Xây dựng website library of information and library science

Đề tài tập trung cung cấp các tài liệu, thông tin chuyên ngành liên quan đến lĩnh vực Thông tin – Thư viện, đặc biệt ưu tiên những thông tin về các Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu được áp dụng t

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài Khóa luận Tốt nghiệp “Xây dựng Website “Library of Information and Library Science ”” của tôi được thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thạc sĩ Nguyễn Thị Thúy Hạnh là một đề tài hoàn toàn mới ở Việt Nam Đề tài tập trung cung cấp các tài liệu, thông tin chuyên ngành liên quan đến lĩnh vực Thông tin – Thư viện, đặc biệt ưu tiên những thông tin về các Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu được áp dụng trong lĩnh vực này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới cô giáo - Thạc sĩ Nguyễn Thị Thúy Hạnh, người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tất cả các thầy cô giáo trong và ngoài Khoa Thông tin – Thư viện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng do trình độ và thời gian có hạn nên khóa luận của tôi còn nhiều thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô và các bạn để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn nữa

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 23 tháng 05 năm 2008 Sinh viên thực hiện

Đỗ Huyền Trang

TTTL KH&CN Thông tin Tƣ liệu Khoa học và Công nghệ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài 05

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 06

2.1 Mục đích nghiên cứu 06

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 06

3 Tình hình nghiên cứu theo hướng đề tài 06

4 Phạm vi nghiên cứu 07

5 Phương pháp nghiên cứu 07

5.1.Phương pháp luận 07

5.2.Phương pháp cụ thể 07

6 Đóng góp về lý luận và thực tiễn 07

6.1.Đóng góp về lý luận 07

6.2.Đóng góp về thực tiễn 07

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 ĐÁNH GIÁ NGUỒN LỰC THÔNG TIN CHUYÊN NGÀNH TT-TV TRÊN CÁC WEBSITE TẠI VIỆT NAM VÀ CÁC GIỚI THIỆU THÔNG TIN CHUYÊN NGÀNH TT-TV CẦN THIẾT CHO CÁN BỘ TV HIỆN NAY 08

1.1.Các Website liên quan đến Chuyên ngành TT–TV tại Việt Nam 08

1.1.1.Website TV và Trung tâm thông tin thuộc các tỉnh, thành phố 09

1.1.2 Website TV các trường đại học 12

1.1.3 Website khác liên quan đến chuyên ngành TT-TV 13

1.1.4 Đánh giá 14

1.2 Giới thiệu thông tin chuyên ngành TT–TV cần thiết cho cán bộ TV hiện nay 14

1.2.1.Văn bản pháp quy của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại Việt Nam có nội dung liên quan đến chuyên ngành TT-TV 15

1.2.2.Tài liệu khoa học, nghiên cứu mang tính chuyên ngành TT-TV bao gồm cả

các tác giả trong và ngoài nước 16

1.2.3.Thông tin về hoạt động thực tiễn của ngành TT-TV tại Việt Nam và trên thế giới 16

1.2.4 Tiêu chuẩn SDL 17

CHƯƠNG 2 CẤU TRÚC CHI TIẾT VÀ CÁCH SỬ DỤNG KHAI THÁC THÔNG TIN TRÊN WEBSITE “LIBRARY OF INFORMATION AND LIBRARY SCIENCE” 19

2.1 Giới thiệu khái quát Website “LILS” 19

2.1.1.Nền tảng kỹ thuật 19

2.1.1.1 Công cụ để thực hiện Website 19

2.1.1.2 Các bước tiến hành 20

2.1.2 Cấu trúc tổng thể về mặt nội dung 20

2.2 Cấu trúc chi tiết của Website “LILS” 24

2.2.1 Trang chủ 25

2.2.2 Các trang thông tin 26

2.2.2.1 Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu 27

2.2.2.2 Website liên quan đến Chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam 37

2.2.2.3 Tài liệu liên quan đến chuyên ngành TT-TV 57

2.2.3 Trang liên kết 62

2.3 Hướng phát triển của Website “LILS” trong tương lai 63

2.3.1 Nghiên cứu và phát triển về mặt kỹ thuật 63

2.3.2 Nghiên cứu và phát triển về mặt nội dung 63

KẾT LUẬN 65

TÀI LIỆU THAM KHẢO 67

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, với từng giai đoạn cụ thể, con người đều quan tâm khai thác một nhân tố, một nguồn lực mang tính đổi mới tạo nên bước ngoặt cho sự phát triển của xã hội Bước vào kỷ nguyên mới, xã hội loài người đã tập trung khai thác nguồn lực thông tin, coi đây là một hướng đi chủ đạo cho sự phát triển tại mỗi quốc gia, khu vực và trên toàn thế giới Đóng một vai trò không nhỏ cho

sự phát triển và khai thác nguồn lực thông tin tại mỗi quốc gia nói riêng và trên toàn thế giới nói chung chính là các Cơ quan, Trung tâm TT-TV, cùng với nó là sự phát triển Khoa học TT-TV và đội ngũ cán bộ, nguồn nhân lực hoạt động trong lĩnh vực này Tuy nhiên, để tạo điều kiện thuận lợi cho những yếu tố trên, bao gồm các Cơ quan; Trung tâm TT-TV; Khoa học TT-TV và đội ngũ cán bộ góp phần vào sự phát triển nguồn lực thông tin thì công việc đầu tiên là cần cung cấp cho họ những thông tin chuyên ngành thiết yếu, những thông tin phù hợp với sự phát triển của nguồn lực thông tin trên thế giới; những thông tin liên quan đến lĩnh vực Khoa học TT-TV trong nước

