Vận dụng chuẩn mực kế toán quốc tế để hoàn thiện báo cáo tài chính tại các công ty niêm yết việt nam nhằm nâng cao hữu ích của thông tin cho các nhà đầu tư

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.. NGUYỄN THỊ KIM CÚCTP... Thông qua tìm hi u th c tr ng báo... Theo IFRS Framework 2010 – Conceptual Framework for Financial Reporting 2010,... Trong chương

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THỊ KIM CÚC

TP Hồ Chí Minh – Năm 2013

ã t n tình hư ng d n tôi trong su t th i gian th c hi n lu n v n Xin c m ơn

t t c Quý Th y Cô trư ngi h c Kinh t

gian qua

Xin chân thành c m ơn

ty niêm y t Vi t Nam nh m nâng cao tính h

tư” là công trình nghiên c u khoa h c

s kinh t , chuyên ngành k toán – ki m toán Tôi xin cam

công trình nghiên c u khoa h c c

trong lu n v n là hoàn toàn trung th c và có ngu n g c rõ ràng.

Tác gi lu n v n Cao Th Cúc

L i c m

ơn

M c l c

Danh m c ch vi t t t

Danh m c các b ng

M U

1, Lý do ch n 2, M c tiêu nghiên c u

3, 4, Phương pháp nghiên c 5, Ý ngh a khoa h c và th 6, Tóm t t các nghiên c u 7, K t c u c a lu n v n

CHƠ NG 1: T THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

1.1 B 1.1.1 Theo quan 1.1.2 Quan i m c a H i 1.2 CÁC I T BÁO CÁO TÀI CHÍNH I V I NHÀ U T ……… 9

1.2.1 i tư ng ph c v c a BCTC……….9

1.2.2 Vai trò thông tin trên BCTC 1.2.2.1 L i ích mang l i cho các nhà 1.2.2.2 Các ch tiêu tài chính thư ng ư c s 1.3CƠS LÝLU NV TÍNHH 1.3.1 Tính h u ích c a thông tin BCTC theo quan i m c a Vi t Nam ………13

1.3.2 Tính h u ích c a thông tin trên BCTC theo quan i m qu c t ……… …15

1.4.1 Khác bi t v quy nh liên quan n l p và trình bày BCTC 18

1.4.2 Quá trình h i t k toán Qu c t và kinh nghi m cho Vi t Nam 19

K t lu n chương 1 20

CHƠ NG 2: TH C TR NG BÁO CÁO TÀI CHÍNH T I CÁC CÔNG TY NIÊM Y T VI T NAM 22

2.1 CƠ S PHÁP LÝ CHO VI C SO N TH O, TRÌNH BÀY BCTC………22

2.1.1 Lu t k toán 22

2.1.2 Chu n m c k toán 23

2.1.3 Ch k toán 25

2.1.4 H th ng BCTC c a các công ty niêm y t Vi t Nam 26

2.2 CÔNG TY NIÊM Y T VÀ V N CÔNG B THÔNG TIN 25

2.2.1 Công ty niêm y t 25

2.2.2 V n công b thông tin nh k v Báo cáo tài chính c a các công ty niêm y t 26

2.2.2.3 Quy nh v ch tài và x lý vi ph m công b thông tin trên th trư ng khoán 27

2.3 ÁNH GIÁ TH C TR NG BCTC D A TRÊN S KHÁC BI T C A CMKT VI TNAMVÀCMKTQU CT CÓ NHH NG NQUY T NHC ANHÀ U T 28

2.3.1 Khuôn kh pháp lý v k toán áp d ng cho các công ty niêm y t 29

2.3.2 So sánh s khác bi t c a m t s kho n m c trên BCTC c a CTNY theo CMKT Vi t Nam và CMKT Qu c t có nh hư ng n quy t nh c a nhà u tư 30

2.3.2.1 V tiêu c a các báo cáo 31

2.3.2.2 Phân tích s khác bi t c a m t s kho n m c khi trình bày theo CMKT Vi t Nam và CMKT Qu c t có nh hư ng n quy t nh u tư 32

2.3.2.2.1 N i dung m t s kho n m c trên b ng cân i k toán 32

2.3.2.2.2 Nh ng t n t i v m t n i dung c a Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh 37

2.3.2.2.3 Nh ng t n t i v m t n i dung c a Báo cáo lưu chuy n ti n t 40

2.3.2.2.4 Nh ng t n t i v m t n i dung c a Thuy t minh BCTC 42

2.3.4 Th c tr ng công b thông tin nh k v BCTC c a các CTNY 50

2.4 Kh o sát ánh giá c a các nhà u tư v th c tr ng BCTC c ng như v n công b thông tin t i các CTNY hi n nay 54

K t lu n chương 2 65

CHƠ NG3:V ND BCTC T I CTNY VI TIN CHO CÁC NHÀ NGCHU NM CK TOÁNQU CT HOÀNTHI N T NAM NHM NÂNG CAO TÍNH H U ÍCH C A THÔNG U T 66 3.1 M C TIÊU HOÀN THI N BÁO CÁO TÀI CHÍNH T I CÁC CÔNG TY NIÊM Y T 66

