Dạy học chủ đề “kí hiện đại việt nam” trong chương trình ngữ văn 12 theo định hướng ph́t triển năng lực học sinh

Là vai trò người thầy truyền lửa, mong muốn giúp HS cảm nhận được vẻ đẹp của tác phẩm kí, sống trong không khí của kí, qua ngôn ngữ, kết cấu, thể loại…Với những lí do trên, chúng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 1

3 Mục đích nghiên cứu 1

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 1

5 Phương pháp nghiên cứu 1

6 Điểm mới trong kết quả nghiên cứu 2

7 Cấu trúc của đề tài 2

NỘI DUNG 2

1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 2

1.1 Xây dựng bài học theo chủ đề 2

1.2 Các phương pháp – kĩ thuật dạy học theo định hướng năng lực của học sinh 2

1.3 Thực trạng của việc dạy và học tác phẩm kí trong nhà trường 3

2 TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP 3

2.1 Về phương diện xây dựng nội dung bài học theo chủ đề 3

2.2 Về phương diện vận dụng phương pháp và kĩ thuật giảng dạy trong mô hình tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực 5

2.2.1 Trong hoạt động chuẩn bị bài mới 5

2.2.2 Trong tiến trình hoạt động trên lớp 6

2.3 Thiết kế giáo án dạy học theo chủ đề văn bản kí 12

3 KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG VÀ TRIỂN KHAI CỦA ĐỀ TÀI 22

4 Ý NGHĨA MANG LẠI CỦA ĐỀ TÀI 22

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 22

1 Kết luận 22

2 Kiến nghị 23

PHỤ LỤC i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Đổi mới phương pháp dạy học được xem là hồn cốt của người thầy trên bục giảng Dạy học theo định hướng phát triển năng lực của người học, thiết kế bài học theo chủ đề được cho là phù hợp trong tình hình mới, với môn Ngữ Văn cấp THPT cũng vậy Đây là một thách thức không nhỏ đối với mỗi thầy cô giáo

Chương trình Ngữ văn lớp 12 có hai tác phẩm thuộc thể loại kí: Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân và Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc

Tường Thực tế việc dạy học hai tác phẩm này đã và đang gặp không ít trở ngại, khó khăn Nhiều GV, nhất là GV trẻ cũng gặp vấn đề khó khăn khi xác định trọng tâm bài học và phương pháp tổ chức cho HS cảm thụ tác phẩm kí theo định hướng năng lực

Là vai trò người thầy truyền lửa, mong muốn giúp HS cảm nhận được vẻ đẹp của tác phẩm kí, sống trong không khí của kí, qua ngôn ngữ, kết cấu, thể loại…Với những

lí do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu: Dạy học Chủ đề “Kí hiện đại Việt Nam” trong chương trình Ngữ văn 12 theo định hướng phát triển năng lực học sinh

2 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

2.1 Phạm vi nghiêm cứu

- Nội dung nghiên cứu: Các văn bản kí trong chương trình Ngữ văn lớp 12 THPT

- Địa bàn nghiên cứu: Một số trường THPT trên địa bàn Hà Tĩnh

2.2 Đối tượng nghiên cứu

Xây dựng quy trình, xác định nội dung tác phẩm Kí trong chương trình Ngữ văn 12 THPT

3 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở tìm hiểu về lí luận và thực tiễn vấn đề dạy học theo chủ đề, đề tài nhằm hình thành kiến thức, kĩ năng đọc hiểu một số tác phẩm Kí văn học để nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập môn Ngữ văn của HS

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về văn bản Kí nhằm hình thành kiến thức, kĩ năng học tập theo hướng phát triển năng lực của HS

- Xây dựng các tiết học thể loại Kí theo định hướng phát triển, phẩm chất năng lực,

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các tài liệu về cơ sở lý luận của việc dạy học theo chủ đề và xác định quy trình KTĐG kết quả học tập theo hướng phát triển năng lực của HS

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Điều tra, thăm dò và đánh giá thực trạng dạy học tác phẩm Kí theo chủ đề

của HS THPT hiện nay

+ Thực nghiệm sư phạm: Đánh giá tính hiệu quả và khả thi của đề tài

6 Điểm mới trong kết quả nghiên cứu

Về mặt lý luận: Góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận về dạy học theo chủ đề văn bản Kí môn Ngữ văn THPT theo hướng phát triển năng lực HS

Về mặt thực tiễn: Xây dựng một số tiết học theo chủ đề Kí

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phụ lục, đề tài nghiên cứu gồm có 2 phần chính

- Phần 1: Nội dung

- Phần 2: Kết luận và kiến nghị

NỘI DUNG

1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Xây dựng bài học theo chủ đề

Xây dựng bài học theo chủ đề là trong một bài học “có nhiều đơn vị kiến thức và

kĩ năng nhằm hướng tới giải quyết một hoặc một số vấn đề, hình thành một kĩ năng/ năng lực cho HS.” (theo tài liệu tập huấn) Mục đích là hình thành và phát triển tốt

nhất năng lực cho người học Mỗi chủ đề phải hướng đến mục tiêu giúp người học giải quyết một nhiệm vụ học tập tương đối hoàn chỉnh

Khi dạy học theo chủ đề, tuỳ từng chủ đề, điều kiện cơ sở vật chất và đối tượng

HS mà GV lựa chọn các phương pháp - kĩ thuật dạy học phù hợp, khai thác có hiệu quả các phương tiện, đồ dùng dạy học, phiếu học tập…

Tiến trình của hoạt động dạy học chủ đề theo các bước sau:

(5) Hoạt động mở rộng, bổ sung phát triển ý tưởng sáng tạo

Trong tiến trình này, chuỗi hoạt động học của HS sẽ thể hiện rõ ý đồ sư phạm của phương pháp dạy học tích cực được áp dụng trong toàn bộ chủ đề

1.2 Các phương pháp – kĩ thuật dạy học theo định hướng năng lực của học sinh

Phương pháp dạy học tích cực được hiểu là phương pháp tiến hành dựa theo tiến trình nhận thức khoa học HS phải tham gia vào hoạt động sáng tạo, giải quyết vấn đề Phương pháp dạy học tích cực phải đảm bảo các yêu cầu sau:

Thứ nhất: phải khơi dậy được tiềm năng sáng tạo của HS

Thứ hai: HS phải tư duy trước mỗi vấn đề, tình huống, phải có kĩ năng tự học Thứ ba: tăng cường hoạt động cá thể, phối hợp với hoạt động hợp tác;

Cuối cùng, GV kết hợp việc KTĐG, rèn luyện cho HS kĩ năng tự đánh giá

GV có thể sử dụng những phương pháp - kĩ thuật dạy học khác nhau để mỗi thành viên trong lớp học phải làm việc tích cực Có thể sử dụng nhiều kĩ thuật dạy học nhưng cần phải thực hiện theo các bước:

(a) Chuyển giao nhiêm vụ học tập

(b) Thực hiện nhiệm vụ học tập

(c) Báo cáo kết quả và thảo luận

(d) Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

1.3 Thực trạng của việc dạy và học tác phẩm kí trong nhà trường

Hiện nay, vấn đề xây dựng bài học theo chủ đề mới được triển khai áp dụng nhưng chưa áp dụng đại trà cho tất cả khối THPT, chủ yếu là do các trường tự lựa chọn, sắp xếp, chưa có sự thống nhất chung Khi dạy các tác phẩm thuộc thể loại kí chương trình lớp 12, một số GV đã thấy việc đưa chúng vào cùng một chủ đề là phù

hợp Tuy nhiên trên thực tế, đa số GV thiết kế bài học theo từng đơn vị bài cụ thể

Theo đánh giá chung, dạy học hướng này chỉ cung cấp được một đơn vị kiến thức hoặc chỉ góp phần hình thành một năng lực cụ thể

Khi giảng dạy, do áp lực về thời gian (2 tiết/ 1 bài), GV chủ yếu bám sát nội dung bài dạy theo chuẩn kiến thức kĩ năng Vì thế đa số GV không dành nhiều thời gian để cung cấp kiến thức về thể loại nên các các em cũng không có tri thức về thể loại kí, gây khó khăn cho HS cảm thụ đúng đắn về tác phẩm và tài năng của tác giả

Về vấn đề áp dụng phương pháp dạy học trong giảng dạy tác phẩm kí với đa số

GV - trong đó có bản thân tôi- vẫn còn nhiều lúng túng Trước đây bản thân tôi và một

số GV khác cũng cho rằng dạy kí khô khan và khó, HS không biết nhiều về tác giả, thể loại nên việc các em tự phát hiện là khó khăn nên GV chọn phương pháp thuyết trình

và vấn đáp là chủ yếu để cung cấp kiến thức

Thực tế giảng dạy như trên khiến HS thụ động trong tiếp thu kiến thức, kiến thức có được dễ quên Tiết học cũng trở nên đơn điệu Phần lớn người học cảm thấy tiết học của 2 tác phẩm kí trong SGK nặng nề

2 TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

2.1 Về phương diện xây dựng nội dung bài học theo chủ đề

Việc đưa hai văn bản Người lái đò sông Đà và Ai đã đặt tên cho dòng sông? vào Chủ đề giúp GV cung cấp kiến thức về đặc trưng thể loại, xác định trọng tâm cần đọc

hiểu ở mỗi văn bản Nắm được cơ sở lí luận về thể loại, HS có cơ sở để so sánh những tương đồng và khác biệt của đối tượng được tác giả phản ánh trong tác phẩm kí với đối tượng thật ngoài đời, thấy được nét độc đáo trong phong cách nghệ thuật của từng nhà văn Điều này sẽ quyết định hiệu quả của quá trình tiếp nhận từ phía HS Một số kiến

thức mà HS tiếp nhận và tự khám phá trong quá trình dạy học Chủ đề văn bản Kí là:

“Kí là một loại hình văn học trung gian, nằm giữa báo chí và văn học, gồm nhiều thể, chủ yếu là văn xuôi tự sự như hồi kí, bút kí, du kí, nhật kí, tuỳ bút…” (Từ điển

thuật ngữ văn học) Có đặc điểm là tôn trọng sự thật khách quan, nhà văn viết kí phải đảm bảo được tính xác thực của đời sống Bên cạnh đó, trong sáng tạo nghệ thuật cần

hư cấu, từ truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài đến kịch, thơ ca và ngay cả kí cũng thế Tuy nhiên hư cấu trong kí phải đảm bảo tính chân thực trong cách thể hiện Điều này được minh chứng qua các tác phẩm kí trong chương trình Ngữ Văn 12

Trong trang văn của Nguyễn Tuân và Hoàng Phủ Ngọc Tường, sông Đà và sông Hương không chỉ là 2 dòng sông thực mà còn trở thành những nhân vật sống động, là đối tượng thẩm mĩ của nhà văn Con sông Đà được Nguyễn Tuân thổi hồn bằng những những liên tưởng phong phú nhưng hợp lí Nó trở thành một sinh thể mang cá tính độc

đáo: vừa hung bạo “như một kẻ thù số một” vừa trữ tình, đằm thắm “như một cố nhân” Qua hình tượng sông Đà, nhà văn Nguyễn Tuân đã thể hiện cái nhìn của một

nghệ sĩ trong hành trình tìm kiếm cái đẹp và cái thật Dòng sông Hương của xứ Huế thơ mộng cũng vậy Sông Hương trở thành linh hồn của xứ Huế bởi vẻ đẹp rất nữ tính của nó, gắn với những lớp trầm tích về lịch sử văn hoá và thi ca

Với Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân:

Thứ nhất, Nguyễn Tuân đã thể hiện cái tôi tài hoa uyên bác Đây cũng là phong cách độc đáo của ông trong tất cả các trang văn Hình ảnh con sông Đà và người lái đò trên sông Đà được cảm nhận ở nhiều góc độ với nhiều lĩnh vực của các ngành khoa học khác nhau: điện ảnh, võ thuật, thể thao, thi ca, hội hoạ… Ở Nguyễn Tuân, khi diễn

tả thế giới tự nhiên, nhà văn thường quan sát, khám phá, diễn tả từ phương diện văn hóa, mỹ thuật; khi nhìn nhận, đánh giá con người, nhà văn lại quan sát, khám phá, diễn

tả con người từ phương diện tài hoa, nghệ sĩ Vì thế, hình tượng con sông Đà trở thành một công trình mỹ thuật tuyệt vời của thiên nhiên, còn ông lái đò - người lao động trên sông Đà trở thành một nghệ sĩ tài hoa trong nghệ thuật chèo đò, vượt thác

Thứ hai, phong cách viết kí của ông còn là sự kết hợp độc đáo giữa bút kí và tuỳ bút, vừa chính xác về mặt tư liệu vừa phóng túng trong nghệ thuật tổ chức Nghệ thuật dựng cảnh, dựng truyện độc đáo Chẳng hạn như khi xây dựng cuộc vượt thác của người lái đò, Nguyễn Tuân tái hiện một trận chiến dữ dội giữa người lái đò và sông Đà với ba trùng vi thạch trận của con sông Mỗi trùng vi là một thế trận có sự bố trí tỉ mỉ, người lái đò như một dũng tướng tả xung hữu đột vượt qua thạch trận của con sông

Với Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường:

Lối hành văn mê đắm tài hoa của Hoàng Phủ Ngọc Tường được thể hiện qua việc khắc hoạ vẻ đẹp sông Hương ở nhiều góc nhìn khác nhau từ địa lí, lịch sử đến văn hoa thơ ca Việc đi tìm cội nguồn của sông Hương chỉ là cái cớ để nhà văn mở ra những vẻ đẹp của sông Hương đồng thời mở ra vẻ đẹp của tâm hồn mình- một người am hiểu

về sông Hương, về mảnh đất kinh kì và yêu say đắm với mảnh đất này

Thứ nhất là tài hoa trong nghệ thuật sử dụng ngôn từ Nhà văn đã huy động những ngôn từ, con chữ đặc sắc nhất để làm toát lên vẻ đẹp đa dạng của sông Hương qua từng góc nhìn, đồng thời toát lên tâm hồn của của Huế Đời sông như đời người

Ngôn từ đậm chất thơ, giàu hình ảnh, gợi cảm “Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu” Đó là

chưa kể đến những ý văn đẹp như một ý thơ : “những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà”; “những vấn vương của một nỗi lòng”, “đảo Cồn Hến quanh năm mơ màng trong sương khói”… Dường như, đây không phải là lối diễn đạt thông thường của văn

xuôi, nhất là ở thể kí mà là những kiểu chữ nghĩa thường thấy trong thơ ca

Thứ hai là tài hoa trong việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật Tác giả sử dụng thành công và hiệu quả các biện pháp nghệ thuật nhân hóa, so sánh: Sông Hương

- cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại, sông Hương – người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở ; sông Hương mềm như tấm lụa, sông Hương mềm hẳn đi như một tiếng vâng không nói ra của tình yêu sử dụng những liên tưởng phong phú, bất ngờ: liên tưởng sông Hương, thiên nhiên xứ Huế với cảnh sắc trong Truyện Kiều,

liên tưởng sông Hương với tính cách của nàng Kiều: “và giống như nàng Kiều trong đêm tình tự, còn nhớ ”

Để đảm bảo tính hệ thống và trọng tâm trong Chủ đề Kí, vấn đề cần đọc hiểu của

mỗi văn bản có thể được xác định như sau:

+ Bài Người lái đò sông Đà: tập trung vào tìm hiểu sự tài hoa uyên bác của

Nguyễn Tuân qua việc thể hiện hình tượng sông Đà và ông lái đò trên sông Đà

+ Bài Ai đã đặt tên cho dòng sông?: tập trung tìm hiểu thể loại kí, ngôn ngữ viết

kí và lối hành văn mê đắm tài hoa của Hoàng Phủ Ngọc Tường khi viết về sông Hương theo các góc nhìn

+ Văn bản dùng để luyện tập theo chủ đề là Hồi kí Những ngày đầu của nước Việt Nam mới (Võ Nguyên Giáp)

2.2 Về phương diện vận dụng phương pháp và kĩ thuật giảng dạy trong mô hình tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Khi dạy tác phẩm kí theo chủ đề, tôi nhận thấy việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua nhiệm vụ học tập là cần thiết Song việc áp dụng phải linh hoạt trong từng nhiệm vụ, từng hoạt động

2.2.1 Trong hoạt động chuẩn bị bài mới

Giáo viên phải giao nhiệm vụ cho học sinh làm việc ở nhà Mục đích của hoạt động này là tổ chức học sinh tự học Hoạt động chuẩn bị bài có thể được thực hiện dưới hình thức hoạt động cá nhân hoặc hoạt động nhóm Chẳng hạn:

Bài tập chuẩn bị phần đọc hiểu hai văn bản Người lái đò sông Đà và Ai đã đặt

tên cho dòng sông?

- Học sinh làm việc cá nhân:

+ Đọc hai văn bản kí trong sách giáo khoa;

+ Hoàn thành phiếu học tập số 1 cho bài Người lái đò sông Đà;

+ Tìm kiếm những tranh ảnh và nội dung giới thiệu cho bức tranh của mình cho

bài Ai đã đặt tên cho dòng sông?

- GV sử dụng kĩ thuật đọc và ghi chú bên lề:

+ GV giao nhiệm vụ cho học sinh chuẩn bị bài ở nhà theo nhiệm vụ cụ thể

GV nhắc học sinh đọc văn bản Người lái đò sông Đà và ghi chú bên lề sách giáo

khoa những thông tin sau:

Thông tin 1: Nhà văn đã thể hiện con sông Đà hung bạo và trữ tình như thế nào? Thông tin 2: Người lái đò tài hoa được thể hiện qua những chi tiết nào?

Vì đặc điểm sách giáo khoa lề không đủ rộng, GV có thể chuyển thông tin ghi chú thành phiếu học tập Khi đọc “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”, GV yêu cầu HS:

Đọc kĩ đoạn văn “Trong những dòng sông đẹp mà tôi thường nghe (…)chung tình với quê hương xứ sở.” đánh dấu những từ ngữ thể hiện vẻ đẹp của sông Hương, ghi vắn tắt

những cảm nhận của mình về vẻ đẹp đó theo phiếu ghi chú sau:

Từ ngữ được đánh dấu Cảm nhận của cá nhân

1 Vẻ dữ dội và hùng tráng của sông Hương

2 Vẻ đẹp của một cô gái duyên dáng làm say đắm lòng người

………

……… Bài tập chuẩn bị phần: Tìm hiểu chung về thể loại kí

- HS làm việc theo nhóm (tổ):

+ Tìm kiếm những tri thức về thể loại kí- thiết kế kịch bản theo hình thức phỏng vấn và trả lời phỏng vấn và sử dụng phương pháp đóng vai trong việc triển khai nội dung bài học thông qua hoạt động sân khấu hoá Cụ thể bài tập như sau:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập cho HS với các nội dung sau:

- Đặc trưng của thể kí hiện đại Việt Nam

- Phân biệt tuỳ bút và bút kí

Yêu cầu: HS xây dựng kịch bản về buổi đối thoại giữa nhà văn Nguyễn Tuân và độc giả với chủ đề: Thể kí Việt Nam hiện đại

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ - thảo luận viết kịch bản

Bước 3: HS chuyển kịch bản cho GV, GV nhận xét đánh giá, chọn kịch bản tốt nhất cho HS diễn

Bước 4: HS sân khấu hoá trước lớp, GV đánh giá, định hướng nội dung

2.2.2 Trong tiến trình hoạt động trên lớp

2.2.2.1 Hoạt đông khởi động

Mục đích là tạo tâm thế ban đầu cho bài học Hoạt động này giúp GV xác định được HS có những hiểu biết về chủ đề và những vấn đề ngoài thực tiễn liên quan đến hai tác phẩm kí trong chương trình như thế nào, đồng thời giúp HS phát huy vốn kiến thức, kĩ năng đã có để tiếp nhân kiến thức mới Ở hoạt động này, GV có thể sử dụng

kĩ thuật phòng tranh - kĩ thuật trình bày 1 phút để tạo tâm thế cho HS vào tiết học

GV cho HS giới thiệu những bức ảnh mà các em sưu tầm (dán lên bảng) về sông

Đà, con người lao động vùng Tây Bắc và sông Hương, văn hoá Huế Từ phần giới thiệu của học HS, GV tạo tâm thế cho HS

2.2.2.2 Hoạt động hình thành kiến thức

Trong hoạt động này, GV cần tổ chức phương pháp phù hợp với chủ đề, giúp HS chiếm lĩnh tri thức mới, tích hợp với phân môn Tiếng Việt và Làm văn bằng các phương pháp- kĩ thuật dạy học tích cực như:

a Phương pháp đọc sáng tạo và kĩ thuật đọc- ghi chú bên lề

Đọc tác phẩm văn học là một nghệ thuật Nó được nâng lên thành một phương pháp để dạy văn với tên gọi là “phương pháp đọc sáng tạo”, nhằm nhấn mạnh đến vai trò tích cực của người đọc trong việc cảm thụ tác phẩm văn chương và đào sâu giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm trong quá trình đọc, giúp HS có năng lực tri giác ngôn ngữ, năng lực tưởng tượng, tái hiện hình tượng, năng lực cảm xúc thẩm mĩ Đọc sáng tạo đảm bảo các yêu cầu như: giản dị, tự nhiên, phát âm rõ ràng, đúng giọng điệu

và truyền đạt đúng thể loại, phong cách tác giả Để cảm nhận được vẻ đẹp của sông Đà hùng vĩ, hung bạo, GV phải hướng dẫn cho HS đọc đúng giọng điệu, những câu văn

mạnh mẽ như “Nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió Cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò sông Đà nào tóm được qua đây”, hay những câu văn mềm mại như thơ “Con sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai…” Với văn bản “Ai đã đặt tên cho dòng sông”, để giúp HS cảm

nhận chất thơ trong bút kí trữ tình của Hoàng Phủ Ngọc Tường thì GV hướng dẫn HS đọc văn bản với giọng nhẹ nhàng, sâu lắng

Điều mà tôi nhận thấy khi đọc văn bản ký có hiệu quả và rút ngắn thời gian, GV cần giao nhiệm vụ cho HS ghi chú bên lề những thông tin cần thiết trong quá trình đọc Để thực hiện nhiệm vụ này có hiệu quả, GV phải yêu cầu cụ thể Chẳng hạn như:

“Trong quá trình đọc, em hãy gạch chân những câu văn miêu tả vẻ đẹp sông Hương và ghi chú bên cạnh Tìm những câu văn có biện pháp so sánh.”…

(Hình ảnh trang sách được ghi chú)

b Phương pháp vấn đáp và nêu vấn đề

Vấn đáp là quá trình tương tác giữa GV và HS thông qua hệ thống câu hỏi Qua việc trả lời câu hỏi của GV, học sinh thể hiện được suy nghĩ của mình, từ đó lĩnh hội được đối tượng học tập Xuất phát từ đặc trưng của thể kí: lấy sự thật khách quan của đời sống và tính xác thực của đối tượng làm cơ sở, người dạy có thể xây dựng hệ thống câu hỏi tái hiện để giúp HS hiểu biết về những sự việc, hiện tượng của cuộc sống được phản ánh trong văn bản kí

Nêu vấn đề là phương pháp sử dụng câu hỏi chứa đựng mâu thuẫn giữa cái đã biết

và cái chưa biết để tạo tình huống có vấn đề từ đó kích thích tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong hoạt động cảm thụ văn học, đòi hỏi HS vận dụng những kiến thức sẵn có để giải quyết các tình huống mới Phương pháp này phù hợp với dạy học chủ đề kí

Sự kết hợp giữa phương pháp vấn đáp và nêu vấn đề được thể hiện thông qua hệ thống các câu hỏi GV đặt câu hỏi theo từng mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng

để HS tìm kiếm tri thức, giải quyết được các tình huống có vấn đề

Ví dụ: Khi đọc hiểu về hình tượng sông Đà hung bạo trong Người lái đò sông

Đà, GV xây dựng chuỗi các câu hỏi theo các mức độ: từ nhận biết đến vận dụng như:

(?) Giáo viên trình chiếu hoặc treo trên bảng các hình ảnh:

và đặt câu hỏi: Tìm những câu văn của Nguyễn Tuân miêu tả hình ảnh trên?

(?) Qua ngòi bút tài hoa uyên bác của Nguyễn Tuân, con sông Đà có những đặc điểm, tính cách nào?

(?) Điểm độc đáo trong nghệ thuật miêu tả các hình ảnh vách đá bờ sông, thác ghềnh, vực xoáy là gì?

(?) Con sông Đà bày thạch trận trên sông như thế nào? Chỉ ra diện mạo và tâm địa hiểm độc, dữ dội của thác đá?

(?) Hình dung về thác đá trong thực tế như thế nào?

(?) Câu văn: “ Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết ở trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện (…)một số hòn bèn nhổm dậy để vồ lấy thuyền.”, tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng của biện pháp ấy? Câu

văn có phải chỉ đơn thuần là tưởng tượng của tác giả hay không? Vì sao?

(?) Em hãy đánh giá về ngòi bút viết kí của Nguyễn Tuân qua những câu văn này? (?) Nhận xét về nét độc đáo trong nghệ thuật miêu tả thác đá của Nguyễn Tuân?

Qua chuỗi câu hỏi được thiết kế theo mức độ như trên HS có thể chủ động tìm kiếm, phát hiện nội dung cần đạt theo mục tiêu bài học

c Phương pháp dạy học theo nhóm với kĩ thuật mảnh ghép, kĩ thuật “Sơ

đồ tư duy”, kĩ thuật trình bày 1 phút

Dạy học theo nhóm còn gọi là dạy học hợp tác, một hình thức tổ chức dạy học- lấy HS làm trung tâm Trong hoạt động nhóm, các thành viên không chỉ có trách nhiệm với việc học tập của mình mà còn có trách nhiệm quan tâm đến các thành viên khác của nhóm Trong hoạt động hình thành kiến thức, GV đưa ra một số tình huống

có vấn đề, chia nhóm và cho HS thảo luận các để rút ngắn thời gian, đồng thời để cho

HS phát huy kĩ năng hợp tác, giải quyết vấn đề, thuyết trình Phương pháp này, GV có thể vận dụng linh hoạt các kĩ thuật như mảnh ghép, sơ dồ tư duy, trình bày một phút…

Dạy Chủ đề văn bản Kí, GV cho HS làm việc theo các hình thức nhóm như:

+ Làm việc theo cặp 2 HS (Pair work)

+ Làm việc theo nhóm 4 đến 6 HS (Group work)

Có hai loại hình bài tập dùng trong thảo luận nhóm cho bài học là:

+ Bài tập cho hoạt động trao đổi: Mỗi nhóm giải quyết một vấn đề, sau đó các

nhóm cử đại diện trình bày vấn đề của nhóm mình Các nhóm khác đặt câu hỏi

+ Bài tập cho hoạt động so sánh: Tất cả các nhóm cùng giải quyết một vấn đề,

sau đó so sánh cách giải quyết giữa các nhóm

Những bài tập/ vấn đề được sử dụng trong Chủ đề cho hoạt động thảo luận nhóm:

+ Tìm hiểu hình tượng con sông Đà với hai tính cách hung bạo và trữ tình qua ngòi bút tài hoa của Nguyễn Tuân

+ Cuộc vượt thác đầy tài hoa của ông lái đò qua ba trùng vi thạch trận

+ Vẻ đẹp sông Hương từ góc nhìn địa lí trong một đoạn văn cụ thể

+ Lối hành văn mê đắm tài hoa của Hoàng Phủ Ngọc Tường

+ Hoàn thành sơ đồ tư duy về ngòi bút tài hoa của Hoàng Phủ Ngọc Tường qua hình tượng sông Hương từ các góc nhìn: địa lí, lịch sử, văn hoá thi ca

Ví dụ hoạt động nhóm theo hình thức Group work cho phần tìm hiểu về hình

tượng ông lái đò sông Đà - một “tay lái ra hoa”- trí dũng song toàn (sử dụng kĩ thuật

mảnh ghép và trình bày 1 phút)

Bước 1: GV chia lớp thành 6 nhóm, treo giấy rôki có phác thảo một số gợi ý theo

khung như sau:

CUỘC CHIẾN CỦA ÔNG LÁI ĐÒ VÀ SÔNG ĐÀ HUNG BẠO

Thạch trận trên sông Đà Cuộc vượt thác của ông lái đò

Vòng 1

Có 5 cửa trận: 4 cửa tử, 1 cửa sinh, trông như sơ hở để dụ đối phương, mặt nước hò la như quân liều mạng

Nhóm 1- 2

Vòng 2 Tăng thêm nhiều cửa tử, cửa sinh bố

trí lệch qua phía hữu ngạn Nhóm 3- 4

Vòng 3

Ít cửa hơn, bên phải, bên trái đều là luồng chết, luồng sống nằm ở giữa bọn đá hậu vệ của con thác

Nhóm 5- 6

Bước 2: giao nhiệm vụ cho 2 nhóm tìm hiểu cùng 1 vấn đề Cụ thể như sau:

+ Nhóm 1-2: Ông lái đò đã làm gì để vượt qua trùng vi thạch trận thứ 1 của con sông Đà? Trong trận chiến, ông lái đò giống đối tượng nào trong chiến trận?

+ Nhóm 3-4: : Ông lái đò đã làm gì để vượt qua trùng vi thạch trận thứ 2 của con sông Đà? Trong trận chiến, ông lái đò được miêu tả giống ai?

+ Nhóm 5-6: : Ông lái đò đã làm gì để vượt qua trùng vi thạch trận thứ 3 của sông Đà? Hãy nêu cảm nhận về ông đò khi ông vượt qua trùng vi này?

Bước 3: Các nhóm lần lượt thảo luận để hoàn thiện bài tập

Bước 4: Các nhóm có cùng nội dung thảo luận trao đổi cho nhau và bổ sung

Bước 5: Học sinh cử đại diện treo sản phẩm trên bảng dựa trên khung mà giáo

viên chuẩn bị sẵn và thuyết trình nhanh

Bước 6: Học sinh các nhóm khác nêu ý kiến phản biện, bổ sung

Sau khi học sinh trình bày, giáo viên nhận xét, định hướng nội dung

(Hình ảnh phương pháp làm việc nhóm hoàn thành mảnh ghép tri thức và kĩ thuật trình bày 1 phút)

Sau khi học sinh trình bày nội dung thảo luận nhóm, các thành viên nhóm khác

có ý kiến bổ sung hoặc phản biện, giáo viên nhận xét và định hướng nội dung bài học theo sơ đồ tư duy mà giáo viên chuẩn bị sẵn những ý trọng tâm

(Hình ảnh tiết dạy tại lớp, với kĩ thuật sử dụng sơ đồ tư duy để hệ thống kiến thức )

Ví dụ cho hoạt động nhóm theo hình thức cặp đôi trong phần tìm hiểu bài Ai đã đặt tên cho dòng sông?của Hoàng Phủ Ngọc Tường

Bước 1: GV nêu vấn đề: Lối hành văn mê đắm, tài hoa của thể hiện trước tiên ở

cách sử dụng ngôn từ, câu văn Hãy chọn một vài từ ngữ, câu văn để chứng minh

Bước 2: HS thảo luận theo cặp đôi chứng minh vấn đề

Bước 3: Một HS đại diện nhóm lên trước lớp trình bày

Bước 4: Các HS khác lắng nghe, đặt câu hỏi hoặc bổ sung, phản biện

Bước 5: GV nhận xét và định hướng nội dung; cho điểm khích lệ đối với nhóm

trình bày và những HS có ý kiến phản biện, bổ sung hay

d Phương pháp đóng vai

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho HS thực hành một vấn đề trong tình huống giả định GV có thể cung cấp tư liệu để HS xây dựng kịch bản và diễn trên bục giảng (sân khấu) Trọng tâm của phương pháp này là thảo luận sau phần diễn của HS Phương pháp này được sử dụng trong phần hướng dẫn HS tìm hiểu kiến thức về thể loại, đặc trưng, các tiểu loại của kí, sự giống và khác nhau giữa tuỳ bút và bút kí Trong bài học, tôi sử dụng phương pháp đóng vai trong hoạt động tổng kết nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, tìm hiểu khái quát về thể loại kí sau khi hướng dẫn

HS đọc hiểu hai tác phẩm trong chủ đề Yêu cầu của phương pháp này, GV phải cung cấp tài liệu học tập về thể kí; chuyển giao nhiệm vụ cho HS viết kịch bản và diễn Sau khi HS trả lời những ý kiến, GV phải đưa ra nhận xét, cho điểm và định hướng lại nội dung cần thiết

(Hình ảnh minh hoạ trong giờ học tại lớp - phần tìm hiểu thể loại kí)

Kịch bản của lớp về chủ đề “thể Kí Việt Nam hiện đại:

MC: Chào các bạn!

Hôm nay chúng ta sẽ đến với câu lạc bộ văn học- hội những người yêu thơ văn

Chủ đề hôm nay của chúng ta sẽ là “Tác phẩm kí trong lòng bạn đọc” Nhân vật

khách mời hôm nay là nhà văn Nguyễn Tuân, người có sở trường về thể loại bút kí và tuỳ bút với những tác phẩm như “Sông Đà”, “Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi”

Nguyễn Tuân: (Xuất hiện) - chào khán giả

PV: Xin hỏi, nhà văn có rất nhiều tác phẩm kí như Tuỳ bút sông Đà, Hà Nội ta đánh

Mĩ giỏi… Tác phẩm nào cũng được đánh giá cao Nhà văn có thể cho độc giả biết một

số kinh nghiệm viết kí?

Nguyễn Tuân: Muốn viết kí thì nhà văn phải đi nhiều, quan sát tường tận về đối

tượng, và ghi chép tỉ mỉ những gì mà mình quan sát được Kí có quyền dùng tất cả cách của truyện, kịch, thơ ca, và cả các cách thức của điện ảnh, sân khấu, hội hoạ

PV: Thưa nhà văn, kí có đặc điểm như thế nào?

Nguyễn Tuân: Kí là một loại hình văn học trung gian, nằm giữa báo chí và văn học,

gồm nhiều thể, chủ yếu là văn xuôi tự sự như hồi kí, bút kí, du kí, nhật kí, tuỳ bút…”

PV: Tác phẩm “Tuỳ bút sông Đà” thuộc tiểu loại gì của kí, và đặc trưng của nó?

Nguyễn Tuân: Tuỳ bút, sự kết hợp độc đáo giữa bút kí và tuỳ bút, vừa chính xác về

mặt tư liệu vừa phóng túng trong nghệ thuật tổ chức

PV: Tuỳ bút khác như thế nào so với bút kí

Nét nổi bật ở tuỳ bút là tính chủ quan, chất trữ tình rất đậm Nhân vật chính là “cái tôi” của nhà văn Qua ghi chép những con người và sự kiện cụ thể, có thực, nhà văn chú trọng bộc lộ cảm xúc, suy tư và nhận thức, đánh giá của mình về con người và cuộc sống hiện tại Bút kí ghi lại những con người thực và sự việc mà nhà văn đã tìm hiểu nghiên cứu cùng với những cảm nghĩ của mình nhằm thể hiện một tư tưởng nào đó

PV: Cảm ơn nhà văn

2.2.2.3 Hoạt động luyện tập và vận dụng

Ở hai hoạt động này, HS phải vận dụng được kiến thức để giải quyết những nhiệm vụ cụ thể Các bài tập trong phần thực hành theo trình tự: Đọc hiểu văn bản, Tiếng Việt và Làm văn

Với mục tiêu của hoạt động, trong Chủ đề văn bản Kí, tôi thấy cần kết hợp đọc

hiểu văn bản đọc thêm, xác định nội dung của văn bản và đặc điểm của thể loại GV có

thể sử dụng phương pháp nêu vấn đề, làm việc nhóm và thuyết trình Hình thức

các nhóm làm việc ở nhà (đọc văn bản đọc thêm và xác định nội dung và nghệ thuật thể hiện hồi kí của Võ Nguyên Giáp, trình bày kết quả trên lớp GV cho 2 nhóm lên báo cáo kết quả Sau đó các HS còn lại tiến hành so sánh sự giống và khác nhau giữa hai bài báo cáo, GV định hướng nội dung và cho điểm phần trình bày của HS

Trong hoạt động này, tôi cũng tiến hành cho HS làm bài kiểm tra để đánh giá kết

quả học tập thông qua hình thức trắc nghiệm với bài Người lái đò sông Đà và tự luận với Ai đã đặt tên cho dòng sông?

2.2.2.4 Hoạt động mở rộng, bổ sung, phát triển ý tưởng sáng tạo

Mục đích là giúp HS vận dụng kiến thức của Chủ đề vào cuộc sống Đó là hoạt

động tự học, phát huy khả năng sáng tạo GV yêu cầu HS dựa vào những hiểu biết của bản thân để giải quyết một vấn đề trong cuộc sống thông qua bài học Chẳng hạn:

Bài tập 1: Theo em phải làm gì để giữ được vẻ đẹp, lợi ích mà các dòng sông

mang lại cho con người

Ở bài tập này, GV sử dụng phương pháp nêu vấn đề Cả lớp cùng tham gia phát biểu ý kiến cá nhân

Bài tập 2: Bến nước (lòng hồ Kẻ Gỗ, Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh, một khung cảnh đẹp,

trữ tình, gắn với nghề làm cá và nghành thủy lợi của nhân dân địa phương, điều tiết lượng nước một vùng của tỉnh ), anh/ chị hãy tham quan và viết một bài bút kí về địa danh trên

Ở bài tập này, GV tổ chức cho HS hoạt động trãi nghiệm sáng tạo Cần lên kế hoạch về thời gian, địa điểm và phương tiện tham quan địa danh của quê hương GV cần tham gia vào hoạt động cùng với HS Cho HS tự thành lập nhóm, cử nhóm trưởng, phân chia nhiệm vụ cụ thể HS đi thực tế và báo cáo kết quả GV chọn bài viết hay nhất cho HS trình bày và cho điểm khích lệ hoạt động của học sinh

2.3 Thiết kế giáo án dạy học theo chủ đề văn bản kí

GIÁO ÁN THỰC NGHIỆM: CHỦ ĐỀ KÍ (5 tiết) BƯỚC 1: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT TRONG BÀI HỌC

Kĩ năng đọc hiểu kí hiện đại Việt Nam

BƯỚC 2: NỘI DUNG CHỦ ĐỀ BÀI HỌC

- Tìm hiểu các văn bản: Người lái đò Sông Đà (Nguyễn Tuân); Ai đã đặt tên cho dòng sông( Hoàng Phủ Ngọc Tường); Những ngày đầu của nước Việt Nam mới của

Võ Nguyên Giáp)

- Tìm hiểu đặc điểm của kí

- Tích hợp phân môn Tiếng Việt và Làm văn

BƯỚC 3: MỤC TIÊU BÀI HỌC

a Kiến thức

- Những đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của các tác phẩm kí hiện đại Việt Nam

và sự đóng góp của thể loại kí từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 đến hết thế kỉ XX

- Đặc trưng phản ánh hiện thực đời sống của thể loại kí: chân thực, đa dạng, phong phú

b Kĩ năng

- Đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại

- Kĩ năng tự nhận thức

+ Qua bài Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân, giúp HS nhận thức về vẻ đẹp

của người lao động trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước; thấy được tấm lòng nâng niu, trân trọng giá trị con người của tác giả, rút ra bài học cho bản thân về ý nghĩa công việc và giá trị con người

+ Với Ai đã đặt tên cho dòng sông? của Hoàng Phủ Ngọc Tường, HS nhận thức

và trân trọng trước những giá trị văn hoá của dân tộc, rút ra bài học về sự gắn bó của mỗi cá nhân với quê hương, đấ nước

- Kĩ năng tư duy sáng tạo: phân tích, bình luận về cá tính độc đáo trong cách thể hiện hình tượng sông Đà, người lái đò sông Đà trong trang văn của Nguyễn Tuân và

sự thể hiện vẻ đẹp dòng sông hương ở tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông

- Kĩ năng hợp tác: HS biết bày tỏ ý kiến, tham gia xây dựng các hoạt động và nhiệm vụ được giao; nổ lực phát huy năng lực bản thân để hoàn thành tốt nhiệm vụ

c Thái độ

- Bồi dưỡng cho hoc sinh tình cảm yêu quê hương, đất nước

- Có thái độ trân trọng, ngưỡng mộ trước tài năng, nhân cách của tác giả

- Biết trân trọng cái đẹp và sự sáng tạo của người nghệ sĩ

d Năng lực

Dạy tác phẩm kí theo chủ đề để hình thành, phát triển các năng lực: Năng lực tự học; năng lực tự giải quyết vấn đề, thu thập thông tin liên quan đến chủ đề; năng lực tư duy; năng lực hợp tác; năng lực trình bày vấn đề; năng lực thẩm mĩ; năng lực vận dụng kiến thức liên môn: lịch sử, địa lý, âm nhạc, hội họa, du lịch, thi ca; tích hợp kiến thức sách vở và đời sống; tích hợp: Đọc văn – Tiếng Việt – Làm văn

BƯỚC 4: MỨC ĐỘ YÊU CẦU CỦA MỖI LOẠI CÂU HỎI/ BÀI TẬP CÓ THỂ SỬ DỤNG ĐỂ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC

Chỉ ra ngôn ngữ, biện pháp

nghệ thuật được sử dụng

để nhà văn xây dựng hình

tượng nghệ thuật

Phân tích đặc sắc trong ngôn từ, biện pháp nghệ thuật; giải thích một số từ ngữ, hình ảnh, nghệ thuật…

Đánh giá việc sử dụng ngôn ngữ của tác giả trong

Đánh giá cách xây dựng hình tượng nghệ thuật Nêu cảm nhận/ ấn tượng riêng của bản thân về hình tượng nghệ thuật

Xác định tư tưởng của tác

giả trong tác phẩm

Lí giải tư tưởng của nhà văn gửi gắm trong tác phẩm

Liên hệ thực tế, rút ra bài học nhận thức và hành động qua tác phẩm đã học

BƯỚC 5: CÁC CÂU HỎI/ BÀI TẬP CỤ THỂ THEO CÁC MỨC ĐỘ YÊU CẦU ĐÃ MÔ TẢ

Với văn bản:

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ – NGUYỄN TUÂN

Trình bày những hiểu

biết của em về tác giả

Nguyễn Tuân? Kể tên

các tác phẩm tiêu biểu?

Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân có gì

đặc biệt?

Bài Người lái đò sông Đà

giúp em hiểu thêm gì về đặc trưng phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân?Tác phẩm được viết

trong hoàn cảnh nào?

Qua bài ký sự, em hiểu biết gì về dòng sông Đà?

Điều đó được thể hiện trong tùy bút của NT?

Sau khi đã được xem kí sự về sông Đà, em có cảm xúc gì

về vẻ đẹp của dòng sông và con người lao động nơi đây? Đọc và giải thích câu đề

từ của tác phẩm

Theo em, tác giả đã phát hiện ra dòng chảy của sông Đà có gì đặc biệt?

Em đánh giá thế nào về con mắt tài hoa của Nguyễn Tuân khi nhìn nhận về thiên nhiên? Nhân vật trữ tình trong

tác phẩm là ai?

-Những từ ngữ trong tác phẩm giúp em xác định được nhân vật trữ tình?

Em có nhận xét gì về tâm trạng, cảm xúc của cái tôi trữ tình trong tùy bút?

Tìm những câu văn tả

sông Đà tương ứng với

hình ảnh chụp

Nhận xét về đặc điểm của con sông Đà

Đánh giá về cách thể hiện của Nguyễn Tuân so với cảnh thực của sông Đà? Đánh giá về khả năng ngôn ngữ của Nguyễn Tuân?

- Hình ảnh sông Đà hiện

lên với những nét tính

cách nào?

- Những câu văn miêu tả

vẻ đẹp hùng vĩ của sông

Đà?

- Vẻ đẹp trữ tình của

sông Đà được hiện qua

dáng vẻ và tâm hồn của

nó, hãy tìm những câu

văn miêu tả vẻ đẹp đó?

- Câu văn: “Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết ở trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện (…)một số hòn bèn nhổm dậy để vồ lấy.” có phải

đơn thuần là sự tưởng tưởng độc đáo của tác giả hay không? Vì sao?

- Tác giả khắc họa vẻ đẹp hùng vĩ của sông Đà nhằm mục đích gì?

- Qua hình tượng sông Đà,

em cảm nhận gì về vẻ đẹp của thiên nhiên núi rừng Tây Bắc?

- Hình tượng sông Đà thể hiện tài năng, phong cách, tư tưởng của Nguyễn Tuân, hãy làm rõ nhận định trên

Hình tượng ông lái đò

hiện lên với những vẻ

đẹp nào?

Thế nào là con người tài hoa theo quan điểm của Nguyễn Tuân

Tại sao nói: Ông lái đò đã nâng nghề lái đò lên thành nghệ thuật?

Tài năng của ông lái đò

được thể hiện qua tình

huống nào?

Hãy chứng minh tài hoa của ông đò trong việc ông phá từng trùng vi thạch trân? (thảo luận nhóm)

Hình tượng ông lái đò thể hiện tài năng, phong cách, tư tưởng của Nguyễn Tuân, hãy làm rõ nhận định trên

Tình cảm của nhà văn

đối với sông Đà và người

lái đò được thể hiện như

thế nào?

Lí giải tại sao nhà văn lại

có tình cảm yêu mến đặc biệt đối với dòng sông Đà

và người lái đò?

Tác phẩm đã giáo dục cho

em những tình cảm gì đối với quê hương đất nước và khát vọng gì trong học tập?

Với văn bản:

AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?– HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

Bài kí giúp em hiểu thêm gì

về tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường?

- Tác phẩm “ Ai đã đặt

tên cho dòng sông?”

được viết trong hoàn

cảnh nào?

-Xuất xứ của tác phẩm?

Qua một số hình ảnh minh họa, em hiểu biết gì

về dòng sông Hương?

Điều đó được thể hiện như thế nào trong bài bút

kí của nhà văn?

Đánh giá về cách đặt nhan đề: “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” Tình cảm của tác giả đối với sông Hương như thế nào?

Cái tôi trữ tình trong tác - Những từ ngữ nào trong Em có nhận xét gì về tâm

phẩm là ai? tác phẩm giúp em xác

định được cái tôi trữ tình?

- Cảm xúc chủ đạo cái tôi trữ tình trong bài kí là gì?

trạng, cảm xúc của cái tôi trữ tình trong bài kí?

Hình ảnh sông Hương

hiện lên qua bút kí của

nhà văn với những góc

nhìn nào?

Ở góc nhìn địa lí, tác giả

miêu tả sông Hương theo

ở vùng thương nguồn?

Những từ ngữ “rầm rộ”, mãnh liệt, cuộn xoáy, dịu dàng, say đắm nói lên vẻ đẹp

gì của sông Hương? Nhận xét

về cách dùng từ của Hoàng Phủ Ngọc Tường

Đọc đoạn văn và trả lời:

Đoạn văn trên miêu tả

dòng chảy của sông

Hương ở khu vực

nào?

Sông Hương hiện lên như thế nào qua ngòi bút của tác giả? Hãy tái hiện lại vẻ đẹp của sông Hương bằng lời văn của mình

Khi đọc đoạn văn em có cảm xúc như thế nào? Lí giải vì sao?

Dòng chảy sông Hương

như thế nào?

So sánh sự khác nhau về dòng chảy và cảnh vật giữa sông Hương và sông Nêva?

Đánh giá về sông Hương từ việc so sánh (Vì sao nói sông Hương mang đặc trưng của văn hóa Á Đông?)

Nước sông Hương gợi nên vẻ đẹp gì của xứ Huế?

Theo Hoàng Phủ Ngọc

Tường, sông Hương gắn

với những sự kiện lịch sử

nào của dân tộc ta?

Việc đánh giá vẻ đẹp sông Hương từ góc nhìn lịch sử

có ý nghĩa gì?

Nhìn nhận của em về lịch sử của mảnh đất cố đô gắn liền với sông Hương?

Dưới góc nhìn thơ ca,

điều ấy như thế nào?

Hãy tìm những tác phẩm khác viết về sông Hương và xác định cảm hứng sáng tác của tác giả

Chiều sâu văn hóa của

sông Hương được tác giả

cảm nhận qua những lĩnh

vực nào?

Tại sao sông Hương được xem là linh hồn của xứ Huế?

Theo tác giả vì sao những điệu hò, những lễ hội tách khỏi sông Hương sẽ mất đi ý nghĩa, vẻ đẹp của nó?