Quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôn trên địa bàn tỉnh điện biên

65 2.2.3 Thực trạng công tác vận hành, kiểm tra lưới điện đảm bảo an toàn điện tại tỉnh Điện Biên 65 2.2.4 Tình trạng xử lý các tình huống mất an toàn điện khu vực nông thôn của tỉnh Đ

HOÀNG THỊ THƠM

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ AN TOÀN ĐIỆN NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

ĐIỆN BIÊN, NĂM 2019

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: PGS.TS NGUYỄN QUỐC THỊNH

ĐIỆN BIÊN, NĂM 2019

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với PGS TS.Nguyễn QuốcThịnh người đã nhiệt tình chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình họctập và thực hiện Luận văn này Ngoài ra, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến cácthầy cô giáo Trường Đại học Thương Mại đã tạo điều kiện thuận lợi nhất đểtôi hoàn thành luận văn thạc sỹ của mình Tôi cũng xin cảm ơn các thầy côgiáo trong hội đồng đã chia sẻ và đóng góp những ý kiến thiết thực để luậnvăn từng bước được hoàn thiện hơn

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến ban lãnh đạo và các đồng nghiệp ở cácCông ty Điện lực Điện Biên, Sở công thương tỉnh Điện Biên đã nhiệt tìnhcung cấp thông tin để tôi hoàn thành được bản luận văn này

Trân trọng cảm ơn

Tác giả luận văn

Hoàng Thị Thơm

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng, luận văn “Quản lý nhà nước về an toàn điện

nông thôn trên địa bàn tỉnh Điện Biên” là công trình nghiên cứu của riêng

tôi

Những số liệu sử dụng được chỉ rõ nguồn trích dẫn trong danh mục tàiliệu tham khảo Kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưađược công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào từ trước đến nay

Tác giả luận văn

Hoàng Thị Thơm

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN QLNN VỀ AN TOÀN KHU VỰC

NÔNG THÔN

7

1.1.1 Đặc điểm vai trò của điện năng trong phát triển kinh tế xã hội 6

1.1.3 Các đặc điểm và biện pháp đảm bảo an toàn điện 18

1.2.2 Khái niệm yêu cầu của QLNN về điện năng và an toàn điện 23

1.2.3 Các nội dung, tổ chức bộ máy và phân cấp QLNN về an toàn

điện khu vực nông thôn

27

1.3.3 Vốn là yếu tố sản xuất đặc biệt quan trọng 35

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QLNN VỀ AN TOÀN ĐIỆN NÔNG

THÔN TẠI TỈNH ĐIỆN BIÊN

43

2.1.1 Đặc điểm KT-XH, địa lý tỉnh Điện Biên 43

2.1.2 Khái quát chung về lưới điện nông thôn tại Điện Biên 48

2.1.3 Giới thiệu chung về Công ty Điện lực Điện Biên 57

2.2 Thực trạng QLNN về lưới điện nông thôn nói chung và an toàn

điện nông thôn nói riêng tại Điện Biên

63

2.2.1 Thực trạng công tác quy hoạch, hướng dẫn triển khai các quy 63

định pháp lý về an toàn điện tại tỉnh Điện Biên

2.2.2 Thực trạng công tác thiết kế, xây dựng lưới điện nông thôn tại

tỉnh Điện Biên.

65

2.2.3 Thực trạng công tác vận hành, kiểm tra lưới điện đảm bảo an

toàn điện tại tỉnh Điện Biên

65

2.2.4 Tình trạng xử lý các tình huống mất an toàn điện khu vực nông

thôn của tỉnh Điện Biên

66

2.2.5 Thực trạng công tác tuyên truyền, áp dụng các biệp pháp đảm

bảo an toàn điện nông thôn tại Điện Biên

2.3.2 Một số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế. 71

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QLNN VỀ AN TOÀN

ĐIỆN NÔNG THÔN TẠI ĐIỆN BIÊN

76

3.1 Định hướng phát triển mạng lưới điện tỉnh Điện Biên trong thời

gian tới.

76

3.1.1 Mục tiêu phát triển ngành Điện của tỉnh Điện Biên tới năm 2025 76

3.1.2 Định hướng phát triển lưới điện nông thôn trên địa bàn tỉnh

3.2.2 Công tác tuyên truyền, giới thiệu để người dân nâng cao kiến

thức và kỹ năng về sử dụng điện an toàn

83

3.2.3 Áp dụng các biện pháp kiểm tra, giám sát thay thế và bảo trì lưới điện nông thôn.

74

3.2.4 Thu hút nguồn vốn để xây dựng quản lý điện ở khu vực nông

thôn tỉnh Điện Biên

84

3.2.5 Đa dạng hóa sở hữu khâu bán lẻ điện 87

3.2.6 Kiện toàn lại chức năng QLNN tại Công ty Điện lực Điện Biên 87

KẾT LUẬN 97

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

CBCNV: Cán bộ công nhân viên

CNVC-LĐ: Công nhân, viên chức và người lao động

DNNN: Doanh nghiệp nhà nước

EVN: Tập đoàn Điện lực Việt Nam

EVNNPC: Tổng công ty Điện lực miền Bắc

KH: Khách hàng

LĐHANT: Lưới điện hạ áp nông thôn

PCĐB: Công ty Điện lực Điện Biên

SXKD: Sản xuất kinh doanh

TBA: Trạm biến áp

TW: Trung ương

UBND: Ủy ban nhân dân

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

Bảng 1.1 Ngưỡng giá trị dòng điện Ing giưới hạn gây tác hại lên cơ thể

người

14

Bảng 1.2 Điện áp và thời gian tiếp xúc cho phép 15

Bảng 1.4 Tiêu chuẩn điệp áp cho phép ở các quốc gia tham khảo 17

Bảng 2.1 Cơ cấu tổng sản phẩm trên địa bàn giai đoạn 2015-2018 45

Bảng 2.2 Các số liệu về kinh doanh ở khu vực nông thôn từ năm

2015-2018

49

Bảng 2.5 Kết quả thực hiện các chỉ tiêu kinh doanh 58

Bảng 2.6 Thống kê TNLĐ điện tỉnh Điện Biên các năm 2015-2018 67

Bảng 2.7 Số điểm vi phạm an toàn hành lang lưới điện cao áp từ năm

2015-2018

67

Bảng 3.1 Dự báo nhu cầu điện năng tỉnh Điện Biên đến năm 2025 81

LỜI MỞ ĐẦU

Điện năng là một loại sản phẩm hàng hóa đặc biệt sản phẩm không lưukho luôn được vận chuyển trên đường dây, được sản xuất và đồng thời đưavào sử dụng Là một trong những yếu tố quyết định đến tốc độ phát triển kinh

tế xã hội đặc biệt là thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Điện năng là nhu cầu không thể thiếu được cho sự phát triển của cácngành kinh tế quốc dân, nó góp phần nâng cao đời sống, văn hóa tinh thần củanhân dân Chỉ tiêu về sản xuất, sử dụng điện trên đầu người cũng là một trongnhững tiêu chí quan trọng đánh giá sự phát triển kinh tế văn hóa xã hội củamỗi quốc gia Điện ngày càng được sử dụng rộng rãi và trở thành nguồn nănglượng thiết yếu trong mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh sinh hoạt hiện nay.Điện năng giữ vị trí quan trọng trong đời sống xã hội nhưng cũng là “Nguồnnguy hiểm cao độ” cho người sử dụng, nếu không thực hiện đúng nguyên tắc,quy định thì Điện có thể để lại những tổn thất nặng nề về tinh thần cũng nhưvật chất cho bản thân người sử dụng và xã hội Vì vậy, công tác quản lý antoàn điện luôn là vấn đề quan trọng, cần phải thường xuyên quan tâm, đặc biệt

là những vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa khi người quản lý và người sửdụng điện chưa được trang bị đầy đủ hoặc chưa có những kiến thức an toàncần thiết