3.2 GI I PHÁP HOÀN THI N BÁO CÁO TÀI CHÍNH NH M NÂNG CAO TÍNH H U ÍCH CHO CÁC NHÀ U T 67

3.2.1 B sung các hư ng d n v so n th o và trình bày báo cáo tài chính hi n hành 67

3.2.2 Hoàn thi n tên g i và n i dung k toán c a m t s ch tiêu trên BCTC 69

3.2.2.1 B ng cân i k toán 70

3.2.2.2 Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh 73

3.2.2.3 Báo cáo lưu chuy n ti n t 76

3.2.2.4 Thuy t minh báo cáo tài chính 77

3.3 GI I PHÁP H TR KHÁC 78

3.3.1 Gi i pháp i v i B tài chính, y ban ch ng khoán Nhà nư c 78

3.3.2 Gi i pháp i v i b n thân các công ty niêm y t 80

3.3.3 Gi i pháp dành cho các nhà u tư 81

K t lu n chương 3 82

K T LU N 83

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

và IAS – Công ty c ph n s a Vi t Nam.

B ng 2.2: B ng phân tích ch tiêu ROE và ROA theo VAS và IAS – Công ty c ph n s a Vi

M U

1 Lý do ch n

doanh nghi p mà còn c n thi t cho các

u tư, các bên cho vay, cơ quan thu … Nh

thông tin cho các nhà u tư” làm n i dung nghiên c u Thông qua tìm hi u th c tr ng báo

hoàn thi n trong n i dung BCTC hi n hành.

- xu t m t s gi i pháp nh m hoàn thi n BCTC t i các CTNY Vi t Nam, góp ph n

nâng cao tính h u ích c a thông tin trên BCTC, giúp cho các nhà u tư có cái nhìn

y v các ho t ng tr ng y u, tình hình tài chính c a doanh nghi p trong quá kh

và hi n t i T ó d oán tình hình tài chính, hi u qu ho t ng c a công ty trong tương lai

k toán có liên quan n l p và trình bày BCTC hay các quy nh v công b thông trên th trư

ng ch ng khoán c a các CTNY Vi t Nam

6 Tóm t t các nghiên c u v tính h u ích c a thông tin trên Báo cáo tài chính

hai mươi n m qua và tính nh t quán gi a thông tin ư

cáo và thông tin phù h p v

d

trư ng kinh doanh có

c a doanh nghi p, tuy nhiên th c tr ng h

chuyên gia tư v n, thông tin t

d li u, ra quy t nh kinh t , thì cu c kh o sát v i s

tư cá nhân, 56% trong s các

-Bên c nh ó, theo nghiên c u c a Nguy n Th Kim Cúc (2009) Hoàn thi n h th ng

BCTC doanh nghi p nh m phù h p v i yêu c u h i nh p và phát tri n kinh t c a Vi t

Nam – trong nghiên c u có ti n hành kh o sát ph n ánh nh n th c chung c

tư ng tác ng

bi t, nghiên c

thông tin trên BCTC ph c v ra quy t nh

CHƠ NG 1: T NG QUAN V BÁO CÁO TÀI CHÍNH VÀ TÍNH H U ÍCH C A

THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Báo cáo tài chính (BCTC) là s n ph m hoàn ch nh c a quy trình k toán tài chính,

ư c t o ra nh m cung c p thông tin h u ích cho các

c truy n t i thông tin v tình hình tài chính, k t qu

c a m t doanh nghi p

thông qua các thông tin mà BCTC cung c p, chính là kh

tư ng s d ng là nhà u tư ra quy t nh kinh t

1.1 B N CH T C A BÁO CÁO TÀI CHÍNH.

1.1.1 Theo quani m c a Vi t Nam.

-Theo Chu n m c k toán s 21- Trình bày BCTC – BCTC ph n ánh theo m t c u trúc ch t

ch tình hình tài chính, k t qu kinh doanh c a m t doanh nghi p M c ích c a BCTC là cung

c p thông tin v tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các lu ng

hình kinh doanh và các lu ng ti n c a m t doanh nghi p,

ch doanh nghi p, cơ quan Nhà nư c và nhu c u h u ích c a ngư i s d ng trong vi c ư a ra

các quy t nh kinh t

s d ng BCTC khá r ng, tuy nhiên IASB c ng xác

thông tin là nhà

C A BÁO CÁO TÀI CHÍNH

21 – Trình bày BCTC “s

t ”.

