Đồ án tốt nghiệp KHAI THÁC KỸ THUẬT HỆ THỐNG PHANH THỦY LỰC TRỢ LỰC CHÂN KHÔNG TRÊN XE LADA 1200

Trong quá trình sử dụng, việc nghiên cứu khai thác kỹ thuật các hệ thống tổngthành của ô tô để nắm được kết cấu và nguyên lý làm việc của chúng là một việc rấtcần thiết nhằm đảm bảo cho

LỜI NÓI ĐẦU

Đất nước ta là đất nước đang phát triển Ngành giao thông vận tải đóng góp một vịtrí quan trọng trong sự phát triển chung của đất nước Trong lĩnh vực vận tải hiện nay

ô tô là một trong những phương tiện phổ biến nhất ở nước ta Vì vậy Chính phủ đã đặt

ra mục tiêu phát triển nghành công nghiệp ô tô Việt Nam trở thành nghành côngnghiệp mũi nhọn của đất nước Hàng loạt các cơ sở sản xuất lắp ráp ô tô đã ra đờinhằm cung cấp cho thị trường nước ta các loại ô tô có kết cấu, tải trọng và giá thànhphù hợp với yêu cầu của thị trường

Trong quá trình sử dụng, việc nghiên cứu khai thác kỹ thuật các hệ thống tổngthành của ô tô để nắm được kết cấu và nguyên lý làm việc của chúng là một việc rấtcần thiết nhằm đảm bảo cho ô tô luôn hoạt động tốt và kéo dài tuổi thọ góp phần tănghiệu quả sử dụng của ô tô

Trong các hệ thống của ô tô, hệ thống phanh là một hệ thống có vai trò rất quantrọng trong quá trình vận hành Nhờ có hệ thống phanh mà người lái có thể nâng caovận tốc chuyển động trung bình của ô tô và đảm bảo an toàn khi chuyển động Do vậntốc chuyển động ngày càng cao cho nên việc đi sâu nghiên cứu để hoàn thiện sự làmviệc của hệ thống phanh nhằm đảm bảo an toàn chuyển động của ô tô ngày càng cấpthiết

Với những lý do trên em đã chọn đề tài: “KHAI THÁC KỸ THUẬT HỆ

THỐNG PHANH THỦY LỰC TRỢ LỰC CHÂN KHÔNG TRÊN XE LADA 1200” Sau khi em nhận đề tài em đã tìm và tham khảo nhiều tài liệu, kết hợp với

những hiểu bết của mình với sự giúp đỡ của các thầy trong bộ môn Đặc biệt là sư

hướng dẫn của thầy Th.s Phạm Thăng Long cùng sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của

bạn bè

Trong quá trình hoàn thành đồ án dù rất cố gắng song em không tránh khỏi thiếusót, mong được sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của thầy giáo để đồ án của em được hoànchỉnh hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

Đà Nẵng, ngày tháng 10 năm 2014

A MỞ ĐẦU

Sản xuất ô tô trên thế giới ngày nay tăng vượt bậc, ô tô trở thành phương tiện vậnchuyển quan trọng về hành khách và hàng hoá cho các ngành kinh tế, đồng thời đã trởthành phương tiện giao thông tư nhân ở các nước có nền kinh tế phát triển Ở nước ta,

số ô tô tư nhân cũng đang phát triển cùng với sự tăng trưởng của nền kinh tế, mật độ ô

tô lưu thông trên đường ngày càng cao

Do mật độ ôtô trên đường ngày càng lớn và tốc độ chuyển động ngày càng cao chonên vấn đề tai nạn giao thông trên đường là vấn đề cấp thiết luôn phải quan tâm

Theo thống kê của các nước thì trong tai nạn giao thông đường bộ 60 ÷ 70 % docon người gây ra, 10 ÷ 15 % do hư hỏng máy móc, trục trặc kỹ thuật và 20 ÷ 30% là

do đường sá quá xấu Trong nguyên nhân do hư hỏng máy móc, trục trặc về kỹ thuậtthì theo thống kê cho thấy tai nạn do hệ thống phanh chiếm tỷ lệ lớn (52 ÷ 75%) Cũng

vì thế mà hiện nay hệ thống phanh ngày càng được cải tiến, tiêu chuẩn về thiết kế chếtạo và sử dụng hệ thống phanh ngày càng nghiêm ngặt và chặt chẽ

Ðối với sinh viên ngành cơ khí- điện việc khảo sát, nghiên cứu về hệ thống phanhcàng có ý nghĩa thiết thực hơn Ðể giải quyết vấn đề này thì trước hết ta cần phải hiểu

rõ về nguyên lý hoạt động, kết cấu các chi tiết, bộ phận trong hệ thống phanh Từ đótạo tiền đề cho việc cải tiến hệ thống phanh nhằm tăng hiệu quả phanh, tăng tính ổnđịnh hướng và tính dẫn hướng khi phanh, tăng độ tin cậy làm việc với mục đích đảmbảo an toàn chuyển động và tăng hiệu quả vận chuyển của ô tô Ðó là lý do em chọn

đề tài “KHAI THÁC KỸ THUẬT HỆ THỐNG PHANH THỦY LỰC TRỢ LỰC

CHÂN KHÔNG TRÊN XE LADA 1200”.

Em hy vọng đề tài này sẽ giúp mọi người hiểu được kết cấu, nguyên lý làm việc,cũng như cách khắc phục các hỏng hóc nhằm sử dụng và bảo dưỡng hệ thống phanhmột cách tốt nhất để đảm bảo an toàn cho người và tài sản

B NỘI DUNG CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

1.1.Mô tả hình dáng và thông số chính của xe LADA 1200

1.1.1 Các thông số kỹ thuật cơ bản của xe.

Hình 1.1 Xe LADA 1200 ( VAZ 2101)

Hình 1.2 Thông số kỹ thuật cơ bản của xe

Dung tích bồn chứa nhiên liệu 42 l

1.2.1 Công dụng, yêu cầu và phân loại:

a Công dụng.

- Hệ thống phanh dùng để giảm tốc độ của ô tô máy kéo cho đến khi dừng hẳn hoặcđến một tốc độ cần thiết nào đó, ngoài ra, hệ thống phanh còn giữ cho ô tô máy kéođứng yên tại chổ trên các mặt đường dốc nghiêng hay trên mặt đường ngang

- Với công dụng như vậy hệ thống phanh là hệ thống đặc biêt quan trọng Nó đảmbảo cho ô tô máy kéo chuyển động an toàn ở mọi chế độ làm việc Nhờ đó mới có khảnăng phát huy hết khả năng động lực, nâng cao tốc độ và khả năng vận chuyển của ôtô

b Yêu cầu.

- Hệ thống phanh cần đảm bảo các yêu cầu chính sau :

+ Làm việc bền vững, tin cậy

+ Có hiệu quả phanh cao khi phanh đột ngột với cường độ lớn trong trường hợpnguy hiểm

+ Phanh êm dịu trong những trường hợp khác, để đảm bảo tiện nghi và an toàncho hành khách và hàng hóa

+ Giữ cho ô tô máy kéo đứng yên khi cần thiết trong thời gian không hạn chế.+ Ðảm bảo tính ổn định và điều khiển của ô tô - máy kéo khi phanh

+ Không có hiện tượng tự siết phanh khi bánh xe dịch chuyển thẳng đứng vàkhi quay vòng

+ Hệ số ma sát giữa má phanh và trống phanh cao và ổn định trong mọi điềukiện sử dụng

+ Có khả năng thoát nhiệt tốt

+ Ðiều khiển nhẹ nhàng thuận tiện, lực cần thiết tác dụng trên bàn đạp hay đònđiều khiển phải nhỏ

c Phân loại.

Hệ thống phanh gồm có các cơ cấu phanh để hãm trực tiếp tốc độ góc của các bánh

xe hoặc một trục nào đó của hệ thống truyền lực và truyền động phanh để dẫn động cơcấu phanh

-Tùy theo tính chất điều khiển mà chia ra :

a) b) c)

Hình 1.3 Sơ đồ nguyên lý các loại phanh chân

a- Phanh trống- Guốc: b- Phanh đĩa: c- Phanh dải

+Phanh thủy lực ( phanh dầu )

+Phanh khí nén ( phanh hơi )

+Phanh điện từ

+Phanh liên hợp

- Phanh truyền động bằng cơ khí thì được dùng làm phanh tay và phanh chân ở một

số ô tô trước đây Nhược điểm của loại phanh này là đối với phanh chân, lực tác độnglên bánh xe không đồng đều và kém nhạy, điều khiển nặng nề, nên hiện nay ít sử dụng

khi phanh gấp và thật cần thiết, nên hiện nay nó vẫn được sử dụng phổ biến trên ô tô.