Để phát huy được vai trò, ưu điểm của loại hàng hoá đặc biệt này đồngthời đảm bảo an toàn trong sản xuất và sinh hoạt của nhân dân cũng nhưngười lao động trực tiếp làm việc, thì vấn đề đặt ra là từ sản xuất đến sử dụngđiện phải được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất Đưa được điện vềvùng nông thôn để thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao văn hóa xã hội là mộtvấn đề cần thiết, nhưng việc quản lý an toàn điện thế nào sao cho an toàn,phát huy tối đa vai trò của điện là vấn đề cần phải đặt lên hàng đầu

Lưới điện nông thôn tỉnh Điện Biên được xây dựng chính từ nguồn

ngân sách địa phương, nguồn vốn nhân dân đóng góp và vốn từ chương trình135/CP của Chính phủ Qua một thời gian quản lý, vận hành của các Hợp tác

xã dịch vụ và các tổ chức quản lý điện nông thôn đã bộc lộ nhiều bất cập đăchbiệt do thiếu vốn nên lưới điện được xây dựng chưa đáp ứng được yêu cầu vềtiêu chuẩn về kỹ thuật, an toàn theo quy định, hành lang lưới điện luôn trongtình trạng mất an toàn

Việc bàn giao lưới điện nông thôn trên địa bàn tỉnh cho ngành Điệnquản lý, vận hành là một chủ chương lớn của Đảng, được người dân đồnglòng ủng hộ đã mang lại lợi ích thiết thực cho người sử dụng điện vùng nôngthôn Hệ thống lưới điện được quan tâm đầu tư cải tạo giảm nguy cơ mất antoàn

Tuy lưới điện nông thôn ở Điện Biên đã được bàn giao cho ngành Điệnnhưng do điện là một hàng hóa đặc biệt, thêm nữa lưới điện nông thôn đã quá

cũ nát, để đảm bảo an toàn cho người dân cũng như người lao động tại khuvực nông thôn ngoài sự nỗ lực của ngành Điện phải có sự giám sát chặt chẽcủa các cơ quan quản lý nhà nước về điện

Xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn, đề tài: “Quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôn trên địa bàn tỉnh Điện Biên”, được tôi lựa chọn làm

luận văn thạc sỹ của mình

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan:

Quản lý an toàn lưới điện nông thôn là một đề tài còn tương đối mới

Do đó, hiện nay có rất ít các công trình nghiên cứu ít nhiều có liên quan tới đềtài này Điển hình như:

- Nguyễn Trường Giang (2007), Hoàn thiện quản lý điện nông thôn tạiđiện lực Hà Tĩnh, luận văn thạc sỹ, Trường Đại Học Đà Nẵng Trong luận văncủa mình, tác giả đã chỉ rõ đặc điểm, vai trò điện năng đối với quá trình pháttriển kinh tế- xã hội và CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Đồng thời, luận

văn cũng làm rõ các nội dung lý luận liên quan tới công tác quản lý điện nôngthôn, trong đó điện lực quản lý xây dựng hệ thống lưới điện nông thôn là mộttrong những nội dung quan trọng Trong chương 2, tác giả cũng dành mộtphần nội dung để đánh giá thực trạng lưới điện nông thôn ở Hà Tĩnh Một sốgiải pháp liên quan tới quản lý xây dựng lưới điện nông thôn cũng được tácgiả đề xuất như: Xúc tiến công tác xây dựng quy hoạch mạng lưới điện nôngthôn đảm bảo các tiêu chuẩn điện khí hóa; Giải pháp nhằm hoàn thiện côngtác quản lý, vận hành, phân phối, tiêu thụ điện nông thôn tại Điện lực HàTĩnh; Giảm tổn thất, huy động các nguồn vốn đầu tư cho tổ chức quản lý điệnnông thôn.

- Đỗ Trung Kiên “An toàn điện và an toàn bức xạ trong y tế” tiểu luậncuối khóa, 2012, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội Tiểu luận đi sâu phântích an toàn điện, các quy định về an toàn điện, thực trạng mất an toàn lướiđiện hạ áp nông thôn và đề ra một số giải pháp

- Nguyễn Tuấn Anh “Quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôn”Tiểu luận cuối khóa, 2011, Trường chính trị tỉnh Vĩnh Phúc Tiểu luận đi sâuvào một phân tích tình huống gây mất an toàn tại tỉnh Vĩnh phúc, phân tíchlựa chọn phương án giải quyết và đề ra giải pháp kiến nghị

Do dừng lại ở mức độ tiểu luận nên chưa hệ thống hóa lý luận về quản

lý nhà nước về an toàn điện nói chung và khu vực nông thôn nói riêng mọivấn đề mới chỉ đề cập và chưa phân tích sâu

Nhìn chung, cho đến nay chưa có một đề tài nào đề cập đến quản lýnhà nước về an toàn điện nông thôn nói chung và quản lý nhà nước về an toànđiện nông thôn trên địa bàn trên địa bàn tỉnh Điện Biên nói riêng Hầu hết cácluận văn, tiểu luận chỉ đề cập hoặc có đề cập nhưng chưa đề cập sâu tới quản

lý nhà nước khu vực nông thôn

Do đó, luận văn của tác giả là hoàn toàn cần thiết và không trùng lắp

với các công trình nghiên cứu trước đó.

3 Mục tiêu nghiên cứu:

Mục tiêu của đề tài:

- Hệ thống hóa lý luận về quản lý nhà nước về an toàn điện nói chung

và khu vực nông thôn nói riêng

- Đánh giá thực trạng hoạt động quản lý an toàn điện trên địa bàn tỉnhĐiện Biên

- Từ đó, tìm ra giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý an toàn điện nôngthôn trên địa bàn tỉnh Điện Biên

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôntrên địa bàn tỉnh Điện Biên

- Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung về quản lý nhà nước về antoàn điện nông thôn

Phạm vi không gian: Tỉnh Điện Biên

Phạm vi thời gian: Giai đoạn 3 năm 2016-2018, định hướng giải phápđến năm 2025

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, tác giả đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứusau:

a Phương pháp thu thập dữ liệu: Luận văn sử dụng phương pháp thuthập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp

Luận văn thu thập dữ liệu thứ cấp qua phương pháp nghiên cứu tại bàn

Dữ liệu được thu thập thông qua các luận án, luận văn thạc sỹ, nghiên cứukhoa học khác có liên quan tới đề tài

Để phân tích, đánh giá thực trạng, tác giả cũng thu thập các tài liệu,

báo cáo có liên quan tới công tác quản lý nhà nước về an toàn lưới điện nôngthôn trên trên địa bàn tỉnh Điện Biên của UBND Tỉnh Điện Biên, Sở Côngthương, Sở lao động thương binh xã hội, Công ty Điện lực Điện Biên ….

b Phương pháp phân tích dữ liệu

Sau khi tổng hợp các dữ liệu luận văn sẽ sử dụng các phương phápnghiên cứu phương pháp so sánh, phương pháp phân tích chi tiết, để tiếnhành phân tích dữ liệu

c Phương pháp biểu thị dữ liệu

Dữ liệu phân tích được biểu thị qua bảng thống kê và biều đồ thống kê

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận: luận văn góp phần làm sáng tỏ hơn các vấn đề lý luận

cơ bản về quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôn của ngành Điện cũngnhư của Nhà nước

Về mặt thực tiễn: Luận văn giúp người đọc có cái nhìn tổng quan, cụ thể

về thực trạng quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôn trên địa bàn trên địabàn tỉnh Điện Biên Đồng thời, các kiến nghị giải pháp sẽ là tài liệu tham khảocho các nhà quản lý nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về an toànđiện nông thôn trên địa bàn trên địa bàn tỉnh Điện Biên trong thời gian tới

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục, tài liệu tham khảo, các biểumẫu Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: TỔNG QUAN QLNN VỀ AN TOÀN KHU VỰC NÔNG THÔN

Chương 2: THỰC TRẠNG QLNN VỀ AN TOÀN ĐIỆN NÔNG THÔN TẠI TỈNH ĐIỆN BIÊN

Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QLNN VỀ AN TOÀN ĐIỆN NÔNG THÔN TẠI ĐIỆN BIÊN

