Tiểu luận luật pháp và đạo đức báo chí, vấn đề thực hiện điều 3 của qui định đạo đức nghề nghiệp của người báo việt nam

TIỂU LUẬNVấn đề thực hiện điều 3 của Qui định đạo đức nghề nghiệp của người báo Việt NamI. LỜI MỞ ĐẦUTừ năm 1986 đến nay là thời kỳ đổi mới mạnh mẽ nhất của báo chí, Đại hội VI của Đảng quyết định: Xây dựng chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, là lý tưởng của Đảng, của nhân dân ta. Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà làm cho mục tiêu ấy được thực hiện có hiệu quả bằng những quan niệm đúng về chủ nghĩa xã hội, những hình thức, bước đi, biện pháp thích hợp. Từ một nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, đến thời đổi mới, mở cửa, rồi hội nhập, báo chí Việt Nam đã bám sát rất sát những bước tiến của đất nước. Theo thời gian và vận hội mới, báo chí nước ta ngày càng hiện đại hơn, nội dung và hình thức chuyên nghiệp hơn, đã có bước tiến nhảy vọt về chất và lượng. Cùng với bước chuyển biến mạnh mẽ của sự nghiệp đổi mới đất nước theo con đường Xã Hội Chủ Nghĩa do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, trong những năm qua hệ thống báo chí trong cả nước đang ngày càng phát triển về số lượng và chất lượng, góp phần xây dựng, củng cố đường lối của Đảng, phát triển kinh tế đất nước và hoàn thiện hơn trong lĩnh vực văn hoá xã hội. Khi nền kinh tế càng phát triển thì báo chí nước ta cũng không ngừng đổi mới, năng động và sáng tạo hơn trong tác nghiệp. Báo chí nước ta đang ngày càng bám sát đời sống xã hội, thông tin nhanh chóng các tin tức sự kiện, đường lối chính sách của Đảng và Chính Phủ tới quần chúng, góp phần củng cố, xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc. Trong tiến trình phát triển do điều kiện khách quan và chủ quan nên báo chí truyền thông cũng có sự phát triển ở các mức độ khác nhau. Tuy nhiên giai đoạn 20 năm đất nước đổi mới và đổi mới báo chí (từ năm 1986 tới nay), báo chí truyền thông Việt Nam có bước phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng và toàn diện nhất. Báo chí đang ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn những nhân tố tích cực và nhiều điển hình tiên tiến trong sản xuất và chiến đấu, góp phần đa kinh tế đất nước phát triển cùng với sự phát triển chung của thế giới. Báo chí là cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp và nhà quản lý, hoạch định chính sách giúp nhà nước điều chỉnh những chủ trương, đường lối cho phù hợp với thực tiễn. Báo chí còn tham gia một cách dũng cảm trên mặt trận đấu tranh tham nhũng, chống tiêu cực và tệ nạn xã hội. Với số lượng báo ngày càng tăng và chất lượng báo ngày càng tốt đã tạo niềm tin và tạo thành một nhu cầu cần thiết cho nhân dân. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của báo chí, bên cạnh những mặt tích cực, vẫn xảy ra một số tiêu cực trong báo chí, lợi dụng những quyền tự do báo chí để đưa thông tin sai lệch, viết sai sự thật, gây hoang mang dư luận chống phá Đảng và Nhà nước. Tuy những nhà báo vi phạm đạo đức nghề nghiệp chỉ là một bộ phận nhỏ nhưng hậu quả của những hành vi đó lại có tác hại rất lớn đến đời sống của nhân dân, sự bình yên của xã hội, đến uy tín, danh dự của người cầm bút. Vì vậy tiểu luận này tập trung đi sâu về vấn đề thực hiện điều 3 của Qui định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam: Hành nghề trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật và vấn đề lạm dụng quyền lực báo chí, vi phạm điều 3, phục vụ mục đích đi ngược lại với lợi ích của quốc gia, công bằng, lẽ phải

TIỂU LUẬN Vấn đề thực hiện điều 3 của Qui định đạo đức nghề nghiệp của người báo

Việt Nam

I LỜI MỞ ĐẦU

Từ năm 1986 đến nay là thời kỳ đổi mới mạnh mẽ nhất của báo chí, Đại hội VI của Đảng quyết định: Xây dựng chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, là lý tưởng của Đảng, của nhân dân ta Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà làm cho mục tiêu ấy được thực hiện có hiệu quả bằng những quan niệm đúng về chủ nghĩa xã hội, những hình thức, bước đi, biện pháp thích hợp