và trên thế giới với mức độ tin cậy cao; cập nhật và phù hợp với thực tế

Gắn với sự phát triển của nguồn lực thông tin trên toàn thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng, Internet và tiện ích World Wide Web (gọi tắt là WWW) chạy trên

nó được coi như những yếu tố quan trọng nền tảng để phát triển nguồn lực thông tin thông qua việc tạo lập, tổ chức, truyền bá và bảo quản nguồn thông tin số Internet cung cấp một nguồn thông tin khổng lồ và đa dạng, tạo nên một không gian thông tin rộng lớn cho người có nhu cầu tìm kiếm Tuy nhiên, thông tin sản sinh, tồn tại một lượng lớn trên Internet lại đặt ra một vấn đề mới đó là làm sao để người dùng có thể tìm được thông tin mong muốn, thông tin có giá trị một cách nhanh chóng nhất Với xu hướng thông tin sản sinh qua Internet ngày càng chiếm ưu thế thì việc nắm bắt và khai thác thông tin trên môi trường mới này đối với các cơ quan TT–TV là một đòi hỏi tất

yếu Những yêu cầu trên kết hợp với nhau tạo ra nhu cầu thực tế của các Cơ quan, Trung tâm TT-TV, các cán bộ hoạt động, những người nghiên cứu và học tập trong lĩnh vực TT–TV đối với nguồn thông tin chuyên ngành, thông tin phục vụ cho nâng cao kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ liên quan đến lĩnh vực TT-TV đang được tồn tại

và phổ biến trên mạng Internet

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu các thông tin chuyên ngành TT-TV trên mạng Internet

Tìm hiểu những thông tin chuyên ngành cần thiết cho những cán bộ, cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực TT-TV

Tìm hiểu nội dung thông tin chuyên ngành trên các website tại Việt Nam, đánh giá và đưa ra nhận xét

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xây dựng một website có chứa các thông tin chuyên ngành cần thiết cho các cán

bộ, cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực TT-TV

Đưa ra những kiến thức về Tiêu chuẩn SDL liên quan đến lĩnh vực TT-TV

3 Tình hình nghiên cứu theo hướng đề tài

Hiện tại, vấn đề mà khóa luận đề cập tới chưa có một đề tài nghiên cứu cụ thể nào tại Việt Nam Tuy rằng đã có những nghiên cứu để đưa ra những thông tin cần thiết cho người cán bộ TT-TV, tuy nhiên những đề tài đó chưa đưa nó thành một hệ

thống và chưa tìm hiểu trên môi trường mạng Internet và xây dựng chúng thành một website để cung cấp thông tin trực tuyến cho người sử dụng

4 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian của quá trình nghiên cứu là thực tiễn hoạt động của ngành

TV Việt Nam và xu hướng phát triển của ngành TT-TV trên thế giới

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã dựa vào phương pháp trao đổi, quan sát,

thống kê, xử lý phân tích tổng hợp và đánh giá tư liệu

6 Đóng góp về lý luận và thực tiễn

6.1 Đóng góp về lý luận

Đưa ra những thông tin mà người cán bộ, các cá nhân tổ chức hoạt động trong

lĩnh vực liên quan đến TT-TV cần phải trang bị trong quá trình đổi mới TV hiện nay

6.2 Đóng góp về thực tiễn

Xây dựng một Website có chứa các thông tin chuyên ngành cần thiết cho các cán bộ, cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực TT-TV

NỘI DUNG

C HƯƠNG 1 ĐÁNH GIÁ NGUỒN LỰC THÔNG TIN CHUYÊN NGÀNH TT-TV TRÊN CÁC

WEBSITE TẠI VIỆT NAM VÀ CÁC GIỚI THIỆU THÔNG TIN CHUYÊN

NGÀNH TT-TV CẦN THIẾT CHO CÁN BỘ TV HIỆN NAY

1.1 Các Website liên quan đến Chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam

Ngày nay, công nghệ thông tin đang đóng một vai trò quan trọng cho sự phát

triển của mỗi quốc gia, trên từng lĩnh vực của đời sống Công nghệ thông tin phát triển

với tốc độ nhanh chóng đặc biệt tại những nước đang có chỉ số tăng trưởng cao và Việt

Nam cũng không nằm ngoài xu hướng chung đó Một dấu hiệu để thấy rõ sự phát triển

trên chính là số lượng phát triển vượt bậc của dịch vụ Internet thông qua số lượng

người sử dụng dịch vụ này Theo số liệu thống kê của Trung tâm Internet Việt Nam –

VNNIC thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến tháng 3 năm 2009, Việt Nam có

21.070.995 người sử dụng mạng Internet chiếm 24.67% dân số so với cùng kỳ năm

2008 là 19323062 người sử dụng tương đương 22.96% dân số [14] Với tốc độ phát

triển như vậy, để đáp ứng nhu cầu thông tin cho người sử dụng, các Website gia tăng

số lượng một cách nhanh chóng, đa dạng về hình thức và phong phú về nội dung Để

bắt nhịp chung với sự phát triển của đất nước, các Cơ quan, Trung tâm TT-TV tại Việt

Nam cũng như các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến chuyên ngành TT–TV

cũng đã và đang hình thành nên các Website cho riêng mình vừa để quảng bá hình ảnh

vừa chia sẻ nguồn lực thông tin, đặc biệt là nguồn lực thông tin TT-TV Đây là một

hướng đi đúng đắn, phù hợp với sự phát triển chung và cần được mở rộng trong điều

kiện cụ thể Qua khảo sát số liệu hiện tại trên Trang thông tin điện tử của Bộ Văn hóa –

Thể thao – Du lịch Việt Nam và một số nguồn thông tin khác thì tính đến năm 2006,