Như v y, theo nh

BCTC là ngu n thông tin quan tr ng không ch

Nhà nư c, các nhà

tư ng ó c n ư a ra

- i v i nhà qu n lý doanh nghi p: các nhà qu n lý c n công khai các thông tin trên

BCTC nh k v ho t ng c a doanh nghi p nh m th hi n cho các nhà u tư bi t doanh nghi p

ang có m c l i nhu n cao nh t và r i ro th p nh t M t khác, thông tin th hi n trên BCTC c

ng giúp các nhà qu n lý trong công tác qu n lý, i u hành ho t

ng s n xu t c a ơ n v

- i v i các cơ quan Nhà nư c (như cơ quan Thu , Th ng kê): BCTC cung c p

thông

tin c n thi t cho vi c th c hi n các ch c n ng qu n lý v mô c a Nhà nư c i v i n n kinh t ;

giúp cho vi c ki m tra, ki m soát c a các cơ quan tài chính Nhà nư c i v i ho t ng s n xu t,

kinh doanh c a doanh nghi p, c ng như là cơ s tính thu hay các

kho n ph i n p khác c a doanh nghi p

v y, các nhà u tư s

nay, ngu n thông tin tài chính mà ư

n chính là BCTC c a các doanh nghi p Khi xây d

- Giá tr d báo c a thông tin tài chính: Ti p c n, nghiên c u, phân tích thông tin

BCTC trong quá kh c a m t doanh nghi p s giúp nhà u tư ánh giá ư c tương lai tài chính

c a doanh nghi p ó, là cơ s cho các k v ng c a nhà u tư.

- Giá tr so sánh: Thông tin trên BCTC hi n nay khá nh t quán, do h u h t các kho

n

m c trên BCTC ư c ghi nh n, o lư ng và trình bày theo nh ng quy

k toán như: Lu t, chu n m

BCTC gi a các doanh nghi p trong nư c

khác, s khác bi t trong quy

h p d n, nên vi c so sánh thông tin trên BCTC các doanh nghi p trong nư c và nư c

ngoài cho phép nhà u tư xây d ng ư c danh m c u tư hi u qu

1.2.2.2 Các ch tiêu tài chính thư ng s d ng khi phân tích.

Trong quá trình ra quy t nh, nhà u tư t ng h p nhi u ngu n thông tin khác nhau có

liên quan n tình hình kinh doanh và tri n v ng c a doanh nghi p Trong ó, thông tin k

toán óng vai trò h t s c quan tr ng i v i nhà u tư, ư c s d ng trong phân tích ư a ra

s tài chính giúp nhà

nghi p Dư i ây là m

T s kh n ng thanh toán ng n h n = T ng tài s n l

nh t trong các tài s n lưu

- Khách quan: các thông tin và s

ghi chép và báo cáo

21 – Trình bày BCTC, như sau:

BCTC ph i trình bày trung th c và h p lý tình hình tài chính, tình hình và k t qu

doanh và các lu ng ti n c a doanh nghi p

- Cung c p các thông tin b

tình hình tài chính, tình hình và k t qu

Như v y, m c dù không có m t chu n m c hay m t hư ng d n c

ích c a BCTC” nhưng do b n ch t và vai trò c a k toán, nên tính h

- Tính áng tin c y: thông tin k toán áng tin c y khi ngư i s d ng thông tin có th

t ni m tin vào ó ra quy t nh Tính áng tin c y bao g m các c trưng là: trình

bày trung th c, có th ki m tra, và tính trung l p (Khái ni m 2, o n 62)

Và c ng theo quan i m c a FASB, tính h u ích c a thông tin trên BCTC s gia t ng

khi thông tin này có th so sánh ư c, so sánh trong n i b doanh nghi p qua các th i k , ho c

gi a các doanh nghi p có cơ s trong phân tích, tìm hi u các d li u k toán, t ó có th ư a ra

quy t nh kinh t t i ưu (Khái ni m 2, o n 112)

Theo H i ng Chu n m c k toán tài chính Qu c t (IASB).

Theo IFRS Framework (2010) – Conceptual Framework for Financial Reporting 2010,

c a thông tin tài chính trên BCTC Khó kh n này có th t

như t n quá nhi u chi phí

c ng có th

tích, và lo i b

BCTC b gi m sút.