Từ một nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, đến thời đổi mới, mở cửa, rồi hội nhập, báo chí Việt Nam đã bám sát rất sát những bước tiến của đất nước Theo thời gian và vận hội mới, báo chí nước ta ngày càng hiện đại hơn, nội dung

và hình thức chuyên nghiệp hơn, đã có bước tiến nhảy vọt về chất và lượng Cùng với bước chuyển biến mạnh mẽ của sự nghiệp đổi mới đất nước theo con đường Xã Hội Chủ Nghĩa do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, trong những năm qua hệ thống báo chí trong cả nước đang ngày càng phát triển về số lượng và chất lượng, góp phần xây dựng, củng cố đường lối của Đảng, phát triển kinh tế đất nước và hoàn thiện hơn trong lĩnh vực văn hoá xã hội Khi nền kinh

tế càng phát triển thì báo chí nước ta cũng không ngừng đổi mới, năng động và sáng tạo hơn trong tác nghiệp Báo chí nước ta đang ngày càng bám sát đời sống

xã hội, thông tin nhanh chóng các tin tức sự kiện, đường lối chính sách của Đảng và Chính Phủ tới quần chúng, góp phần củng cố, xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc

Trong tiến trình phát triển do điều kiện khách quan và chủ quan nên báo chí truyền thông cũng có sự phát triển ở các mức độ khác nhau Tuy nhiên giai đoạn 20 năm đất nước đổi mới và đổi mới báo chí (từ năm 1986 tới nay), báo chí truyền thông Việt Nam có bước phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng và toàn diện nhất Báo chí đang ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn những nhân tố tích cực và nhiều điển hình tiên tiến trong sản xuất và chiến đấu, góp phần đa kinh tế đất nước phát triển cùng với sự phát triển chung của thế giới Báo chí là cầu nối

quan trọng giữa doanh nghiệp và nhà quản lý, hoạch định chính sách giúp nhà nước điều chỉnh những chủ trương, đường lối cho phù hợp với thực tiễn Báo chí còn tham gia một cách dũng cảm trên mặt trận đấu tranh tham nhũng, chống tiêu cực và tệ nạn xã hội Với số lượng báo ngày càng tăng và chất lượng báo ngày càng tốt đã tạo niềm tin và tạo thành một nhu cầu cần thiết cho nhân dân

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của báo chí, bên cạnh những mặt tích cực, vẫn xảy ra một số tiêu cực trong báo chí, lợi dụng những quyền tự do báo chí để đưa thông tin sai lệch, viết sai sự thật, gây hoang mang dư luận chống phá Đảng và Nhà nước Tuy những nhà báo vi phạm đạo đức nghề nghiệp chỉ là một

bộ phận nhỏ nhưng hậu quả của những hành vi đó lại có tác hại rất lớn đến đời sống của nhân dân, sự bình yên của xã hội, đến uy tín, danh dự của người cầm bút Vì vậy tiểu luận này tập trung đi sâu về vấn đề thực hiện điều 3 của Qui định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam: Hành nghề trung thực, khách quan, tôn trọng sự thật và vấn đề lạm dụng quyền lực báo chí, vi phạm điều 3, phục vụ mục đích đi ngược lại với lợi ích của quốc gia, công bằng, lẽ phải

II PHẦN NỘI DUNG

1 Một số khái niệm.

1.1 Khái niệm về đạo đức.

Ngày nay, đạo đức được định nghĩa “là một hình thái ý thức xã hội, tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận

xã hội”

Về mặt xã hội, đạo đức được biểu hiện bằng thái độ cụ thể của dư luận xã hội Đó là những ý kiến, trạng thái tinh thần tán thưởng, khẳng định (tích cực) hoặc phê phán, phủ định (tiêu cực) của một số đông người đối với một hành vi,

ý tưởng của cá nhân hay một nhóm người nào đó Về mặt cá nhân, đạo đức được

coi là “tòa án lương tâm” có khả năng tự phê phán, đánh giá và suy xét từng hành vi, thái độ và ý nghĩ trong bản than mỗi cá nhân