Việt Nam có duy nhất 1 TV ở phạm vi quốc gia là TV Quốc gia Việt Nam, có 64 TV tỉnh, thành phố; 57 TV của các viện, trung tâm nghiên cứu khoa học;hơn 230 TV các trường đại học và cao đẳng (cả công lập và dân lập) [1] Tuy nhiên, tương ứng với số

TV trên thì số lượng các Website lại không nhiều và chưa có bất kỳ nguồn thông tin nào thống kê một cách đầy đủ và đặc biệt là nguồn lực thông tin chuyên ngành TT-TV trên các Website này cũng chưa được quan tâm, khai thác đúng mức Dưới đây, tôi xin được liệt kê, sắp xếp và đánh giá sơ bộ các Website cũng như nguồn lực thông tin chuyên ngành TT–TV trên các trang thông tin này Cách sắp xếp các Website này được phân theo Website TV và Trung tâm thông tin thuộc các tỉnh, thành phố; Website TV các trường đại học và Website khác liên quan đến chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam Cách phân chia như trên được căn cứ theo chất lượng và số lượng của thông tin chuyên ngành mà các website này cung cấp

1.1.1 Website TV và Trung tâm thông tin thuộc các tỉnh, thành phố

Hiện nay với sự phát triển nhanh chóng của xã hội Việt Nam; nền kinh tế đã có nhiều thành tựu đổi mới, nhu cầu của con người ngày càng được đáp ứng tốt hơn Với điều kiện mới, Việt Nam nói chung và các tỉnh thành nói riêng đều đã và đang xây dựng các Cơ quan, Trung tâm TT-TV để góp phần nâng cao văn hóa cho người dân ở từng khu vực Hệ thống TV hiện nay đã trải rộng trên 64 tỉnh thành cả nước trong đó đứng đầu hệ thống là TV Quốc gia Việt Nam Mức độ tăng trưởng của hệ thống TV tỉnh thành cho thấy vai trò của TV trong xã hội đã được quan tâm đúng mức Trong xu hướng công nghệ thông tin đang tác động mãnh mẽ đến mọi mặt của đời sống; đặc biệt khi thói quen tìm tin của người sử dụng đang dần chuyển sang tìm tin trực tiếp trên mạng Internet, để đáp ứng lại nhu cầu của người dùng tin, các Cơ quan, Trung tâm TT-

TV đang dần hiện đại hóa cơ sở của mình để phục vụ khách hàng được tốt hơn Bên

cạch việc đổi mới trang thiết bị, đào tạo cán bộ để tiếp cận người dùng tin được gần hơn nữa; các Cơ quan, Trung tâm TT-TV cần xây dựng website riêng để giới thiệu về

nguồn lực thông tin của cơ quan mình và đưa cơ sở dữ liệu của mình lên mạng Internet, tăng khả năng tiếp cận đối với người dùng tin trên mạng Hiện nay, đã có nhiều TV tỉnh, thành phố tiến hành xây dựng trang thông tin điện tử cho riêng mình, mặc số lượng chưa nhiều nhưng đây là một bước tiến đáng mừng Tuy nhiên hiện nay chưa có một tổ chức hay cá nhân nào thực hiện công việc thống kê số website này một cách toàn diện Bảng số liệu dưới đây là kết quả thống kê về vấn đề này trên một vài website

uy tín tại Việt Nam:

Tên Website/

Ngày truy cập

Cơ quan chịu trách nhiệm về nội dung website

Số lượng website của các TV tỉnh thành phố được thống kê

Chi tiết các website được

thống kê

http://www.cinet.gov.vn

10/05/2009

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam

6

1.TV Quốc gia Việt Nam 2.TV KHTH Thành phố

Hồ Chí Minh 3.TV tỉnh Bình Định 4.TV Thành phố Hà Nội 5.TV tỉnh Lâm Đồng 6.TV tỉnh Quảng Ninh

http://www.nlv.gov.vn

10/05/2009

TV Quốc gia Việt Nam

9

1.TV tỉnh Phú Yên 2.TV Tỉnh Bình Dương 3.TV Tỉnh Bình Thuận 4.TV Tỉnh Đồng Nai 5.TV Hà Nội

6.TV Thành phố Hải Phòng

7.TV Tỉnh Quảng Ninh

8.TV Tỉnh Bình Định 9.TV Khoa học Tổng hợp

Tp Hồ Chí Minh

http://www.thuvien.net

10/05/2009

Mạng CINET, Công ty Cổ phần Công nghệ Tinh Vân

và những thành viên chính ban đầu như Trung tâm TTTL KH&CN Quốc gia

6

1.TV Quốc gia Việt Nam 2.TV KHTH Thành phố

Hồ Chí Minh 3.TV Tỉnh Bình Định 4.TV KHTH Thành phố

Hà Nội 5.TV Tỉnh Lâm Đồng 6.TV Tỉnh Quảng Ninh

Có rất nhiều website cũng thống kê vấn đề này nhưng TV Quốc gia Việt Nam là thống kê đầy đủ nhất với 9 đường dẫn tới các website TV tỉnh thành trong cả nước Tuy nhiên con số này vẫn chưa phải là chuẩn xác so với thực tế