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN QLNN VỀ AN TOÀN

KHU VỰC NÔNG THÔN

1.1 Tiếp cận về an toàn điện

1.1.1 Đặc điểm, vai trò của điện năng trong phát triển kinh tế xã hội

1.1.1.1 Đặc điểm của điện năng:

Điện năng là một loại hàng hóa đặc thù, dùng vào nhiều mục đích khácnhau trong sản xuất và sinh hoạt là động lực thúc đẩy sản xuất, kinh tế và đờisống xã hội Đồng thời điện là hàng hóa được sản xuất ra và truyền tải lênlưới điện đến tiêu dùng, mà không lưu kho và cất giữ được Tính đặc thù củahàng hoá điện được thể hiện ở một số đặc điểm dưới đây:

- “Điện được các nhà máy điện sản xuất ra từ các nguồn nhiên liệu sơcấp như than, nước, dầu, sức gió, năng lượng mặt trời truyền qua hệ thốnglưới điện truyền tải, phân phối tới các khách hàng tiêu thụ Khác với các loạihàng hoá thông thường, điện có nhiều đặc trưng riêng biệt Trước hết, điện làmột loại hàng hoá đặc biệt, không thể dự trữ và lưu kho được sau khi đã sảnxuất ra, cân bằng giữa sản xuất và tiêu thụ tại mọi thời điểm là quy luật cơbản của chu trình sản xuất và kinh doanh điện.”

- Điện được đưa đến các hộ tiêu thụ qua lưới điện truyền tải và phânphối Khi vận chuyển hàng hoá thông thường, người ta có thể chọn lựa nhiềuđơn vị vận tải để vận chuyển chính xác hàng hóa đến khách hàng xác định.Trong ngành Điện, khi các nhà máy phát ra điện và hoà vào lưới thì điện năngtrở thành hàng hoá chung của cả hệ thống không thể phân biệt được điện donhà máy sản xuất nào phát lên trên hệ thống Điện chỉ có thể chuyển tới kháchhàng thông qua lưới điện truyền tải và phân phối duy nhất của hệ thống Nhucầu về điện đối với người tiêu dùng thường xuyên thay đổi trong từng giờ,từng phút Do đặc trưng riêng này của điện mà nhiều nhà máy điện, đường

dây truyền tải hay phân phối được xây dựng chỉ để đáp ứng nhu cầu về điệntrong một vài giờ cao điểm, còn trong các thời điểm khác thì không được sửdụng hoặc chỉ truyền tải với công suất thấp Trong xã hội hiện đại, các tổnthất do mất điện rất lớn vì vậy cần thiết phải duy trì một hệ thống các nhà máyđiện đủ khả năng đáp ứng nhu cầu của các hộ tiêu thụ điện tại mọi thời điểm.Hơn nữa, hệ thống điện còn cần một hệ số dự trữ về công suất phát điện nhằmđáp ứng các nhu cầu đột xuất hoặc để thay thế các tổ máy phải ngừng do sự

cố bất thường Một đặc điểm quan trọng khác của điện là nó sẽ tiếp tục đượcchuyển hoá thành dạng năng lượng cuối cùng để phục vụ đời sống con ngườinhư ánh sáng, nhiệt, làm mát hoặc quay động cơ Sản phẩm thay thế điện trênthị trường năng lượng cuối cùng là một số loại năng lượng như ga, dầu,than,

- “Quá trình sản xuất ra điện và vận chuyển tới khách hàng mua điệngồm 3 khâu chính là: Sản xuất, truyền tải và phân phối điện Gần đây, cùngvới tiến trình cải cách ngành Điện và hình thành thị trường cạnh tranh bán lẻ,khâu phân phối điện được tách thành hai khâu phân phối và cung ứng điện.Mỗi khâu trong quá trình cung ứng điện được đặc trưng bởi chức năng, côngnghệ và chi phí Cụ thể như sau:”

“ Khâu sản xuất điện (phát điện) các nhà máy điện sử dụng nhiều loại

công nghệ khác nhau, nhằm chuyển hoá các dạng năng lượng sơ cấp nhưthan, dầu, khí đốt, hạt nhân, sức gió, nước, năng lượng mặt trời thành điệnnăng.”Căn cứ vào dạng năng lượng sơ cấp mà các nhà máy sử dụng, người taphân loại các nhà máy điện thành các loại: Nhiệt điện đốt than, nhiệt điện đốtdầu, thuỷ điện, điện hạt nhân, gas turbine Mỗi nhà máy điện có chi phí sảnxuất điện gồm chi phí cố định và chi phí biến đổi khác nhau Dựa trên chi phísản xuất điện của từng nhà máy, người ta xây dựng kế hoạch huy động phátcủa các nhà máy điện trong hệ thống Thông thường, các nhà máy có chi phí

biến đổi trên một đơn vị điện năng thấp sẽ được ưu tiên huy động trước Cácnhà máy có chi phí biến đổi cao sẽ lần lượt được huy động để đáp ứng nhucầu phụ tải.

“ Truyền tải điện là quá trình truyền tải điện ở cấp điện áp cao từ các nhà

máy điện tới nơi tập trung của các hộ tiêu thụ điện như các khu dân cư, khucông nghiệp, trung tâm thương mại Hệ thống truyền tải điện bao gồm đường”

dây cao áp, các trạm biến áp truyền tải và các thiết bị phụ trợ khác Việc xâydựng một hệ thống truyền tải điện đòi hỏi lượng vốn đầu tư rất lớn Trên mộtkhu vực địa lý nhất định, người ta chỉ xây dựng một hệ thống điện duy nhất

Vì vậy, hệ thống truyền tải điện có tính chất độc quyền tự nhiên Các công tytruyền tải điện được cấp giấy phép và độc quyền vận hành khai thác hệ thốngtruyền tải điện trên địa bàn nhất định

Trong khi điều hành hệ thống điện, người ta phải phối hợp giữa cácnhà máy điện và các công ty quản lý lưới điện truyền tải, đảm bảo cho hệthống vận hành ổn định, an toàn và đạt các tiêu chuẩn về chất lượng điện năngnhư điện áp, tần số Hệ thống điện có đặc điểm là khi bất kỳ một phần tử nào

bị sự cố đều có khả năng ảnh hưởng tới chế độ vận hành của các phần tử khác

và của toàn hệ thống Vì vậy, các nhà máy điện đều cần một số dịch vụ hỗ trợ

từ các đơn vị truyền tải nhằm đảm bảo chất lượng điện áp và tần số cung cấpcho các khách hàng, hỗ trợ dự phòng quay và khởi động đen Sự phối hợpgiữa đơn vị quản lý hệ thống truyền tải điện và các nhà máy điện do vậy là hếtsức cần thiết và yêu cầu chặt chẽ

“ Phân phối điện là quá trình chuyên chở và bán điện từ các trạm biến áp

truyền tải đến các hộ tiêu thụ điện như các hộ dân, các nhà máy, công sở cửahàng, doanh nghiệp ”Hệ thống phân phối điện sẽ đạt hiệu quả kinh tế cao ởcác khu công nghiệp, khu vực tập trung đông các hộ tiêu thụ điện Ngược lại,

ở các khu vực xa xôi, nơi các hộ tiêu thụ điện nằm rải rác, thì hệ thống phân

phối điện vận hành không kinh tế lúc này việc xây dựng hệ thống phân phốiđiện đến các hộ mang tính chất an sinh xã hội Tương tự như hệ thống truyềntải điện, lưới điện phân phối cũng có tính chất độc quyền tự nhiên.

“ Cung ứng điện là quá trình bán điện tới các hộ tiêu thụ điện cuối cùng.

