MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài Lênin là người thầy vĩ đại của phong trào vô sản quốc tế, cùng với những đóng góp to lớn trong hoat động cách mạng của người vào phong trào vô sản quốc tế, Lênin còn để lại nhiều tác phẩm mang tính chất lý luận cho phong trào vô sản quốc tế mà giá trị của nó vẫn còn mang tính chất phương pháp luận cho phong trào cách mạng ngày nay của giai cấp vô sản trên toàn thế giới. Tác phẩm “Nhà Nước Và Cách Mạng” được đánh giá là một tác phẩm kinh điển xuất sắc của học thuyết mácxit về nhà nước, trong quá trình nghiên cứu và tổng kết kinh nghiệm lịch sử của xã hội loài người về nhà nước Lênin đã trình bày một chác rõ ràng và khoa học về nguồn gốc, bản chất cũng như sự tiêu vong của nhà nước khi nó đã hết vai trò lịch sủ trong xã hội loài người. T¸c phÈm Nhµ níc vµ c¸ch m¹ng ®Æt c¬ së cho lý luận về nhà nước xã hội chủ nghĩa – phần quan trọng nhất của học thuyết Mác – xít về nhà nước. Nước ta hiện nay đang trong giai đoạn quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, vai trò của nhà nước vẫn còn mang giá trị trong việc điều hành và quản lý đất nước, việc nghiên cứu và phát triển học thuyết MácLênin về nhà nước để áp dụng vào thực tiễn nước ta trong việc xây dựng một nhà nước theo mô hình chủ nghĩa xã hội là việc làm cần thiết và quan trọng. Ngày nay, Đảng và Nhà Nước ta đang chủ chương xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, vì vậy việc nghiên cứu học thuyết MácLênin về nhà nước và ứng dụng vào thực tế nước ta trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có vai trò cực kỳ quan trọng, cã thÓ nãi đây lµ hµnh trang cho sù tiÕp bíc tiÕn lªn XHCN ë níc ta, nhÊt lµ trong qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ hiÖn nay. V× vËy ®Ò tµi ®îc rÊt nhiÒu nhµ khoa häc quan t©m, nghiªn cøu. Víi nh÷ng lý do ®ã, nªn t«i chän ®Ò tµi: “Tư tưởng của V.I.Lênin về vấn đề nhà nước trong tác phẩm “Nhà nước và cách mạng” liên hệ với thực tiễn xây dựng nhà nước Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào hiện nay” lµm tiÓu luËn häc phÇn m«n nghiªn cøu c¸c t¸c phÈm kinh ®iÓn cña m×nh.
Trang 1MỤC LỤC
I.LỜI MỞ ĐẦU
II.NỘI DUNG
Chương I:hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
Chương II Tư tưởng Lênin về vấn đề nhà nước trong tác phẩm “nhà nước và cách mạng”
2.1 Lênin bảo vệ và phát triển tưởng của Mác và Ăngghen về
Nhà nước
2.2.Quan niệm về nhà nước của Lênin
2.2.1.Nguồn gốc nhà nước
2.2.2.Bản chất của nhà nước
2.3.Sự chuyển hóa từ nhà nước tư sản sang nhà nước vô sản 2.4.Học thuyết về hai giai đoạn của xã hội cộng sản
Chương III.tư tưởng về nhà nước của V.I Lênin trong tác phẩm “Nhà nước
và cách mạng” đối với thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
ở nước ta hiện nay.
Trang 23.1 Cơ sở pháp lý để tiến hành xây dựng nhà nước pháp quyền
ở Việt Nam
3.2 Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vai trò của Đảng Cộng sản