Việc thống kê những website này có một ý nghĩa quan trọng, nó cho thấy mức

độ tăng trưởng dịnh vụ phục vụ trực tuyến của các Cơ quan, Trung tâm TT-TV, cung cấp một nguồn thông tin lớn về cơ sở dữ liệu của các Cơ quan này, đồng thời cho biết thông tin hoạt động thực tế của ngành TT-TV của tỉnh thành phố đó Bên cạnh những thông tin kể trên, nguồn thông tin về chuyên ngành TT–TV trên các website này cũng rất phong phú và đa dạng, là nguồn tham khảo quý báu cho những người sử dụng có nhu cầu tìm kiếm về đề tài này Đặc biệt thông tin trên website này do các TV, Trung tâm thông tin đứng đầu mỗi tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm về nội dung nên có thể khẳng định nguồn thông tin chuyên ngành tại đây có mức độ tin cậy và chất lượng cao

Chính vì vậy, thống kê các website này là công việc rất hữu ích, tạo cho cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực TT–TV một kênh thông tin về nguồn tài liệu chuyên ngành quý báu

1.1.2 Website TV các trường đại học

TV đại học là một bộ phận không thể thiếu của trường đại học, nơi đào tạo những trí thức, những nhà khoa học tương lai cho xã hội TV là nơi nắm giữ và cung cấp nguồn tài nguyên trí tuệ phục vụ các nhà nghiên cứu, các học giả, các cán bộ giảng dạy và sinh viên của trường đại học Nhưng cho đến nay, ở nước ta TV nói chung và

TV đại học nói riêng vẫn chưa thực sự được coi là quan trọng Vì những lý do khách quan và cả chủ quan, TV đại học chưa phát triển đúng tầm vóc của mình Trong bài phát biểu tại Đại hội Cán bộ TV Đông Nam Á lần thứ 13 tại Manila, Philippines tháng 3/2006 về những cơ hội và thách thức hiện nay của các TV Đại học Việt Nam, Thạc sỹ John Hickok, cán bộ TV trường Đại học California State University, Fullerton, Hoa Kỳ

đã đúc kết được sau chuyến nghiên cứu và khảo sát các TV Đại học và nghiên cứu của Việt Nam Theo đó: “Thách thức của các TV hiện nay là một cơ hội thú vị Với việc kết hợp chương trình đào tạo với công nghệ mới (thiết kế web, Công nghệ mạng lưới, vv), và chủ động trong xây dựng dịch vụ công cộng (ví dụ, hội thảo đào tạo người sử dụng, tích cực tham khảo dịch vụ, vv) TV mới sẽ được chuẩn bị tốt hơn để chuyển đổi

từ các TV được coi là "viện bảo tàng" yên tĩnh sang thành những trung tâm học tập năng động”[16]

Đặc biệt, khi chuyển đổi sang phương pháp dạy và phương pháp học theo học chế tín chỉ, các TV trường đại học cần hoàn thiện bộ máy tra cứu tìm tin hiện đại, chỉ dẫn một cách rõ ràng quyền và mức được phép khai thác các tài liệu, các nguồn tin, chủ động cung cấp các điều kiện thuận lợi cho người sử dụng khai thác, truy cập một cách hợp pháp qua cổng thông tin với giao diện trên nền Web, với ngôn ngữ giao diện

là tiếng Việt, tiếng Anh đến các CSDL, ngân hàng dữ liệu, các nguồn tin theo yêu cầu

của người dạy - người học Chính vì lý do trên, công việc xây dựng các website TV cho các trường đại học là một công việc thiết yếu Theo số liệu thống kê thì Việt Nam

có hơn 230 TV các trường đại học và cao đẳng (cả công lập và dân lập) Đây là một con số tương đối lớn, tuy nhiên số TV thành lập được website lại khá khiêm tốn Hiện nay chưa có một nghiên cứu chính thức nào về số lượng các website TV trường đại học tại Việt Nam Đây là một công việc cần thiết bởi thông qua đó, chúng ta sẽ thấy được phần nào hoạt động của hệ thống TV đại học tại Việt Nam, cung cấp cho bạn người dùng tin một môi trường học tập trực tuyến lớn, đặc biệt đối với nguồn thông tin có liên quan đến chuyên ngành TT-TV được truyền tải qua website cũng rất hữu ích và có chất lượng đảm bảo Đây có thể được coi là kênh tham khảo thông tin chuyên ngành bổ ích cho việc tìm hiểu kiến thức trong lĩnh vực TT-TV

1.1.3 Website khác liên quan đến chuyên ngành TT-TV

Hiện nay, với mức độ phát triển của TV tại Việt Nam, có nhiều cá nhân và tổ chức đã và đang quan tâm đến lĩnh vực xây dựng các website cung cấp các nguồn thông tin liên quan đến lĩnh vực TT-TV So với hai dạng website trên, nguồn thông tin

mà các website này cung cấp hoàn toàn tập trung vào chuyên ngành TT-TV không có

cơ sở dữ liệu tra cứu về các lĩnh vực khác Đặc biệt, các cá nhân, tổ chức tham gia đều với mục đích cung cấp thông tin chuyên ngành miễn phí cho người sử dụng Nguồn thông tin được cung cấp thông qua các website này cũng có sự đảm bảo nhất định thông qua các nguồn tin rõ ràng và có chất lượng bởi phần lớn những thành viên tham gia đưa tin đều là những cán bộ, những cơ quan có uy tín trong lĩnh vực TT-TV Mặc

dù số lượng Website này không nhiều và khá hiếm ở Việt Nam nhưng cũng cần có sự quan tâm và cổ vũ đúng đắn Hiện nay, việc thống kê các website này cũng chưa có tổ chức hay các nhân nào đứng ra nghiên cứu và triển khai, nó chỉ xuất hiện nhưng một dạng thông tin liệt kê đi cùng các website TV công cộng, TV đại học dưới dạng chia

sẻ thông tin về tài liệu chuyên ngành Để cung cấp đầy đủ các thông tin chuyên ngành