Như v y, h u ích là thu

c a thông tin trên BCTC như d hi u, phù h

BCTC t o ra, c ng như phát huy ư

+ Theo thông l qu c t , không yêu c u b t bu c t t c

chung các bi u m u BCTC gi ng nhau, ho c chung m t h

c a doanh nghi p

BCTC b t bu c cho t t c

BTC ngày 20/03/2006, khi xây d ng h

úng n i dung, k t c u và phương pháp h ch toán c a tài kho n c p 1 và c p 2 C ng theo

Quy t nh 15/2006/Q -BTC, h th ng BCTC ph i tuân th theo m u bi u c a B tài chính

ban hành (Tr n Xuân Nam , 2010)

1.4.2 Quá trình h i t k toán Qu c t và kinh nghi m cho Vi

v k toán c ng như các qu

(IFRS) ang nhanh chóng tr

cho th y 123 qu c gia b t bu c và yêu c u áp d ng IAS/IFRS Tuy cách th

khai áp d ng IFRS, c ng như s m có k

toán qu c t như: Liên minh Châu Âu (n m 2000), M

Trung Qu c (n m 2007)…

Hi n nay các nư c trong khu v c

IFRS, Philippines thì áp d ng IFRS có

IFRS trong giai

nư c ta, m c dù có nhi u thách th

K t lu n chương 1.

BCTC là công c ph n ánh th c tr ng tài chính và tình hình k t qu kinh doanh c a m t

doanh nghi p BCTC óng vai trò r t quan tr ng trong c công tác qu n lý n i b , c ng nh ư

cung c p thông tin cho các i tư ng bên ngoài Trong ph m vi chương 1, lu n v n i sâu

nghiên c u các v n lý lu n c a h th ng BCTC như khái ni m, m c

CHƠ NG 2: TH C TR NG BÁO CÁO TÀI CHÍNH T I CÁC CÔNG TY

NIÊM Y T VI T NAM.

Trong chương 1, tác gi

Báo cáo tài chính nói chung theo quan

tư Trong chương này, tác gi

h u ích c a thông tin trên BCTC c a CTNY Vi t Nam như: th

nh k toán v l p, trình bày BCTC và công b thông tin trên th trư ng ch

i u hành c a cơ quan nhà nư c, doanh nghi p, t

ã ban hành Lu t k toán (Lu t s : 03/2003QH11) – là v n b n pháp lý cao nh t v

toán, có hi u l c t ngày 01/01/2004 Theo M c 3, c a Lu t k toán quy nh rõ m c

ích và n i dung c a BCTC, yêu c u l p, th i h n n p và n i dung, hình th c và th i

thuy t minh rõ lý do

(1) CMKT s 01 (VAS 01)– Chu n m c chung.

V i m c ích là quy nh và hư ng d n các nguyên t c và yêu c u cơ b n i v i k toán, các y u t

c a BCTC, chu n m c c ng trình bày nh ng hư ng d n cơ b n trong vi c ghi nh n các y u t

c a BCTC, c th :

(3) CMKT s 24 (VAS 24) – Báo cáo LCTT

Chu n m c này quy

doanh nghi p, ban hành theo Quy t

k toán doanh nghi p g

Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh (B02 – DN)

Báo cáo lưu chuy n ti n t (B03 – DN)

Thuy t minh báo cáo tài chính (B09- DN).

tóm lư c

2.1.4 H th ng BCTC c a các công ty niêm y t Vi t Nam.

(1) B ng cân i k toán.

B ng cân i k toán là BCTC t ng h p, ph n ánh t ng quát và toàn di n tài s n, n

ph i tr và v n ch s h u c a doanh nghi p t i th i i m l p BCTC

(2) Báo cáo k t qu kinh doanh.

Báo cáo KQH KD ph n ánh tình hình và k t qu ho t ng kinh doanh c a doanh

nghi p, bao g m k t qu kinh doanh và k t qu khác

(3) Báo cáo lưu chuy n ti n t

Theo VAS 24- Báo cáo LCTT là m t b ph n h p thành c a BCTC, nó cung c p thông

tin giúp ngư i s d

cáo lưu chuy n ti n t

khác n u doanh nghi p xét th y c n thi t cho vi c trình bày trung th c, h p lý BCTC Chi ti

t v n i dung các kho n m c c n trình bày trên t ng báo cáo ư c trình bày t i ph l c 01

2.2 CÔNG TY NIÊM Y T VÀ V N CÔNG B THÔNG TIN.

2.2.1 Công ty niêm y t.

Công ty niêm y t (CTNY) là công ty c ph n có ch ng khoán ư c niêm y t trên th trư ng giao d ch t p trung sau khi áp ng các tiêu chu n niêm y t.