3.3 Những đặc trưng về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
ở Việt Nam
3.4 Những yêu cầu về xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam
3.5 Phương hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.
III KẾT LUẬN
IV TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 3I LỜI MỞ ĐẦU
Lênin là người thầy vĩ đại của phong trào vô sản quốc tế, cùng với những đóng góp to lớn trong hoat động cách mạng của người vào phong trào vô sản quốc tế, Lênin còn để lại nhiều tác phẩm mang tính chất lý luận cho phong trào vô sản quốc tế mà giá trị của nó vẫn còn mang tính chất phương pháp luận cho phong trào cách mạng ngày nay của giai cấp vô sản trên toàn thế giới
Tác phẩm “Nhà Nước Và Cách Mạng” được đánh giá là một tác phẩm kinh điển xuất sắc của học thuyết mác-xit về nhà nước, trong quá trình nghiên cứu và tổng kết kinh nghiệm lịch sử của xã hội loài người về nhà nước Lênin đã trình bày một chác rõ ràng và khoa học về nguồn gốc, bản chất cũng như sự tiêu vong của nhà nước khi nó đã hết vai trò lịch sủ trong xã hội loài người Tác phẩm Nhà nước và cách mạng đã đặt cơ sở cho lý luận về nhà nước xã hội chủ nghĩa – phần quan trọng nhất của học thuyết Mácxit về nhà nước Nước ta hiện nay đang trong giai đoạn quá độ
đi lên chủ nghĩa xã hội, vai trò của nhà nước vẫn còn mang giá trị trong việc điều hành và quản lý đất nước, việc nghiên cứu và phát triển học thuyết Mác-Lênin về nhà nước để áp dụng vào thực tiễn nước ta trong việc xây dựng một nhà nước theo mô hình chủ nghĩa
xã hội là việc làm cần thiết và quan trọng
Ngày nay, Đảng và Nhà Nước ta đang chủ chương xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, vì vậy việc nghiên cứu học
Trang 4thuyết Mác - Lênin về nhà nước và ứng dụng vào thực tế nước ta trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có vai trò cực kỳ quan trọng
Trang 5II NỘI DUNG
Chương I: Vài nét về tác phẩm “Nhà nước và cách mạng” 1.1.Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
Tác phẩm này được viết ra trong hoàn cảnh trước ngày nổ ra cách mạng tháng 10 (từ tháng 7 đến tháng 8 năm 1917) Để tránh
sự bắt bớ của Chính phủ lâm thời lúc bấy giờ, Lênin phải ẩn náu trong nhà một người công nhân ở ga Rađơlít trên biên giới Nga -Phần Lan, về sau lại ẩn náu trong túp lều tranh phía sau hồ Rađơlít
để hoạt động và viết tác phẩm này
Sống trong hoàn cảnh bí mật, Lênin không một phút nào ngừng hoạt động cách mạng, Người vẫn giữ mối liên hệ với Trung ương Đảng Thời gian ở đây, Lênin viết thêm 60 bài báo,
sách và thư từ Trong số đó có tác phẩm Nhà nước và cách mạng
nổi tiếng, nó được viết ra như có sự hối thúc của thời cuộc, như dành riêng cho giai cấp công nhân để giành lấy chính quyền
Trong tác phẩm này, Lênin không những đã khôi phục được quan điểm của Mác và Ăngghen về nhà nước mà còn phát triển một bước học thuyết của chủ nghĩa Mác về nhà nước và chuyên chính vô sản Sau đó không lâu, Lênin có ý muốn viết tiếp phần thứ hai của tác phẩm này - một bài tổng kết những kinh nghiệm của cuộc Cách mạng Nga năm 1905 và năm 1917; tổng hợp lại những kinh nghiệm mới của chính quyền Xô viết để tiếp tục phát huy và làm phong phú thêm học thuyết về nhà nước của mình Rất tiếc, Lênin chưa kịp làm công việc đó thì Người đã từ trần Đây là
Trang 6một thiệt thòi lớn cho nhân loại, cho những nước đi theo con đường của Lênin
Vì sao trong hoàn cảnh căng thẳng như vậy mà Lênin vẫn quyết định viết tác phẩm Nhà nước và cách mạng ?