TT-TV, việc thống kê các trang web này là việc cần thiết, đây là một kênh thông tin quan trọng cho việc nâng cao trình độ kiến thức chuyên môn cho những cá nhân hoạt động trong lĩnh vực TT-TV

1.1.4 Đánh giá

Thông qua kết quả tìm hiểu chung về tình hình các website có chứa thông tin chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam, ta có thể khả định đây là một nguồn thông tin cần thiết, có vị trí quan trọng đối với những cá nhân có lĩnh vực hoạt động liên quan tới chuyên ngành TT-TV, đặc biệt là sinh viên đang học tập, các cán bộ đang nghiên cứu

về lĩnh vực này Thông tin phổ biến trên các website này chủ yếu bao gồm:

- Văn bản pháp quy của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại Việt Nam mà trong đó chứa những nội dung liên quan đến chuyên ngành TT-TV

- Tài liệu khoa học, nghiên cứu mang tính chuyên ngành TT-TV bao gồm cả các tác giả trong và ngoài nước

- Thông tin về hoạt động thực tiễn của ngành TT-TV tại Việt Nam và trên thế giới

Như vậy, một công cụ để kết nối các thông tin trên những website này tới người

sử dụng một cách có hệ thống là rất cần thiết Nhu cầu về một trang thông tin thống kê các website có nội dung về chuyên ngành TT-TV là có cơ sở thực tiễn, đáp ứng đúng nhu cầu của người dùng tin

1.2 Giới thiệu thông tin chuyên ngành TTTV cần thiết cho cán bộ TV hiện nay

Hoạt động của các cán bộ, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực Thông tin TV đang dần thay đổi, dưới sự tác dụng của Công nghệ thông tin, cán bộ TT-TV không chỉ cung

cấp dịch vụ thông tin truyền thống mà còn phải cả dịch vụ thông tin số trực tuyến cho

người dùng tin Họ phải bắt kịp những kỳ vọng của người dùng tin để có thể tồn tại và

phục vụ họ Những kỹ năng và kiến thức đòi hỏi cán bộ thông tin TV ngày nay cần

hoàn thiện bao gồm [3, 347 – 356]

+ Kỹ năng quản lý + Kiến thức về chính sách, quy tắc, tiêu chuẩn + Kiến thức về tài nguyên và dịch vụ thông tin + Kỹ năng về công nghệ

+ Kỹ năng tìm kiếm chuyên gia + Kỹ năng giao tiếp

+ Kỹ năng trình bày + Dịch vụ khách hàng + Cam kết học tập suốt đời + Kỹ năng đánh giá

Như vậy, các cán bộ TT-TV trong môi trường mới cần có các thông tin về các chính sách của nhà nước liên quan đến lĩnh vực này, Khoa học Thông tin, Khoa học

TV và cần trang bị cho mình các kiến thức về Công nghệ Thông tin liên quan đến chuyên ngành TT-TV

1.2.1.Văn bản pháp quy của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại Việt Nam có nội dung liên quan đến chuyên ngành TT-TV

Bất kỳ một cá nhân hay tổ chức hoạt động trong lĩnh vực nào cũng phải tuân theo các quy định của pháp luật cho lĩnh vực đó, ngành TT–TV cũng không phải là một ngoại lệ Đây là thông tin cần thiết để các hoạt động nghiên cứu, triển khai trong thực tế của ngành không đi ngược lại với quy định của pháp luật Chính vì vậy, Văn bản pháp quy của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại Việt Nam có nội dung liên quan đến chuyên ngành TT-TV là nguồn thông tin cần thiết cho các cán bộ, cá nhân có hoạt động liên quan đến lĩnh vực này

1.2.2.Tài liệu khoa học, nghiên cứu mang tính chuyên ngành TT-TV bao gồm cả các tác giả trong và ngoài nước

Để thực hiện công việc nghiên cứu, trước hết những người thực hiện cần những thông tin chuyên ngành để có thể kế thừa các kiến thức trước đó, đồng thời không nghiên cứu lập lại những vấn đề đã có Nguồn tài liệu này còn cung cấp cho người sử dụng những cơ sở để đưa ứng dụng vào thực tế hoạt động ngành TT-TV Để làm tốt công đoạt thực tế thì người cán bộ cần nắm vững kiến thức chuyên ngành Không chỉ tài liệu trong nước, người cán bộ còn cần chú ý đền tài liệu nước ngoài để cập nhật thêm thông tin, kiến thức mới Chính vì những lý do trên, tài liệu khoa học, nghiên cứu mang tính chuyên ngành TT-TV bao gồm cả các tác giả trong và ngoài nước là rất cần thiết cho quá trình trang bị kiến thức cho các cán bộ, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực liên quan

1.2.3.Thông tin về hoạt động thực tiễn của ngành TT-TV tại Việt Nam và trên thế giới

Kiến thức chuyên ngành TT-TV không chỉ nằm trên lý thuyết mà còn được tìm thấy trong hoạt động thực tiễn Thông tin hoạt động thực tiễn của chuyên ngành Thông tin TV mang lại những số liệu thực tế, kết quả thử nghiệm những mô hình đã xây dựng trên lý thuyết, thiếu những thông tin này, người dùng tin sẽ không thể biết được lý thuyết về chuyên ngành TT-TV đó có khá năng ứng dụng tới đâu để có thể đưa ra những quan điểm đủng, những nhận xét chính xác Có thể nói, thông tin về hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực TT-TV có một ý nghĩa quan trọng, vừa là thước đo, là nền tảng

để xây dựng và đánh giá lý thuyết

Nguồn thông tin về hoạt động thực tiễn của các Cơ quan, Trung tâm TT-TV luôn được sản sinh mới và có khả năng cung cấp nhiều thông tin có giá trị, mang lại những đánh giá khách quan, sát thực tế và cập nhật cho người sử dụng