Các đơn vị hoạt động trong khâu này đều mua điện từ các nhà máy điện, công

ty truyền tải hoặc công ty bán buôn điện và bán lại cho các hộ tiêu thụ điệncuối cùng.”Cung ứng điện bao gồm việc đo đếm điện, thu ngân, lắp đặt công

tơ và một số dịch vụ phụ kèm theo như tư vấn sử dụng điện tiết kiệm, kinhdoanh thiết bị điện tiết kiệm điện quá trình cung ứng điện là khâu cuối cùngkhông có tính chất độc quyền tự nhiên Trên cùng một địa bàn có thể tồn tạinhiều đơn vị cạnh tranh nhau để bán điện cho các hộ tiêu thụ cuối cùng

Điện năng là loại sản phẩm không thể thiếu được của nền kinh tế và đờisống xã hội Nó là nguồn năng lượng đầu vào không thể thiếu được của hầuhết các ngành trong nền kinh tế quốc dân Sự phát triển của ngành Điện cóảnh hưởng đến toàn bộ sự phát triển của nền kinh tế đặc biệt là sự ảnh hưởngrất lớn của điện đến sự phát triển văn hóa đời sống xã hội Các quốc gia trênthế giới đều coi trọng vấn đề đảm bảo xây dựng và phát triển các công trìnhđiện nhằm đáp ứng nhu cầu điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất Đối với cácnước đang phát triển, để thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hóa cần có kếhoạch phát triển ngành Điện lực bền vững và đi trước một bước so với cácngành kinh tế khác

Chi phí tiền điện là một yếu tố cấu thành nên giá thành sản phẩm Đặcbiệt đối với một số ngành công nghiệp như luyện thép, xi măng, thuỷ tinh, tiền điện chiếm tỷ lệ đáng kể trong giá thành sản xuất Việc tăng giá điệnảnh hưởng rất nhiều đến chỉ số giá tiêu dùng CPI Nên việc tăng giá điện cầnđược tính toán sao cho việc tăng giá không gây nên lạm phát ảnh hưởng đếnđời sống của nhân dân

1.1.1.2 Vai trò của điện năng đối với phát triển kinh tế xã hội nói chung và CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn và miền núi.

Điện năng là nguồn động lực quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.Điện năng không những góp phần nâng cao đời sống văn hoá, tiến bộ xã hộicho người dân, mà điện còn có tác dụng chính là đẩy mạnh sản xuất, bao gồmcác ngành thuỷ lợi, chế biến nông sản, sản xuất tiểu thủ công nghiệp, nôngnghiệp, công nghiệp, lâm nghiệp, ánh sáng tiêu dùng và các công trình phúclợi khác

- Vai trò của điện năng và quá trình phát triển các ngành sản xuất vậtchất: Điện năng là nguồn năng lượng là đầu vào vận hành các động cơ để làm

ra các sản phẩm cần thiết (đầu ra) phục vụ nhu cầu hàng ngày của con người.Bên cạnh đó ngành sản xuất vật chất muốn phát triển thì nhất thiết phải cóđiện năng, điện năng là một dạng năng lượng cung cấp cho quá trình sản xuấtvật chất, mà đã là năng lượng thì trong quá trình sản xuất vật chất không thểthiếu nó được Chính vì vậy, điện năng đóng một vai trò rất to lớn cho quátrình sản xuất vật chất

- Vai trò của điện năng với quá trình phát triển văn hoá - xã hội: Việcđưa điện về nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa và hải đảo là góp phầnphát triển văn hoá xã hội ở nông thôn Điện năng góp phần phục vụ phátthanh truyền hình, phát triển, là một kênh nâng cao dân trí cho người dân,đồng thời thông qua kênh phát thanh, truyền hình tuyên truyền các chính sáchcủa Đảng và Nhà nước đến tận người dân nông thôn Điện năng phục cho con

em nông dân có ánh sáng học bài, xem các chương trình truyền hình của trungương và địa phương để nâng cao hưởng thụ văn hoá trong nhân dân Đồngthời có điện đưa internet kết nối tất cả mọi người, một kênh thông tin quantrọng góp phần nâng cao trí thức

- Vai trò của điện năng trong tiến trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông

thôn: Điện năng là một thành phần không thể thiếu trong tiến trình CNH,HĐH nông nghiệp, nông thôn theo chủ trương của Đảng Điện năng luôn đitrước một bước để đáp ứng các nhu cầu cho sản xuất công nghiệp, nôngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp, bơm nước tưới tiêu, phục vụ các ngành dịchvụ làm cho bộ mặt nông thôn ngày càng khởi sắc theo hướng công nghiệphoá hiện đại hoá Nó còn giúp đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá và hiệnđại hoá nông nghiệp nông thôn theo như chủ trương của Đảng đã đề ra là đến

2010 thực hiện được một bước nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá lớn, hiệuquả bền vững, có năng suất và chất lượng và sức cạnh tranh cao trên cơ sởứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến, đáp ứng nhu cầu trongnước và xuất khẩu; xây dựng nông thôn ngày càng giàu đẹp, dân chủ, vănminh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kết cấu hạ tầngkinh tế xã hội phát triển ngày càng hiện đại

Tóm lại: Điện năng không những phục vụ cho sản xuất góp phần cho

các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ du lịch, văn hoá ở thành thị mà

là một nhu cầu cấp thiết cho đời sống nông thôn hiện nay Nó phục vụ chomục tiêu xoá đói, giảm nghèo, đưa miền núi, vùng sâu vùng xa tiến kịp vớimiền xuôi, đưa nông thôn tiến kịp với thành thị đó cũng là mục tiêu chiến

lược của Đảng ta đề ra "Làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân

chủ và văn minh".

1.1.2 Các khái niệm về an toàn điện:

a) Các khái niệm:

* Điện giật: là do tiếp xúc với các phần tử dẫn điện có điện áp có thể

sự tiếp xúc của một phần thân người với phần tử có điện áp hay qua trung gian của một vật dẫn điện

* Đốt cháy điện:

Đốt cháy điện có thể phát sinh khi xảy ra ngắn mạch nguy hiểm, kèm

theo nó là nhiệt lượng sinh ra rất lớn và là kết quả của phát sinh hồ quang điện:

- Tai nạn đốt cháy điện là do chạm đất kéo theo phát sinh hồ quang điện mạnh

- Sự đốt cháy điện là do dòng điện rất lớn chạy qua cơ thể người

* Hoả hoạn:

Hoả hoạn: do dòng điện, có thể xảy ra ở các buồng điện, vật liệu dễ

cháy để gần với dây dẫn có dòng điện chạy qua Khi dòng điện đi qua dây dẫnvượt quá giới hạn cho phép làm cho dây dẫn bị đốt nóng hoặc do hồ quang điện sinh ra

Sự nổ: do dòng điện, có thể xảy ra tại các buồng điện hoặc gần nơi có hợp chất nổ Hợp chất nổ này để gần các đường dây điện có dòng điện quá lớn, khi nhiệt độ của dây dẫn vượt quá giới hạn cho phép sẽ sinh ra nổ

* An toàn điện: Là đảm bảo an toàn cho người (bao gồm: người dùng

điện và người làm việc liên quan đến mạng điện) và an toàn cho thiết bị

b) Tác dụng của dòng điện đối với cơ thể người:

c) Các yếu tố ảnh hưởng đến tai nạn điện giật:

* Điện trở của người

Điện trở của cơ thể người:

 Da có điện trở lớn nhất, chủ yếu do trên da có lớp sừng dày khoảng(0,05 - 0,2) [mm]

 Xương có điện trở tương đối lớn

 Thịt và máu có điện trở nhỏ.

· Điện trở của người rất không ổn định và phụ thuộc:

 Trạng thái sức khoẻ của cơ thể, trạng thái thần kinh của người

VD: § Khi người khô ráo, điện trở là (10.000 - 100.000)[Ω]]

§ Điện trở người phụ thuộc vào chiều dày lớp sừng da, nếu mất lớp sừng trên

da thì điện trở người còn khoảng (800 - 1000) [Ω]]

 Môi trường xung quanh

 Điều kiện tổn thương

VD: § Khi tiếp xúc điện, nếu da người bị dí mạnh trên các cực điện, điện trở

da cũng giảm đi Với điện áp bé (50 - 60)[V] có thể xem điện trở tỷ lệ nghịchvới diện tích tiếp xúc

§ Khi tiếp xúc điện U > 250[V], có khi chỉ cần (10 - 30)[V], thì sẽ có hiệntượng đánh thủng điện, lúc này điện trở người có thể xem như tương ứng vớitrường hợp bị bóc hết lớp da ngoài

§ Khi có dòng điện qua người, da bị đốt nóng, mồ hôi toát ra làm điện trởngười giảm xuống:

với dòng điện 0,1 [mA] điện trở người Rngười = 500.000 [Ω]]

với dòng điện 10 [mA] điện trở người Rngười = 8.000 [Ω]]

§ Khi có dòng điện qua người, điện trở người giảm tỷ lệ với thời gian tácdụng của dòng điện, vì da bị đốt nóng, mồ hôi thoát ra và có sự thay đổi vềđiện phân

* Tác dụng của điện trở đối với cơ thể người

· Khi con người tiếp xúc với mạng điện, sẽ có dòng điện chạy qua người

và dòng điện sẽ tác dụng vào cơ thể người

· Dòng điện là yếu tố vật lý trực tiếp gây ra tổn thương khi bị điện giật.Điện trở của thân người, điện áp đặt vào người chỉ làm biến đổi trị số dòngđiện mà thôi

· Mức độ nguy hiểm của điện giật tuỳ theo:

 Biên độ dòng điện (trị số dòng điện)

 Tần số dòng điện

 Đường đi của dòng điện

 Thời gian tồn tại điện giật

 Trình trạng sức khỏe (hoàn cảnh xảy ra tai nạn, và phản xạ của nạnnhân)

· Trị số dòng điện an toàn:

 với dòng điện xoay chiều tần số (50 - 60)[Hz] lấy bằng 10[mA];

 với dòng một chiều lấy bằng 50[mA]

Bảng 1.1 Ngưỡng giá trị dòng điện Ing giới hạn gây tác hại lên cơ thể

người.

Ing,[mA] Tác hại đối với người

Điện xoay chiều AC, f = (50 - 60)[Hz] Điện một chiều DC

5 - 7 Bắp thịt bắt đầu co Đau như bị kim đâm

8 - 10 Tay không rời vật có điện Nóng tăng dần

20 - 25 Tay không rời vật có điện, bắt đầu khó

thở

Bắp thịt co và rung

50 - 80 Tê liệt hô hấp, tim bắt đầu đập mạnh Tay khó rời vật có điện,

khó thở

90 - 100 Nếu kéo dài với t ≥ 3[s] tim ngừng đập Hô hấp tê liệt

- Ảnh hưởng của thời gian điện giật

“Thời gian điện giật càng lâu, điện trở người càng bị giảm xuống vì lớp da bịnóng dần lên và lớp sừng trên da bị chọc thủng ngày càng tăng dần Và nhưvậy tác hại của dòng điện với cơ thể người càng tăng lên.”

“Khi dòng điện tác động trong thời gian ngắn, thì tính chất nguy hiểm phụthuộc vào nhịp tim đập Mỗi chu kỳ giãn của tim kéo dài độ 1 giây Trong chu

kỳ có khoảng 0,1 sec tim nghỉ làm việc (giữa trạng thái co và giãn) và ở thờiđiểm này tim rất nhạy cảm với dòng điện đi qua nó.”

“Nếu thời gian dòng điện qua người lớn hơn 1 giây thế nào cũng trùng vớithời điểm nói trên của tim Thí nghiệm cho thấy rằng dù dòng điện lớn (gầnbằng 10 mA) đi qua người mà không gặp thời điểm nghỉ của tim cũng không

có nguy hiểm gì.”

“Căn cứ vào lý luận trên, ở các mạng cao áp 110 kV, 35 kV, 10 kV, và 6 kV tai nạn do điện gây ra ít dẫn đến trường hợp tim ngừng đập hay ngừng hô hấp.Với điện áp cao dòng điện xuất hiện trước khi người chạm vào vật mang điện,dòng điện này tác động rất mạnh vào người và gây cho cơ thể người một phản

xạ tức thời Kết quả là hồ quang điện bị dập tắt ngay (hoặc chuyển qua bộphận bên cạnh), dòng điện chỉ tồn tại trong khoảng vài phần của giây Vớithời gian ngắn như vậy rất ít khi làm tim ngừng đập hay hô hấp bị tê liệt.”

“Tuy nhiên, không nên kết luận điện áp cao không nguy hiểm vì dòng điệnlớn này qua cơ thể trong thời gian ngắn nhưng có thể đốt cháy nghiêm trọng

và làm chết người Hơn nữa khi làm việc trên cao do phản xạ mà dể bị rơixuống đất rất nguy hiểm.”

Thời gian và điện áp điện giật (xem bảng 1.2): (theo quy định của Uỷ banđiện quốc tế IEC)

Bảng 1.2 Điện áp và thời gian tiếp xúc cho phép.

Điện áp tiếp xúc, [V] Thời gian

tiếp xúc, [s]

xoaychiều <

220 250 0,05

* Đường đi của dòng điện

· “Đường đi của dòng điện qua người: người ta đo phân lượng dòng điệnqua tim người để đánh giá mức độ nguy hiểm của các con đường dòng điệnqua người.”

· Qua thí nghiệm nhiều lần và có kết quả sau:

Bảng 1.3 Dòng điện đi qua tim.

Dòng điện đi sẽ có % dòng điện

tay trái chân 3,7%

* Ảnh hưởng của tần số điện

· “Tổng trở cơ thể người giảm xuống đối với tần số dòng điện tăng Tuynhiên, trong thực tế thì ngược lại, tần số càng tăng thì công suất hiệu dụngcàng giảm, mức độ nguy hiểm càng giảm.”

· “Tần số điện lực (50 - 60)[Hz] là nguy hiểm Khi trị số tần số bé hoặc”

lớn hơn trị số nói trên mức độ nguy hiểm sẽ giảm xuống

Quốc gia Điện áp cho phép

Nguyên nhân xảy ra các tai nạn điện:

 “Do trình độ tổ chức, quản lý công tác lắp đặt, xây dựng, sửa chữa côngtrình điện chưa tốt.”

 “Do vi phạm quy trình kỹ thuật an toàn, đóng điện khi có người đangsửa chữa, công tác vận hành thiết bị điện không đúng qui trình.”

Tai nạn về điện thường xảy ra ở cấp điện áp U ≥ 1000[V]:

 Chạm gián tiếp

 Chạm trực tiếp

 Tai nạn do sự phóng điện hồ quang

 Tai nạn xảy ra do “ điện áp bước”

1.1.3 Các đặc điểm và biện pháp đảm bảo an toàn điện

Theo thống kê của Cục Kỹ thuật an toàn môi trường công nghiệp và BộCông Thương, hàng năm nước ta xảy ra khoảng từ 400 đến 500 vụ tai nạnnguyên nhân do điện gây ra làm từ 350 đến 400 người chết, hàng trăm ngườikhác bị thương, trong đó: 70% số vụ tai nạn có nguồn gốc từ mất an toàntrong quá trình người dân sử dụng điện tại lưới hạ thế, 15% do sử dụng điệnkhông đúng quy định trong khâu sản xuất, 5% còn lại thuộc về các vi phạm sửdụng điện khác

Điện là một nguồn năng lượng rất quan trọng đối với sự phát triển của

xã hội và đời sống con người, là một loại vật chất vô hình không nhìn thấyđược nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn đối với cơ thể con người, mức độ nguyhiểm của điện đối với cơ thể con người không thể đo lường hết được Đa sốnhững tai nạn điện xảy ra là do con người tiếp xúc phải những vật mang điệngây điện giật, nhưng cũng có trường hợp chúng ta không va chạm mà vẫn bịtai nạn, đó là do con người đã vi phạm khoảng cách an toàn đối với từng cấpđiện áp gây nên phóng điện dẫn đến chấn thương hoặc tử vong

1.1.3.1 Các biện pháp phòng ngừa tai nạn điện trong sản xuất:

1) Các biện pháp kỹ thuật:

- “Bọc cách điện những chỗ hay va chạm, những chỗ bị hở;”

- Hàng năm kiểm tra lớp cách điện bằng đồng hồ MW (>1KW/1V);

- Nối dây tiếp đất, vỏ thiết bị;

- “Rào chắn, treo biển báo những chỗ nguy hiểm (có điện nguy hiểm,cấm đóng điện…);”

- “Giữ khoảng cách an toàn: 2 – 15kv: 0.7m; 15 – 35kv: 1.1m; 35 –110kv: 1.4m; 220kv: 2.5m; 330kv: 3m; 330 – 500kv: 4m;”

- “Tự động cắt điện khi có dòng điện rò rỉ ra vỏ thiết bị;”

- “Dùng điện áp thấp những nơi cần thiết: đèn xách tay, đèn chiếu sángcông cụ 36v”

2) Các biện pháp bảo vệ cá nhân

- “Chỉ sử dụng các dụng cụ đảm bảo chất lượng do đó phải thườngxuyên kiểm tra đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật;”

- Không được sử dụng quá cấp điện áp cho phép của dụng cụ;

- “Bảo quản các dụng cụ bảo vệ ở nơi cao ráo, sạch sẽ, tránh chỗ cóxăng dầu, tránh bị cọ xát bề mặt”

3) Quy định an toàn điện

- “Chỉ những người có chuyên môn về điện và đã qua huấn luyện antoàn điện mới được bảo dưỡng, sửa chữa, cải tạo, lắp đặt thiết bị điện;”

- “Không tự tiện ấn nút hoặc đóng ngắt cầu dao, áptomat ngoài chứctrách của mình (nhất là đối với các máy bơm, máy nén, quạt gió…);”

- “Phải ngắt thiết bị ra khỏi nguồn điện và nối đất thiết bị trước khi bảodưỡng, sửa chữa;”

- “Khi đóng/ cắt thiết bị điện cần có “phiếu thao tác/ qui trình làm việc”

và phải có 2 người tham gia để tránh nhầm lẫn”

- “Khi bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị điện ít nhất phải có 2 người thamgia, thực hiện các bước cô lập điện, treo biển cảnh báo cấm đóng điện tại cầudao nguồn trong suốt quá trình làm việc, đặt các thiết bị/ dụng cụ điện trênmặt bằng khô ráo,”sử dụng “qui trình làm việc” và tuân theo “giấy phép làmviệc điện”, sau khi kết thúc công việc phải nghiệm thu, trả giấy phép và thôngbáo để người vận hành đưa thiết bị vào hoạt động;

- “Nếu cần chiếu sáng cục bộ khi sửa chữa, phải dùng đèn di động cầmtay 36V;”

- “Không tự tiện đi vào vùng nguy hiểm của thiết bị điện hoặc đườngdây dẫn điện và không tự ý đấu nối thay đổi hệ thống điện;”

- “Tại ví trí có dòng điện cao thế phải treo bảng cảnh báo nguy hiểm;”

- “Không bố trí thiết bị điện trên mặt bằng ẩm ướt có khả năng dẫn điệnhoặc dễ trượt ngã, sập đổ;”

- “Ngắt khỏi nguồn điện các thiết bị, dụng cụ điện khi không sử dụng;

- “Khi làm việc trên cao phải đeo dây an toàn;”

- “Khi ngắt một cầu trì, cầu dao, công tắc, mối nối điện, tại vị trí cô lậpphải treo biển thông báo hoặc khóa cách ly;”

- “Ít nhất 2 lần/năm đo kiểm tra điện trở tiếp đất của thiết bị, nếu số đo

- “Không được dùng các thang có khả năng dẫn điện khi làm việc trênhoặc gần các thiết bị điện Cấm dùng thang bằng kim loại không cách điện.”

1.1.3.2 Các biện pháp phòng ngừa tai nạn điện trong gia đình:

PHẢI:

1) “Thiết kế, lắp đặt hệ thống điện trong nhà nên thuê tư vấn, chuyênviên kỹ thuật thực hiện Đặt thiết bị bảo vệ (CB hoặc cầu dao điện) phù hợpcho đường dây chính trong nhà, từng gian phòng và từng thiết bị điện côngsuất lớn Dùng thiết bị chống dòng rò ELCB (Earth leakage Circuit breaker)phù hợp cho mạng điện trong nhà; đặc biệt nên lắp ELCB riêng cho các thiết

bị đấu nối thường xuyên vào mạng điện như máy nước nóng ”

2) “Sử dụng dây dẫn điện có bọc cách điện chất lượng tốt, có tiết diện

phù hợp với dòng điện cùa các thiết bị sử dụng điện.”

3) “Thiết bị, dụng cụ sử dụng điện trong nhà: Phải đảm bảo an toàn,phù hợp công suất đường dây cấp điện; phải thường xuyên kiểm tra, bảodưỡng, vệ sinh; phải sửa chữa hoặc thay mới khi phát hiện hư hỏng (thay dâymới khi phát hiện đường dây cũ, vỏ cách điện bị biến màu hoặc bong tróc).”

4) “Ngắt ngay các thiết bị, dụng cụ điện sinh nhiệt (Bàn ủi, bép điện,thiết bị gia nhiệt bằng điện trở ) ra khỏi nguồn điện khi không còn nhu cầu

sử dụng hoặc trường hợp đang sử dụng mà bị mất điện Tắt bớt các thiết bịđiện không cần thiết trước khi ra khỏi nhà hoặc trước khi ngủ.”

5) “Sử dụng cáp điện, thiết bị điện ở những bảng quảng cáo ngoài trờiđúng chủng loại, đúng tiêu chuẩn; lắp đặt đúng kỹ thuật; phải thường xuyên,kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa.”

6) “Khi xảy ra cháy phải nhanh chóng ngắt nguồn điện (CB, cầu daođiện), báo cho mọi người xung quanh, báo Cảnh sát PCCC; dùng phương tiệnchữa cháy tại chỗ dập lửa (Cấm dùng nước dập lửa khi chưa cắt điện; nên sửdụng các bình khí (C02,N2 ), bình bột chữa cháy điện).”

4) “Không sử dụng ổ cắm, phích cắm, CB, cầu dao bị nứt, vỡ vỏ nhựahoặc bị gỉ, sét; không cắm dây dẫn điện trực tiếp (không có phích cắm) vào ổ

5) “Không dùng thiết bị điện sinh nhiệt (bàn ủi, bếp điện, thiết bị glanhiệt ) khi không có người lớn trông coi; không để trẻ nhỏ, người bị bệnhtâm thẩn sử dụng các thiết bị điện, đồ dùng điện trong nhà.”

6) “Không để các chất dễ cháy (ga, xăng, dầu, giấy, vải ) gần đườngdây và các thiết bị, dụng cụ sử dụng điện như: đèn, bàn ủi, bếp điện, ổ cắmđiện, bảng điện, chấn lưu đèn huỳnh quang v.v ; không lắp đặt ổ cắm điệntrong nhà vệ sinh, nhà tắm.”

1.2 Quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôn

1.2.1 Đặc điểm của lưới điện nông thôn

Đặc thù lưới Điện nông thôn là phân bố phân tán, chất lượng các côngtrình phần lớn lưới điện không đảm bảo kỹ thuật, nên việc quản lý chặt chẽchống thất thoát điện năng là một yêu cầu tất yếu đảm bảo hiệu quả trong sảnxuất kinh doanh điện ở nông thôn

+ Một số công trình đầu tư không được quy hoạch một cách đầy đủ, lâudài, đặc biệt là các công trình ngành Điện tiếp nhận từ địa phương

+ Vốn đầu tư có hạn nên có những ảnh hưởng nhất định đến chất lượngcông trình

+ Do thiếu kinh phí hoặc do chưa được chú ý đến việc duy tu, bảodưỡng các công trình, đã làm cho công trính xuống cấp, thậm chí có nơi rấtnghiêm trọng thiếu đảm bảo an toàn trong vận hành

+ Tổ chức quản lý sau trạm biến áp để bán lẻ cho nông dân chưa đượctốt, thể hiện ở sự thiếu đào tạo chuyên môn, việc kiểm tra, kiểm soát chưathực sự được quan tâm

+ Đường dây hạ thế các nhánh rẽ trước và sau công tơ hầu hết khôngtheo tiêu chuẩn, thực hiện theo thực tế có sẵn nên thường không đảm bảo cácyêu cầu kỹ thuật

1.2.2 Khái niệm đặc điểm, yêu cầu của QLNN về điện năng và an toàn điện

1.2.2.1 Một số khái niệm:

- Quản lý nhà nước là gì?

“Từ khi xã hội loài người chuyển từ chế độ cộng sản nguyên thủy lênchế độ chiếm hữu nô lệ, bắt đầu thời kỳ phân chia giai cấp thì nhu cầu vềquản lý bắt đầu xuất hiện Trong giai đoạn đầu, việc quản lý hoàn toàn mang”

“tính tự phát Dần dần, cùng với sự phát triển của xã hội qua các thời kỳ khácnhau tương ứng với phương thức sản xuất khác nhau thì trình độ quản lý cũngphát triển theo Ngày nay, cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹthuật, bên cạnh những yếu tố cơ bản tác động tới sự phát triển của xã hội nhưsức lao động, trình độ lao động thì một yếu tố được coi là quan trọng hàngđầu đó là yếu tố quản lý.”

“Một số quan điểm về quản lý nhà nước:”

“Trên thế giới hiện nay, cách hiểu về quản lý có tính thống nhất tươngđối.” Khoa học về quản lý định nghĩa:“Quản lý là sự tác động liên tục, có tổchức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý trên các mặtchính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… thông qua hệ thống pháp luật, chính sách,các nguyên tắc, các quy định và bằng các biện pháp cụ thể, nhằm tạo ra môitrường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng quản lý” Như vậy, “hiểumột cách đơn giản nhất, quản lý chính là sự tác động của chủ thể quản lý tớiđối tượng quản lý thông qua các công cụ quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra.”

“Quản lý nhà nước là một dạng của quản lý xã hội đặc biệt, mang tínhquyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật, chính sách để điều chỉnh hành vi cánhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộmáy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì ổn định và pháttriển của xã hội Theo nghĩa rộng, 3 chức năng cơ bản của Quản lý nhà nước,

đó là: (1) chức năng lập pháp do cơ quan lập pháp thực hiện; (2) chức nănghành pháp (chấp hành và điều hành) do hệ thống hành chính nhà nước đảmnhiệm; (3) chức năng tư pháp do cơ quan tư pháp thực hiện.”

“Tuy vậy, nếu hiểu theo nghĩa hẹp, Quản lý nhà nước là hoạt động hànhchính của cơ quan thực thi quyền lực nhà nước (quyền hành pháp) để quản lý,điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội theo quy định của pháp luật Theo

đó, quản lý hành chính nhà nước là hoạt động quản lý được giới hạn trong các

cơ quan hành pháp, đó là Chính phủ và Uỷ ban nhân dân các cấp; hệ thốngcác cơ quan: quyền lực, xét xử và kiểm sát thực hiện quyền lập pháp và tưpháp không thuộc hệ thống quản lý hành chính nhà nước Nếu tiếp cận khái”

“niệm Quản lý nhà nước dưới góc độ này, Quản lý nhà nước bao gồm có 2chức năng cơ bản: (1) Lập quy được thực hiện bằng việc ban hành các vănbản quy phạm pháp luật để hướng dẫn thực hiện pháp luật; (2) Tổ chức, điềuhành, phối hợp các hoạt động kinh tế – xã hội để đưa luật pháp vào đời sống

xã hội.”

- Quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôn là gì?

Nông thôn: Là phần địa giới hành chính không thuộc khu vực nội thành,nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn

Quản lý nhà nước về an toàn điện nông thôn là hoạt động hành chínhcủa cơ quan thực thi quyền lực nhà nước để quản lý điều hành các lĩnh vực antoàn điện khu vực nông thôn

1.2.2.2 Đặc điểm của QLNN về điện năng và an toàn điện:

- Quản lý an toàn lưới điện diện rộng, mật độ phụ tải thấp, yêu cầu cao

về tính thời vụ, hiện nay phần lớn lưới điện không đáp ứng các yêu cầu kỹthuật, kinh doanh

- Theo chỉ đạo của Chính phủ lưới điện nông thôn đã được bàn giao choTập đoàn điện lực Việt Nam quản lý từ lưới đến trước công tơ Đường dây

sau công tơ đến nhà dân do khách hàng tự đầu tư Công tơ điện là tài sản củachủ hộ sử dụng điện do vậy công tác quản lý hoạt động và chất lượng công tơcòn gặp nhiều hạn chế.

- Tổn thất điện năng và tổn thất điện áp trên lưới điện nông thôn nóichung rất cao Nguyên nhân chủ yếu do điều kiện kỹ thuật của lưới điệnkhông đạt yêu cầu, quá cũ, chấp vá, bán kính cung cấp điện quá xa, dây dẫnđiện vào ngõ xóm quá nhỏ, không đúng chủng loại Nhiều khu vực còn sửdụng cột tre, cột gỗ Công tơ điện không đảm bảo chất lượng và không đượckiểm định, hiệu chỉnh, thay định kỳ Trang bị bảo hộ lao động không đảmbảo, dụng cụ đổ nghề chưa đủ hoặc không đảm bảo để có thể hành nghề mangtính chuyên nghiệp Quy trình quản lý và vận hành lưới điện còn thiếu, ở một

số nơi không có, các tài liệu về kỷ thuật an toàn chưa đầy đủ, sát hạch kỹthuật an toàn hàng năm cho thợ điện nông thôn hầu như không được thựchiện

- Những đặc điểm đã nêu ở trên về tổ chức quản lý, về kinh doanh về kỹthuật của lưới điện nông thôn cho thấy để đạt được mục đích quản lý, nhàquản lý phải hoạch định được chiến lược phát triển, định ra mô hình phù hợpgiúp cho tổ chức quản lý điện nông thôn có thể lựa chọn cho mình một môhình phù hợp để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, xây dựng được tínhbền vững của nó

1.2.2.3 Yêu cầu đối với quản lý an toàn điện nông thôn:

Trước yêu cầu mới công cuộc CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn vàtiến trình hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra những yêu cầu mới trong đóyêu cầu tổng quát là phải đảm bảo có đủ điện phục vụ sản xuất, sinh hoạt,nguồn điện phải đảm bảo tính ổn định mặt khác đặt ra các yêu cầu đối vớiquản lý an toàn điện nông thôn, bao gồm:

Về mặt pháp lý: Đòi hỏi xây dựng một hành lang pháp lý chặt chẽ,

thống nhất, đồng bộ và minh bạch để quản lý an toàn điện nông thôn nhằmmột mặt đảm bảo thực hiện các nội dung của tiến trình CNH, HĐH nôngnghiệp, nông thôn, tăng thu hút đầu tư nước ngoài, mặt khác đảm bảo an toàncho người dân khu vực nông thôn.

Về kỹ thuật: Yêu cầu kỹ thuật đối với ngành Điện là phải đảm bảo các

tiêu chuẩn kỹ thuật, trước hết theo tiêu chuẩn Việt Nam, tiến tới theo tiêuchuẩn quốc tế, điện phải đảm bảo các yêu cầu về mặt kỹ thuật như là mộtđiều kiện bắt buộc, nằm trong các điều kiện thực hiện đầu tư

Về quản lý: Công tác quản lý điện an toàn điện nông thôn phải hướng vào

mục tiêu phục vụ cho từng nội dung của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn,phát triển sản xuất hàng hoá lớn, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đáp ứngtốc độ đô thị hoá và xây dựng các khu công nghiệp tập trung ở các vùng nôngthôn khác nhau

Về mô hình quản lý điện nông thôn: Yêu cầu của tình hình mới đòi hỏi

mô hình quản lý kinh doanh điện nông thôn vừa phù hợp với những quy địnhchung, vừa tạo thuận lợi tối đa đối với khách hàng

Về đầu tư phát triển mới, cải tạo, nâng cấp hệ thống hiện có: Nhu cầu

điện trong thời gian tới sẽ tăng mạnh, đòi hỏi ngành điện một mặt phải nhanhchóng cải tạo hệ thống điện hiện có, nhất là các phụ tải vượt quá công suấtcho phép Mặt khác, nhanh chóng đầu tư mới hệ thống lưới điện theo yêu cầuphát triển của từng vùng, từng địa phương

1.2.3 Các nội dung, tổ chức bộ máy và phân cấp quản lý nhà nước về

an toàn điện nông thôn

a) Cấp nhà nước:

1 Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động điện lực và sử

dụng điện trong phạm vi cả nước, cụ thể:

- “ Ban hành Luật Điện lực ngày 03 tháng 12 năm 2004 và Luật sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật Điện lực ngày 20 tháng 11 năm 2012 ”

- Ban hành Nghị định 14/2014/NĐ-CP ngày 26/12/2014 của Chính phủ

về việc quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về an toàn điện.