Xét về bản chất, sự điều chỉnh của đạo đức mang tính tự giác là sự lựa chọn của mỗi người, Đạo đức được đảm bảo bằng lương tâm và sự phê phán của

dư luận xã hội, chỉ khuyên giải, can ngăn để con người tự lựa chọn

1.2 Khái niệm đạo đức nghề nghiệp

Đạo đức nghề nghiệp là một bộ phận của đạo đức xã hội, là đạo đức trong một lĩnh vực cụ thể trong đạo đức chung của xã hội Đạo đức nghề nghiệp bao gồm những yêu cầu đạo đức đặc biệt, các quy tắc và chuẩn mực trong lĩnh vực nghề nghiệp nhất định, nhằm điều chỉnh hành vi của các thành viên trong nghề nghiệp đó sao cho phù hợp với lợi ích và sự tiến bộ của xã hội

1.3 Khái niệm đạo đức nghề nghiệp của nhà báo

“Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo là những quy tắc, chuẩn mực quy định thái độ và hành vi ứng xử của nhà báo trong các mối quan hệ nghề nghiệp”

Cũng giống như đạo đức, bên cạnh những nguyên tắc, quy tắc , chuẩn mực đạo đức nghề báo chung cho tất cả nhà báo ở tất cả các quốc gia thì còn những nguyên tắc chuẩn mực đạo đức nghề báo riêng của từng quốc gia, từng cơ quan báo chí phụ thuộc vào từng thời kỳ phát triển lịch sử của từng quốc gia, cơ quan báo chí đó

Đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam được xác lập trên cơ

sở thống nhất với báo chí thế giới và dựa trên cơ sở thực tiễn hoạt động báo chí Việt Nam So với các quy ước về đạo đức nghề báo của các quốc gia và tổ chức

báo chí quốc tế, thì 9 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam có những điểm tương đồng và một số nét mang tính đặc thù.

2 Tầm quan trọng của đạo đức nghề báo

2.1.Tầm quan trọng của đạo đức nghề báo

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá rất cao tầm quan trọng của báo chí Người luôn coi báo chí là một vũ khí sắc bén, một bộ phận không thể thiếu của công tác cách mạng, có sức “ảnh hưởng trong dân chúng rất mạnh” và có

“một địa vị quan trọng trong dư luận” Người nói: “Tờ báo chỉ là giấy trắng mực đen mà thôi Nhưng với giấy trắng mực đen ấy, người ta có thể viết những bức tối hậu thư, người ta có thể viết những bức thư yêu đương” Đối với Người, báo chí là phương tiện vận động, tập hợp lực lượng cách mạng và tổ chức thực hiện mục tiêu cách mạng hiệu quả nhất

Ngày nay, vị trí và vai trò của báo chí trong đời sống xã hội ngày càng được nâng lên, nó trở thành một bộ phận quan trọng, không thể thiếu trong đời sống tinh thần con người, ở một khía cạnh nào đó nó còn tham gia vào tiến trình lịch sử của thời đại, cùng lúc có thể tác động đến nhiều người, nhiều tầng lớp, nhiều lĩnh vực của cuộc sống Chính vì vậy, những người làm nghề này trong mỗi tác phẩm và sản phẩm của mình phải nhận thức sâu sắc từng việc làm, cân nhắc kĩ lưỡng và xem xét cẩn trọng những hậu quả có thể xảy ra đối với xã hội Chỉ cần một chút thiếu cẩn trọng của nhà báo, xã hội phải bỏ ra gấp trăm ngàn lần công sức để khắc phục hậu quả

2.2 Tầm quan trọng của tính trung thực, khách quan, phản ánh sự thật

Theo Bác Hồ báo chí phải luôn trung thực, coi đó là một tiêu chuẩn đạo đức của người làm báo cách mạng Thông tin càng nhanh nhạy, đa dạng, phong phú thì càng phải trung thực, chính xác Báo chí muốn thuyết phục được công chúng thì bản than phải mang tính chân thực cao, cán bộ báo chí “Viết phải thiết thực, nói có sách, mách có chứng, tức là nói việc ấy ở đâu, thế nào, ngày nào, nó sinh ra thế nào, phát triển thế nào? Kết quả thế nào?” “Chống tham ô thì phải nói rõ ai tham ô, ai lãng phí? Cơ quan nào tham ô? Lãng phí cách thế nào? Ngày, tháng nào… Chớ viết lung tung”!