1.2.4 Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu

Tiền tố "meta" xuất phát từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là "giữa, cùng với, sau khi" hay "thay đổi" (Từ điển Webster) “Metadata - Siêu dữ liệu” là một khái niệm được phát triển từ khái niệm “Data - Dữ liệu” và được xem như một chức năng của dữ liệu Chính vì vậy Siêu dữ liệu được coi là “dữ liệu về dữ liệu” (data about data), hay

“thông tin về thông tin” (information about information) Trong thực tế, SDL có dạng như một thẻ đánh dấu để giúp cho việc nhận biết các loại thông tin khác nhau "Một biểu ghi SDL bao gồm một tập hợp các thuộc tính, hay các yếu tố, cần thiết để mô tả các phương án trả lời cho câu hỏi Ví dụ, một hệ thống SDL phổ biến trong các TV - Mục lục TV – là một tập hợp các biểu ghi SDL với các yếu tố mô tả một cuốn sách hay các tài liệu TV như tên tác giả, tiêu đề, thời gian tạo ra hay xuất bản, chủ đề chính, và

số đăng kí cá biệt của tài liệu ở trên giá" [6] Nói cách khác SDL như là một loại tóm tắt các thông tin về hình thức và nội dung của một nguồn lực thông tin

Nhiều loại SDL đang được phát triển để đáp ứng các nhu cầu quản lý thông tin khác nhau SDL miêu tả được dùng cho việc nhận diện, phát hiện và truy cập, đồng thời hỗ trợ cho việc đánh giá nguồn thông tin SDL biểu ghi lưu trữ hỗ trợ sẵp xếp, kiểm định, lưu trữ và bảo quản nguồn thông tin của các tổ chức, và với sự xuất hiện của thông tin điện tử thì nó còn được coi là "một công cụ hỗ trợ trong việc bảo đảm ý nghĩa, độ bền chắc và khả năng quản lý dễ dàng của biểu ghi và thông tin chứa trong chúng" [20] Bên cạnh đó, bảo quản SDL góp phần trong việc bảo quản lâu dài của nguồn thông tin điện tử Nhưng vì lý do sử dụng gì, tất cả các loại SDL có đặc điểm chung về dạng thức quản lý về mặt kĩ thuật và bản quyền nguồn thông tin điện tử để bảo đảm khả năng truy cập dễ dàng cả hiện tại lẫn lâu dài

Cùng với sự phát triển của mạng lưới thông tin toàn cầu World Wide Web (gọi tắt là WWW) theo cấp số mũ, những sáng kiến SDL (Siêu dữ liệu) được tạo ra nhanh chóng, nhiều tổ chức có liên quan đến lĩnh vực này ra đời và các Tiêu chuẩn về SDL

liệu được hình thành ngày một nhiều Điều đó khiến cho kiến thức của chúng ta trong môi trường mới này không có được một chuẩn nhất quán Vấn đề này càng trở nên khó khăn khi thực tế là tên của hầu hết các tiêu chuẩn mới này đều ở dưới dạng viết tắt Mặc dù thực tế có nhiều từ viết tắt đã trở thành tiêu chuẩn nhưng người tìm tin không thể biết ngay được từ nào đã được công nhận là tiêu chuẩn, từ nào không

Sự phát triển vượt bậc của Internet và WWW cùng như những khó khăn nêu ở trên cũng tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực TT-TV Với xu hướng thông tin sản sinh qua Internet ngày càng chiếm ưu thế thì việc nắm bắt và khai thác thông tin trên môi trường mới này đối với các cơ quan TT-TV là một đòi hỏi tất yếu Tuy nhiên những vấn đề vấp phải trong quá trình tìm tin trên Internet hay WWW như đã nói ở trên cũng gây trở ngại cho việc thu thập thông tin trên mạng của các cơ quan TT-TV

Con đường từ Internet đến WWW và Siêu dữ liệu đã dẫn tới hình thành nên các tiêu chuẩn cho lĩnh vực này nhằm mô tả và bảo quản nguồn tài nguyên thông tin một cách thống nhất, hợp lý trên phạm vi toàn thế giới Tuy nhiên, càng nhiều Siêu dữ liệu được hình thành thì số lượng các tiêu chuẩn xuất hiện cũng nhiều hơn Để có thể kiểm soát và đánh giá được các tiêu chuẩn này cần có một công cụ tập hợp chúng về cùng một chỗ, hướng người xem đến tiêu chuẩn đáp ứng đúng nhu cầu cần thiết đồng thời đảm bảo độ tin cậy của nguồn thông tin

Cho đến nay, tại Việt Nam hiện vẫn chưa có đề tài nào nghiên cứu nào về Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu trong lĩnh vực TT-TV nói chung một cách có hệ thống và đầy đủ Chính vì vậy, có thể nói, đề tài này hoàn toàn mang tính mới và rất cần thiết đối với Ngành TT-TV tại Việt Nam, trực tiếp liên quan đến nhu cầu phát triển trong tương lai gần của các Cơ quan, Trung tâm TT-TV Việt Nam

C HƯƠNG 2 CẤU TRÚC CHI TIẾT VÀ CÁCH SỬ DỤNGKHAI THÁC THÔNG TIN TRÊN

WEBSITE “LIBRARY OF INFORMATION AND LIBRARY SCIENCE”