- Phanh truyền động bằng thủy lực thì được dùng phổ biến trên ô tô du lịch và xe ô

tô tải trọng nhỏ

- Phanh truyền động bằng khí nén thì được dùng trên ô tô tải trọng lớn và ô tô hànhkhách Ngoài ra nó còn dùng trên ô tô vận tải tải trọng trung bình có động cơ dieselcũng như trên các ô tô kéo đoàn xe

- Phanh truyền động bằng điện thì được dùng trên các đoàn ô tô, ô tô kéo nhiềurơmoóc

- Phanh truyền động liên hợp thủy khí thì được dùng trên các ô tô và đoàn ô tô cótải trọng lớn và rất lớn

1.2.2 Cấu tạo chung của hệ thống phanh.

1.2.2.1 Cơ cấu phanh.

Cơ cấu phanh có nghĩa vụ toạ ra Mômen phanh cần thiết và nâng cao tính ổn địnhtrong quá trình sử dụng cơ cấu phanh là bộ phận trực tiếp làm giảm tốc độ góc củabánh xe ôtô

a Cơ cấu phanh guốc:

- Đây là cơ cấu phanh được sử dụng phổ biến nhất, cấu tạo gồm:

+ Trống phanh: Đây là một trống quay hình trụ gắn với moay ơ bánh xe

+ Guốc phanh: Trên bề mặt gắng các tấm ma sát ( hay gọi là má phanh)

+ Cơ cấu ép: Khi phanh, cơ cấu ép do người lái điều khiển thông qua dẫn động

sẽ ép các bề mặt guốc phanh tỳ chặc vào mặt trống phanh, tạo ra lực ma sát khi phanh

1- Dầu phanh; 2- Guốc phanh; 3- Chốt xoay (hoặc cơ cấu tăng phanh); 4- Má phanh; 5- Lò xo hồi vị; 6- Xylanh phanh bánh xe (xylanh con); 7- Cơ cấu tăng phanh; 8- Vít xả gió (xả air); 9- Tang trống; 10.11- Chốt và lò xo giữ guốc phanh; 12- Tuy ô dầu phanh

 Sơ đồ:

* Nguyên lý hoạt động:

Dưới tác dụng của bàn đạp phanh, dầu phanh (1) trong hệ thống sẽ di chuyển theo

các đường ống dẫn (tuy ô) đến các xylanh phanh bánh xe (6) đẩy cho piston (B1, B2)

đi ra hai bên như chiều mũi tên trong hình vẽ và tác dụng lên guốc phanh (2), làm guốc

phanh ép sát vào bề mặt tang trống (9) thực hiện việc phanh xe Khi thôi đạp phanh,

dầu được hồi về bình chứa và dưới tác dụng của lò xo hồi vị (5) sẽ kéo cho guốc phanh

(2) trở về vị trí ban đầu Chốt (10) và lò xo (11) có tác dụng giữ guốc phanh luôn làm

việc ổn định tại vị trí Cơ cấu tăng phanh (7) có tác dụng điều chỉnh khe hở giữa má

phanh và tang trống khi thực hiện điều chỉnh phanh (gảy phanh) giữa các bánh

 Ưu, nhược điểm của phanh tang trống:

+ Phanh dễ bị dính hoặc trượt khi có thay đổi nhỏ trong cụm phanh, làm xe bịđâm lệch một bên khi phanh

b Cơ cấu phanh loại đĩa:

Ưu nhược điểm của phanh đĩa :

- Ưu điểm :

+ Cơ cấu phanh cho phép momen phanh ổn định khi hệ số ma sát thay đổi lớnhơncơ cấu phanh tang trống Điều này giúp cho các bánh xe bị phanh làm việc ổn địnhnhất là ở tốc độ cao

+ Cấu tạo đơn giản dễ lắp ghép và bảo dưỡng

+ Điều kiện làm mát tốt bảo đảm mômen phanh khi xe tiến và lùi

+ Không cần điều chỉnh phanh: Khe hở phanh được điều chỉnh tự động bởi phớtpistton nên không cần điều chỉnh bằng tay

+ Khối lượng các chi tiết nhỏ, kết cấu gọn nên tổng khối lượng của cá chi tiếtkhông treo nhỏ, nâng cao tín êm dịu và sự bám đường của bánh xe

Hình 1.5 Cơ cấu phanh đĩa

+ Khả năng thoát nước tốt: nước bám vào đĩa phanh bị loại bỏ rất nhanh bởi lực

li tâm nên tính năng phanh được phục hồi trong thời gian rất ngắn

+ Công nghệ chế tạo gặp ít khó khăn, có nhiều khả năng giảm giá thành trongsản xuất

- Nhược điểm :

Nhiều bụi bẩn và đất cát vì đĩa phanh không che chắn được hoàn toàn, ảnhhưởng tới quá trình phanh

1.2.2.2 Dẫn động phanh thuỷ lực.

a Ưu nhược điểm và phạm vi sử dụng của phanh thủy lực.