Báo Nhân Dân ra ngày 14-6-1961 đăng tin: Hội đồng chính phủ quyết định điều chỉnh giá bán lẻ một số hang công nghiệp Người đã gạch chữ “điều chỉnh” và thay vào bằng chữ “giảm” cho chính xác Báo Nhân Dân, số ra ngày 18-3-1963 có bài Triều Tiên được mùa lớn trong tình hình lụt nặng, Người gạch dưới ba chữ “trong tình hình” và sửa thành hai chữ ”mặc dù” (Triều Tiên được

mùa lớn, mặc dù lụt nặng) cho hay và chính xác

Báo Quân đội Nhân dân số ra ngày 3-1-1961, trên trang nhất, nửa bên phải, dưới đầu đề lớn Thắng lợi vô cùng to lớn về quân sự và chính trị, bài báo viết :”Đánh chiếm hang loạt vị trí chiến lược…” Người gạch chéo giữa chữ

“Đánh” và “chiếm”, thay vào bằng hai chữ “giải phóng” thì đúng và hay hơn.

Theo Người, báo chí phải có khen, chê, nêu cái tốt, viết về cái xấu, không nên chỉ viết cái tốt mà giấu đi cái xấu Nhưng viết cái hay, cái tốt cũng phải

“chừng mực, chớ phóng đại, có thế nào nói thế ấy.”

Nghề báo có quan hệ tới đông đảo mọi tầng lớp, giai cấp trong xã hội Báo chí góp phần hình thành tâm lý và dư luận xã hội Báo chí cũng góp phần quan trọng trong việc hình thành thói quen, thị hiếu xã hội Báo chí là một hoạt động trong lĩnh vực văn hoá tư tưởng cho nên việc đúng hay sai của một bài báo, bài báo đó có đảm bảo được tính khách quan, chân thật hay không có ảnh hưởng, tác động lớn đến xã hội, khi tác phẩm báo chí đó đã được công chúng hoá Báo chí là một nhân tố, một phuơng tiện có sức mạnh đặc biệt to lớn trong việc hướng dẫn nhận thức, hình thành dư luận xã hội tích cực Do đó, trung thực, khách quan, phản ánh sự thật có vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định đến hoạt động báo chí

3 Nội dung của việc thực hiện tính trung thực, khách quan, phản ánh sự thật trong hoạt động báo chí Việt Nam hiện nay.

Nhà báo Hữu Thọ, nguyên Trưởng Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương, nguyên Tổng biên tập báo Nhân Dân nhận định: Khách quan, chân thật của thông tin bao giờ cũng là vấn đề hết sức cơ bản Thông tin khách quan nhưng qua “bộ lọc” của người thông tin mang màu sắc chủ quan nên không thể chỉ có khách quan Tức là bản thân sự thật là khách quan Ta có tiếp cận nó hay không?

Sự thật có nhiều mặt, nhiều chi tiết, ta quan tâm đến mặt nào và thông tin nó theo quan điểm nào? Khi thông tin thành hàng hoá, nó có mối quan hệ giữa khách quan và chủ quan chứ không khách quan thuần túy Vấn đề là nhà báo khai thác khía cạnh nào của thông tin và thổi vào đấy thông điệp gì? thế có nghĩa là có yếu tố chủ quan

Sự thật khác chân thật Cho nên cũng một sự thật diễn ra nhưng bản chất

nó là cái gì? Phát hiện bản chất sự thật mới là chân thật Cũng theo nhà báo Hữu Thọ: Sự thật được thông tin bao gồm cả khách quan và chủ quan Không có khách quan chủ nghĩa

