GIÁO ÁN CHỦ ĐỀ 1 giới thiệu chung về thế giới sống

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC: Hoạt động 1: TÌM HIỂU VỀ CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG * Mục đích: Kết thúc hoạt động, HS: - Trình kể tên được các cấp tổ chức của thế giới sốngB. * Sản phẩm củ

Tuần 1, 2

Tiết 1,2

Ngày soạn: ……./ …… / ………

Ngày dạy: ……./ …… / ………

Dạy lớp: 10A………

Chủ đề 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ GIỚI SỐNG

(Thời lượng: 2 tiết)

A PHẦN DÀNH CHO GIÁO VIÊN

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức:

- Trình bày được các cấp độ tố chức của thế giới sống và các đặc trưng của các cấp tổ chức sống

- Trình bày được đặc điểm của hệ thống năm giới SV theo quan điểm của Whittaker và Margulis

2 Kỹ năng : Rèn luyện kỹ năng quan sát, so sánh, tổng hợp

3 Thái độ:

- Hứng thú tìm hiểu về các cấp của thế giới sống và các đặc trưng của các cấp tổ chức sống

- Tích cực vận dụng những kiến thức về các đặc trưng của các cấp tổ chức sống để ứng dụng vào đời sống thực tiễn

4 Năng lực hướng đến:

- Năng lực tự học, nghiên cứu các tài liệu và thông tin thu thập được

- Năng lực giải quyết vấn đề thể hiện thông qua việc phát hiện vấn đề và giải quyết các vấn đề

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ thể hiện qua việc học sinh thuyết trình và trao đổi kiến thức với nhau và với giáo viên

- Năng lực hợp tác trong thảo luận nhóm

II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Phương pháp, kĩ thuật dạy học chủ đạo:

* Phương pháp: Quan sát – Hỏi đáp – Thảo luận nhóm

* Kĩ thuật: mảnh ghép, tia chớp

2 Phương tiện dạy học: máy chiếu, phiếu mảnh ghép hoặc bảng phụ, phiếu nghiên cứu

bài học của nhóm

III TRỌNG TÂM BÀI HỌC:

1 Các đặc trưng của các cấp tổ chức sống.

2 Đặc điểm của hệ thống năm giới SV theo quan điểm của Whittaker và Margulis.

IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG: (5 phút)

* Mục đích hoạt động: Học sinh từ quan sát xuất hiện tình cảm yêu thiên nhiên; mâu

thuẫn về tổ chức của thế giới sống và phân chia các giới sinh vật

* Nội dung hoạt động: GV sử dụng khung cảnh thiên nhiên qua khung cửa lớp học giúp

HS cảm nhận thế giới sống tươi đẹp, phong phú → Vấn đề: Thế giới sống được tổ chức như thế nào?

* Phương thức tổ chức:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Năng lực hướng tới

1 GV yêu cầu HS quan sát thiên 1 HS lần lượt nêu từ Kỹ năng quan sát, dùng từ

nhiên ngoài cửa lớp và nêu nhận

xát bằng một từ ghép

2 GV yêu cầu HS kết nối các từ

thành bài thuyết trình về thiên

nhiên tươi đẹp

của riêng mình

2 HS đại diện thuyết trình

ngữ miêu tả, thuyết trình

* Sản phẩm của hoạt động: Bài thuyết trình về “Thiên nhiên tươi đẹp”

→ Vấn đề: Thiên nhiên tươi đẹp - Thế giới sống được tổ chức như thế nào?

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:

Hoạt động 1: TÌM HIỂU VỀ CÁC CẤP TỔ CHỨC CỦA THẾ GIỚI SỐNG

* Mục đích: Kết thúc hoạt động, HS:

- Trình kể tên được các cấp tổ chức của thế giới sống

- Phân biệt cấp tổ chức nhỏ hơn cấp cơ thể hoặc lớn hơn cấp cơ thể

- Xác định được và giải thích được cấp tổ chức nào là cơ bản, cơ bản nhất

* Nội dung :GV hướng dẫn HS quan sát, nghiên cứu thông tin đã được soạn sẵn trong tập

bài học; điền thông tin đúng vào hình 1; hoàn thành nội dung phiếu học tập

* Phương thức tổ chức:

Bước 1: Hoạt động nhóm để xác định các cấp tổ chức của thế giới sống

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Năng lực hướng tới

1 GV yêu cầu HS quan sát,

nghiên cứu thông tin đã được

soạn sẵn trong tập bài học; điền

thông tin đúng vào hình 1

2 GV chọn 2 nhóm hoàn thành

sớm báo cáo kết quả

→GV đưa ra kết luận

1 HS quan sát, nghiên cứu thông tin đã được soạn sẵn trong tập bài học; điền thông tin đúng vào hình 1

2 HS đại diện 2 nhóm được chọn báo cáo kết quả

Rèn luyện kỹ năng khai thác, xử lý thông tin

Bước 2: Hoạt động nhóm để xác định các cấp cơ bản và cơ bản nhất

Đánh dấu X vào ô tương ứng ở bảng sau và cho biết cấp nào là cơ bản, vì sao?

Ví dụ

Tự trao đổi chất để

tồn tại

Sinh trưởng

Sinh sản

CO 2

CO 2

O 2

O 2

Cây xanh

Lá cây

Cảm ứng với môi

trường để thích nghi

Cấp cơ bản là

Các cấp cơ bản khác

Vì sao cấp tế bào là

cơ bản nhất?

………

………

* Sản phẩm của hoạt động: Phần kết luận ở tập bài học

Hoạt động 2: TÌM HIỂU VỀ ĐẶC TRƯNG CỦA CÁC CẤP TỔ CHỨC SỐNG

* Mục đích hoạt động: Kết thúc hoạt động, HS:

- Nêu được các đặc trưng của các cấp tổ chức sống

- Giải thích được những biểu hiện của các đặc trưng này trong thực tiễn

* Nội dung hoạt động: GV cho HS hoạt động nhóm quan sát ví dụ, kết hợp nghiêu cứu

SGK phát hiện các đặc trưng của các cấp tổ chức sống Sau đó, GV cho các em trao đổi để hình thành nhóm mảnh ghép, HS ghép nội dung của mình để hoàn thiện nội dung, HS nhóm chuyên sâu báo cáo nội dung của mình cho các thành viên trong nhóm mảnh ghép

* Phương thức tổ chức:

hướng tới

- Giao

nhiệm vụ

GV chia lớp thành 4 nhóm nhỏ, phát

cho các nhóm hình A, B, C hoặc D

yêu cầu các nhóm nghiên cứu nội

dung của nhóm cần trả lời, nghiên cứu

thông tin nhóm được cung cấp và thảo

luận với các thành viên để hoàn thiện

nội dung của nhóm mình

HS nghiên cứu SGK

và thảo luận để hoàn thành nội dung của mình và ghi vào tập bài học

- Kỹ năng làm việc nhóm

Hoạt động nhóm GV yêu cầu HS hoạt động

nhóm chuyên sâu trong 3 – 5 phút, sau đó yêu cầu các nhóm chuyển vị trí của mình

về nhóm mảnh ghép, hoàn thiện nội dung của mình lên phiếu mảnh ghép Sau đó các

em lần lượt trình bày nội dung của mình cho các thành viên

HS hoàn thiện nội dung phong phiếu mảnh ghép

trong nhóm mảnh ghép.

Sau khi các nhóm hoàn tất phiếu mảnh ghép, GV cho các nhóm gắn kết quả lên bảng,

GV lựa chọn nội dung bất kì ở từng nhóm, yêu cầu các nhóm nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động của các nhóm  rút ra nội dung bài học cần ghi nhớ

* Sản phẩm của hoạt động: Như phần kết luận của tập bài học

Hoạt động 3: TÌM HIỂU VỀ GIỚI VÀ HỆ THỐNG PHÂN LOẠI 5 GIỚI

* Mục đích hoạt động: Kết thúc hoạt động, HS:

- Kể tên được các đơn vị phân loại trong thế giới sinh vật

- Kể tên 5 giới sinh vật

* Nội dung hoạt động: GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK trả lời câu hỏi ở tập bài

học trong 2 phút

* Phương thức tổ chức:

Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS Năng lực

hướng tới

- Kể tên được các đơn

vị phân loại trong thế

giới sinh vật

- Kể tên 5 giới sinh vật

GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK và trả lời câu hỏi trong tập bài họcbài học

HS nghiên cứu thông tin SGK và hoàn thiện nội dung

Rèn luyện kỹ năng khai thác, xử lý thông tin

* Sản phẩm của hoạt động: Như phần kết luận trong tập bài học.

Hoạt động 4: TÌM HIỂU VỀ ĐẶC ĐIỂM CHÍNH CỦA MỖI GIỚI

* Mục đích hoạt động: Kết thúc hoạt động, HS trình bày được các đặc điểm chính của mỗi

giới sinh vật

* Nội dung hoạt động: GV giao trước nội dung chủ đề, yêu cầu các nhóm tìm hiểu làm

thành bài thuyết trình trong 1 tuần, nộp lại cho GV trước buổi báo cáo 2 ngày

* Phương thức tổ chức:

HS Năng lực hướng tới

Các đặc

điểm chính

của mỗi giới

sinh vật

GV chia lớp thành 6 nhóm, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm tìm hiểu về một giới sinh vật

- Nhóm 1: Giới khởi sinh

- Nhóm 2: Giới nguyên sinh

- Nhóm 3: Giới nấm

- Nhóm 4, 5: Giới thực vật

- Nhóm 6: Giới động vật

Gợi ý: như bảng phần phụ lục

HS tìm kiếm, nghiên cứu thông tin trên internet làm bài dạng file trình chiếu để thuyết trình

Rèn luyện kỹ năng khai thác, xử lý thông tin, tự tin trước đám đông

* Sản phẩm của hoạt động: Như phần kết luận của tập bài học

C LUYỆN TẬP

* Mục đích: HS chốt lại nội dung chính của bài học và nội dung các bạn đã báo cáo.

* Nội dung hoạt động:

- Trả lời nhanh các câu trắc nghiệm GV đã soạn sẵn.

*Phương thức tổ chức:

- GV nêu tình huống, cá nhân HS trả lời

- GV phát phiếu trắc nghiệm nhanh, HS làm trong 3 hoặc 5 phút

D VẬN DỤNG VÀ TÌM TÒI MỞ RỘNG

* Mục đích: HS vận dụng các kiến thức trong bài để giải thích được một số hiện tượng

trong đời sống

* Nội dung hoạt động: GV khuyến khích HS tìm hiểu trên các kênh thông tin, sách báo …

*Phương thức tổ chức: GV giao cho HS về nhà tự nghiên cứu

Các biểu hiện sau đây thể hiện đặc trưng nào của các cấp tổ chức sống:

1 Tắc kè hoa khi sống trên thân cây thì có màu sám đen khi sống trên lá cây lại có màu lục

2 Cây nắp ấm trồng trong đất kém dinh dưỡng lá biến đổi thành cơ quan bắt mồi; khi trồng ở đất giàu dinh dưỡng thì lá không biến đổi mà bình thường như các thực vật khác

3 Em nhận xét gì khi biết 5 loại rau phổ biến sau đây đều có chung nguồn gốc?

SU HÀO MÙ TẠT HOANG BẮP CẢI

SÚP LƠ CẢI XOĂN CẢI BRUXEN (Bắp cải tí hon)

* Sản phẩm hoạt động: Câu trả lời của các em trong tập bài học tiết sau.

V PHỤ LỤC

1 KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

Bảng mô tả mức độ câu hỏi/bài tập đánh giá năng lực của học sinh qua chủ đề

Nội dung

MỨC ĐỘ NHẬN BIẾT

NHẬN BIẾT

THÔNG HIỂU

VẬN DỤNG THẤP

VẬN DỤNG CAO

Các năng lực hướng tới cho HS

Các cấp tổ

chức sống

Liệt kê được

các cấp tổ chức cơ bản

Giải thích

được vì sao tế bào là cấp cơ bản nhất

Năng lực tự học, giải quyết vấn đề

Đặc trưng

của các cấp

tổ chức

sống

Liệt kê được

các đặc trưng của các cấp tổ chức sống

Cho ví dụ

đặc trưng của các cấp tổ chức sống

Phân biệt

được các đặc trưng của các cấp tổ chức sống

Vận dụng

kiến thức vào thực tiễn đời sống hằng ngày

-Năng lực tự học, giải quyết vấn đề

Hệ thống

phân loại 5

giới

Kể tên được

5 giới sinh vật

Thống kê

được các căn

cứ để phân chia 5 giới sinh vật

Phân biệt

được đơn vị phân loại và cấp tổ chức sống

Nhận xét

mối liên hệ

về lợi ích giữa giới sinh vật nào

đó với môi trường và con người

-Năng lực tự học, giải quyết vấn đề

Đặc điểm

của mỗi

giới sinh

vật

Kể ra một

số đặc điểm của một giới

Phân biệt

được sự khác biệt cơ bản giữa các giới

- Phát triển năng lực so sánh và nhận biết

3 Ma trận đề kiểm tra 15 phút chủ đề “Giới thiệu chung về thế giới sống“

Nội dung

MỨC ĐỘ NHẬN BIẾT

NHẬN BIẾT

THÔNG HIỂU

VẬN DỤNG THẤP

VẬN DỤNG CAO

Các năng lực hướng tới cho HS

Các cấp tổ

chức sống

Liệt kê được

các cấp tổ chức cơ bản

Giải thích

được vì sao tế bào là cấp cơ bản nhất

Năng lực tự học, giải quyết vấn đề

Đặc trưng

của các cấp

tổ chức

sống

Cho ví dụ

đặc trưng của các cấp tổ chức sống

Phân biệt

được các đặc trưng của các cấp tổ chức sống

Vận dụng

kiến thức vào thực tiễn đời sống hằng ngày

Năng lực tư duy, tự học, giải quyết vấn đề

Hệ thống

phân loại 5

giới

Kể tên được

5 giới sinh vật

Thống kê

được các căn

cứ để phân chia 5 giới sinh vật

Phân biệt

được đơn vị phân loại và cấp tổ chức sống

Năng lực tự học, giải quyết vấn đề

Đặc điểm

của mỗi

giới sinh

vật

Kể ra một

số đặc điểm của một giới

Phân biệt

được sự khác biệt cơ bản giữa các giới

- Phát triển năng lực so sánh và nhận biết

Tổng câu:

10

Tổng điểm:

10

Tỉ lệ 100%

Số câu: 3

Số điểm: 3

Tỉ lệ: 30%

Số câu: 3

Số điểm: 3

Tỉ lệ: 30%

Số câu: 3

Số điểm: 3

Tỉ lệ: 30%

Số câu: 1

Số điểm: 1

Tỉ lệ: 10%

3 Bài tập/Câu hỏi kiểm tra 15 phút chủ đề (Đã soạn trong tập bài học)

4 Phiếu giao nhiệm vụ nhóm trong hoạt động 4 “Đặc điểm của mỗi giới sinh vật”

Đại diện Cấu tạo TB Cấu tạo cơ

thể

Phương thức sống

Tác hại và lợi ích

Khởi sinh ………… ………… ………… ………… ……….

Nguyên sinh ………… ………… ………… …………

……….

……….

Nấm ………… ………… ………… ………… ……….

……….

Thực vật ……… ………… ………… ………… ……….

Động vật ………… ……… ………… ………… ……….

B PHẦN DÀNH CHO HỌC SINH

(Đã in thành tập bài học)

Chủ đề 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ GIỚI SỐNG.

(Thời lượng: 2 tiết)

A KIẾN THỨC CƠ BẢN:

Hình 1: CÁC CẤP TỔ CHỨC TRONG THẾ GIỚI SỐNG

Hãy đọc thông tin ở bảng sau và chú thích đúng vào hình 1

Cấp tổ

Phân tử

Cơ thể sống cấu tạo từ:

- Phân tử hữu cơ (Vd: protein, lipit, ADN,…)

- Phân tử vô cơ (Vd: nước, ion khoáng, …)

Phân tử nước Phân tử ADN

Bào quan

Do nhiều phân tử khác nhau hợp thành

Tế bào

Do nhiều bào quan hợp thành và được

coi là cấu trúc cơ

bản nhất của thế

giới sống Tế bào thực vật Tế bào động vật

Mô

Là tập hợp các tế bào giống nhau cùng phối hợp thực hiện các chức năng nhất định

Cơ quan Do nhiều mô kết

hợp thành.

Lá cây Tim

Hệ cơ

quan

Do nhiều cơ quan,

bộ phận cùng thực hiện một chức năng nhất định.

Hệ tuần hoàn

Tổng chiểu dài mạch máu 96.000km

MÔ

MÔ

Cơ thể

Do nhiều cơ quan và

hệ cơ quan hợp thành.

Quần thể

Là nhóm cá thể cùng loài, sống trong cùng sinh cảnh, tại cùng thời điểm, có khả năng sinh sản.

Quần xã

Gồm nhiều quần thể khác loài sống trong cùng một sinh cảnh.