2 Bộ Công Thương chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản

lý nhà nước về hoạt động điện lực và sử dụng điện Cụ thể trong lĩnh vực antoàn:

- Xây dựng, ban hành, hướng dẫn, tổ chức thực hiện quy chuẩn kỹ thuật

quốc gia về an toàn điện;

Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện theo quyết định

số 12/2008/QĐ-BCT ngày 17 tháng 6 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Công Thương (QCVN01:2008/BCT)

QCVN01:2008/BCT quy định các nguyên tắc bảo đảm an toàn khi làm việc tại đường dây, thiết bị điện….

-“Chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan chuẩn bị hồ sơ dự thảocác tiêu chuẩn quốc gia về an toàn điện, gửi Bộ Khoa học và Công nghệ để”

thẩm định và công bố, cụ thể: Ban hành tiêu chuẩn Quản lý quy hoạch, kỹ

thuật lưới điện nông thôn: Ban hành Quyết định số 41/2001/QĐ-BCN ngày

03/8/2002 của Bộ Công nghiệp qui định về an toàn điện nông thôn qui định dây dẫn của lưới điện hạ áp trên không trong những điều kiện cụ thể dùng loại dây dẫn có thiết diện bằng bao nhiêu, nên dùng loại sứ cách điện có hệ

số an toàn cơ học là bao nhiêu, cột điện nên dùng loại cột gì, xà của đường dây thì dùng loại xà như thế nào, móng cột nên đúc ra sao và hệ số sao an toàn của móng là bao nhiêu, nối dây dân dẫn ra sao để đảm bảo cho quá trình vận hành an toàn, chất lượng điện năng tốt được qui định rất rõ trong quyết định này

Thông tư 31/TT/2014-BCT ngày 2/10/2014 của Bộ công thương v/v quy

định chi tiết một số nội dung về đối tượng được huấn luyện và sát hạch an toàn, quy định nối đất, biển báo an toàn….

- Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương thực hiện quản lý

nhà nước các hoạt động về an toàn điện;

- Ban hành quy định hướng dẫn việc tổ chức kiểm định chất lượng các

thiết bị, dụng cụ và sản phẩm điện về tiêu chuẩn an toàn;

+ Thông tư 33/2015/TT-BCT ngày 27 tháng 10 năm 2015 quy định về kiểm định an toàn kỹ thuật các thiết bị, dụng cụ điện của Bộ công thương Thông tư này quy định về kiểm định an toàn kỹ thuật các thiết bị, dụng cụ điện trước khi đưa vào sử dụng và trong quá trình sử dụng, vận hành.

+ Thông tư 06/VBHN-BCT ngày 24/1/2018 của Bộ công thương v/v quy định về kiểm định an toàn kỹ thuật các thiết bị, dụng cụ điện Thông tư này quy định về kiểm định an toàn kỹ thuật các thiết bị, dụng cụ điện trước khi đưa vào sử dụng và trong quá trình sử dụng, vận hành.

Danh mục các thiết bị phải kiểm định an toàn:

1) Chống sét van 2) Máy biến áp 3) Máy cắt 4) Cáp điện 5) Cầu dao cách ly, cầu dao tiếp địa 6) Sào cách điện, các sản phẩm cách điện khác 7) Chống sét van

8) Tủ điện và các thiết bị trong tủ điện:Tủ điện, Aptomat, Các rơ

le, Công tắc tơ đóng tắt nguồn chính.

9) Máy phát điện 10) Các sản phẩm cách điện khác: Găng tay cách điện; Thảm cách điện; Ủng cách điện

- Thanh tra, kiểm tra về an toàn điện đối với các tổ chức, cá nhân trong

hoạt động điện lực và sử dụng điện; phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm theo

quy định của pháp luật Cụ thể thanh tra về an toàn điện đối với Tập đoàn

Điện lực Việt Nam và các Tổng công ty, Công ty Điện lực, các Nhà máy phát điện thuộc Tập đoàn, các tổ chức, cá nhân tham gia vào lĩnh vực sản xuất điện, kinh doanh điện…

3 Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm

- Quản lý việc nghiên cứu và ứng dụng khoa học kỹ thuật về an toànđiện;

- Chủ trì việc thẩm định và công bố các tiêu chuẩn quốc gia về an toànđiện theo đề nghị của Bộ Công Thương;

- Chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương xây dựng, thẩm định, banhành và quản lý hệ thống quy chuẩn quốc gia về an toàn điện

4 Bộ Xây dựng có trách nhiệm

- Hướng dẫn thực hiện quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện

trong việc lắp đặt đường dây, trạm điện trong các công trình dân dụng; trongcác khu đô thị;

Ban hành Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 07-5:2016/BXD “Các công trình hạ tầng kỹ thuật - Công trình cấp điện” ban hành theo Thông tư

số 01/2016/TT-BXD ngày 01 tháng 02 năm 2016 Quyc huẩn này do Hội Môi trường Xây dựng Việt Nam biên soạn, Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường trình duyệt, Bộ Khoa học và Công nghệ thẩm định, Bộ Xây dựng ban hành.

Ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hệ thống điện của nhà ở và nhà công cộng QCVN 12:2014/BXD) bộ xây dựng ban hành kèm theo thông

tư số 20/2014/TT-BXD của Bộ trưởng Bộ xây dựng ngày 29 tháng 12 năm 2014.

- Ban hành, hướng dẫn thực hiện việc nối đất an toàn trong các công

- “Phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời những trường hợp lấn, chiếm,

sử dụng trái phép hành lang bảo vệ an toàn lưới điện, phạm vi bảo vệ cáchạng mục xây dựng của công trình điện lực.”

6 Bộ lao động thương binh xã hội:

- “Ban hành danh mục các loại máy, thiết bị, vật tư, chất có yêu cầunghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động trên cơ sở đề nghị của cá Bộ liênquan theo quy định của pháp luật; chủ trì thực hiện công tác quản lý nhà nướcđối với hoạt động huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động và hoạt động kiểmđịnh các loại máy, thiết bị, vật tư yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động;”

Nội dung chi tiết tại văn bản 53/2016/TT-BLĐTBXH ngày 28/12/2016

của Bộ lao động thương binh và xã hội v/v Ban hành Danh mục các loại máy,

thiết bị, vật tư, chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động…

- Xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia; ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốcgia về an toàn, vệ sinh lao động thuộc thẩm quyền quản lý;

QCVN 29:2016/BLĐTBXH - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động đối với cần trục do Cục An toàn lao động biên soạn, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành theo Thông tư số 51/2016/TT- BLĐTBXH ngày 28 tháng 12 năm 2016, sau khi có ý kiến thẩm định của Bộ Khoa học và Công nghệ.

- “Ban hành quy trình kiểm định máy, thiết bị, vật tư và quản lý chất cóyêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động thuộc phạm vi quản lý Có ýkiến để các bộ, ngành khác ban hành quy trình kiểm định máy, thiết bị, vật tư

và quản lý chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động thuộcphạm vi quản lý của bộ, ngành đó theo quy định của pháp luật;”

Nội dung chi tiết tại Thông tư 16/2017/TT-BLĐTBXH ngày 08 tháng 06 năm 2017 v/v quy định chi tiết một số nội dung về hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn lao động đối với máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.

- “Điều tra tai nạn lao động; tổ chức thực hiện và hướng dẫn thực hiệnviệc thu thập, lưu trữ, tổng hợp, cung cấp, công bố, đánh giá về tình hình tainạn lao động, sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động nghiêm trọng;xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu về an toàn lao động trong phạm vi cả nước;”

- Hướng dẫn, tổ chức triển khai Tháng hành động về An toàn, vệ sinhlao động