Nói về khía cạnh nhạy cảm của báo chí nhà báo Hữu Thọ coi chân thật là vấn đề cơ bản của thông tin và người làm báo nào cũng phải quan tâm Tuy nhiên, không phải sự thật nào cũng thông tin bởi trách nhiệm của một công dân, người làm báo phải biết đặt sự ổn định của đất nước lên trên Người làm báo phải biết đặt vấn đề trong tổng thể phát triển bên cạnh rất nhiều sự kiện tốt nữa thì mới thành chân thật, thành bức tranh chân thật Sự thật có thể nhìn thấy nhưng chúng ta phải suy ngẫm, nghiên cứu tìm ra bản chất sự thật mới là thông tin Vấn đề này, ông Lê Quốc Trung, Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam đánh giá: Đại bộ phận cơ quan báo chí tôn trọng tính khách quan, chân thật trong thông tin Các nhà báo đều giữ được “Quy ước tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp của báo chí Việt Nam” Đảng, Nhà nước, Chính phủ rất quan tâm theo dõi thông tin trên báo chí Từ những thông tin trên báo chí, tác động đến dư luận, lập tức Chính phủ đã yêu cầu cơ quan, đơn vị phải làm rõ sự việc khi báo chí thông tin Để có được vị trí và ưu thế như vậy có yếu tố hết sức quan trọng

đó là báo chí giữ được tính khách quan, chân thật trong thông tin

Tôn trọng sự thật khách quan là tiêu chuẩn và nội dung cơ bản của sự trung thực, của ngòi bút để đạt tới độ tin cậy với bạn đọc Sự thật, chân lý có những tiêu chuẩn khách quan, nhưng nhận thức đúng sự thật lại còn phụ thuộc yếu tố chủ quan Trong việc thông tin sự thật, Đảng ta nói: “Nhìn thẳng sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”, trong đó, đánh giá đúng sự thật là khó nhất Mà đánh giá đúng sự thật lại phụ thuộc vào ba yếu tố: sự hiểu biết, thái độ nghiêm túc, thận trọng và sự công tâm Người làm báo thiếu một trong ba yếu tố

đó thì không đánh giá đúng được sự thật và qua đó không đảm bảo được tính khách quan, chân thật trong những sáng tác của mình

Trong xã hội, không có tự do tuyệt đối, quyền tự do thông tin và được thông tin bất kì ở đâu cũng không phải là vô điều kiện Báo chí cần phản ánh dư

luận lành mạnh, hướng dẫn dư luận, dùng dư luận để đấu tranh cho chân lý, tuyệt nhiên không phải bất kì ý kiến đúng hay sai của bất kì ai cũng đưa vào tác phẩm báo chí

Với báo chí Việt Nam, tính chân thật của báo chí cách mạng đòi hỏi phải thông tin trung thực về mọi mặt tình hình đất nước và thế giới, song lại phải phù hợp với lợi ích của đất nước, của nhân dân Bởi lẽ, lợi ích của sự phát triển đất nước, lợi ích chính đáng của nhân dân phù hợp với quy luật tiến bộ xã hội là tối thượng Mọi suy tư và hành động phải lấy đó làm định hướng giá trị

Tính khách quan, chân thật đối với hoạt động rèn luyện của nhà báo

Nhà báo cần có lòng trung thực, có đạo đức nghề nghiệp, tránh bẻ cong ngòi bút vì lẽ này hay lẽ khác, không tô đen hoặc tô hồng sự việc, tránh xu hướng thương mại hoá báo chí Nhà báo cũng cần tích luỹ kinh nghiệm, có kiến thức toàn diện về các lĩnh vực để hiểu đúng vấn đề, tránh nhìn nhận sự việc một cách phiến diện

Nhà báo là những người luôn phải xử lý các tình huống, thông tin cập nhật Ông Hữu Thọ trong cuốn "Mắt sáng, lòng trong, bút sắc" đã đề cập đến vấn đề sự trung thực và lòng nhân ái của người làm báo ngay trong lúc xử lý thông tin: “Ủng hộ hoặc phê phán, nói phải hoặc nói trái - dù có vội vàng phải đáp ứng tính thời sự - thì cũng nên hiểu bao trùm lên tất cả là tấm lòng Anh chê người ta nhưng có tấm lòng thẳng thắn nhân hậu, thì người bị chê đọc bài của anh cũng thấm thía và tự răn mình, cho dù có bị xử phạt cũng không ân hận Anh khen người ta, mà có tấm lòng trung thực và nhân ái thì sẽ làm cho ngòi bút khỏi mắc chuyện bất công nâng người này để dìm người khác, hoặc khen ngợi đến tâng bốc, nịnh bợ Rèn cái tài đã khó, giữ cho cái tâm không gợn bẩn, luôn trong sáng, trung thực thẳng thắn theo tôi còn khó hơn Nhất là trong cơ chế thị trường, đồng tiền và cái danh hão đang có sức cám dỗ rất lớn.” Muốn giữ được

sự trung thực và có một tấm lòng nhân ái trong các sáng tác báo chí của mình thì nhà báo trước hết phải luôn tôn trọng tính khách quan và chân thật của thông tin