Quần xã ruộng lúa kết hợp nuôi cá

Hệ sinh

thái

Gồm các quần xã khác nhau và sinh cảnh (mơi trường sống) của chúng

→ Tạo nên hệ thống tương đối ổn định.

quyển

Là HST lớn nhất bao gồm các sinh vật và các hệ sinh thái trên trái đất.

Sinh quyển

Đánh dấu X vào ô tương ứng ở bảng sau và cho biết cấp nào là cơ bản, vì sao?

Ví dụ

Tự trao đổi chất để

tồn tại ổn định

Sinh trưởng

Sinh sản

Cảm ứng với môi

trường để thích nghi

Cấp cơ bản là

KẾT LUẬN

I Các cấp tổ chức của thế giới sống:

1 Các cấp tổ chức dưới cơ thể:

Gồm: ………→ …………→ ……… → …… →…………→………

2 Các cấp tổ chức sống từ cấp cơ thể trở lên:

Gồm: ………→ …………→ ……… → …… →…………→……….

 Các cấp tổ chức nào được gọi là cơ bản? Các cấp tổ chức sống cơ bản có đặc điểm gì?

CO 2

CO 2

O 2

O 2

Cây xanh

Lá cây

- ………

- ………

………

 Vì sao “tế bào” được coi là cấp cơ bản nhất? - ………

- ………

- ………

II Đặc điểm chung của các cấp tố chức sống: 1 Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc: - Nghĩa là tổ chức cấp dưới là nền tảng để xây dựng tổ chức sống cấp cao hơn Tổ chức sống cấp trên không chỉ có đặc điểm của tổ chức cấp dưới mà cón có những đặc tính nổi trội mà tổ chức sống cấp dưới không có VD: Cấp tế bào: Tế bào thần kinh → chức năng tiếp nhận xung thần kinh Cấp cơ quan: Não → tiếp nhận và truyền xung thần kinh Cấp hệ cơ quan: Hệ thần kinh → tiếp nhận, truyền xung thần kinh và điều khiển mọi phản xạ của cơ thể VD: HS cho ví dụ khác tương tự ………

………

………

………

- Những đặc điểm nội trội đặc trưng cho cơ thể sống gồm: + ………

+ ………

+ ………

+ ………

+ ………

2 Hệ thống mở và tự điều chỉnh: - Hệ thống mở: Sinh vật mọi cấp tổ chức đều không ngừng trao đổi chất và năng lượng với môi trường VD: ………

- Tự điều chỉnh: Mọi cấp tổ chức sống đều có các cơ chế tự điều chỉnh đảm bảo duy trì và điều hòa cân bằng động trong hệ thống, giúp tổ chức sống đó tồn tại và phát triển VD: ……….

……….

3 Thế giới sống liên tục tiến hóa:

- Thế giới sinh vật không ngừng sinh sôi tăng số lượng và tiến hóa.

- Sinh vật luôn phát sinh biến dị di truyền và chọn lọc tự nhiên chọn lọc giữ lại các biến dị thích nghi Từ đó tạo ra một thế giới sống vô cùng đa dạng và phong phú.

 Chuẩn bị tiết sau: GV chia nhóm HS, giao nhiệm vụ về nhà:

Nhóm 1: Tìm hiểu về giới khởi sinh - Đại diện.

- Cấu tạo tế bào nhân sơ hay thực.

- Tổ chức cơ thể đơn bào hay đa bào

- Nơi sống.

- Phương thức sống.

- Các lợi ích, tác hại gì cho con người

Nhóm 2: Tìm hiểu về giới nguyên sinh

Nhóm 3: Tìm hiểu về giới nấm.

Nhóm 4: Tìm hiểu về giới thực vật.

Nhóm 5: Tìm hiểu về giới động vật.

III Các giới sinh vật:

1 Giới và hệ thống phân loại 5 giới:

- Khái niệm: giới là ………

- Thế giới sinh vật được phân thành các đơn vị theo trình tự nhỏ dần là

………→ ………→ ………→ ………→ ………→………→ ………

- Dựa vào 3 tiêu chí cơ bản sau đây để phân loại sinh giới thành 5 giới:

+ Loại tế bào: ………

+ Tổ chức cơ thể: ………

+ Kiểu dinh dưỡng: ………

2 Đặc điểm chính của mỗi giới: Nghe thuyết trình hoàn thành bảng sau:

Đại diện Cấu tạo TB Cấu tạo cơ

thể

Phương thức sống

Tác hại và lợi ích

……….

Nguyên

sinh

…………

…………

…………

……….