2.1 Giới thiệu khái quát Website “Library of Information and Library Science”

2.1.1.Nền tảng kỹ thuật

2.1.1.1 Công cụ để thực hiện Website

Để thực hiện một Website với nhu cầu đơn thuần là đưa thông tin lên mạng,

không cho người xem tác động vào các nội dung hiển thị trên website, chỉ có người

quản lý được quyền thay đổi thông tin, chúng ta chỉ cần lựa chọn những công cụ để xây

dựng website tĩnh đơn giản Những công cụ này bao gồm:

- Ngôn ngữ HTML (HyperText Markup Language) là ngôn ngữ đánh dấu siêu

văn bản và được lựa chọn để lập trình thiết kế website, ngôn ngữ đáp ứng phù hợp với

yêu cầu xây dựng một website tĩnh đơn giản

- Chương trình xử lý ảnh Photoshop CS2: đây là phần mềm dùng để thiết kế

giao diện của website, các phông nền của website đều được xử lý và cắt dán thông qua

phần mềm này Phần mềm này được lựa chọn để xây dựng giao diện cho website vì nó

khá phổ biến, dễ sử dụng Hiện nay, Photoshop đã có đến phiên bản CS4 tuy nhiên, vì

điều kiện cấu hình máy cũng như yêu cầu về giao diện website thì chương trình

Photoshop CS2 đã đáp ứng phù hợp

- Chương trình Dreamweaver 8: dùng để ghép các trang thông tin của website

lại với nhau, tạo ra các hiệu ứng và đưa thông tin nội dung lên website Công cụ này hỗ

trợ việc cung cấp các mẫu trang web để người sử dụng tham khảo, xây dựng mô hình

web ban đầu

2.1.1.2 Các bước tiến hành

Các bước thiết kế web được tiến hành theo những bước sau:

- Phác thảo mẫu Website mình cần bằng các tham khảo trên các trang web hỗ trợ việc cung cấp mẫu website

- Dùng Photoshop CS2 thiết kế giao diện cho riêng mình

- Cắt các hình ảnh cần thiết để tạo Web

- Dùng Dreamweaver 8 để ghép các hình ảnh

- Liên kết các trang thông tin bằng ngôn ngữ HTML

Đây là các bước tóm tắt cơ bản lại quá trình thiết kế website, trong thực tế, công việc này được diễn ra khá phức tạp

2.1.2 Cấu trúc tổng thể về mặt nội dung

Nội dung của trang web tập trung vào cung cấp thông tin liên quan đến chuyên ngành TT-TV thông qua đưa ra đường kết nối tới các Website có chứa thông tin chuyên ngành, giới thiệu các Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu có liên quan đến lĩnh vực TT-TV

và đặc biệt là các thông tin chuyên ngành cơ bản cần thiết cho những người hoạt động

trong lĩnh vực này Cụ thể nội dung của website như sau:

+ Website liên quan đến Chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam

- Tiêu chuẩn để lựa chọn Website đầu tiên là chất lượng và uy tín của nội dung thông tin được đánh giá thông qua nhiều yếu tố khác nhau nhưng quan trọng nhất là nguồn gốc thông tin, tác giả của thông tin, tổ chức, cá nhân đứng ra bảo đảm, chịu trách nhiệm cho website Bên cạnh tiêu chí về mặt nội dung, tiêu chí về mặt hình thức

của các website được lựa chọn là có nguồn gốc từ Việt Nam, được viết bằng ngôn ngữ chính là tiếng Việt Ngoài những Website có nguồn gốc từ Việt Nam, phần này còn liệt

kê thêm các Website bằng Tiếng Anh hoặc Pháp hữu ích cho việc cung cấp thông tin chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam, tiêu chí lựa chọn vẫn đưa chất lượng nội dung lên đầu

- Các website được liệt kê và nhóm lại với nhau theo ba nhóm chính là:

*Website các TV các tỉnh, thành phố

*Website các TV Trường Đại học

*Website có chứa thông tin chuyên ngành Thông tin thuộc các tổ chức,

cá nhân khác

+ Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu

- Vì lý do các Tiêu chuẩn SDL tại Việt Nam chưa được phổ biến rộng rãi trong lĩnh vực TT-TV, nên hầu hết thông tin về các Tiêu chuẩn này đều ở dạng tiếng nước ngoài, tiêu chí lựa chọn thông tin là mức độ liên quan của nội dung Tiêu chuẩn đến lĩnh vực TT-TV Về mặt hình thức, các nguồn thông tin bổ sung thêm cho Tiêu chuẩn chỉ được trình bầy bằng ngôn ngữ tiếng Anh, một ngoại ngữ thông dụng thuận lợi cho quá trình tìm hiểu sâu của người sử dụng

- Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu được phân chia thành 4 nhóm chính liên quan đến quá trình quản lý thông tin, bao gồm:

1.Tạo lập thông tin 2.Tổ chức thông tin

3.Bảo quản thông tin 4.Truyền bá thông tin

Bên cạnh 4 nhóm chính trên, đường kết nối tới các tổ chức có liên quan đến việc tạo lập, sử dụng, duy trì, phát triển các Tiêu chuẩn này cũng sẽ được liệt kê trong danh sách

+ Tài liệu liên quan đến chuyên ngành TT-TV

- Đây là phần không thể thiếu cho việc hoàn thiện nội dung một website giới thiệu về chuyên ngành TT-TV Trong phần này tiêu chí để lựa chọn thông tin là tính chính xác của thông tin, độ tin cậy của nguồn tin, mức độ cập nhật của nguồn tin, ngôn ngữ của thông tin được lựa chọn là ngôn ngữ tiếng Việt và tiếng Anh Những thông tin được lựa chọn đều ở dạng toàn văn

- Các thông tin được lựa chọn sau đó chia ra làm hai phần chính: Văn bản pháp luật liên quan đến chuyên ngành TT-TV và các tài liệu chuyên ngành của lĩnh vực TT-