-Dẫn động phanh thủy lực có những ưu điểmquan trọng là:

+ Độ nhạy lớn, thời gian chậm tác dụng nhỏ

+ Luôn luôn đảm bảo phanh đồng thời các bánh xe vì áp suất trong dòng dẫnđộng chỉ bắt đầu tăng khi tất cả má phanh đã ép vào trống phanh

+ Hiệu suất cao

+ Kết cấu đơn giản, kích thước nhỏ, giá thành thấp

+ Có khả năng sử dụng trên nhiều loại xe khác nhau mà chỉ cần thay đổi cơ cấuphanh

-Nhược điểm của dẫn động thủy lực:

+ Yêu cầu độ kín khít cao Khi có một chỗ nào bị rò rỉ thì cả dòng dẫn độngkhông làm việc được

+ Lực cần thiết tác dụng lên bàn đạp lớn nên thường sử dụng các bộ phận trợlực để giảm lực bàn đạp, làm cho kết cấu thêm phức tạp

+ Sự dao động áp suất của chất lỏng có thể làm cho các đường ống bị rung động

và mômen phanh không ổn định

+ Hiệu suất giảm nhiều ở nhiệt độ thấp

- Phạm vi ứng dụng: Dùng trong các xe con, xe tải nhỏ, xe khách ít chỗ ngồi vì lực

ở cơ cấu phanh phụ thuộc vào lực đạp phanh do lực đạp phanh của ngươì lái có hạnnên không thể dùng trên xe có tải trọng lớn cần lực phanh ở cơ cấu phanh lớn được

II

I

Hình 1.7: Sơ đồ dẫn động phanh thuỷ lực 2 dòng

* Sơ đồ dẫn động phanh thuỷ lực 1 dòng.

* Nguyên lý làm việc:

- Khi phanh người lái tác dụng vào bàn đạp 1 một lực sẽ đẩy piston của xi lanhchính 2, do đó dầu được ép và áp suất dầu tăng lên trong xi lanh và các đường ống dẫndầu 3 chất lỏng với áp xuất lớn ở các xi lanh bánh xe sẽ thắng lực của lò xo và tiếnhành ép guốc vào trống phanh

- Khi không phanh nữa người lái không tác dụng voà bàn đạp các lò xo hồi vị củabàn đạp, của viston làm cho piston trở về vị trí cũ, lò xo hồi vị kéo guốc phanh vào vịtrí cũ

* Sơ đồ dẫn động phanh thuỷ lực 2 dòng:

* Nguyên lý làm việc:

Khi phanh người lái tác dụng vào bàn đạp 1 một lực sẽ đẩy piston của xi lanh chính

2, do đó dầu được ép và áp suất dầu tăng lên trong xi lanh qua đường ống dẫn dầu đi

I: Đường ống dẫn dầu phanh đén

các bánh xe trước

II: Đường ống dẫn dầu phanh đén

các bánh xe sau 1: Bàn đạp

4: Cơ cấu phanh

Hinh 1.6 Sơ đồ dẫn đông phanh thuỷ lực một dòng

qua bộ phận chia dòng 3, tiếp đến các van 4,6 rồi đến các đường ống dẫn dầu I, II tớicác xilanh phanh thực hiện quá trình phanh.

 Ta có nhận xét như sau:

- Dẫn động hệ thống phanh làm việc với mục đích tăng độ tin cậy, cần phải có ít làhai dòng dẫn động độc lập Trong trường hợp một dòng bị hỏng thì các dòng còn lạivẫn được ô tô máy kéo với một hiệu quả xác định nào đó Để phân chia các dòng cóthể sử dung bộ phận điều khiển kép, như: van khí nén hai khoang, xi lanh chính képhay bộ chia

- Dẫn động phanh thủy lực 2 dòng cũng có khuyết điểm riêng Vì vậy khi chọn sơ

đồ phân dòng phải tính toán kỹ dựa vào ba yếu tố chính là:

+ Mức độ giảm hiệu quả phanh khi một dòng bị hỏng

+ Mức độ bất đối xứng lực phanh cho phép

+ Mức độ phức tạp của dẫn động

b Các loại và sơ đồ dẫn động:

Theo loại năng lượng sử dụng, dẫn động phanh thủy lực có thể chia làm 3 loại:

- Dẫn động tác động trực tiếp: Cơ cấu phanh được điều khiển trực tiếp chỉ bằnglực tác dụng người lái

- Dẫn động tác động gián tiếp: Cơ cấu phanh được dẫn động một phần nhờ lựcngười lái, một phần nhờ các bộ trợ lực lắp song song với bàn đạp

- Dẫn động dùng bơm và các bộ tích năng: Lực tác dụng lên cơ cấu phanh là áplực của chất lỏng cung cấp từ bơm và các bộ tích năng thủy lực

đó áp suất trong khoang B cũng tăng theo Chất lỏng bị ép đồng thời theo các ống dẫn

2 và 7 đi đến các xylanh bánh xe 1 và 8 để thực hiện quá trình phanh

dẫn dầu; 7,9- Xilanh phanh

Hình 1.9 Dẫn động phanh thủy lực trợ lực chân không:

* Nguyên lý làm việc:

Khi người lái tác dụng một lực vào bàn đạp 1,qua cần phanh tác dụng một lực vàobầu phanh 2 làm cắt đường thông hai khoang của bầu trợ lực không khí bên ngoài sẽ đivào bầu phanh, làm chênh lệch áp suất giữa hai khoang của bầu phanh, tạo nên một áplực tác dụng lên màng trợ lực và qua đó tạo nên một lực phụ hổ trợ cùng người lái tácdụng lên các piston trong xylanh chính 3, dầu theo các ống dẫn đi đến các xylanh bánh

xe để thực hiện quá trình phanh

 Ta có nhận xét như sau:

- Ta có thể thấy bộ trợ lực chân không là bộ phận cho phép lợi dụng độ chân khôngtrong đường nạp của động cơ để tạo lực phụ cho người lái Nên làm giảm cường độlàm việc cho người lái, vì lực tác dụng vào bàn đạp nhỏ vẫn tạo được lực phanh theoyêu cầu

CHƯƠNG 2 KẾT CẤU HỆ THỐNG PHANH TRÊN XE LADA 1200

2.1 Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phanh trên xe LADA 1200

2.1.1 Kiểu thiết kế

Hệ thống phanh bao gồm các cụm sau:

- Kết cấu dẫn động phanh của xe ôtô phụ thuộc vào sơ đồ bố trí dẫn động phanh.Thông thường các xe con thường áp dụng sơ đồ là dạng dẫn động độc lập đó là các

cơ cấu phanh bánh xe cầu trước được dẫn động mỗi bánh một dòng còn hai bánh sauđược dẫn đông chung một dòng Với sơ đồ này thì sẽ giảm được giá thành và cấu trúcđơn giản, vẫn đảm bảo điều kiện phanh tốt cho xe

- Đối với loại xe du lich, ô tô con tốc độ cao thì trợ lực thích hợp với nó là loại trợlực chân không

- Kết cấu hệ thống phanh xe LADA gồm hai phần: cơ cấu phanh và dẫn độngphanh

+ Cơ cấu phanh: phía trước sử dụng phanh đĩa, phía sau sử dụng phanh tangtrống

+ Dẫn động phanh: dẫn động phanh thủy lực 2 dòng có trợ lực chân không

Hình 2.1 Sơ đồ chung hệ thống phanh

1 - phanh bánh trước; 2,4 - đường ống dầu; 3- xi lanh phanh chính; 5 – bình chứa dầu

phanh; 6 – bầu trợ lực; 7 - phanh bánh sau; 9 - điều áp; 11 – bàn đạp phanh

- Ưu nhược điểm của kết cấu phanh có trợ lực chân không trên xe LADA 1200:+ Ưu điểm: không cần sử dụng nguồn năng lượng bên ngoài, mà sử dụng ngay

độ chân không tạo bởi đường nạp của động cơ để tạo lực

+ Nhược điểm: hiệu quả bổ trợ lực tốt, để tăng lực trợ lực lớn phải tăng kíchthước bầu trợ lực

2.1.2 Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phanh xe LADA 1200

xo đẩy ty đẩy dịch chuyển nén piston thứ cấp áp lực này piston sơ cấp dịch chuyển đẩydầu xilanh bánh xe sau thực hiện quá trình phanh Lực đẩy tăng lên làm dầu trong

Hình 2.2 Sơ đồ cấu tạo phanh 1- Phanh chân; 2- Trợ lực phanh; 3- Xylanh trợ lực; 4- Dầu phanh;

5- Bánh xe; 6- Điều hòa lực phanh

piston trong xilanh thư cấp bị nén lai và đẩy dầu tới các xilanh bánh xe trước thực hiệnquá trình phanh

Khi thôi đạp phanh nhờ các lò xo hồi vị trong cơ cấu phanh sẽ kéo các guốc phanh trởlại vị trí ban đầu, pittông xilanh con cũng trở lại vị trí ban đầu và nén dầu trở lại xilanhchính kết thúc quá trình phanh

2.1.3 Phân tích ưu nhược điểm của hệ thống phanh thủy lực trên xe LADA 1200.

- Ưu điểm :

Hình 2.3 Cấu tạo phanh tay

1 – vỏ ; 2 – cơ cấu kéo cáp; 3- cần phanh; 4 - nút; 5 –lò xo; 6 - Kéo chốt; 7- đệm; 8 - con

lăn; 9 - ốc điều chỉnh

10 - đệm; 11 –lò xo hồi vị; 12 - cáp phía sau; 13 - giá đỡ cáp điềuchỉnh

+ Phanh đồng thời các bánh xe theo sự phân bố lực Phanh giữa các bánh xe vàgiữa cá má phanh theo yêu cầu.

+ Hiệu suất cao

+ Độ nhạy tốt, kết cấu đơn giản

+ Có khả năng dùng trên nhiều loại Ôtô khác nhau chỉ cần thay đổi cơ cấuphanh

2.2 Kết cấu các phần tử chủ yếu của hệ thống phanh trên xe LADA 1200

2.2.1 Kết cấu các bộ phận phanh tang trống.

a Trống Phanh

- Cấu tạo:

+ Hầu hết các trống phanh chế tạo bằng gang xám đầu cứng chống mài mòn khátốt, một phần là do hàm lượng carbon cao có trong gang xám Gang là một vật liệu làmtrống phanh lý tưởng Tuy nhiên gang có một số nhược điểm, nó khá nặng và có thể

Hình 2.4 Trống phanh

1- Bulông để bán trục của

trống 2- Ren lỗ để gắng bu lông khi gỡ bỏ trống

phần : với phần ở giữa bằng thép dập, phần vành và bề mặt ma sát bằng gang Gang sẽcung cấp độ bền để chống sự biến dạng và sự loe miệng, đặc biệt là khi nó được tăngcường độ cứng thẳng vững bằng các gân hay các cánh

+ Trống phanh là một chi tiết quay chịu lực ép của các guốc phanh do lưc từ bànđạp phanh, bởi vậy tang trống phải có độ bền cao, ít bị biến dạng, cân bằng tốt, dễtruuyền nhiệt Tang trống có hình dạng như hình vẽ Phổ biến hơn cả là các loại tangtrống có gân ngoài vừa tang bền vừa thoát nhiệt tốt

+ Bề mặt làm việc của tang trống là mặt phía trong, có độ bóng cao, bề mặt lắpráp với chi tiết có độ chính xác để định vị cao và đồng tâm để quá trình làm việckhông phát sinh nhiệt

+ Rãnh tròn nằm ở một đầu tang trống cho phép mâm phanh lọt vào, vừa tạođường gấp khúc tránh bụi, nước rơi vào trực tiếp ma sát, vừa che khít gờ của mâmphanh Vật liệu chế tạo tang trống thường bằng gang, để tăng khả năng dẫn nhiệt vàđảm bảo hệ số ma sát với má phanh Trên các loại xe nhỏ còn sử dụng tang trống đúc

từ hợp kim nhôm và có vành gang ép nhờ vậy tang trống vừa nhẹ vừa dẫn nhiệtnhanh Chiều dầy của tang trống tại bề mặt làm việc trong qúa trình sửa chữa khôngđược phép nhỏ hơn chiều dầy giới hạn của các hãng sản xuất cho phép nhằm đảm bảo

độ bền tối thiểu của tang trống Trên trống phanh có ghi kích thước loại má phanhtrên trống phanh, khi trống phanh có bề dày nhỏ hơn kích thước này cần phải thaythế Trống phanh quá mỏng khả năng toả nhiệt kém nên nhiệt độ làm việc sẽ tăng cao

má phanh làm việc ở nhiệt độ cao sẽ mòn nhanh biến chất và nhiệt độ cao sẽ làm sôidầu phanh

+ Tang trống được định vị trên may ơ bằng vít định vị, sau đó bắt chặt bulông bánh

xe, vì vậy tang trống làm việc có độ tin cậy cao

Trống phanh quay cùng bánh xe khi phanh được tác dụng thì bề mặt của guốcphanh sẽ tác dụng lên bề mặt trong của trống phanh làm cho trống phanh dừng quay,khi đó bánh xe được dừng lại

b Guốc phanh và má phanh.

- Cấu tạo:

+ Guốc phanh:

Hầu hết các guốc phanh của ôtô được chế tạo từ hai miếng thép dập Vành guốcđược làm cong để phù hợp với độ cong của trống phanh và hẹp hơn chiều rộng bề mặttrong của trống phanh một chút, vành guốc tạo bề mặt để gắn bố phanh Gân của guốcđược hàn với vành guốc tăng độ cứng cho vành guốc và là nơi đặt chốt định vị, có cơcấu tác dụng phanh, lò xo trả về và lò xo giữ guốc, cơ cấu phanh đậu xe và cơ cấu điềuchỉnh, vành guốc phanh thường có một loạt mấu cong ở bên cạnh nơi guốc phanh tựavào mâm phanh Những mấu cong này nâng cao chất lượng tiếp xúc chịu lực của guốcphanh trượt ở mâm phanh trong khi tác động phanh vào đầu các guốc phanh Các guốcphanh cũng được chế tạo từ khuôn đúc

Guốc phanh loại này có có trong lượng nhẹ hơn và tản nhiệt tốt hơn guốc bằngthép, chúng cũng có xu hướng yếu hơn, đặc biệt là khi nóng Đầu tác dụng của guốcphanh, trong lúc đó đầu tựa và chốt định vị được gọi là gót của guốc phanh Mũi vàgót của gót của guốc phanh không tự động rất dễ xác định Gót gân với chốt mũi tựa

1- Mâm phanh 2- Guốc phanh 3- Má phanh 4- Lò xo hồi vị

Hình 2.5 Cấu tạo guốc- má phanh

+ Má phanh:

Chiều dầy má phanh lúc ban đầu từ 5mm8mm.Các má phanh gắn trên xươngphanh bằng đinh tán khi độ mòn đến mặt đinh tán phải thay, còn các má phanh dáncho phép sử dụng tới 0,5mm mới bỏ Việc sử dụng keo dán cho phép tận dụng tối đavật liệu ma sát Má phanh được chế tạo từ atbét hoặc atbét đồng, có hệ số ma sát ổnđịnh từ 0,250,3 Đinh tán thường bằng hợp kim nhôm và đồng

- Nhiệm vụ guốc phanh và má phanh.

Nhiệm vụ của guốc và má phanh có tác dụng tỳ sát vào trống phanh làm giảm hoặcdừng sự quay của trống phanh nó có hai guốc, một guốc trước và một guốc sau

- Hoạt động:

Khi ta tác dụng một lực lên xylanh chính, xylanh chính ép dầu tới các xylanh bánh

xe làm xylanh bánh xe làm việc đẩy piston sang hai bên và làm cho hai guốc phanh và

má phanh chuyển động ép sát vào trống phanh, vì vậy dừng được xe Khi không phanhthì có lò xo hồi guốc kéo ép hai guốc phanh lại và xylanh bánh xe bị đẩy vàotrong Nó

bị đẩy vào đến điểm cần chạm vào piston Nên ngăn cản việc gây ra tiếng ồn khácthường từ hệ thống phanh

c Mâm phanh

- Cấu tạo:

+ Vật liệu chế tạo : Mâm phanh thường được chế tạo bằng thép

+ Mâm phanh được gắn bằng bulông vào trục sau hoặc khớp lái ở bánh trước nóthường lăp chốt định vị guốc và truyền mômem phanh từ chốt định vị đến trục bánh xehay khớp lái Hầu hết các mâm phanh có gờ hoặc bề mặt phẳng để các mấu cong củaguốc phanh tựa vào Các gờ phẳng này đỡ guốc phanh nằm đúng vị trí vuông góc với

bề mặt tang trống Cùng với chốt định vị guốc phanh chung đảm bảo cho sự chính xácgiữa guốc phanh và trống phanh

+ Trên mâm phanh cũng có các lỗ, vấu để gắn xilanh bánh xe lò xo giữ guốc vàcáp thắng đậu xe

- Nhiệm vụ:

Mâm phanh được thiết kế, chế tạo để gắn cụm phanh

d Xy lanh phanh bánh xe.

- Cấu tạo:

+ Gồm có: Thân xylanh, hai piston, hai đệm hình chén, hai chụp che bụi, một lò xo

ở giữa, 1 vít xả gió Thân xylanh được chế tạo bằng gang hoặc nhôm Lòng xylanh phảithẳng, nhẵn và có kích thước chính xác

+ Thân xylanh thường được chế tạo bởi bệ gá có 1 vùng chừa dài ra gắn xuyênqua mâm phanh Trong khi tác dụng thắng có rất nhiều lực cắt và lực tác dụng nganggiữa xylanh bánh xe và mâm phanh Vùng chia ra ở bệ gá bảo đảm cho xylanhcố địnhvới mâm phanh

+ Hầu hết các xylanh phanh được gắn chặt vào mâm phanh nhờ bulông hoặc vít.+ Piston của xylanh bánh xe được chế tạo từ nhôm đúc được oxi hoá anodi bằnggang hoặc nhựa và được tạo dáng và gắn đầu nối guốc phanh hoặc phanh đẩy guốcphanh hoặc ván tựa của guốc phanh

+ Đệm kín xylanh bánh xe, áp lực bên trong ép các cạnh mép của đệm kín tựa vàophanh xylanh bảo đảm sự làm kín Đệm kín của xylanh ánh xe ưu điểm là ít mài mònhơn là đệm của xylanh chính, áp lực dịch chuyển đệm và piston cách xa cạnh mép củađệm kín và không và không hướng về cạnh của đệm Khi áp suất phanh lực trở nên đủlớn để ghìm chặt cạnh mép của đệm vào nòng xylanh thì đệm kín không cần dịchchuyển xa thêm

+ Hầu hết các đệm kín có cạnh mép dầy hơn vùng bên trong Khi áp suất thuỷ lựctrở lên rất cao, các cạnh mép dầy hơn có thể dãn ra cho phép sự dịch chuyển của đệm

Hình 2.6 Xilanh bánh xe

1 van xảkhí; 2 – vít xả khí; 3 – thanh đẩy; 4 –đệm cao su chống bụi; 5

-xi lanh; 6 - piston; 7 - cotpe; 8 –lò xo

su nhân tạo có thể dẽ dàng bị hư hỏng nếu cạnh mép của đệm bị cắt đứt hoặc bị đứtrách do sai phạm trong khi lắp ráp hoặc bề mặt thành xylanh thô ráp Trong qua trìnhphanh gấp khe hở ở giữa piston và nòng xylanh trở nên quan trọng Khe hở quá mức sẽtạo ra một khoảng trống đủ lớn để cho áp suất thuỷ lựcép chất liệu làm kín vào giữapiston vàlòng xylanh Nếu điều này xẩy ra phanh sẽ bị kẹt do piston không trả về gótcủa đệm bị mòn hoặc bị tróc rỗ tình trạng này gọi là “bị kéo lê gót đệm ”

+ Lò xo thực hiện một công việc đơn giản đẩy đệm đi ra để các chi tiết liên quangiữa chúng luôn tiếp xúc với guốc phanh Đa số lò xo đều có một cặp vòng đệm kínduy trì một áp lực nhỏ cạnh méo của đệm và lòng xylanh Điều này giúp ngăn cảnkhông khí đi vào hệ thống khi không có áp suất thuỷ lực tác dụng vào đệm, ở hai đầucủa vòng xylanh được bao kín bằng hai chụp che bụi, chụp che bụi này ngăn cản chấtbẩn đi vào lòng xylanh Tình trạng như vậy co thể làm cho piston bị kẹt Đa số các chebụi ở bên ngoài chúng được lắp vào rãnh cắt ở đầu nòng xylanh và được giữ chặt bằngvòng kim loại bên trong

+ Vít xả gió được lắp vào đường dẫn ở giữa đỉnh của lòng xylanh Thực ra nó làmột cái van, đầu còn được tôi cứng của vít lắp chặt vào bệ còn để đóng chặt đường dẫnnòng Khi vít được nới lỏng ra không khí và dung dịch có thể chảy qua bệ và xuyênqua đường dẫn trong vít, cho phép không khí xả ra khỏi xylanh Vít xả gió thườngđược đóng chặt để giữ dung dịch dầu trong xy lanh

+ Nhiều vít có chụp bằng nhựa hay cao su để giữ bụi, nước hoặc muối khoángkhông vào đường dẫn của vít xả gió làm ngẹt vít

xe được biểu thị bằng số ghi trên thân xylanh ở mặt trong của đệm kín hoặc tiết diệnpiston bánh xe

2.2.2 Cơ cấu phanh đĩa:

a Đĩa phanh.

- Cấu tạo:

+ Cũng giống như trống phanh, đĩa phanh hay còn goi là đĩa tạo ra bề mặt ma sátvới bố phanh và được làm bằng thép đúc Một số trường hợp đĩa phanh đúc liền vớimay ơ của bánh xe như một chi tiết Thường thì chúng là hai bộ phận rời nhau để khicần thiết có khí thay thế riêng từng bộ phận Đôi khi đĩa phanh được chế tạo gồm haiphần có bề mặt ma sát làm bằng thép đúc và phần giữa làm bằng thép được dập mỏnghơn

+ Có hai loại đĩa phanh dùng trên xe trở khách loại đặc và loại có rãnh thông gióhay làm mát nằm giữa hai bề mặt ma sát của đĩa phanh những cánh này sẽ thổi gió từbên trong ra ngoài thông qua đĩa phanh Nhờ đó mà đĩa phanh làm việc mát hơn loạiđĩa đặc Nếu lắp sai hiệu quả làm mát giảmđáng kể và có thể gây quá nhiệt cho calíp và

má phanh

+ Giống như ở phanh trống các đĩa phanh có ghi kích thước loại má phanh trênđĩa phanh khi đĩa phanh có bề dày nhỏ hơn kích thước này cần phải thay thế Đĩaphanh quá mỏng khả năng toả nhiệt kém nên nhiệt độ làm việc sẽ tăng cao má phanhlàm việc ở nhiệt độ cao sẽ mòn nhanh biến chất và nhiệt độ cao sẽ làm sôi dầu

Hình 2.7 Cấu tạo đĩa phanh 1- Đĩa phanh; 2- van bơm; 3- giá đỡ; 4- má phanh; 5- chốt dẫn hướng