Trong sự giao lưu với công chúng, người làm báo nào, cơ quan báo chí nào cũng cần đến sự tin cậy của công chúng Sự tin cậy công chúng là lẽ sống

còn của mỗi cơ quan báo chí, mỗi tác giả Người ta thích tìm đọc những tờ báo, những chương trình, chuyên mục, những tác giả được tin cậy Song, không nhất thiết một cơ quan báo chí nào, một chuyên mục nào, một tác giả nào có nhiều công chúng thì đều được tin cậy Chính vì lẽ đó, rèn luyện đức tính trung thực, đảm bảo tính khách quan, chân thật trong quá trình sáng tác là lẽ sống của chính người làm báo có lương tâm và trách nhiệm đế đạt đến độ chiếm lĩnh được lòng tin cậy của công chúng

Tính “trung thực, khách quan, chân thật” của báo chí là công cụ hữu hiệu để quản lý, cải cách và điều hành xã hội, bảo vệ lợi ích của nhân dân.

Về vai trò này báo chí đang thực hiện rất tốt, là đầu tàu trong việc phát hiện sai phạm và đưa ra pháp luật, đưa ra các vấn đề dư luận xã hội quan tâm để các cơ quan nhà nước giám sát và quản lý xã hội:

Như sự kiện liên quan quán cà-phê Xin Chào ở huyện Bình Chánh (TP

Hồ Chí Minh), được báo chí phản ánh đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của dư luận Số phận của cơ sở kinh doanh bé nhỏ này là sẽ mãi chịu oan sai nếu không

có sự lên tiếng của báo chí Từ thông tin trên báo chí, Thủ tướng Chính phủ đã trực tiếp chỉ đạo, các cơ quan bảo vệ pháp luật phải vào cuộc để đem lại sự công bằng cho người dân Ðó cũng chính là điều V.I Lê-nin từng nói, chính quyền

Xô viết không chỉ làm những việc đại sự thay cũ đổi mới, mà còn phải quan tâm đến số phận cụ thể của từng con người Báo chí của chúng ta đã đồng hành với Ðảng và Nhà nước bênh vực cho nhiều thân phận yếu thế bị chủ nghĩa quan liêu đẩy đến đường cùng Việc trả lại công bằng cho các ông Nguyễn Thanh Chấn, Huỳnh Văn Nén,… cho các trường hợp như quán cà-phê Xin Chào đã góp phần đẩy lùi tình trạng quan liêu, đem lại sự an lành cho người dân, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Ðảng, đối với chế độ, là niềm vui lớn của những người làm báo

Vụ án Trịnh Xuân Thanh cũng bắt đầu từ một bản tin trên báo chí Từ bản tin này, đồng chí Tổng Bí thư đã trực tiếp chỉ đạo các cơ quan của Ðảng và các

cơ quan bảo vệ pháp luật của Nhà nước vào cuộc Dù Trịnh Xuân Thanh đã bỏ trốn và vụ án chưa kết thúc, nhưng qua sự việc này, Ðảng và Nhà nước tiếp tục

đưa ra thông điệp không có "vùng cấm" đối với báo chí, không có bất kỳ ai phạm pháp hoặc tiếp tay, dung túng cho tội phạm lại có thể thoát khỏi vòng pháp luật

Việc hành nghề “trung thực, khách quan, chân thật” là yêu cầu tối quan trọng của báo chí Vì nó giúp khẳng định nguồn tin đó đúng hay sai và giúp

nhân dân hiểu về vấn đề Nếu dư luận xã hội đúng và được đăng lên báo chí sẽ tạo một sức ép không nhỏ tới cá nhân hay tập thể gây ra vụ việc đó Nó khẳng định vị trí của báo chí, tạo lập lòng tin trong nhân dân trong công cuộc xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc

Vai trò tạo lập của báo chí và vấn đề lạm dụng quyền lực báo chí, vi phạm điều 3 qui định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo

Nghề báo có quan hệ tới đông đảo mọi tầng lớp, giai cấp trong xã hội Báo chí góp phần hình thành tâm lý và dư luận xã hội Báo chí cũng góp phần quan trọng trong việc hình thành thói quen, thị hiếu xã hội Báo chí là một hoạt động trong lĩnh vực văn hoá tư tưởng cho nên việc đúng hay sai của một bài báo, bài báo đó có đảm bảo được tính khách quan, chân thật hay không có ảnh hưởng, tác động lớn đến xã hội, khi tác phẩm báo chí đó đã được công chúng hoá

Báo chí là một nhân tố, một phuơng tiện có sức mạnh đặc biệt to lớn trong việc hướng dẫn nhận thức, hình thành dư luận xã hội tích cực Bên cạnh đó, chúng ta cũng thấy rằng: Dư luận xã hội tích cực là tiền đề, điều kiện, nguyên nhân cho trạng thái chính trị - xã hội ổn định Tuy nhiên, khi báo chí không còn đảm bảo tính khách quan, chân thật, đánh mất niềm tin của công chúng, đánh mất định hướng chính trị và trở thành một lực lượng tiêu cực thì nó sẽ là sức mạnh phá hoại ghê gớm đối với sự ổn định của chế độ Điều này đặc biệt nguy hiểm trong những thời điểm xuất hiện những biến cố phức tạp Chỉ cần điểm lại vai trò của báo chí trong những biến cố ở Chi-lê (1973), ở Rumani (1989), ở Liên Xô (1991) có thể thấy rõ sức mạnh phá hoại khi báo chí bị lợi dụng vào những mục đích không chính đáng

Hằng ngày, hàng giờ, từng tờ báo, tạp chí, chương trình phát thanh, truyền hình, báo mạng… tác động vào tâm thức con người Những hình ảnh, những thông tin lặp đi lặp lại liên tục sẽ ngấm ngầm điều chỉnh hoặc hình thành những hành vi của các thành viên xã hội Đẩy những hành vi đó đi theo hướng nào, tích cực hay tiêu cực là tuỳ thuộc vào qui mô, tính chất của thông tin mà báo chí cung cấp cho xã hội

Tiêu biểu như sai lầm lớn nhất trong năm 2016 là việc 50 cơ quan báo chí

bị Bộ Thông tin và Truyền thông xử phạt, nhiều nhà báo bị thi hành kỷ luật, bị thu thẻ nhà báo trong vụ "nước mắm nhiễm thạch tín" là sự cố báo chí lớn nhất trong năm, đó thật sự là nỗi buồn, là sự cố đáng hổ thẹn của giới báo chí chính thống nước nhà Ðây là điển hình của sự câu kết giữa các nhà báo thoái hóa, biến chất với một "nhóm lợi ích", gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến môi trường kinh doanh lành mạnh của đất nước, gây bất bình cho đông đảo người dân Sự cố này là "điểm trừ" đối với uy tín của giới báo chí

Cùng với đó là tình trạng đưa tin, viết bài giật gân, câu khách, câu view (thu hút lượt xem), chạy theo tâm lý tò mò không lành mạnh hoặc thị hiếu lệch lạc của một bộ phận công chúng Những tin, bài, hình ảnh thuộc loại này được đăng với tần suất cao trên nhiều báo điện tử và một số báo in, mô tả hành vi, hình ảnh trái với thuần phong mỹ tục của dân tộc, nhân danh chống bạo lực để kích thích bạo lực Nhiều vụ án được mô tả với chi tiết rùng rợn không phải để công chúng lên án tội ác mà để kích thích tò mò Một số doanh nhân, nghệ sĩ và các nhân vật trong giới showbiz (nghệ thuật biểu diễn) bị báo chí khai thác đời

tư quá mức, thậm chí còn bịa đặt, thêm mắm, dặm muối để câu khách, câu view Gần đây nhất, cũng vì mục đích này, một loạt báo còn "tung hô" một nghệ sĩ vừa

về nước sau khi thụ án tù ở Mỹ vì tội ấu dâm, tạo ra một xu hướng rất nguy hiểm, gây bất an cho các bậc làm cha mẹ trước nguy cơ bị tiến công tình dục của hàng triệu trẻ em từ kiểu nhân vật bệnh hoạn được báo chí lăng-xê Ðó là biểu hiện của tình trạng suy đồi về đạo đức vượt khỏi giới hạn của văn minh trong một bộ phận người làm báo, tình trạng này nhất định phải chấm dứt không chỉ từ