Các công ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán ph i áp ng ư c các i u ki n quy nh t i i

u 53, m c 1, chương V, Ngh nh 58/2012-N -CP, ngày 20/07/2012

2.2.2 V n công b thông tin nh k v Báo cáo tài chính c a các công ty niêm y t.

Theo thông tư s 52/2012/TT-BTC, hư ng d n vi c công b thông tin trên th trư ng ch ngkhoán, có hi u l c thi hành 01/06/2012 (thay th thông tư s 09/2010/TT-BTC, ngày15/01/2010) Thông tư có quy nh v v n công b thông tin c a các CTNY C th :

(1) Công b thông tin

- Báo cáo tài chính n m

CTNY ph i công b thông tin v

k t ngày t ch c ki m toán

BCTC n m không quá 90 ngày, k

v BCTC n m bao g m: B ng C

minh BCTC theo quy

- Báo cáo thư ng niên: Các CTNY ph i l p Báo cáo thư ng niên ch m nh t là 20 ngàysau khi công b

(2) Công b thông tin

CTNY ph i công b BCTC bán niên (6 tháng

soát xét Th

BCTC bán niên kèm theo toàn b

b trên trang thông tin

Ngoài ra, các CTNY còn ph i công b

thông tin b t thư ng, hay báo cáo các thông tin theo yêu c u c a

thi u thông tin

“tr ng y u” như trong VAS 01, VAS 21, Chu n m

chưa có m t v n b n pháp lý nào quy

rõ ràng và chi ti t trong quy

túng, và khó kh n v n d

thi u rõ ràng trong quy

sánh ư c” thông tin trên BCTC gi

ng gi m tính h

- V phương pháp

tài s n b ng phương pháp giá g c, trong khi

giá tr h p lý Vì v y, giá tr tài s n trong ghi nh n theo CMKT Qu

và n i dung c a báo cáo.

- Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh: là BCTC t ng h p, ph n ánh t ng quát tình hình và k

t qu ho t ng kinh doanh c a c a doanh nghi p Các thành ph n c a Báo

“các kho n tương ươ ng ti n” là các kho n

Vi t Nam Tuy nhiên, trong nh

t ã không ng ng s a i, b sung, thay th các CMKT qu c t nh m áp ng các

nhu c u v thông tin h u ích cho các i tư ng s d ng Do ó, ã xu t hi n nhi u

i m không phù h p gi a CMKT Vi t Nam và CMKT qu c t hi n hành Theo tiêu chí

xuyên su t tài, nh m làm rõ và minh h a nh ng khác bi t gi a CMKT Vi t Nam và

- Ch tiêu “các kho n tương ươ ng ti n”: theo hư ng d n c

+ Theo như hư ng d n c a Ch

hi n trên kho n m c hàng t n kho (mã s 141) c a B ng C

c a các tài kho n: Hàng mua ang

v y, khi l p BCTC n m, các công ty thư ng có k

- Tài s n sinh h c trong doanh nghi p nông, lâm nghi p: Tháng 12/2000 U ban

chu n m c k toán qu c t (IASB) ban hành CMKT s 41 – Nông nghi p, v i n i dung trình

bày chi ti t v m c tiêu, ph m vi, khái ni m, phương pháp ghi nh n và o

lư ng ban u, c ng như khi có các bi n ng t ng, gi m các i tư ng liên quan n

ho t ng nông nghi p Vi t Nam m c dù là m t nư c nông nghi p, theo danh sách phân

ngành các công ty trên th trư ng ch ng khoán, có m t s công ty thu c l nh v c nông nghi

p, lâm nghi p và th y s n như CTCP Cao Su ng Phú (DPR), CTCP

Gi ng cây tr ng Trung ơ ng (NSC), Tuy nhiên, hi n nay v n chưa có CMKT Vi t Nam

tương ng v i CMKT Qu c t s 41 cho v n ghi nh n và báo cáo các tài s n sinh h c Theo

quy nh hi n hành, vi c ghi nh n và báo cáo tài s n sinh h c ang

ư c trình bày r i rác trong nhi u chu n m c i v i cây lâu n m, súc v t cho s n

ph m thì ang ư c ghi nh n là “tài s n c nh” (ư c hư ng d n trình bày theo VAS

03) Cây lâu n m, súc v t cho s n ph m nhưng chưa b t u cho s n ph m ư

nh n vào kho n m c “ u tư xây d

sinh h c khi chưa thu ho ch thì ư

ho ch thì ghi nh n là “thành ph m” (ư c hư ng d n trình bày theo VAS 02)

- Các ch tiêu ngoài B ng cân