởng báo cáo sĩ số lớp

- Động viên HS tích cực học tập; Chia lớp thành 6 nhóm ( 2 bàn 1 nhóm)

2 Nội dung bài học

Hoạt động 1( 15 phút) : Hệ thống kiến thức este và chất béo

- GV đã yêu cầu các nhóm chuẩn bị sơ đồ tư duy hệ thống kiến thức este và chất béo ở nhà

- Các nhóm dùng 3 phút để trao đổi về kết quả chuẩn bị của nhóm mình

- GV đổ xúc sắc (hoặc bốc quân bài, hoặc quay số ngẫu nhiên bằng các phần mềm hoặc trang web như: online-stopwatch.com….) để gọi nhóm thuyết trình; Sau đó

đổ xúc xắc lần 2 gọi HS thuyết trình (HS đã có số thứ tự quy ước trước đó) Các nhóm khác bổ sung, phản biện

- Giáo viên nhận xét các sản phẩm sơ đồ tư duy,đánh giá và cho điểm cá nhân thuyết trình GV chốt kiến thức!

Hoạt động 2(10 phút): LUYỆN TẬP THÔNG QUA TRÒ CHƠI “ THỦ LĨNH THẺ BÀI”

- Mỗi nhóm gồm 4-6 học sinh chơi và 1 HS ghi lại kết quả chơi

- Mỗi nhóm được phát bộ bài gồm 52 quân trong đó có 13 câu hỏi tương ứng với chất Cơ, 39 quân đáp án tương ứng các chất Rô, Tép, Bích và 1 phiếu đáp án

- Học sinh có quân bài có chứa chữ BẮT ĐẦU sẽ chơi đầu tiên ( quân bài đó

tương ứng với chất Cơ và có câu hỏi ) các HS còn lại tìm xem trong các lá bài của mình có chứa câu trả lời của câu hỏi đó thì đánh ra

- Bạn chứa câu trả lời là chất Rô sẽ tiếp tục đánh ra câu hỏi (chất Cơ) nếu trong bài mình có (Nếu bạn không có quân bài chất Cơ nào thì bạn có chất Tép vừa rồi sẽ đánh tiếp)

- Lưu ý: Các nhóm có thể chơi nhiều lần trên một bộ bài

- Hết thời gian 10 phút thì tất cả các nhóm dừng cuộc chơi và chỉ ra người chiến thắng là người hết bài trước

- Người chiến thắng sẽ được cộng 1 điểm kiểm tra thường xuyên

- Nhóm cần nộp lại Bộ bài đã sắp xếp hoàn chỉnh, Và phiếu trả lời đầy đủ

Hoạt động 3 (20 phút): LUYỆN TẬP THÔNG QUA TRÒ CHƠI “ BINGO”

- Cứ 2 HS được phát một phiếu bingo, Nội dung trong các ô BINGO là các đáp án của các câu hỏi được sắp xếp ngẫu nhiên không giống nhau giữa các phiếu BINGO được thiết kế miễn phí trên trang https://myfreebingocards.com/

- Gv trình chiếu lần lượt đề bài từng câu trong phiếu học tập lên bảng

- HS cùng nhau suy nghĩ và trả lời bằng cách đánh dấu X vào ô kết quả đúng trong bảng Bingo

- Em nào đủ 5 dấu X (Ô trống được coi là 1 dấu X) theo hàng ngang; cột dọc; đường chéo hoặc 4 điểm ở 4 góc sẽ " Bingo" chiến thắng GV kiểm tra, sau đó tiếp tục chơi tiếp để chọn đủ 3-5 HS may mắn nhất để thưởng điểm

PHIẾU HỌC TẬP: LUYỆN TẬP ESTE-CHẤT BÉO

Câu 1: Chất nào sau đây có nhiệt độ sôi thấp nhất?

A CH3COOH B CH3COOCH3 C HCOOH D C2H5OH

Câu 2: Đun nóng hợp chất CH3COOC2H5 với một lượng vừa đủ dung dịch NaOH, sản phẩm thu được là

A CH3COONa và CH3OH B HCOONa và C2H5OH

C C2H5COONa và CH3OH D CH3COONa và C2H5OH

Câu 3: Tripanmitin có công thức là

A (C17H31COO)3C3H5 B (C17H35COO)3C3H5

C (C15H31COO)3C3H5 D (C17H33COO)3C3H5

Câu 4: Phản ứng giữa C2H5OH với CH3COOH là phản ứng

A este hóa B xà phòng hóa C trùng hợp D trùng ngưng

Câu 5: Chất nào sau đây là este?

A CH3CHO B CH3COOH C HCOOC2H5 D CH3OH

Câu 6: Este no, đơn chức, mạch hở có công thức phân tử tổng quát là

A 4,6 gam B 12,2 gam C 8,2 gam D 9,2 gam

Câu 9: Chất X có công thức phân tử C4H8O2 Khi X tác dụng với dung dịch NaOH sinh ra chất Y có công thức phân tử C2H3O2Na Chất X có tên gọi là

A n-propyl fomat B ispropyl fomat

C metyl propionat D etyl axetat

Câu 10: Đun nóng este CH3COOC6H5 (phenyl axetat) với lượng dư dung dịch NaOH, thu được các sản phẩm hữu cơ là

A CH3COOH và C6H5OH B CH3OH và C6H5ONa

C CH3COONa và C6H5ONa D CH3COOH và C6H5ONa

Câu 11: Đốt cháy 3,7 gam chất hữu cơ đơn chức X cần dùng 3,92 lít O2 (đktc), thu được CO2 và H2O có tỉ lệ mol 1:1 Biết X có phản ứng tráng gương, tên gọi của X

là

A anđehit propinic B metyl fomat

C metyl axetat D etyl fomat

Câu 12: Đốt cháy 3,7 gam chất hữu cơ X cần dùng 3,92 lít O2 (đktc), thu được CO2

và H2O có tỉ lệ mol 1:1 Công thức phân tử của X là

Câu 5: HCOOC2H5

Câu 6: CnH2nO2 (n ≥ 2)

Câu 7: 2

Câu 8: 8,2 gam

Câu 9: etyl axetat

Câu 10: CH3COONa và C6H5ONa

Câu 11: etyl fomat

- In trên giấy A4 dày, 7 tờ A4= 10.000đ/1 bộ; Dùng nhiều lần

- Chuẩn bị phiếu đáp án:

PHIẾU ĐÁP ÁN GAME “ THỦ LĨNH THẺ BÀI”

BÀI 4: LUYỆN TẬP ESTE VÀ CHẤT BÉO Nhóm:………-Lớp:…………

1 Các chất là este no, đơn

2.Cách chơi và luật chơi

- Mỗi nhóm gồm 4-6 học sinh chơi và 1 HS ghi lại kết quả chơi

- Mỗi nhóm được phát bộ bài gồm 52 quân trong đó có 13 câu hỏi tương ứng với chất Cơ, 39 quân đáp án tương ứng các chất Rô, Tép, Bích và 1 phiếu đáp án

- Học sinh có quân bài có chứa chữ BẮT ĐẦU sẽ chơi đầu tiên đó tương ứng chất

Cơ và có câu hỏi -các bạn còn lại tìm xem trong các lá bài của mình có chứa câu trả lời của câu hỏi đó thì đánh ra

- Bạn chứa câu trả lời là chất Rô sẽ tiếp tục đánh ra câu hỏi (Chất Cơ) nếu trong bài mình có (Nếu bạn không có quân bài chất Cơ nào thì bạn có chất Tép vừa rồi

sẽ đánh tiếp)

- Lưu ý: Các nhóm có thể chơi nhiều lần trên một bộ bài

- Hết thời gian 10 phút thì tất cả các nhóm dừng cuộc chơi

- Học sinh nào hết bài trước là người chiến thắng Người chiến thắng sẽ được cộng

1 điểm kiểm tra thường xuyên

- Nhóm cần nộp lại Bộ bài đã sắp xếp hoàn chỉnh, Và phiếu trả lời đầy đủ

3 Hướng phát triển:

Tùy thuộc thời gian và dung lượng kiến thức quyết định số quân bài tương ứng: Nên là một số chia hết cho 4 Trò chơi này dễ thiết kế, giá thành rẻ, có thể được dùng để củng cố, luyện tập, ôn tập cho tất cả các môn học, phù hợp với học sinh phổ thông

II TRÒ CHƠI “ BINGO ESTE-LIPIT”

1 Chuẩn bị:

- GV chuẩn bị bộ câu hỏi và đáp án, sau đó sử dụng trang

https://myfreebingocards.com/ để thiết kế các thẻ BINGO theo ý thích Trang https://myfreebingocards.com/ sẽ cho chúng ta tạo ra các thẻ BINGO ngẫu nhiên, miễn phí trong vài giây theo yêu cầu về nội dung và sự sáng tạo của mỗi người, và đặc biệt là ở trên trang cũng có vô số thẻ BINGO đã được thiết kế sẵn cho nhiều môn học mà GV có thể sử dụng được ngay Mỗi lần tạo thẻ BINGO chúng ta có thể thu được miễn phí tối thiểu là 30 thẻ khác nhau được xuất ra trên 1 file PFD rất tiện lợi

https://myfreebingocards.com/bingo-card-generator/30-free-cards/uumgp3

- In trên giấy A4 thường, hoặc giấy màu

2 Cách chơi, luật chơi:

- Mỗi người ( hoặc nhóm 2,3 người) chơi sẽ nhận một tấm thẻ Bingo với các ô vuông có chứa từ, cụm từ, số hoặc tranh ảnh Trong mỗi thấm thẻ Bingo thì nội dung các ô giống nhau, chỉ khác nhau về thứ tự các ô

- Khi GV (quản trò) đọc một yêu cầu, một câu hỏi thì người chơi sẽ phải tìm ô kết quả tương ứng rồi đánh dấu X hoặc tô màu toàn bộ ô đó Nếu tìm ra được 5 từ tạo thành một hàng dọc/ngang/chéo hoặc tìm được 4 điểm ở 4 góc, người chơi kêu lên

“Bingo” và giành chiến thắng

3 Hướng phát triển:

- Đây là một trò chơi cực kỳ phổ biến ở các nước phương Tây Có mấy ai lại không thích thú khi trở thành người đầu tiên hoàn thành thử thách, đứng phắt dậy và hét thật to “Bingo!”

- Trò chơi này rất vui ,luật chơi vô cùng đơn giản và nhất là có thể giúp HS ôn luyện bất cứ vấn đề nào từ ngôn ngữ tới toán học, lịch sử… Mọi người đều có thể chơi Bingo cùng nhau, bất kể trình độ khác nhau thế nào Và hơn hết thảy, GV và

HS hoàn toàn có thể tự sáng tạo ra trò Bingo của mình

3.2.1.2 Bài 14: Vật liệu polime

A.KẾ HOẠCH BÀI HỌC

- Viết được PTHH cụ thể điều chế một số chất dẻo, tơ, cao su thông dụng

- Sử dụng và bảo quan được một số vật liệu polime trong đời sống

- Rèn kĩ năng làm việc cá nhân và hoạt động nhóm; kĩ năng lắng nghe tích cực ; kĩ năng hợp tác ứng xử, giao tiếp khi thảo luận

- Kĩ năng thuyết trình

3 Về tình cảm, thái độ

- Giáo dục cho HS ý thức nghiêm túc, tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập;

- Thái độ hợp tác trong làm việc nhóm

- Tạo hứng thú và niềm yêu thích môn hóa học

4 Đinh hướng phát triển năng lực học sinh:

- Năng lực chuyên môn hóa học: năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học; Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học; Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống…

- Định hướng năng lực chung: Năng lực tự chủ, tự học; Năng lực giao tiếp, hợp tác; Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo;

II PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Phương pháp trò chơi

- Phương pháp hợp tác nhóm

- Kĩ thuật mảnh ghép

III CHUẨN BỊ