Có ba lý do:
Một là, trong lời tựa lần xuất bản thứ nhất tác phẩm này,
Lênin cũng đã chỉ rõ: “Hiện nay, vấn đề nhà nước có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt về phương diện lý luận cũng như về phương diện chính trị - thực tiễn”
Theo Lênin, vấn đề Nhà nước bao giờ cũng là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng
Đúng như Mác đã tổng kết cuộc cách mạng Pháp 1848
-1851 trong tác phẩm Ngày mười tám tháng Sương mù của Lui
Bônapác đã viết: Các chính Đảng lần lượt nối gót nhau đấu tranh giành chính quyền, đều coi việc đoạt lấy tòa lâu đài Nhà nước đồ
sộ kia là chiến lợi phẩm chủ yếu của kẻ chiến thắng
- Khi giai cấp vô sản giành được chính quyền thì sức mạnh của đảng được thực hiện thông qua nhà nước, đảng sẽ lãnh đạo được toàn xã hội
- Lênin dự đoán được cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga nhất định sẽ thành công, chính quyền Xô viết sẽ
về tay công nông Để giúp giai cấp vô sản hiểu về nhà nước, biết
Trang 7cách quản lý nhà nước của mình, Người viết tác phẩm Nhà nước
và cách mạng.
Hai là, trong thời điểm này (1917), chủ nghĩa tư bản đã phát
triển đến giai đoạn đế quốc chủ nghĩa - chủ nghĩa tư bản phân chia thị trường, xâm chiếm lãnh thổ thuộc địa và chính chủ nghĩa
đế quốc đã làm cho mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản căng thẳng và sâu sắc cực độ Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) nổ ra hòng phân chia thế giới và dập tắt phong trào cách mạng của công nhân các nước, nhưng kết quả thì ngược lại Cuộc chiến tranh này
đã tập trung tất cả mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản (mâu thuẫn giữa tư sản với vô sản, giữa chủ nghĩa đế quốc với nhân dân các nước thuộc địa và nửa thuộc địa, giữa chủ nghĩa đế quốc với chủ nghĩa đế quốc) đã làm tăng nhanh và sâu sắc thêm quá trình biến chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh (chủ nghĩa tư bản lũng đoạn) thành chủ nghĩa tư bản lũng đoạn nhà nước (chủ nghĩa đế quốc) Đồng thời đẩy nhanh thêm những tai họa chưa từng có và làm tăng thêm tinh thần cách mạng của nhân dân
Kết quả là đẩy cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản thêm nhanh và thuận lợi:
- Phong trào cách mạng vô sản thế giới phát triển rầm rộ
- Thời cơ giai cấp vô sản giành lấy chính quyền từ tay giai cấp tư sản đã chín muồi
Trang 8- Vấn đề giai cấp vô sản và quan hệ đối với nhà nước được đặt ra
- Việc giai cấp vô sản trực tiếp tổ chức vũ trang và cuộc cách mạng vô sản giành chính quyền bằng bạo lực đã trở thành vấn đề hành động thực tế trước mắt
Lênin khẳng định: Chủ nghĩa đế quốc là đêm trước của cách mạng vô sản Vì vậy, vấn đề nhà nước được đặt ra một cách cấp
bách Tác phẩm Nhà nước và cách mạng chính là sự chuẩn bị lý
luận về nhà nước và cách mạng cho giai cấp vô sản giành chính quyền và nắm lấy chính quyền, là cương lĩnh xây dựng nhà nước của giai cấp vô sản, vũ trang về mặt lý luận cho giai cấp vô sản và quần chúng cách mạng Nga, làm cho những hoạt động khởi nghĩa
vũ trang có sự chỉ đạo lý luận mácxít
Ba là, viết Nhà nước và cách mạng, Lênin muốn đập tan
luận điệu của bọn cơ hội ở Quốc tế II (điển hình là Bécstanh và Causky), mưu toan chống lại những nguyên lý về nhà nước của Mác, chống lại việc xây dựng phương pháp cách mạng để thay thế nhà nước tư sản bằng nhà nước vô sản Bọn cơ hội, xét lại ở Quốc
tế II ra sức bảo vệ lý luận phát triển, bảo vệ hòa bình để chuyển từ chủ nghĩa tư bản thành chủ nghĩa xã hội Còn bọn vô chính phủ thì tìm cách chống lại bất kỳ một nhà nước nào, kể cả nhà nước chuyên chính vô sản
Trang 9Trước tình hình đó, Lênin cho rằng, nếu không đấu tranh kiên quyết chống những thiên biến cơ hội chủ nghĩa về vấn đề nhà nước thì không thể đấu tranh giải phóng quần chúng cần lao khỏi ảnh hưởng của giai cấp tư sản nói chung Những ý tưởng đó đã
thúc giục Người bắt tay viết Nhà nước và cách mạng.