TV

Tóm lại, cấu trúc nội dung thông tin trên website có thể thấy đƣợc qua sơ đồ sau:

Hình 1 Cấu trúc nội dung thông tin Website

2.2 Cấu trúc chi tiết của Website “Library of Information and Library Science” Cấu trúc chi tiết của website “LILS” bao gồm 3 phần chính : Trang chủ, Trang thông

tin (bao gồm 3 trang thông tin nhỏ về Website chứa nội dung chuyên ngành, Tiêu chuẩn SDL, Tài liệu chuyên ngành) và cuối cùng là Trang liên kết Dưới đây là sơ đồ Website “LILS”

Hình 2 Sơ đồ Website “Library of Information and Library Science”

Chi tiết về nội dung, giao diện và hướng dẫn sử dụng các trang trong website sẽ được giới thiệu trong phần tiếp sau đây

2.2 1 Trang chủ

Dưới đây là hình ảnh của Trang chủ Website “LILS”:

Hình 3 Trang chủ Website “LILS”

Trang chủ là trang thông tin chung nhất về website, là trang đầu tiên người sử dụng nhìn thấy khi đăng nhập vào địa chỉ của website “Library of Information and Library Science” Thông tin trong trang chủ bao gồm những thông tin giới thiệu chung

về mục đích, quá trình hình thành của Website, những nội dung được đưa lên trên trang web và hướng dẫn sử dụng các thông tin trên web cho người dùng tin

Phần giới thiệu chung sẽ bao gồm những thông tin chủ yếu như sau:

- Quá trình và hoàn cảnh hình thành website : website được hình thành và phát triển trong quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp của bản thân tác giả, thông qua việc

nghiên cứu nhu cầu về nguồn thông tin chuyên Ngành TT-TV của các cán bộ, sinh viên công tác và hoạt động trong lĩnh vực này

- Khái quát nội dung về những thông tin được giới thiệu trên trang web : các nội dung được giới thiệu bao gồm : Các đường kết nối tới trang web có nội dung cung cấp tài liệu chuyên ngành TT-TV, Các tiêu chuẩn Siêu dữ liệu liên quan đến Khoa học TT-

TV và cuối cùng là các đường dẫn tới các tài liệu mang tính pháp quy, các tài liệu chuyên ngành dưới dạng toàn văn

- Hướng dẫn người sử dụng thực hiện việc lựa chọn và tìm kiếm thông tin trên trang web

2.2 2 Các trang thông tin

Các trang thông tin là những trang quan trọng nhất của Website “LILS” Đây là nơi tập chung nội dung thông tin của trang web, là nơi cung cấp những thông tin mà người sử dụng cần tìm Trang thông tin bao gồm ba trang nhỏ có nội dung lần lượt như sau:

- Website liên quan đến Chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam

- Tiêu chuẩn Siêu dữ liệu

- Tài liệu liên quan đến chuyên ngành TT-TV

Chi tiết về các trang thông tin này sẽ được làm rõ tại các phần sau đây

2.2.2.1 Website liên quan đến Chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam

Hình 4 Trang thông tin Website

Trang thông tin “Website liên quan đến Chuyên ngành TT-TV tại Việt Nam” cung cấp những thông tin liên quan đến các Cơ quan, Trung tâm TT-TV có nguồn tài nguyên trên mạng liên quan đến chuyên ngành TT-TV Các website được chia làm ba nhóm chính như sau:

- Website của các TV tỉnh, thành phố

- Website của các TV Trường Đại học

- Website của các tổ chức các nhân khác có tài liệu liên quan đến chuyên ngành TT-TV

Trang web sẽ cung cấp các thông tin như sau: Tên website, Đỉa chỉ liên kết tới website và ngày truy cập cuối cùng vào địa chỉ liên kết Những thông tin trên là hoàn toàn đấy đủ để người sử dụng kết nối tới website, còn những thông tin chi tiết hơn, người sử dụng có thể tìm thấy sau khi đã vào địa chỉ của website gốc

+ Website của các TV tỉnh, thành phố

Qua quá trình tìm kiếm và chọn lọc, hiện tại, trên website “LILS” có tất cả 15 đường dẫn tới các Website của các TV tỉnh, thành phố Đứng đầu là TV Quốc gia Việt Nam, và sau đó là các TV tỉnh, thành phố được sắp xếp theo vần chữ cái Chi tiết thông tin các website được đưa vào phần này như sau:

Khi tìm kiếm thông tin trên website “LILS” và cần truy nhập vào địa chỉ một trang website có trong danh sách trên, người sử dụng chỉ cần ấn vào dòng có chứa thông tin địa chỉ website đó, ngay sau đó website sẽ chuyển hướng người sử dụng tới website họ chọn

+ Website của các TV Trường Đại học

Thông qua quá trình tìm kiếm như đối với Website của các TV tỉnh thành phố, hiện tại, trên Website “LILS” có tất cả 31 đường dẫn tới các TV các trường đại học, cao đẳng trên cả nước Thông tin được sắp xếp theo thứ tự vần chữ cái tên của trang web Chi tiết thông tin các website được đưa vào phần này như sau:

đã nghiên cứu và đánh giá xếp thêm vào mục này một vài website hỗ trợ thông tin chuyên ngành TT-TV Kết quả của quá trình tìm kiếm và lựa chọn đã lọc ra đƣợc 13 trang web đƣa vào mục “Website của các tổ chức các nhân khác có tài liệu liên quan đến chuyên ngành TT-TV” Thông tin đƣợc sắp xếp theo thứ tự vần chữ cái tên của trang web cụ thể nhƣ sau: