Và thực tế ở trường mầm non nơi tôi đang công tác, trò chơi dân gian được tổ chức ở trường vào rất nhiều thời điểm trong ngày, thế nhưng giáo viên chưa thực sự chú trọng đến việc tổ chứ
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài, sáng kiến, giải pháp
PGS TS Nguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã
nói: " Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các
em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Ngày nay, các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc mà không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước - đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở cả các vùng quê Vì thế, giúp các em hiểu và quay về nguồn với các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết".
Thật đúng như vậy, vui chơi là một hoạt động luôn đi cùng và gắn bó với cuộc sống con người ngay từ thuở ấu thơ cho đến khi trưởng thành Nội dung và hình thức chơi ở mỗi giai đoạn, mỗi lứa tuổi có khác nhau, nhưng nó có chung một mục đích là thỏa mãn nhu cầu hoạt động của con người trong cuộc sống Đối với trẻ Mẫu giáo, vui chơi là hoạt động chủ đạo, thông qua hoạt động vui chơi, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan hệ xã hội, qua đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Chính vì vậy, giáo viên cần tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi nói chung và trò chơi dân gian nói riêng Trong đó có thể nói, trò chơi dân gian là một loại trò chơi không thể thiếu được trong đời sống trẻ thơ, là hoạt động văn hóa được lưu truyền trong tự nhiên, rộng rãi trong cộng đồng Những trò chơi dân gian đã đến với trẻ thơ một cách nhẹ nhàng tạo điều kiện cho trẻ “ vừa học, vừa chơi, không cầu kỳ, tốn kém nên có thể dễ dàng chơi mọi lúc, mọi nơi, dụng cụ dễ tìm kiếm, dễ làm, chủ yếu lấy từ trong tự nhiên Việc đưa trò chơi dân gian vào trường học mang một ý nghĩa thiết thực, nó không chỉ góp phần rèn luyện sức khỏe, mà còn giúp trẻ phát triển kĩ năng sinh hoạt, làm việc theo nhóm
Tuy nhiên qua quá trình thực hiện, tôi thấy giáo viên hiện nay chưa thật sự chú ý nhiều đến việc tìm kiếm các biện pháp tổ chức trò chơi dân gian phong phú, đa dạng và phù hợp Việc tích hợp trò chơi dân gian vào các hoạt động chưa được chú trọng Mặt khác khi tổ chức trò chơi, giáo viên chưa trang bị cho mình một số thủ thuật để hướng dẫn, tổ chức nên chưa hấp dẫn trẻ tham gia chơi, dẫn đến trẻ chơi nhanh chán Một số trò chơi trẻ chưa hiểu nội dung và ý nghĩa nên việc tổ chức các trò chơi dân gian đạt hiệu quả chưa cao
Trang 2Nhận thấy lợi ích của việc cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, Bộ Giáo dục
và Đào tạo đã khuyến khích việc phát triển và đưa các trò chơi dân gian vào trường học thông qua phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Nhưng làm thế nào để tổ chức được các trò chơi dân gian thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ là một bài toán khó đối với các giáo viên, đặc biệt là các giáo viên mầm non
Là một giáo viên được nhà trường phân công trực tiếp phụ trách lớp 5-6 tuổi ở trường mầm non Đứng trước thực trạng hiện nay, tôi luôn đau đáu trong lòng mình là phải làm sao đây để tìm ra những giải pháp, cách làm hay để tổ chức tốt các trò chơi dân gian một cách có hiệu quả nhất Từ những thực tế của
lớp mình phụ trách, tôi đã nghiên cứu và quyết định chọn đề tài: “Một số biện pháp tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mầm non 5-6 tuổi” nhằm nâng cao
tay nghề chuyên môn cho bản thân
1.2 Điểm mới và phạm vi áp dụng của đề tài:
1.2.1 Điểm mới của đề tài:
Đề tài sáng kiến này tuy đã từng có nhiều người nghiên cứu song ở mỗi độ tuổi khác nhau và mỗi trường, mỗi vùng miền lại mang một đặc điểm riêng Do vậy các giải pháp đưa ra áp dụng cũng không thể giống nhau Và thực tế ở trường mầm non nơi tôi đang công tác, trò chơi dân gian được tổ chức ở trường vào rất nhiều thời điểm trong ngày, thế nhưng giáo viên chưa thực sự chú trọng đến việc tổ chức các trò chơi dân gian sao cho phù hợp, hấp dẫn, lôi cuốn mang lại hiệu quả cao nhất Chính vì thế các trò chơi dân gian vẫn còn thể hiện một cách hình thức, chưa đi vào tâm hồn và cuộc sống của trẻ Vì lẽ đó tôi đã mạnh dạn chọn đề tài này nhằm:
Đánh giá thực trạng việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi ở trường mầm non tôi dạy, từ đó đề xuất một số biện pháp tổ chức có hiệu quả trò chơi dân gian cho trẻ 5- 6 tuổi Giúp cho các em rèn luyện thể chất, sự khéo léo, nhanh nhẹn, hoạt bát, tạo sự hoà đồng, thân thiện, đoàn kết Đồng thời làm giàu vốn sống và kinh nghiệm cho trẻ, qua đó trẻ biết yêu quý, bảo vệ, gìn giữ các trò chơi dân gian một nét đẹp văn hóa của dân tộc
1.2.2 Phạm vi áp dụng của đề tài:
Tôi chọn đề tài này áp dụng cho tất cả các lớp mẫu giáo 5-6 tuổi ở trong trường tôi và tôi cũng mong muốn rằng đề tài này được áp dụng rộng rãi, có hiệu quả đối với các trường mầm non trên toàn quốc
Trang 32 PHẦN NỘI DUNG
2.1 Thực trạng của nội dung cần giải quyết:
Hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt động vui chơi Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khoẻ, được học tập, mà quan trọng nhất trẻ cần phải được thoả mãn nhu cầu vui chơi Xuất phát từ vai trò quan trọng của hoạt động vui chơi đối với trẻ em và nhu cầu hưởng thụ hoạt động này, tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết và rất có ý nghĩa Hiện nay hoạt động vui chơi ở các trường Mầm non nói chung và trò chơi dân gian nói riêng còn chưa được chú trọng, chưa được giáo viên và các nhà quản lý quan tâm đúng mức, do vậy trẻ chưa thực sự có một khoảng không gian chơi thật sự thoải mái, hứng thú và chủ động
Một bộ phận giáo viên chưa thực sự tự chủ trong việc tự học, tự nghiên cứu về chuyên môn nghiệp vụ Tổ chức các hoạt động của trẻ theo kiểu lối mòn chưa phát huy được tính tích cực, sáng tạo của trẻ Các tài liệu và vốn hiểu biết
về các trò chơi dân gian ở một số giáo viên còn hạn chế, do vậy việc tổ chức các trò chơi thường lặp đi, lặp lại dẫn đến trẻ mau nhàm chán
Trẻ mầm non thường rất mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tham gia vào các trò chơi, đặc biệt là các trò chơi dân gian Tuy nhiên, khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi khi trẻ không còn hứng thú Chính vì những lý do trên mà việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ ở các trường Mầm non nói chung và trường Mầm non nơi tôi đang công tác nói riêng chưa thực sự mang lại kết quả như mong muốn
Quá trình thực hiện đề tài tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi, tôi nhận thấy có được những thuận lợi và gặp phải một số khó khăn sau:
2.1.1 Thuận lợi
Được sự quan tâm của BGH nhà trường, tổ chuyên môn luôn tích cực chỉ đạo trong công tác chuyên môn, bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên để giáo viên có năng lực vững vàng hơn
Trường tôi là trường trọng điểm chất lượng cao, là trường đạt chuẩn quốc gia, luôn đi đầu trong mọi hoạt động Nhà trường đã trang bị về CSVC, mua sắm
đồ dùng dạy học và hoạt động tương đối đầy đủ, đặc biệt là đồ dùng đồ chơi dành cho khu trò chơi dân gian như cát, nước, ném còn, chèo thuyền, ô ăn quan, cướp cờ, kéo co… đồ dùng đồ chơi có màu sắc đẹp, hấp dẫn trẻ tham gia hoạt động
Bản thân tôi lớn lên ở vùng nông thôn nên cũng biết một số trò chơi dân gian truyền miệng Luôn học hỏi và tìm tòi thêm một số trò chơi dân gian thông
Trang 4qua bạn bè, đồng nghiệp và sách báo Đặc biệt trường đã lắp đặt hệ thống mạng Internet cho 100% nhóm lớp, thuận tiện cho việc tìm kiếm những trò chơi mới trên mạng để tích luỹ thêm kinh nghiệm cho bản thân
Bản thân tôi luôn yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ, tích cực tự học, tự bồi dưỡng cho bản thân Không ngừng phấn đấu nâng cao năng lực chuyên môn, thường xuyên học hỏi chị em, bạn bè đồng nghiệp Bên cạnh đó được sự quan tâm giúp đỡ của các bậc phụ huynh về việc sưu tầm nguyên vật liệu như vỏ ngao, sò, ốc, hến, vải vụn, tranh, sách báo … để làm đồ dùng đồ chơi nhằm tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ
Trẻ mẫu giáo lớn mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tham gia vào các trò chơi, đặc biệt là các trò chơi dân gian
Song bên cạnh những thuận lợi đó bản thân tôi còn gặp không ít khó khăn:
2.1.2 Khó khăn:
Ở lớp tôi phụ trách có 24/32 trẻ bố mẹ làm nghề nông hoặc đi làm ăn xa, giao trẻ cho ông bà chăm sóc nên ít quan tâm và còn xem nhẹ đến việc chơi của trẻ
Mức độ chơi của các trò chơi dân gian không giống nhau, có trò chơi rất đơn giản, nhưng lại có trò chơi rất phức tạp, đòi hỏi người chơi phải có tính tư duy cao mà giáo viên vẫn đang còn hạn chế về vốn kiến thức và hiểu biết các trò chơi dân gian Nhiều lúc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ đòi hỏi phải có sự linh hoạt và tính sáng tạo cao, nhưng giáo viên vẫn chưa thật linh hoạt và sáng tạo Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hạn hẹp vì một trò chơi không thể diễn
ra trong suốt cả một hoạt động của trẻ, mà nó chủ yếu chỉ được lồng ghép và tích hợp vào các hoạt động mà thôi
Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn hạn chế Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn hứng thú
Trong lớp còn một số trẻ rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin và không thích tham gia vào các hoạt động tập thể
Phụ huynh ít quan tâm đến trò chơi dân gian vì họ thiếu thông tin về tác dụng của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ Nhiều phụ huynh nghĩ trò chơi dân gian không còn phù hợp với con em mình, nên hướng tới các trò chơi hiện đại hơn
2.1.3 Nguyên nhân của thực trạng trên:
Năng lực chuyên môn nghiệp vụ, tay nghề của giáo viên không đồng đều
và còn hạn chế.Giáo viênchưa xây dựng được kế hoạch tổ chức cho trẻ vui chơi một cách khoa học và kỹ lưỡng Cách tổ chức của cô chưa thực sự gây hứng thú,
Trang 5lôi cuốn trẻ Giáo viên chưa chủ động tìm kiếm nguồn trò chơi mới mà vẫn chỉ hạn chế ở những tṛò chơi có sẵn trong chương trình, nên khi tổ chức các tṛò chơi dân gian bị lặp lại, thiếu sự đổi mới khiến trẻ không tập trung và nhàm chán
Do cơ sở vật chất còn hạn chế, các đồ dùng đồ chơi cũ, thiếu và không gây được hứng thú cho trẻ khi chơi
Do điều kiện kinh tế và hoàn cảnh sống của mỗi gia đình trẻ khác nhau nên ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của trẻ
2.1.4 Điều tra thực tiễn:
Ngay từ những ngày đầu nhận lớp, tôi đã tiến hành khảo sát lớp với tổng
số 32 cháu, nhưng có đến 18 cháu sinh từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2013 nên nhìn các cháu rất dại so với những cháu sinh đầu năm Phần đa các cháu chưa hứng thú với các trò chơi dân gian, chưa nắm bắt được cách chơi, luật chơi của các trò chơi dân gian
Để có cơ sở cho việc nghiên cứu của mình, tôi tiến hành điều tra, khảo sát tình hình của trẻ ở lớp tôi đầu năm Qua quá trình tiếp xúc, trò chuyện làm quen với các cháu, tôi đã tìm hiểu khả năng nhận biết và hứng thú của trẻ về các trò chơi dân gian như sau:
Tổng số học sinh trong lớp là: 32 cháu
Các tiêu chí Số trẻ đạt Tỷ lệ
Ham thích, hứng thú với trò chơi dân gian 13/32 40,6%
Trẻ thuộc lời đồng dao, biết cách chơi đúng luật 15/32 46,8%
Mạnh dạn tự tin khi tham gia hoạt động 10/32 31,2%
Từ những đặc điểm và tình hình thực tế của lớp mình, tôi đã suy nghĩ và tìm ra phương pháp thích hợp, để từng bước dẫn dắt trẻ tích cực tham gia vào các trò chơi dân gian Để làm được điều đó tôi đã sử dụng một số biện pháp sau:
2.2 Các biện pháp thực hiện
2.2.1 Lập kế hoạch, chọn trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi và khả năng nhận thức của trẻ:
Vui chơi là hoạt động đặc trưng của trẻ ở trường mầm non đặc biệt là ở lứa tuổi mẫu giáo, chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ Điều này được thể hiện rất rõ trong cuộc sống hằng ngày của trẻ ở trường mầm non Qua trò chơi bản thân trẻ được bộc lộ hết mình, trẻ tự tin hoà mình vào trò chơi một cách vô tư, thoải mái,
số lượng tham gia không hạn chế Đặc biệt hơn trò chơi dân gian thường gắn với các bài đồng dao (có vần, có điệu) Khi tham gia trò chơi trẻ được ca hát, nhảy múa, đối đáp…Qua đó vốn từ của trẻ được phong phú, ngôn ngữ mạch lạc Qua
Trang 6trò chơi dân gian các trẻ nhút nhát, tự kỷ được hoà đồng hơn với các bạn trong nhóm lớp
Muốn tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, đầu tiên tôi lập kế hoạch hoạt động rõ ràng để tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian sao cho phù hợp với từng chủ đề của lớp mình phụ trách
Để lập được kế hoạch tôi luôn bám sát chương trình mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ với những nội dung, công việc rõ ràng cụ thể :
1 Trường mầm non Ô ăn quan, Cắp cua, Kéo co…
mây, trốn tìm…
chuyền, thả đĩa ba ba…
4 Nghề nghiệp Kéo cưa lừa xẻ, dệt vải…
5 Thế giới thực vật Chồng nụ chồng hoa, ném còn, cắp cua,
câu ếch, cờ lúa ngô…
6 Thế giới động vật Mèo đuổi chuột, bịt mắt bắt dê…
7 Phương tiện giao thông Thả đĩa ba ba, cướp cờ…
8 Nước và một số HTTN Ném vòng cổ chai, chong chóng…
9 QH- ĐN- Bác Hồ Chèo thuyền, kéo co, đánh chuyền… Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng, vì thế không hẵn trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ Vì thế, khi lựa chọn trò chơi dân gian giáo viên phải
có sự cân nhắc và lựa chọn những trò chơi đơn giản, dễ hiểu và dễ nhớ đối với trẻ Bên cạnh đó, khả năng nhận thức của trẻ ở giai đoạn này vẫn còn hạn chế Chính vì thế các trò chơi cũng cần phải được lựa chọn phù hợp với từng nhóm trẻ, cụ thể như sau:
Đối với trẻ có khả năng chú ý còn hạn chế, nhận thức chưa cao thì giáo viên cần chọn những trò chơi đơn giản và dễ nhớ, ngắn hơn như: Lộn cầu vồng, Vuốt hột nổ, dung dăng dung dẻ, …
Đối với trẻ có khả năng chú ý tốt và nhận thức cao hơn những trẻ khác thì giáo viên có thể tổ chức các trò chơi ở các mức độ khó hơn và dài hơn cho những trẻ này
Khi đã lập được kế hoạch tôi thường xuyên bám sát kế hoạch để cho trẻ làm quen và rèn luyện Đặc biệt đối với những trẻ nhút nhát, trầm cảm, tôi luôn tìm cách để lôi cuốn trẻ tham gia vào trò chơi Bản thân luôn tự rèn luyện mình trong chuyên môn nghiệp vụ, trau dồi kiến thức, kĩ năng và biết sáng tạo trong việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ
2.2.2 Chuẩn bị tốt các điều kiện cho trẻ hoạt động :
Trang 7* Nghiên cứu tài liệu:
Để tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ, tôi đã nghiên cứu kỹ các văn bản chỉ đạo của ngành, tìm hiểu trên mạng internet và ghi chép đầy đủ vào sổ nhật kí để làm tư liệu vận dụng vào từng bài dạy cụ thể
* Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho các trò chơi dân gian:
Đồ dùng đồ chơi của trò chơi dân gian cũng thật sự phong phú và mang đặc thù riêng biệt, mỗi trò chơi có mỗi loại đồ dùng tương ứng mà khi thiếu nó thì chúng ta không thể thực hiện được Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó thì giáo viên phải tìm hiểu trước về cách chơi
và luật chơi, cũng như các đồ dùng trong trò chơi cần đến Để từ đó có thể chuẩn
bị đầy đủ những thứ cần thiết cho một trò chơi nhằm tổ chức trò chơi được tốt
Ví dụ như trò: ” Bịt mắt bắt dê” đòi hỏi phải có một mảnh vải màu sẫm để làm khăn bịt mắt…Trò chơi ” Nhảy dây” không thể diễn ra nếu thiếu dây thừng Hay đơn giản như trò chơi ” Kéo co” cũng không thể tổ chức được nếu không có dây thừng dài và mảnh vải đỏ buộc chính giữa …
* Người chơi:
Bất kì một trò chơi nào muốn tiến hành được thì phải có người chơi và điều đặc biệt trò chơi dân gian là trò chơi tập thể, vui nhộn đòi hỏi các người chơi phải tích cực trong suốt quá trình chơi
Trẻ mầm non có đặc điểm chơi nhanh chán nên tôi làm công tác tư tưởng động viên trẻ trước khi chơi, gợi ý để trẻ khám phá ý nghĩa của trò chơi
* Phổ biến luật chơi, cách chơi:
Trò chơi dân gian có từ rất xa xưa, việc hướng dẫn cho trẻ biết cách chơi, luật chơi là điều rất quan trọng Khi phổ biến luật chơi, cách chơi một cách ngắn ngọn, rõ ràng, dễ hiểu trẻ sẽ dễ tiếp thu và nắm bắt nhanh
* Địa điểm:
Việc chuẩn bị địa điểm rất quan trọng có trò chơi chỉ cần không gian nhỏ
vì trò chơi ít người và mang tính chất trò chơi tĩnh
Ví dụ:
Trò chơi “Ô ăn quan” trẻ có thể chơi ngoài trời hoặc trong nhà, hai trẻ ngồi đối diện nhau, một cái bảng, 50 viên sỏi và 2 viên sỏi to để chơi
Trò chơi “ Đánh chuyền’ chơi ngoài trời hoặc trong nhà, hai trẻ ngồi đối diện nhau, người đánh chuyền tung quả lên cao vừa nhặt hay đánh que
Trò chơi nhiều người tham gia và mang tính chất động, cần khoảng không gian rộng
Ví dụ:
Trang 8Trò chơi “ Mèo bắt chuột” chọn 2 trẻ, một trẻ làm mèo và một trẻ làm chuột, các bạn còn lại đứng thành vòng tròn cầm tay nhau khi có hiệu lệnh thì trẻ thực hiện chơi
Trò chơi “ Ném còn” có một cột mốc cao 3m, trên đỉnh cắm một vòng tròn (đường kính khoảng 30- 40cm) từ chân cột 2- 4m thì kẻ vạch mốc Chia người chơi thành 2 đội đứng ở 2 phía cột mốc sau đó lần lượt từng người chơi ném còn qua cột mốc, người chơi phía bên kia ném còn trở lại Cứ tiếp tục như vậy cho đến hết Ngoài ra còn có nhiều trò chơi như: “ Kéo co”, “ Rồng rắn lên mây”, “ Thả đỉa ba ba”, “ Chồng nụ chồng hoa”…
* Dạy trẻ đọc thuộc lời đồng dao trong trò chơi:
Khác với trò chơi vận động và các trò chơi khác, trò chơi dân gian trong quá trình chơi trẻ vừa hát hoặc đọc bài đồng dao nào đó, các bài đồng dao mang đến sự vui tươi và nhí nhảnh nhộn nhịp cho trẻ Mặc dù, không phải bài đồng dao nào cũng mang lại ý nghĩa, song bài nào cũng hồn nhiên và phù hợp với trẻ Hầu hết các trò chơi giân gian đều có lời ca đặc trưng của trò chơi là những lời ca ngộ nghĩnh, dễ thuộc…
VD như: Trò chơi “ Lộn cầu vòng” trẻ đọc:
Lộn cầu vòng Hoặc “Lộn cầu vòng
Cùng lộn cầu vòng”
Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia vào trò chơi
Đối với lớp tôi, trước khi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian có gắn bài đồng dao, tôi thường tận dụng những khoảng thời gian vào các hoạt động chơi
tự do, mọi lúc mọi nơi để tập cho trẻ thuộc lời ca trước Tôi thường đọc cho trẻ nghe qua 2 lần, giọng đọc truyền cảm kết hợp với điệu bộ minh hoạ và đưa người theo nhịp điệu của bài đồng dao để kích thích lôi cuốn trẻ hứng thú muốn được đọc, được chơi trò chơi gắn với bài đồng dao đó Cho trẻ đọc theo cô nhiều lần đến khi trẻ thuộc lời ca Thực tế tôi thấy khi trẻ đã thuộc lời ca thì trò chơi được tổ chức sôi động, nhộn nhịp hẳn lên, trẻ hào hứng tham gia chơi một cách say mê, nhiệt tình
Trang 9Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định Vì thế, hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó Nếu như hoạt động chung được tổ chức nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ được gần gũi với thiên nhiên, khám phá các hiện tượng tự nhiên và phát triển thể chất; hay như ở hoạt động góc trẻ lại được mở rộng thêm về kinh nghiệm sống
và kỹ năng chơi theo nhóm Chính vì vậy, giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động
* Với HĐ ngoài trời: Mỗi trò chơi có một sắc thái riêng, một quy luật
riêng vì thế khi tổ chức cho trẻ chơi tôi luôn dựa vào tính chất, tác dụng của từng trò chơi dân gian, lựa chọn trò chơi phù hợp với lứa tuổi và thời điểm Đối với trò chơi dân gian nhằm phát triển các tố chất vận động, mang tính tập thể đòi hỏi phải có không gian rộng, nên tôi chọn tổ chức vào buổi hoạt động ngoài trời
Có thể nói rằng, ở hoạt động này trẻ được hít thở khí trời, được tiếp xúc với thiên nhiên cảnh vật xung quanh, thả mình vào những trò chơi vui nhộn cùng bạn bè Tôi đã tận dụng khoảng không gian thoáng mát của sân trường để
tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ, với hoạt động này giáo viên nên lựa chọn những trò chơi vận động nhằm tăng cường sức khoẻ và rèn luyện các yếu tố thể lực cho trẻ như : Mèo đuổi chuột, Cướp cờ, Kéo co, Rồng rắn lên mây, Bịt mắt bắt dê,…
* Với hoạt động góc: Khi tổ chức hoạt động góc tôi đã chuẩn bị nhiều đồ
dùng, đồ chơi tạo sự kích thích hứng thú để trẻ tích cực tham gia vào góc chơi trẻ đã chọn Tổ chức cho trẻ chơi theo nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như trò chơi : Kéo cưa lừa xe, ô ăn quan… Bên cạnh đó tôi chú ý lồng ghép những trò chơi mà trong đó trẻ em tự tay làm nên những đồ vật bằng vật liệu trong thiên nhiên như xếp lá mít, lá đa thành con trâu, lá dừa thành con cào cào, thành chong chóng để kích thích sự sáng tạo ở trẻ, rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay, khơi dậy khiếu thẩm mĩ của trẻ
* Với hoạt động chung và hoạt động chiều: ( chủ yếu diễn ra trong phòng
học): nên tổ chức cho trẻ các trò chơi tĩnh nhằm phát triển nhận thức cho trẻ như: "Ô ăn quan", "Tập tầm vông", “Đếm sao”, “ Chơi cờ”, “ Đọc câu”, “Vấn đáp”…Trong hoạt động chung giáo viên nên lựa chọn phù hợp với từng môn học:
Với lĩnh vực phát triển thể chất: nên lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn luyện thân thể khoẻ mạnh, hoạt bát và năng động Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải mạnh mẽ, nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng Trẻ phải có sức khỏe mới
có thể vui chơi và ngược lại vui chơi giúp cho trẻ thêm khỏe mạnh và năng động
Trang 10Tôi thay thế trò chơi vận động bằng trò chơi dân gian như kéo co, cướp cờ, đẩy gậy, đua thuyền, hò kéo pháo…
VD: Với trò chơi “ Rồng rắn lên mây”, khi trẻ hát xong câu cuối: “ Xin khúc đuôi, Tha hồ thầy đuổi”, lập tức trẻ làm “ đuôi” (đứng sau cùng) phải chạy thật nhanh, nếu không sẽ bị “ thầy” tóm lấy, sau đó có thể bị thay người khác hoặc lại phải làm“ thầy” để đi đuổi những trẻ khác
Đối với các hoạt động Toán, khám phá, văn học: nên chọn những trò chơi nhằm phát triển nhận thức, ngôn ngữ, cung cấp những kỹ năng cần thiết cho trẻ như: kỹ năng hoạt động theo nhóm, rèn luyện khả năng ghi nhớ và tư duy cho trẻ
VD: Đối với hoạt động làm quen với Toán: Có thể sử dụng trò chơi “nhảy cạnh” để cho trẻ vừa nhảy qua từng cạnh vừa đếm số cạnh mà mình đã nhảy qua Để lồng ghép cũng cố kiến thức về toán có thể sử dụng trò chơi “Tập tầm vong”, “ Chồng nụ chồng hoa”, “Ô ăn quan”, …
Ngoài ra, khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho hoạt động học Một điều cần đặc biệt lưu ý đó là lựa chọn trò chơi phù hợp với đề tài và chủ đề của bài dạy
VD: Chủ đề “Thế giới động vật” có thể cho trẻ chơi các trò chơi “ Bịt mắt bắt dê”, “ Mèo đuổi chuột”
Với lĩnh vực phát triển thẩm mỹ (âm nhạc) nên chọn các trò chơi có giai điệu và lời hát như các trò chơi: “Tập tầm vông”, “Chèo thuyền”, “ Hát chuyền dép”…
Trong trò chơi dân gian còn có loại trò chơi sáng tạo, trò chơi này cô hướng dẫn trẻ làm những đồ vật bằng vật liệu trong thiên nhiên như làm chong chóng, xếp con trâu, con châu chấu bằng lá cây, trò chơi này giúp trẻ khéo tay phát huy sáng kiến, phát triển năng khiếu thẩm mỹ
Bên cạnh đó, khi lựa chọn các trò chơi dân gian trong hoạt động chung, một điều cần đặc biệt lưu ý đó là: phải lựa chọn trò chơi phù hợp với đề tài và chủ đề của bài dạy
Đối với chủ đề “Thế giới động vật” có thể tổ chức các trò chơi: ‘ Bịt mắt bắt dê”, “ Mèo đuổi chuột”…
Chủ đề “Thế giới thực vật” có thể cho trẻ chơi các trò chơi: “ Chồng nụ chồng hoa” …
Chủ đề “Tết và mùa xuân” giới thiệu cho trẻ các trò chơi truyền thống của dân tộc trong dịp lễ tết như: “ Kéo co”; “ Cướp cờ ”; “ Đẩy gậy ”; …
* Hoạt động mọi lúc mọi nơi :