Vì sao Lênin lấy tên tác phẩm là Nhà nước và cách mạng? Tên tác phẩm Nhà nước và cách mạng nói lên rằng, để có
một nhà nước vô sản - nhà nước kiểu mới, nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động do họ làm chủ - thì chỉ có một con đường là dùng bạo lực cách mạng, mọi phương pháp khác đều là cải lương cơ hội
Vấn đề nhà nước của Lênin gắn liền với phương pháp bạo lực cách mạng
Chương II: Tư tưởng Lênin về vấn đề nhà nước trong tác phẩm “Nhà nước và cách mạng”
2.1 Lênin bảo vệ và phát triển tưởng của Mác và Ăngghen về
Nhà nước
2.2.Quan niệm về nhà nước của Lênin
2.2.1.Nguồn gốc nhà nước
2.2.2.Bản chất của nhà nước
2.3.Sự chuyển hóa từ nhà nước tư sản sang nhà nước vô sản
Trang 102.4.Học thuyết về hai giai đoạn của xã hội cộng sản.
Chương III: Tư tưởng về nhà nước của VI Lênin trong tác phẩm “Nhà nước và cách mạng”đối với thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.
3.1.Cơ sở pháp lý để tiến hành xây dựng nhà nước pháp quyền
ở Việt Nam
3.2.Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vai trò của Đảng Cộng sản
3.3.Những đặc trưng về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
ở Việt Nam
3.4 Những yêu cầu về xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam
3.5 Phương hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Trang 11III KẾT LUẬN
Tư tưởng về nhà nước có một vị trí đặc biệt quan trọng trong
hệ thống lý luận của Lênin, bởi nó không thuần túy là những lý thuyết khoa học mà gắn bó chặt chẽ với quan điểm chính trị; nó không đơn giản là những suy tư tinh thần mà gắn liền với những hoạt động thực tiễn sinh động của ông Chính vì vậy, tìm hiểu những tư tưởng của Lênin về nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với chúng ta trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay
Tác phẩm “Nhà nước và cách mạng” đã soi sáng một cách toàn diện về vấn đề dân chủ vô sản như là một nền dân chủ cao nhất, đã vạch ra sự khác biệt về chất giũa dân chủ vô sản và dân chủ tư sản, đã chỉ ra tính hạn chế và tính hình thức của nền dân chủ
tư sản Lênin đã nhận xét rằng sự phát triển triệt để của dân chủ, việc tìm ra các hình thức phát triển như vậy, việc thử nghiệm chúng trong thực tiễn là một trong những nhiệm vụ cơ bản của cuộc đấu tranh nhằm tổ chức lại xã hội theo chủ nghĩa xã hội
Tác phẩm Nhà Nước và cách mạng là một đóng góp cực kỳ
to lớn vào việc vũ trang về mặt tư tưởng và lý luận cho các đảng cộng sản và các đảng công nhân trên thế giới Đây được coi như kim chỉ Nam cho cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản trên thế giới cũng như trong việc xây dựng mô hình nhà nước chủ nghĩa xã hội
Trang 12tiến lên chủ nghĩa cộng sản trên toàn thế giới Việc nghiên cứu tác phẩm này có ý nghĩa thực tiễn đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay Tác phẩm đến nay vẫn giữ nguyên giá trị Đảng ta đã và đang vận dụng một cách đúng đắn sáng tạo học thuyết về nhà nước của chủ nghĩa Mác -Lênin vào việc xây dựng một nhà nước pháp quyền Việt Nam, nhà nước của dân, do dân và vì dân
Trang 13IV TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Tác phẩm “ nhà nước và cách mạng” V.I.Lê-nin Tập 33.sdđ Nxb CTQG HCM
2 Hội nghị Trung ương lần 7, 8 khoá VII
3 Hội nghị Trung ương 3 và 7 khóa VIII
4 Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X
5 Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI