Luận văn quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn

Luận văn quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn Luận văn quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn Luận văn quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn

LỜI CẢM ƠN

Luận văn “Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang” được hoàn thành tại trường Đại học sư phạm - Đại học Thái Nguyên dưới sự hướng dẫn

khoa học của TS Nguyễn Thị Tuyết Mai Tôi xin chân thành cảm ơn TS NguyễnThị Tuyết Mai đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban chủ nhiệm Khoa sau Đại học, Ban chủnhiệm Khoa tâm lý giáo dục, Ban Lãnh đạo trường Đại học sư phạm- Đại họcThái Nguyên đã giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình họctập và nghiên cứu khoa học Cảm ơn các đồng chí Lãnh đạo và cán bộ cơ quanTỉnh đoàn Tuyên Quang; Lãnh đạo Sở GD&ĐT Tuyên Quang, Phòng GD&ĐThuyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang; các cơ quan ban ngành, Bảo tàng TânTrào, Ủy ban Nhân dân các xã và các trường tiểu học trên địa bàn ATK huyệnSơn Dương, tỉnh Tuyên Quang Cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đãđộng viên, giúp đỡ tôi trong thời gian học tập và làm luận văn

Do năng lực bản thân còn hạn chế, Luận văn chắc chắn sẽ không tránhkhỏi những hạn chế Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy côgiáo và các bạn học viên để Luận văn này được hoàn chỉnh hơn

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2015

Tác giả

Nguyễn Hƣng Vƣợng

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết nghiên cứu 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc của luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Ở các nước phát triển 7

1.1.2 Ở Việt Nam 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 9

1.2.1 Khái niệm quản lý, biện pháp quản lý, quản lý giáo dục 9

1.2.2 Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương 12

1.2.3 Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương 14

1.3 Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học 15

1.3.1 Vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học 15

1.3.2 Đặc điểm của học sinh tiểu học 16

1.3.3 Nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học 17 1.3.4 Biện pháp, cách thức giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho

học sinh tiểu học 17

1.4 Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu

học của Phòng Giáo dục và Đào tạo 18

1.4.1 Chức năng, nhiệm vụ của phòng giáo dục và đào tạo 18

1.4.2 Nội dung và biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử cho học sinh tiểu học của phòng giáo dục và đào tạo 21 1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học 24

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 24

1.5.2 Các yếu tố khách quan 25

Kết luận chương 1 26

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN ATK HUYỆN SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG 27

2.1 Vài nét về tình hình kinh tế -xã hội và công tác giáo dục đào tạo của huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang 27

2.1.1 Khái lược tình hình kinh tế - xã hội huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang .27

2.1.2 Tình hình giáo dục và đào tạo huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang từ năm học 2010-2011 đến năm học 2013-2014 28 2.2 Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang từ năm học 2010-2011 đến năm học 2013-2014 32

2.2.1 Thực trạng giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang 32

2.2.2 Thực trạng quản lý giáo dục TTLSĐP cho học sinh của hiệu

trưởng các trường tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương,

tỉnh Tuyên Quang 43

2.2.3 Thực trạng quản lý giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học của

Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang 49

2.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc quản lý giáo dục truyền thống lịch

sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn

Dương, tỉnh Tuyên Quang 65

Kết luận chương 2 67

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN ATK HUYỆN SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG 68

3.1 Các nguyên tắc định hướng trong việc xây dựng các biện pháp 68

3.1.1 Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn 69

3.1.2 Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi 69

3.1.3 Nguyên tắc bảo đảm tính phù hợp 69

3.1.4 Nguyên tắc bảo đảm tính đồng bộ 70

3.2 Một số biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang 70

3.2.1 Chỉ đạo tổ chức nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học 70 3.2.2 Phát động phong trào thi đua giữa các trường tiểu học về đổi mới hình thức và phương pháp dạy- học truyền thống lịch sử địa phương 72 3.2.3 Chỉ đạo nhà trường làm tốt công tác phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học80 3.2.4 Tổ chức giữa các trường nêu gương, nhân rộng điển hình và mô hình giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học 84 3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 86

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 87

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 87

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 87

3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm 87

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 87

Kết luận chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 92

1 Kết luận 92

2 Khuyến nghị 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC

Học sinhLịch sử địa phươngQuản lý giáo dụcTiểu học

Truyền thốngTruyền thống lịch sử địa phương

Ủy ban Nhân dân

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Quy mô phát triển trường lớp, học sinh TH huyện Sơn Dương,

tỉnh Tuyên Quang 29

Bảng 2.2 Thống kê xếp loại học lực học sinh lớp 4, 5 30

Bảng 2.3 Thống kê hạnh kiểm của học sinh lớp 4,5 31

Bảng 2.4 Ý kiến của khách thể khảo sát về mức độ cần thiết giáo dục

TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n=130) 32

Bảng 2.5 Ý kiến của khách thể khảo sát về mức độ quan tâm tới giáo dục

TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n= 190) 33

Bảng 2.6 Ý kiến của khách thể khảo sát về mức độ tổ chức thực hiện các

nội dung giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n=190) 34

Bảng 2.7 Đánh giá mức độ đạt được các nội dung giáo dục TTLSĐP cho

học sinh tiểu học (n=130) 36

Bảng 2.8: Mức độ tổ chức các hình thức GDTTLSĐP cho học sinh tiểu học

(n= 190) 38

Bảng 2.9 Mức độ đạt được khi sử dụng các hình thức giáo dục TTLSĐP

cho học sinh tiểu học (n=130) 40

Bảng 2.10 Nội dung quản lý giáo dục TTLSĐP cho học sinh của hiệu

trưởng các trường tiểu học (n= 85) 44

Bảng 2.11 Ý kiến của khách thể khảo sát về vai trò của phòng GD&ĐT

trong quản lý giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n=130) 50

Bảng 2.12 Ý kiến của khách thể khảo sát về biện pháp lập kế hoạch giáo

dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học của Phòng GD&ĐT (n=85) 52

Bảng 2.13 Ý kiến của khách thể khảo sát về biện pháp tổ chức thực hiện kế

hoạch giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n= 85) 56

Bảng 2.14 Ý kiến của khách thể khảo sát về biện pháp chỉ đạo thực hiện kế

hoạch giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học của Phòng

GD&ĐT (n= 85) 59

Bảng 2.15 Ý kiến của khách thể khảo sát về biện pháp kiểm tra, đánh giá việc

thực hiện kế hoạch giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n=85) 62

Bảng 2.16 Ý kiến của khách thể khảo sát về nguyên nhân ảnh hưởng tới

việc quản lý giáo dục TTLSĐP cho HS tiểu học (n= 130) 65

Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp đề xuất (n=130) 88

Bảng 3.2 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

đề xuất 90

Biểu đồ 3.1: Kết quả khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và tính khả

thi của các biện pháp đề xuất 89

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhờ có lịch sử mà chúng ta có thể tự hào về truyền thống đấu tranh kiêncường, bất khuất của cha ông Chỉ có lịch sử mới hun đúc được tinh thần yêunước nồng nàn, lòng tự hào dân tộc và ý chí độc lập tự cường dân tộc Lịch sửdạy cho chúng ta phân biệt bạn - thù, biết đúng - sai, phải - trái; biết mình biếtngười để có thể tận dụng được thời cơ chính xác, tránh được những sai lầmđáng tiếc Lịch sử chính là điểm tựa, là nơi hội tụ, kết tinh những giá trị tinhthần vô giá của dân tộc Lịch sử giúp cho chúng ta có quyền tự hào và tin tưởngvào truyền thống anh hùng, bất khuất, mưu trí, sáng tạo của tổ tiên và hy vọngvào tiền đồ, tương lai tươi sáng của dân tộc Lịch sử không chỉ truyền dạy chochúng ta nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên mà lịch sử còn tiếp thêm sức mạnhcho chúng ta, truyền lại cho chúng ta quá khứ vẻ vang của dân tộc

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, nhiều quốc gia,nhất là một số quốc gia đang phát triển chỉ tập trung chú ý tới khía cạnh tiếpthu đón nhận những nhân tố từ bên ngoài, du nhập vào nước mình cho có hiệuquả mà thường quên đi những yếu tố nội tại, bên trong - cái làm nên nhữngtruyền thống lịch sử của chính mình Trong thời gian qua, các phương tiệnthông tin đại chúng ở nước ta đã cảnh báo tình trạng nhận thức sai lệch về vị trí,vai trò của môn lịch sử dẫn đến tình trạng môn lịch sử không được quan tâmđúng mức: thời lượng học lịch sử quá ít, sách giáo khoa lịch sử viết thiếu chínhxác, mắc nhiều lỗi về kiến thức cơ bản; chương trình học lịch sử còn nặng nề,thiên về lịch sử chiến tranh, thiếu phần kiến thức về lịch sử văn hóa, kinh tế,khoa học; cách viết xưa cũ, thiếu sinh động và không còn phù hợp với các lứatuổi học sinh Cách truyền giảng của giáo viên chậm đổi mới, thiếu tính hiệnđại, dài dòng, sa đà vào các sự kiện lịch sử nên không hấp dẫn người nghe.Giáo viên dạy lịch sử không được quan tâm đúng mức, học sinh học giỏi mônlịch sử không được vinh danh như học sinh giỏi các môn học khác…

Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh nói chung, trong

đó có học sinh tiểu học nói riêng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các em

có được những kiến thức cơ bản về truyền thống lịch sử địa phương Từ đóhình thành niềm tự hào về quê hương, tinh thần tự tôn dân tộc; đồng thời xácđịnh ý thức, trách nhiệm của bản thân với quê hương, đất nước Việc giáo dụctruyền thống lịch sử địa phương cần thiết với mọi lứa tuổi, trong đó cần tậptrung cho học sinh tiểu học Đây là giai đoạn phát triển nhân cách mạnh mẽ vàhài hòa, tăng nhanh về số lượng kiến thức và chất lượng của các chức năng tâm

lý Lúc này, hoạt động học tập ở trường phổ thông là hoạt động chủ đạo có ýnghĩa quyết định đối với chất lượng của sự phát triển nhân cách của giai đoạnnày Việc biết chữ, được tiếp thu kiến thức về tự nhiên, xã hội một cách có hệthống không chỉ làm cho tâm hồn trẻ mở rộng, phong phú mà quan trọng hơn làtrẻ biết tư duy khoa học và sống có văn hóa, phát triển ý thức về xã hội và vềbản thân mình Đây là giai đoạn tạo cơ sở, nền tảng cho toàn bộ sự phát triểnnhân cách về sau

Khu di tích lịch sử Tân Trào- nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các cơquan Trung ương ở và làm việc trong thời kỳ tiền khởi nghĩa và thời kỳ khángchiến chống thực dân Pháp xâm lược; nằm trên địa bàn các xã: Tân Trào, Minh

Thanh, Trung Yên, Bình Yên, Lương Thiện- huyện Sơn Dương (sau đây gọi là

các xã ATK huyện Sơn Dương); các xã: Kim Quan, Trung Sơn, Hùng Lợi,

Trung Minh, Công Đa, Đạo Viện, Phú Thịnh (huyện Yên Sơn) Với những giátrị lịch sử, văn hóa, khoa học đặc biệt của khu di tích; Thủ tướng Chính phủ đãban hành Quyết định số 548/QĐ-TTg ngày 10/5/2012 quyết định xếp hạng Khu

di tích lịch sử Tân Trào là di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích lịch sử quốc giađặc biệt Tân Trào là niềm tự hào và là nơi giáo dục truyền thống lịch sử, trong

đó có thế hệ trẻ trên quê hương cách mạng Tân Trào lịch sử

Tuy nhiên, do thiếu các biện pháp quản lý nên việc giáo dục truyền thốnglịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương,

tỉnh Tuyên Quang hiệu quả còn hạn chế; ảnh hưởng chung đến chất lượng giáodục, trong đó có kiến thức về truyền thống lịch sử địa phương của học sinh.

Xuất phát từ tình hình thực tiễn, nhận thấy việc giáo dục truyền thốnglịch sử địa phương cho học sinh tiểu học là quan trọng Vì vậy, tôi lựa chọn vấn

đề “Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh Tiểu học

trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang” làm đề tài nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Qua nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng, đề xuất các biện phápquản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địabàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang nhằm giáo dục lòng yêu nước

và tự hào về truyền thống quê hương cho học sinh

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinhtiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang của Phòng

Giáo dục và Đào tạo huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.

4 Giả thuyết nghiên cứu

Thực hiện chương trình và kế hoạch giáo dục của nhà trường; các trườngtiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang đã triển khaithực hiện giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh Bên cạnhnhững kết quả đạt được, công tác giáo dục truyền thống lịch sử địa phương ởđây vẫn còn những hạn chế nhất định, có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạngnày, trong đó có nguyên nhân thuộc về công tác quản lý

Nếu đề xuất được các biện pháp phù hợp để hướng dẫn, chỉ đạo cáctrường tổ chức thực hiện; phối hợp các lực lượng giáo dục, đổi mới phương

pháp, hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử địa phươngcho học sinh tiểu học thì sẽ góp phần giáo dục lòng yêu nước và tự hào vềtruyền thống quê hương cho học sinh.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học

5.2 Khảo sát thực trạng quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Về k hách thể khảo sát

Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh được tích hợptrong chương trình học chính khóa với các hoạt động ngoài giờ lên lớp và họctheo chủ đề… Hiện nay, theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, kiến thứclịch sử bắt đầu đưa vào từ chương trình lớp 4, ghép với kiến thức địa lý thànhtài liệu chung là: Lịch sử & Địa lý Vì vậy, khách thể khảo sát được chúng tôilựa chọn như sau:

- 60 học sinh lớp 4, lớp 5

- 30 phụ huynh học sinh

- 10 cán bộ quản lý các trường tiểu học

- 90 cán bộ Phòng Giáo dục và Đào tạo, UBND các xã, Ban quản lý khu

di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào, giáo viên, Bí thư chi đoàn giáo viên,Tổng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh

6.2 Về địa bàn nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu ở 05 trường tiểu học trên địa bàn các xã ATK huyệnSơn Dương, tỉnh Tuyên Quang gồm: Tân Trào, Minh Thanh, Trung Yên, BìnhYên, Lương Thiện

6.3 Về thời gian nghiên cứu

Khảo sát việc quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho họcsinh tiểu học thuộc địa bàn nghiên cứu từ năm học 2010-2011 đến hết năm học2013-2014

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, gồm: Chủtrương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, của ngành giáo dục và củađịa phương về giáo dục truyền thống lịch sử địa phương Các công trình nghiêncứu về giáo dục truyền thống lịch sử nói chung và đối với học sinh nói riêng

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Xây dựng hệ thống câu hỏi để trưng cầu ý kiến giáo viên, cán bộ quản lýtrường tiểu học, cán bộ Phòng Giáo dục và Đào tạo, cán bộ Ủy ban Nhân dân

xã, cán bộ Ban quản lý khu di tích, phụ huynh học sinh, học sinh… về thựctrạng và một số biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương chohọc sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

7.2.2 Phương pháp quan sát

Quan sát các giờ dạy văn hóa, các buổi sinh hoạt theo chủ đề và các hoạtđộng ngoài giờ lên lớp về giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho họcsinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn giáo viên trực tiếp dạy môn lịch sử; cán bộ quản lý nhàtrường; giáo viên Tổng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh; Bí thư chi đoàn; cha

mẹ học sinh; cán bộ Ban quản lý khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào

7.3 Phương pháp thống kê toán học: Vận dụng thống kê toán học để xử lý,

phân tích số liệu về mặt định tính và định lượng Dùng thống kê mô tả và thống

kê suy luận để đưa ra những kết luận về thực trạng

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục truyền thông lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học

Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục truyền thông lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH

SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Những năm gần đây, hoạt động nghiên cứu, biên soạn truyền thống lịch

sử địa phương được đẩy mạnh đã góp phần không nhỏ vào việc bổ sung, đínhchính, hoàn thiện lịch sử dân tộc; đồng thời có tác dụng giáo dục tư tưởng, tìnhcảm trong sáng, lành mạnh cho học sinh ở trường phổ thông Tuy nhiên, việcnghiên cứu, biên soạn và giảng dạy truyền thống lịch sử địa phương chưa đượctiến hành đều khắp giữa các vùng, khu vực; chưa đáp ứng được những yêu cầuthực tiễn đặt ra

1.1.1 Ở các nước phát triển: công tác nghiên cứu lịch sử địa phương rất được

chú trọng Ngành “địa phương học” đã thu hút hoạt động nghiên cứu trên tất cảcác lĩnh vực kinh tế, xã hội, điều kiện tự nhiên ở các địa phương Ở nhiều nước,đặc biệt là khu vực Đông Nam Á, lịch sử địa phương đã gắn chặt với hoạt độngcủa ngành du lịch; chính vì vậy, môi trường sinh thái nói chung, môi trườngvăn hóa nói riêng được bảo vệ chặt chẽ, vốn văn hóa độc đáo đặc thù trong lịch

sử được khai thác một cách hợp lý, vừa có ý nghĩa lớn về mặt chính trị, vừa cóhiệu quả kinh tế cao

Cộng hòa Liên bang Nga là một trong những nước tiến hành việc nghiêncứu về địa phương từ rất sớm Từ đầu thế kỷ XVIII, vua Pie đệ nhất đã ra chỉthị: “Mọi sự tìm kiếm của các nhà nghiên cứu đều phải báo lên Nga hoàng vànhà vua sẽ trọng thưởng cho những ai có công tìm ra các cổ vật trong phạm vivương quốc Nga” Từ sau Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười năm 1917,theo chỉ thị của Lênin, văn kiện giáo dục đầu tiên của Liên bang cộng hòa xãhội chủ nghĩa Xô viết Nga (1918) đã yêu cầu sử dụng hình thức và phươngpháp dạy học lịch sử địa phương trong giờ nội khóa ở trường phổ thông

Ở Hunggari, công tác nghiên cứu, sưu tầm lịch sử địa phương cũng rấtđược coi trọng Nhà trường kết hợp với các cơ quan chuyên môn lịch sử và vănhóa, tổ chức cho học sinh sưu tầm tư liệu để xây dựng những “làng bảo tàng”địa phương Ở đó, người ta trưng bày những hiện vật lịch sử, những kiến thứcđộc đáo, những nét đặc thù trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân cácđịa phương.

1.1.2 Ở Việt Nam: trước cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã có những tài liệu

nghiên cứu về lịch sử địa phương như các gia phả, thần phả… Từ sau 1954,công tác nghiên cứu lịch sử địa phương ở Miền Bắc được chú ý Viện sử học đãnhấn mạnh vị trí, tầm quan trọng của công tác nghiên cứu lịch sử địa phương.Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, một số trường phổ thông ở MiềnBắc đã có những cố gắng trong công tác sưu tầm và sử dụng tài liệu lịch sử địaphương trong dạy, học lịch sử Một số trường ở những nơi sơ tán cũng đã huyđộng đội ngũ cán bộ giảng dạy và sinh viên tiến hành khảo cứu, biên soạn một

số công trình lịch sử địa phương

Ở Miền Nam dưới thời Mỹ - Ngụy cũng xuất hiện một số chuyên khảo

về lịch sử địa phương Những công trình này được phản ánh dưới nhãn quan vàmục tiêu chính trị của giai cấp tư sản đương thời

Từ sau ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng, việc nghiên cứu lịch sửđịa phương được tiến hành rộng khắp trên phạm vi cả nước Cho đến nay, đã có

nhiều quyển sách biên soạn về lịch sử địa phương như: Công tác ngoại khóa

lịch sử ở trường cấp II, III của tác giả Phan Ngọc Liên, Nguyễn Phan Quang,

Trần Văn Trị (1968); Lịch sử địa phương của tác giả Trương Hữu Quýnh, Phan Ngọc Liên (1989); Nghiên cứu và dạy- học lịch sử địa phương ở Việt Bắc của tác giả Đỗ Hồng Thái (1996); Lịch sử địa phương của tác giả Nguyễn Cảnh Minh chủ biên và Đỗ Hồng Thái (1998); Nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy

lịch sử địa phương của tác giả Nguyễn Công Khanh chủ biên (2002)…

Hầu hết các tỉnh, huyện, xã và một số ngành đã biên soạn được truyềnthống lịch sử của đảng bộ, ngành Ở Tuyên Quang, kết quả công tác xuất bảnlịch sử Đảng, truyền thống đến hết năm 2014 như sau: Lịch sử Đảng bộ, truyềnthống cách mạng cấp tỉnh đã xuất bản 09 cuốn; Lịch sử, truyền thống các cơquan ban, ngành cấp tỉnh đã xuất bản 21 cuốn; Lịch sử Đảng bộ các huyện,thành ủy, đảng ủy trực thuộc đã xuất bản 20 cuốn; Lịch sử Đảng bộ các xã,phường, thị trấn đã xuất bản 96 cuốn/141 xã, phường, thị trấn; Truyền thốngcác cơ quan ban, ngành cấp huyện đã xuất bản 06 cuốn Đây là những tài liệuquý giúp cho việc giáo dục TTLSĐP thuận lợi và hiệu quả hơn.

Năm 2014, Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang tiến hành biên soạngiáo trình “Tài liệu dạy - học ở tiểu học Lịch sử địa phương tỉnh TuyênQuang”, gồm:

+ Bài 1 (01 tiết): Tuyên Quang từ buổi đầu lịch sử đến cuối thế kỷ XIX,+ Bài 2 (01 tiết): Tuyên Quang từ năm 1884 đến năm 1945,

+ Bài 3 (01 tiết): Tuyên Quang từ năm 1946 đến nay (2010),

+ Bài 4 (01 tiết): Dạy học lịch sử địa phương Tuyên Quang ở tiểu học,+ Bài 5 (02 tiết): Thực hành sưu tầm lịch sử địa phương, xây dựng kế hoạch dạy học và dạy học lịch sử địa phương ở tiểu học

+ Bài 6 (01 tiết): Tổng kết ôn tập

1.2 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.2.1 Khái niệm quản lý, biện pháp quản lý, quản lý giáo dục

1.2.1.1 Quản lý

Từ khi xã hội phát triển và từ sự phân công lao động đã hình thành hoạtđộng đặc biệt đó là sự chỉ huy, chỉ đạo, điều khiển/điều hành, kiểm tra, điềuchỉnh dành cho những người đứng đầu của một tổ chức hay một nhóm Hoạtđộng đặc biệt đó chính là hoạt động quản lý Và cũng từ lúc đó, mọi người tìmhiểu bản chất khái niệm quản lý và đưa ra những định nghĩa khác nhau từnhững góc độ tiếp cận khác nhau:

- Quan điểm của các tác giả nước ngoài về quản lý:

Mác viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào

tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo

để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [11, tr.480].

- Quan điểm của các tác giả trong nước về quản lý:

+ Từ điển tiếng Việt định nghĩa: “Quản lý là trông coi và giữ gìn theo

những yêu cầu nhất định Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [23, tr.23]

+ Từ điển Hán Việt: “quản: trông coi, phụ trách; lí: phụ trách 1 Tổ

chức, điều khiển công việc của một tổ chức Ví dụ: quản lý cán bộ 2 Giữ gìn, trông nom và theo dõi Ví dụ: quản lý hồ sơ, sổ sách” [29, tr.377].

+ Tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt: “Quản lý là một quá trình định

hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống là quá trình tác động đến

hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định” [20].

+ Tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế

hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [25].

Tuy có nhiều cách diễn đạt khác nhau nhưng đều gặp nhau ở những nộidung cơ bản: nói đến quản lý là bao gồm các yếu tố: chủ thể quản lý (có thể làmột người hoặc nhiều người), đối tượng bị quản lý (có thể là một người hoặcnhiều người, sự vật, sự việc…), mục tiêu quản lý nhằm thay đổi hoạt động của

tổ chức, trạng thái hoạt động và nâng cao hiệu quả hoạt động; chủ thể tiến hànhcác tác động quản lý bằng công cụ quản lý và phương pháp quản lý

Quản lý về cơ bản và trước hết là tác động lên con người để họ làmnhững điều bổ ích và có lợi cho tổ chức Vì vậy, để quản lý tốt trước hết cầnhiểu sâu sắc về con người sau đó là đào tạo về cách thức tác động đến con

người Có thể khái quát: quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích củachủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vậnhành đạt được mục tiêu đề ra Hay nói cách khác: quản lý là quá trình đạt đếnmục tiêu của tổ chức bằng việc thực hiện các chức năng quản lý, lập kế hoạch,

tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra

1.2.1.2 Biện pháp quản lý

Biện pháp là cách làm cụ thể được chủ thể sử dụng trên cơ sở phương pháp

đã xác định Tính hiệu quả của quản lý phụ thuộc một phần quan trọng vào việclựa chọn đúng và đáp án linh hoạt nhất các biện pháp quản lý Biện pháp quản lýchính là những cách thức cụ thể để thực hiện phương pháp quản lý

Đối tượng quản lý luôn phức tạp, đòi hỏi những biện pháp quản lý phải

đa dạng và linh hoạt Đồng thời, giữa các biện pháp phải liên hệ chặt chẽ, tạothành một hệ thống giúp nhà quản lý thực hiện tốt phương pháp quản lý củamình, mang lại hiệu quả tối ưu cho bộ máy

1.2.1.3 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợpcác lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầuphát triển xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên,công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà giáo dục cho mọi người

Quản lý giáo dục được tiếp cận dưới góc độ vĩ mô và vi mô:

- Tiếp cận góc độ vĩ mô thì quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống,

có ý thức, hợp quy luật của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các mắtxích của hệ thống giáo dục, nhằm đảm bảo cho hệ thống giáo dục vận hành bìnhthường và liên tục phát triển, mở rộng cả về số lượng cũng như chất lượng, thựchiện mục tiêu của nền giáo dục nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhântài phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

- Tiếp cận ở góc độ vi mô: chủ thể quản lý giáo dục là chủ thể quản lýnhà trường, đối tượng của quản lý là các quá trình dạy học, quá trình giáo dục

và các thành tố tham gia vào các quá trình đó Quản lý nhà trường là hệ thốngtác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhàtrường, làm cho nhà trường vận hành theo đường lối, quan điểm giáo dục củaĐảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường Việt Nam, mà tiêu điểm hội

tụ là quá trình dạy học- giáo dục; đưa nhà trường tới mục tiêu dự kiến tiến lêntrạng thái mới về chất, góp phần thực hiện mục tiêu chung của giáo dục là hìnhthành, phát triển nhân cách người học theo yêu cầu của xã hội

1.2.2 Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương

1.2.2.1 Giáo dục

Theo từ điển Hán- Việt [29, tr.191], giáo dục là “hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào

đó để đối tượng ấy dần có những phẩm chất và năng lực theo yêu cầu đề ra”.

- GD theo nghĩa rộng: quá trình sư phạm tổng thể- là quá trình hìnhthành và phát triển nhân cách, là quá trình xã hội được tổ chức một cách cómục đích, có kế hoạch, diễn ra trên bình diện cá nhân hay tập thể, được thựchiện thông qua hoạt động và giao lưu giữa nhà giáo dục và đối tượng giáo dục,nhằm giúp người học chiếm lĩnh kinh nghiệm xã hội lịch sử

- GD theo nghĩa hẹp: là một bộ phận của quá trình GD tổng thể trong đóchủ yếu nhằm hình thành cho con người lý tưởng, niềm tin, động cơ trong sáng;trên cơ sở đó mà hình thành thái độ, tình cảm, những nét tính cách phù hợp với hệthống giá trị xã hội; góp phần hình thành nhân cách, đạo đức của con người

1.2.2.2 Truyền thống

Theo từ điển Hán Việt [29, tr.519]: "Truyền nghĩa là trao lại cho người

sau; thống nghĩa là có quan hệ đặc biệt Truyền thống là các nhân tố xã hội đặc biệt truyền từ đời này sang đời khác".

Truyền thống là những phẩm chất cao quý được hình thành qua quá trìnhlịch sử của dân tộc, quốc gia, một địa phương và được truyền từ đời này sangđời khác, thế hệ này sang thế hệ khác

Khi đề cập đến lĩnh vực truyền thống cần xét trong hoàn cảnh lịch sử cụthể Bởi tính ổn định của truyền thống mà có sự luân chuyển, lưu truyền quacác thế hệ; nhưng tính ổn định ấy chỉ có ý nghĩa tương đối Truyền thống sốngđược không phải ở tính vĩnh hằng, bất biến mà ở sự vận động, phát triển; nóluôn có kế thừa và phát huy, tiếp thu và sáng tạo Vì lẽ đó, khi khai thác truyềnthống cần có cách tiếp cận khoa học; biết trân trọng và phát huy những mặt tíchcực, loại bỏ những yếu tố tiêu cực và lạc hậu Tuy nhiên, cần thận trọng khi phêphán vì có những mặt của truyền thống mang ý nghĩa tích cực ở giai đoạn lịch

sử này thì lại trở nên lỗi thời ở giai đoạn lịch sử khác Như thế, truyền thống đókhông hề mất đi, trái lại, nó được biểu hiện dưới dạng khác và nhiều khi ở mộttrình độ cao hơn

Lịch sử truyền thống có thể được viết khá rộng rãi như truyền thống củamột địa phương, một đơn vị sản xuất, một cơ sở đào tạo…Lịch sử truyền thốngcũng có thể biên soạn theo các chuyên đề như truyền thống dạy tốt- học tốt củamột trường học; truyền thống đấu tranh của nhân dân địa phương; truyền thốnglao động cần cù và sáng tạo của nhân dân lao động…Nhưng mục tiêu phảihướng đến là để bồi dưỡng lòng tự hào chân chính, ý thức noi gương, tráchnhiệm hiện tại và trong tương lai của mỗi người

1.2.2.3 Lịch sử địa phương

Theo từ điển Lịch sử dùng cho học sinh- sinh viên [14, tr.245-246]:

- Khái niệm lịch sử có nhiều nghĩa, trong đó nổi lên hai nghĩa chính: (1)Quá trình phát triển khách quan của tự nhiên và xã hội diễn ra theo thứ tự thờigian (thường dùng chỉ sự phát triển của loài người) (2) Nhận thức về quá trìnhphát triển của xã hội loài người trên tất cả các mặt đời sống con người

- Lịch sử địa phương: là lịch sử một đơn vị hành chính: xã, huyện, tỉnh,khu vực Theo tác giả Nguyễn Cảnh Minh (chủ biên) và Đỗ Hồng Thái: muốnhiểu đúng khái niệm “lịch sử địa phương” trước hết ta cần hiểu thuật ngữ địaphương trong tiếng Việt “Địa phương là những vùng, khu vực trong quan hệvới những vùng và khu vực khác trong nước” Như vậy, địa phương là những

vùng đất nhất định nằm trong quốc gia, có những sắc thái đặc thù riêng để phânbiệt với những vùng đất khác, là bộ phận cấu thành của đất nước [19, tr.4].

Địa phương hiểu theo nghĩa cụ thể, là những đơn vị hành chính của mộtquốc gia, đó là những tỉnh, thành phố, huyện, xã, thôn, bản, làng…Với nghĩa kháiquát, trừu tượng, địa phương được hiểu là những vùng đất, khu vực nhất định,được hình thành trong lịch sử, có ranh giới tự nhiên để phân biệt với các vùng đất

khác Từ nhận thức như vậy, ta có thể hiểu được: “lịch sử địa phương cũng chính

là lịch sử của các làng, xã, huyện, tỉnh hay khu vực, vùng, miền Lịch sử địa phương còn bao hàm ý nghĩa lịch sử của các đơn vị sản xuất chiến đấu, các trường học, cơ quan, xí nghiệp… Xét về yếu tố địa lý, các đơn vị đó đều gắn với một địa phương nhất định, song nội dung của nó mang tính kỹ thuật, chuyên môn,

do vậy có thể xếp nó vào dạng lịch sử chuyên ngành” [19, tr.4].

- Lịch sử địa phương là bộ phận cấu thành lịch sử dân tộc Lịch sử dântộc được hình thành trên nền tảng khối lượng tri thức lịch sử địa phương đãđược khái quát và tổng hợp ở mức độ cao Đây là mối quan hệ biện chứngkhông thể tách rời Tri thức lịch sử địa phương là biểu hiện cụ thể, sinh động,

đa dạng của tri thức lịch sử dân tộc Lịch sử địa phương có ý nghĩa đặc biệtquan trọng đối với lịch sử dân tộc

1.2.3 Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương

- Quản lý giáo dục TTLSĐP theo nghĩa tổng quan là hoạt động điềuhành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh giáo dục TTLSĐP cho thế

hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội GD TTLSĐP để thấy được những nhữngđóng góp cụ thể, những nhân tố xã hội đặc biệt của nhân dân các địa phươngtrong quá trình phát triển của lịch sử dân tộc Qua đó, góp phần GD các thế hệsau tình yêu đối với quê hương đất nước, với dân tộc, lòng kính trọng đối với tổtiên và các thế hệ đi trước

- Học tập truyền thống lịch sử địa phương là quá trình nhận thức nhữngđiều đã diễn ra trong quá khứ của xã hội để hiểu về hiện tại và chuẩn bị cho tươnglai Lịch sử là những sự việc đã diễn ra, là hiện thức trong quá khứ, là tồn

tại khách quan Các sự kiện, hiện tượng, biến cố lịch sử không phải xuất hiệnmột cách tùy ý, hoàn toàn ngẫu nhiên mà chính là sản phẩm của những điềukiện lịch sử nhất định Bộ môn lịch sử có nhiệm vụ giúp học sinh nắm đượcbản chất các sự kiện lịch sử, hình thành các khái niệm lịch sử, phát hiện ra cácmối liên hệ trong các quá trình lịch sử, rút ra các bài học lịch sử.

1.3 Giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học

1.3.1 Vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học

Điều lệ trường Tiểu học ban hành kèm theo Thông tư số BGDĐT ngày 30/12/2010 của Bộ giáo dục và đào tạo quy định vị trí, nhiệm vụ

41/2010/TT-và quyền hạn của trường tiểu học như sau:

- Vị trí trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân quy định:

“Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân,

có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng”

- Nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học:

+ Tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theomục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học do Bộ trưởng Bộ giáodục và đào tạo ban hành

+ Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em khuyết tật, trẻ

em đã bỏ học đến trường, thực hiện phổ cập giáo dục và chống mù chữ trongcộng đồng Nhận bảo trợ và giúp các cơ quan có thẩm quyền quản lý các hoạtđộng giáo dục của các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểuhọc theo sự phân công của cấp có thẩm quyền Tổ chức kiểm tra và công nhậnhoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhà trường và trẻ em trongđịa bàn trường được phân công phụ trách

+ Xây dựng, phát triển nhà trường theo các quy định của Bộ Giáo dục

và Đào tạo và nhiệm vụ phát triển giáo dục của địa phương

+ Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục

+ Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh

+ Quản lý, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theoquy định của pháp luật.

+ Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện hoạt động giáo dục

+ Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh tham giacác hoạt động xã hội trong cộng đồng

+ Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

1.3.2 Đặc điểm của học sinh tiểu học

+ Hoạt động chủ đạo của học sinh tiểu học có sự thay đổi về chất,chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập Song song với hoạt độnghọc tập, ở các em còn diễn ra các hoạt động khác như: hoạt động vui chơi, hoạtđộng lao động, hoạt động xã hội

+ Những thay đổi diễn ra trong cả gia đình (tích cực tham gia các côngviệc); trong nhà trường (tập trung chú ý và có ý thức học tập tốt); ngoài xã hội(tham gia các hoạt động tập thể, muốn được nhiều người biết đến mình)

+ Sự phát triển của quá trình nhận thức: các cơ quan cảm giác đều pháttriển và đang trong quá trình hoàn thiện Tư duy mang đậm màu sắc xúc cảm

và chiếm ưu thế ở tư duy trực quan hành động; lớp 4, 5 bắt đầu biết khái quáthóa lý luận Tưởng tượng của học sinh tiểu học đã phát triển tương đối phongphú Ngôn ngữ nói thành thạo

+ Chú ý có chủ định phát triển dần và chiếm ưu thế Loại trí nhớ trựcquan hình tượng chiếm ưu thế hơn trí nhớ từ ngữ Tình cảm của học sinh tiểuhọc mang tính cụ thể trực tiếp và luôn gắn liền với các sự vật hiện tượng sinhđộng, rực rỡ Nét tính cách của trẻ đang dần được hình thành

Nắm được những đặc điểm cơ bản của học sinh tiểu học như trên sẽ giúpcác lực lượng tham gia giáo dục thực hiện tốt hơn nội dung giáo dục truyềnthống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học Đây là giai đoạn tạo cơ sở, nềntảng cho toàn bộ sự phát triển nhân cách về sau Vì vậy, nội dung giáo dục,

phương pháp giáo dục và vai trò người giáo viên đặc biệt quan trọng với trẻ ở giai đoạn này.

1.3.3 Nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học

- Về mặt giáo dục: tri thức về TTLSĐP góp phần giáo dục cho các emlòng yêu quê hương, yêu gia đình, làng xóm, tự hào về quê hương; từ đó có ýthức góp phần xây dựng quê hương, ý thức tôn trọng và bảo vệ các di tích lịch

sử ở địa phương; và cũng từ đó, các em có điều kiện nâng cao thành lòng yêunước, yêu nhân dân một cách cụ thể

- Về mặt giáo dưỡng: tri thức TTLSĐP góp phần làm cho vốn tri thứclịch sử dân tộc và cả lịch sử thế giới trở nên hoàn chỉnh, đa dạng, sinh động,phong phú, nhiều màu vẻ; làm cho học sinh không chỉ hiểu biết về TTLSĐP

mà còn hiểu biết đầy đủ, sâu sắc hơn tiến trình lịch sử dân tộc và thế giới.Đồng thời, việc phát hiện và sưu tầm lịch sử địa phương còn là cách thiết thực

để bảo vệ di sản văn hóa; đây còn là cơ sở ban đầu quan trọng cho việc nângcao chất lượng dạy- học TTLSĐP trong nhà trường

- Về mặt rèn luyện và phát triển: tri thức TTLSĐP góp phần xây dựng thếgiới quan và tư duy biện chứng cho học sinh; rèn luyện cho các em thói quen họckết hợp với hành cũng như các kỹ năng về hoạt động thực tiễn; qua đó góp phầngiáo dục về tình yêu lao động cho học sinh Việc dạy- học TTLSĐP còn nhằmđịnh hướng cho các em thái độ ứng xử phù hợp, có văn hóa

1.3.4 Biện pháp, cách thức giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học

Biện pháp, cách thức giáo dục TTLSĐP tùy thuộc vào sự sáng tạo củagiáo viên, chỉ đạo của nhà trường và hướng dẫn chuyên môn của phòng giáodục- đào tạo Tuy nhiên, dù theo cách thức nào cũng cần thống nhất một số nộidung sau:

- Xác định vị trí của bài lịch sử địa phương phải đảm bảo thống nhất,liên hệ và bổ sung giữa lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc; tạo điều kiện cho

các em nắm vững mối quan hệ giữa cái riêng và cái chung; không để cho các

sự kiện lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc rời rạc, cô lập với nhau

- Xác định mục đích yêu cầu của bài giáo dục truyền thống lịch sử địaphương phải chú ý xác định sự kiện cơ bản và mức độ trình bày; đồng thờivạch ra những mối liên hệ và quan hệ giữa chúng cũng như mối quan hệ giữachúng với các sự kiện lịch sử của dân tộc để dần hình thành những kết luận vềquy luật vận động chung

- Việc xây dựng nội dung và đề cương bài giảng phải chú ý sử dụng thờigian khoa học; chú ý giải quyết các vấn đề về phương pháp, tránh lan man theolối kế chuyện truyền thống lịch sử địa phương

- Ngoại khóa về TTLSĐP là một bộ phận trong nội dung của công tácgiáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học Nó góp phần nâng cao chất lượngdạy- học; đồng thời thực hiện tốt các nhiệm vụ giáo dục, giáo dưỡng, rèn luyện

và phát triển đối với học sinh Các hoạt động ngoại khóa như tham quan di tíchlịch sử, dạ hội lịch sử địa phương, sưu tầm và bảo quản TTLSĐP, giới thiệutuyên truyền về TTLSĐP do chính các nhóm học sinh tự thực hiện để lại ấntượng sâu sắc trong nhận thức và tình cảm của các em; góp phần phát huy nănglực nhận thức độc lập ở học sinh, làm phong phú vốn tri thức và sự hiểu biếtcủa các em về địa phương; làm cho nhà trường gắn với xã hội

1.4 Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học của Phòng Giáo dục và Đào tạo

1.4.1 Chức năng, nhiệm vụ của phòng giáo dục và đào tạo

Chức năng, nhiệm vụ của phòng GD&ĐT được quy định tại chương II,Thông tư liên tịch số 47/2011/TTLT-BGDĐT-BNV giữa Bộ GD&ĐT và Bộinội vụ ngày 19/10/2011 như sau:

- Phòng GD&ĐT là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, cóchức năng tham mưu, giúp UBND cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhànước về giáo dục và đào tạo, bao gồm: mục tiêu, chương trình, nội dung giáodục và đào tạo; tiêu chuẩn nhà giáo và tiêu chuẩn cán bộ quản lý giáo dục; tiêu

chuẩn cơ sở vật chất, thiết bị trường học và đồ chơi trẻ em; quy chế thi cử và cấp văn bằng, chứng chỉ; bảo đảm chất lượng giáo dục và đào tạo.

- Phòng GD&ĐT có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng;chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và nhiệm vụ công tác của UBNDcấp huyện; đồng thời chịu sự hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụcủa Sở Giáo dục và Đào tạo

- Nhiệm vụ và quyền hạn của Phòng GD&ĐT:

+ Chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan trình UBND cấp huyện:

Dự thảo các văn bản hướng dẫn thực hiện cơ chế chính sách, pháp luật, các quyđịnh của UBND cấp tỉnh về hoạt động giáo dục trên địa bàn;

+ Chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan trình Chủ tịch UBNDcấp huyện: Dự thảo các quyết định thành lập (đối với các cơ sở giáo dục cônglập), cho phép thành lập (đối với các cơ sở giáo dục ngoài công lập), sáp nhập,chia, tách, giải thể các cơ sở giáo dục (bao gồm cả các cơ sở giáo dục có sự đầu

tư của các tổ chức, cá nhân nước ngoài)

+ Hướng dẫn, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chươngtrình, kế hoạch phát triển giáo dục ở địa phương, các cơ chế, chính sách về xãhội hóa giáo dục sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; huy động,quản lý, sử dụng các nguồn lực để phát triển giáo dục trên địa bàn; tuyêntruyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thông tin về giáo dục

+ Quyết định cho phép hoạt động giáo dục, đình chỉ hoạt động giáo dụccác cơ sở giáo dục quy định tại khoản 2 Điều 5 Thông tư liên tịch này theo quyđịnh của Bộ Giáo dục và Đào tạo

+ Hướng dẫn, tổ chức thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung, kếhoạch, chuyên môn, nghiệp vụ, các hoạt động giáo dục, phổ cập giáo dục; côngtác tuyển sinh, thi cử, xét duyệt, cấp văn bằng, chứng chỉ đối với các cơ sở giáodục thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp huyện

+ Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện việc đào tạo, bồi dưỡng côngchức, viên chức các cơ sở giáo dục thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấphuyện sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

+ Tổ chức ứng dụng các kinh nghiệm, thành tựu khoa học công nghệ tiêntiến, tổng kết kinh nghiệm, sáng kiến của địa phương trong lĩnh vực giáo dục

+ Tổ chức thực hiện công tác xây dựng và nhân điển hình tiên tiến, công tác thi đua, khen thưởng về giáo dục trên địa bàn huyện

+ Phối hợp với Phòng Nội vụ hướng dẫn các cơ sở giáo dục xác định vịtrí việc làm, số người làm việc; tổng hợp vị trí việc làm, số người làm việc củacác cơ sở giáo dục và thực hiện chính sách đối với công chức, viên chức củacác cơ sở giáo dục thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp huyện và côngchức của Phòng GD&ĐT

+ Hướng dẫn các cơ sở giáo dục xây dựng, lập dự toán ngân sách giáodục hàng năm; phối hợp với Phòng Tài chính - Kế hoạch xác định, cân đốingân sách nhà nước chi cho giáo dục hàng năm của địa phương, trình cơ quan

có thẩm quyền phê duyệt; hướng dẫn, kiểm tra việc sử dụng ngân sách nhànước và các nguồn thu hợp pháp khác cho giáo dục đối với các cơ sở giáo dụcthuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp huyện

+ Phối hợp với Phòng Nội vụ, Phòng Tài chính - Kế hoạch giúp UBNDcấp huyện kiểm tra, thanh tra thực hiện việc tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các

cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý của UBND cấp huyện

+ Thực hiện cải cách hành chính, công tác thực hành, tiết kiệm, phòngchống tham nhũng, lãng phí; công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại,

tố cáo, kiến nghị có liên quan đến giáo dục và xử lý vi phạm theo quy định củapháp luật

+ Thực hiện công tác thống kê, thông tin, báo cáo định kỳ và hàng năm,báo cáo đột xuất về tổ chức và hoạt động giáo dục theo hướng dẫn của Sở Giáodục và Đào tạo và UBND cấp huyện

+ Quản lý tài chính, tài sản, cơ sở vật chất được giao theo quy định củapháp luật và của UBND cấp huyện; thực hiện các nhiệm vụ khác do Chủ tịchUBND cấp huyện giao.

1.4.2 Nội dung và biện pháp quản lý giáo dục truyền thống lịch sử cho học sinh tiểu học của phòng giáo dục và đào tạo

1.4.2.1 Lập kế hoạch giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học

Khi tiến hành lập kế hoạch giáo dục TTLSĐP cho học sinh, phòngGD&ĐT càn hoàn thành hai nhiệm vụ là xác định mục tiêu cần đạt được vàquyết định những biện pháp khả thi, phù hợp

- Để đạt được mục tiêu và xác định các bước đi, phòng GD&ĐT phải lập kếhoạch GDTTLSĐP cho học sinh tiểu học, gồm: vạch ra mục tiêu và phân tích mụctiêu cần đạt được, xây dựng kế hoạch thực hiện mục tiêu, triển khai thực hiện các

kế hoạch để đạt mục tiêu, kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch Kế hoạch cầnxác định rõ: mục tiêu giáo dục; nội dung giáo dục; cán bộ chỉ đạo thực hiện; giáoviên thực hiện; học sinh tham gia; các lực lượng phối hợp; phương pháp và hìnhthức giáo dục; thời gian giáo dục; các điều kiện thực hiện

- Về biện pháp thực hiện: Để bản kế hoạch phù hợp, khoa học và khả thi

thì phòng GD&ĐT phải làm tốt giai đoạn tiền kế hoạch, tức là xác định mụctiêu giáo dục; giai đoạn lập kế hoạch, giai đoạn triển khai thực hiện kế hoạch

và giai đoạn tổng kết, đánh giá việc thực hiện kế hoạch Có thể thực hiện lập kếhoạch theo giai đoạn, theo năm học, theo học kỳ, theo chủ đề hoặc vào dịp kỷniệm các ngày lễ

1.4.2.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch GD TTLSĐP cho học sinh tiểu học

Chức năng tổ chức là chức năng thứ hai trong quá trình quản lý có vai trò hiện thực hóa các mục tiêu

- Thực chất của việc quản lý GD TTLSĐP cho học sinh tiểu học củaphòng GD&ĐT là thiết lập mối quan hệ, liên hệ giữa con người với con người;giữa các bộ phận riêng rẽ thành một hệ thống hoạt động nhịp nhàng, thốngnhất Tổ chức tốt sẽ khơi nguồn cho các tiềm năng, động lực khác; ngược lại,

tổ chức không tốt sẽ làm triệt tiêu động lực và giảm sút hiệu quả quản lý Trongquản lý giáo dục, điều quan trọng của công tác tổ chức là phải xác định rõ vaitrò, vị trí của mỗi cá nhân, mỗi thành viên, mỗi bộ phận; đảm bảo mối quan hệgiữa các cá nhân, các bộ phận để tạo nên sự thống nhất và đồng bộ - yếu tốđảm bảo cho thành công trong quản lý.

- Về biện pháp thực hiện: để thực hiện tốt việc tổ chức thực hiện kếhoạch GD TTLSĐP cho học sinh, phòng GD&ĐT thực hiện: xác định cấu trúc

tổ chức phù hợp; xây dựng và phát triển đội ngũ quản lý và giáo viên; xác định

cơ chế hoạt động và các mối quan hệ của tổ chức; tổ chức lao động một cáchkhoa học của người quản lý

Phòng GD&ĐT cần thành lập Ban chỉ đạo tổ chức chỉ đạo giáo dụcTTLSĐP cho học sinh tiểu học đáp ứng yêu cầu Đồng thời, thành lập tổ cốtcán là những cán bộ, giáo viên có trình độ, năng lực chuyên môn Sắp xếp bộmáy đáp ứng yêu cầu của mục tiêu và các nhiệm vụ phải đảm nhận Tổ chức bộmáy phải phù hợp về cấu trúc, cơ chế hoạt động, đủ khả năng hoàn thànhnhiệm vụ Tổ chức công việc hợp lý, phân công nhiệm vụ rõ ràng để mọi ngườiđều hướng vào mục tiêu chung Chuẩn bị các nguồn lực và điều kiện để tổchức thực hiện; đặc biệt là về giáo viên, tài liệu, tài chính, cơ sở vật chất…

1.4.2.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch GD TTLSĐP cho học sinh tiểu học

Chỉ đạo là chức năng thứ ba trong quá trình quản lý giáo dục, nó có vaitrò cùng với chức năng tổ chức để hiện thực hóa các mục tiêu Thực chất củachức năng chỉ đạo là quá trình tác động và ảnh hưởng của chủ thể quản lý giáodục tới các quá trình giáo dục và hoạt động của tổ chức, những thành phầntham gia nhằm biến những yêu cầu chung của tổ chức, hệ thống giáo dục vànhà trường thành nhu cầu của mọi cán bộ, giáo viên, học sinh

- Tác động đến con người bằng các mệnh lệnh, làm cho người dướiquyền phục tùng và làm việc đúng với kế hoạch, đúng với nhiệm vụ được phâncông Tạo động lực để cho con người tích cực hoạt động bằng các biện phápđộng viên, khen thưởng, trách phạt Chức năng này có tính chất tác nghiệp điều

chỉnh, điều hành hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đãđịnh, biến mục tiêu trong dự kiến thành kết quả thực hiện Chỉ đạo xây dựng,thực hiện nội dung và biện pháp quản lý GD TTLSĐP cho học sinh tiểu học.

- Về biện pháp thực hiện: phòng GD&ĐT chỉ đạo thực hiện tốt các nộidung sau: chỉ đạo xây dựng nội dung, chương trình; chỉ đạo thực hiện chươngtrình; chỉ đạo biên soạn tài liệu; chỉ đạo đổi mới hình thức và biện pháp giáodục; chỉ đạo thực hiện nêu gương, nhân rộng điển hình và mô hình giáo dục;chỉ đạo công tác phối hợp Từ đó, thúc đẩy việc giáo dục TTLSĐP cho họcsinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang ngàycàng hiệu quả

1.4.2.4 Kiểm tra kết quả quản lý giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học

- Đây là chức năng cuối cùng của một quá trình quản lý, nó có vai trògiúp cho chủ thể quản lý biết được mọi người thực hiện các nhiệm vụ ở mứctốt, xấu như thế nào; đồng thời, cũng biết được những quyết định quản lý banhành có phù hợp với thực tế hay không; trên cơ sở đó điều chỉnh các hoạt đông,giúp đỡ hay thúc đẩy cá nhân và tập thể đạt được các mục tiêu về GDTTLSĐPcho học sinh

- Về biện pháp thực hiện: Để thực hiện tốt công tác quản lý giáo dụcTTLSĐP cho học sinh tiểu học, phòng GD&ĐT phải có hình thức, biện phápkiểm tra nghiêm túc, chính xác Nội dung kiểm tra tập trung vào: Công tác chỉđạo của nhà trường, tổ chuyên môn; công tác giảng dạy của giáo viên; các nộidung có liên quan đến quá trình dạy- học TTLSĐP của các trường học Từ đóxác định đúng thực trạng; phát hiện những điểm tốt, xấu và thực hiện điềuchỉnh Phòng GD&ĐT thực hiện bốn bước cơ bản của kiểm tra là: xác địnhchuẩn kiểm tra; đo lường việc thực hiện các nhiệm vụ; so sánh sự phù hợp củakết quả với chuẩn kiểm tra; đưa ra các quyết định điều chỉnh cần thiết

Phòng GD&ĐT tổ chức kiểm tra theo chuyên đề; kiểm tra định kỳ hoặc thường xuyên dịp sơ kết học kỳ và tổng kết năm học; kiểm tra qua hồ sơ giáo

án và dự giờ giảng của giáo viên; kiểm tra qua bài thi viết của học sinh; kiểmtra thông qua việc dự các hoạt động ngoại khóa.

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới việc giáo dục truyền thống lịch sử địa

phương cho học sinh tiểu học

1.5.1 Các yếu tố chủ quan

- Vai trò tham mưu, phối hợp, chỉ đạo của Phòng GD&ĐT: vì theo vị trí

và chức năng, phòng GD&ĐT có chức năng tham mưu giúp UBND huyện thựchiện các chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực GD&ĐT Đồng thời, đểthực hiện tốt công tác giáo dục, phòng GD&ĐT phải phối hợp chặt chẽ với cáclực lượng trong và ngoài nhà trường Trong quá trình thực hiện chức năng,nhiệm vụ, phòng GD&ĐT phải chủ động chỉ đạo các nhà trường thực hiệnchương trình, kế hoạch giáo dục theo thẩm quyền Ở đây, vai trò của Trưởngphòng GD&ĐT là rất quan trọng; nếu vai trò tham mưu, phối hợp, chỉ đạo đượcTrưởng phòng thực hiện tốt thì hiệu quả giáo dục TTLSĐP cho học sinh tốt

- Nhận thức và năng lực của cán bộ quản lý và giáo viên các trường tiểuhọc: cán bộ quản lý mà trực tiếp là hiệu trưởng là người chỉ đạo triển khai cácchủ trương, kế hoạch công tác của nhà trường, trong đó có giáo dục TTLSĐPcho học sinh Giáo viên là những người tham gia giảng dạy cho học sinh; sựtâm huyết, trách nhiệm, say mê của giáo viên sẽ giúp học sinh có hứng thú họctập Vì vậy, nhận thức và năng lực của cán bộ quản lý, giáo viên sẽ góp phầnquyết định đến chất lượng giáo dục TTLSĐP

- Thái độ và tinh thần học tập của học sinh các trường tiểu học: ngườihọc là trung tâm; giáo viên hướng dẫn học học sinh lĩnh hội tri thức Quá trìnhgiáo dục chỉ đạt hiệu quả khi quá trình giáo dục thực sự trở thành quá trình tựhọc, tự giáo dục Vì vậy, nếu học sinh không có thái độ và tinh thần học tậpnghiêm túc, không yêu thích môn học sẽ ảnh hưởng đến chất lượng học tập

1.5.2 Các yếu tố khách quan

- Đường lối, chính sách về phát triển giáo dục, các quá trình kinh tế, vănhóa tác động tới giáo dục, các lực lượng xã hội tham gia phát triển hệ thốnggiáo dục, chính sách của các ban ngành có liên quan đến giáo dục đào tạo: vìgiáo dục là một hình thái ý thức xã hội, giáo dục có mối quan hệ thống nhất,biện chứng với các quá trình xã hội khác Sự tồn tại, vận hành và phát triển của

hệ thống giáo dục quốc dân được quy định bởi những mối quan hệ tác động của

hệ thống kinh tế- xã hội của mỗi nước và những quan hệ nội tại tác động qualại của các bộ phận và các phần tử ở trong hệ thống giáo dục

- Công tác phối hợp của các lực lượng trong công tác giáo dục TTLSĐPcho học sinh tiểu học: vì quá trình hình thành, phát triển nhân cách học sinhchịu sự tác động của nhiều nhân tố khác nhau, mỗi nhân tố lại có nhiều yếu tốkhác nhau tác động đến nhân cách của học sinh Giáo dục nhà trường với vaitrò là lực lượng giáo dục chủ đạo phải chủ động kết hợp với các lực lượng giáodục khác nhằm thống nhất mục đích, nội dung, phương thức giáo dục; tạo rasức mạnh tổng hợp trong quá trình giáo dục, tạo môi trường giáo dục học sinh

ở mọi nơi, mọi chỗ

- Cơ sở vật chất, các điều kiện và nguồn lực phục vụ công tác quản lýgiáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học: đây là những yếu tố cần thiết đảm bảocho giáo dục TTLSĐP cho học sinh có hiệu quả

- Tài liệu phục vụ giáo dục TTLSĐP cho học sinh: vì muốn giáo dụcphải có nội dung giáo dục Nội dung giáo dục trong nhà trường trước hết là cáctài liệu phục vụ giáo dục như sách giáo khoa, các sách tham khảo…Sách giáokhoa là dạng tài liệu cơ bản chứa đựng nội dung, chương trình dạy học Sáchhướng dẫn giảng dạy, sách tham khảo, bản đồ, từ điển…là những tài liệu giáodục cần thiết để giáo dục TTLSĐP cho học sinh đạt hiệu quả

Kết luận chương 1

Để làm rõ cơ sở lý luận về biện pháp quản lý giáo dục TTLSĐP cho họcsinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang; đề tài đãnêu và phân tích một số khái niệm liên quan như: quản lý, biện pháp quản lý;giáo dục TTLSĐP và quản lý giáo dục TTLSĐP; về giáo dục TTLSĐP cho họcsinh tiểu học; các yếu tố ảnh hưởng tới việc giáo dục TTLSĐP cho học sinhtiểu học; đặc biệt là nội dung và biện pháp quản lý giáo dục TTLSĐP cho họcsinh tiểu học của Phòng GD&ĐT Để có cơ sở khoa học và thực tiễn cho việcquản lý giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện SơnDương, tỉnh Tuyên Quang đáp ứng yêu cầu, cần thiết phải khảo sát và phân tíchthực trạng quản lý giáo dục TTLSĐP cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATKhuyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang trong thời gian qua

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN ATK HUYỆN

SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG

2.1 Vài nét về tình hình kinh tế -xã hội và công tác giáo dục đào tạo của huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

2.1.1 Khái lược tình hình kinh tế - xã hội huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

Sơn Dương là huyện miền núi nằm ở phía nam tỉnh Tuyên Quang; phíabắc giáp huyện Yên Sơn; phía nam và phía tây giáp huyện Đoan Hùng, PhongChâu tỉnh Phú Thọ và huyện Đại Từ, Định Hóa tỉnh Thái Nguyên Tổng diệntích tự nhiên có 78.813 ha Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, Sơn Dương-Tuyên Quang là một địa danh thân thiết, thiêng liêng, ghi dấu nhiều sự kiệnlịch sử trọng đại của dân tộc Trong cách mạng tháng Tám năm 1945, TuyênQuang vinh dự là “Thủ đô khu giải phóng”, trung tâm căn cứ địa cách mạngcủa cả nước- nơi Trung ương Đảng, Bác Hồ đã ở, làm việc và lãnh đạo cáchmạng tháng Tám thành công Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâmlược, do hội tụ đầy đủ các yếu tố thiên thời, địa lợi, nhân hòa; lịch sử đã tiếptục giao phó cho Tuyên Quang sứ mệnh là “Thủ đô kháng chiến”- nơi Trungương Đảng, Quốc hội, Chính phủ và hầu hết các bộ, ban, ngành cơ quan Trungương đóng trụ sở làm việc

Hiện nay (tính đến thời điểm 30/12/2014): dân số huyện Sơn Dương cókhoảng gần 190.000 người với 19 dân tộc sinh sống Huyện có 32 xã, 01 thịtrấn với 424 thôn, tổ nhân dân Cơ cấu kinh tế của huyện: công nghiệp, xâydựng 38,2%; các ngành dịch vụ 28,7%; nông lâm nghiệp và thủy sản 33,1%;tốc độ tăng giá trị sản xuất công nghiệp bình quân hàng năm đạt 8,3%, tốc độtăng giá trị ngành dịch vụ bình quân hàng năm 28%, tốc độ tăng giá trị sản xuấtngành nông lâm nghiệp và thủy sản bình quân hàng năm 6,8%; thu nhập bìnhquân đầu người là 1.045 USD/người/năm; thu ngân sách tăng bình quân21%/năm; tỷ lệ che phủ của rừng đạt 55%

2.1.2 Tình hình giáo dục và đào tạo huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

từ năm học 2010-2011 đến năm học 2013-2014

2.1.2.1 Khái quát về tình hình GD&ĐT huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

Trao đổi với Lãnh đạo Phòng GD&ĐT huyện Sơn Dương, tỉnh TuyênQuang về tình hình GD&ĐT của huyện trong thời gian từ năm học 2010-2011 đến hết năm học 2013-2014 cho thấy:

- Giáo dục và đào tạo của huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang pháttriển cả về số lượng và chất lượng Toàn huyện hiện có 2.290 cán bộ quản lý,giáo viên Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn 99,9%; có 96% cán bộquản lý giáo dục được bồi dưỡng về nghiệp vụ

Quy mô trường lớp phát triển, toàn huyện hiện có 108 cơ sở giáo dục từbậc học mầm non đến trung học phổ thông với trên 42.000 học sinh 100% xã

và thị trấn có trường mầm non, số trường mầm non là 35 trường (tăng 03trường so với năm học 2010-2011); số trường tiểu học là 30 trường; số trườngtrung học cơ sở là 31 trường; số trường tiểu học và trung học cơ sở là 06trường; số trường trung học phổ thông là 06 trường Duy trì 33/33 xã, thị trấnđạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, phổ cập giáo dục THCS vàphổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 31,8%,trong đó qua đào tạo nghề đạt 21,5%

- Công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia: Số lượng trường đạt chuẩnquốc gia tăng lên hàng năm, tính đến tháng 6/2014, toàn huyện có 22 trường đạt

chuẩn Quốc gia (03 trường Mầm non, 09 trường tiểu học, 09 trường THCS, 01 trường TH&THCS) Đây là điều kiện rất thuận lợi để khuyến khích phong trào thi

đua chung của toàn huyện nhằm nâng cao chất lượng dạy học cũng như việc bảođảm đầy đủ các điều kiện để giáo viên và học sinh trên địa bàn được học tập trongmột ngôi trường an toàn với các điều kiện dạy học và giáo dục tốt nhất

- Về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học: Toàn huyện hiện có 1.287phòng học Các nhà trường đều cơ bản có đủ diện tích đất để bố trí xây dựng

trường lớp và khuôn viên, nhiều trường học được sửa chữa, xây mới, bảo đảm

đủ phòng học, chương trình chiếu sáng học đường đã được triển khai ở hầu hếtcác trường, bàn ghế 2 chỗ ngồi, bảng chống loá, khu vệ sinh,… Các nhà trườngtừng bước được đầu tư xây dựng các phòng chức năng, phòng thí nghiệm - thựchành, phòng vi tính, nối mạng Internet phục vụ công tác quản lý cũng như khaithác thông tin của giáo viên, đồ dùng và phương tiện dạy học hiện đại hàngnăm đều được trang bị bổ sung phục vụ công tác dạy và học

2.1.2.2 Khái quát tình hình giáo dục và đào tạo tiểu học huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

- Huyện Sơn Dương có 30 trường tiểu học và 6 cơ sở gắn với trường tiểuhọc và trung học cơ sở; thu hút 100% học sinh trong độ tuổi vào tiểu học.Huyện đã hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học và xóa mù chữ từ năm 1995;hoàn thành chương trình phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi mức độ 1 từnăm 2003

Bảng 2.1 Quy mô phát triển trường lớp, học sinh TH huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

(Nguồn: Phòng GD&ĐT huyện Sơn Dương)

Nhìn bảng 2.1 cho thấy: trong bốn năm học gần đây, số trường tiểu học

ổn định, số lớp có sự biến động theo chiều hướng giảm Tuy nhiên, thực tế sốlớp giảm là do ghép lớp không ảnh hưởng đến việc duy trì quy mô phát triểntrường lớp của huyện Số lớp và số học sinh khối lớp 4 và khối lớp 5 của huyện

cũng có sự biến động theo chiều hướng giảm về số lớp, số học sinh biến độngtheo chiều hướng có tăng và có giảm Sự biến động này là do sự di chuyển củahọc sinh giữa các địa phương trong tỉnh và các tỉnh khác đi - đến.

Bảng 2.2 Thống kê xếp loại học lực học sinh lớp 4, 5

(Nguồn: Phòng GD&ĐT huyện Sơn Dương)

* Tổng số học sinh xếp loại toàn huyện thấp hơn tổng số học sinh vì: họcsinh khuyết tật không tham gia đánh giá Riêng năm học 2013-2014, ngoài sốhọc sinh khuyết tật, còn có 530 học sinh tham gia đánh giá theo chương trìnhtrường học VNEN

Từ bảng 2.2 cho thấy: tỷ lệ học sinh xếp loại giỏi và khá tăng, tỷ lệ học sinhxếp loại trung bình giảm Điều đó khẳng định huyện đã quan tâm và có giải phápphù hợp, hiệu quả để làm tốt công tác giáo dục kiến thức cho học sinh

- Công tác giáo dục đạo đức cho học sinh: bên cạnh việc chú trọng côngtác dạy học, phòng GD&ĐT Sơn Dương cũng hết sức quan tâm tới công tácgiáo dục đạo đức cho học sinh với phương châm “rèn đức” để “luyện tài”.Hàng năm, căn cứ Quy định ban hành kèm theo Thông tư số 32/2009/TT-BGDĐT ngày 27/10/2009 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đánh giá và xếp loạihọc sinh tiểu học; Phòng GD&ĐT huyện chỉ đạo các trường tiểu học tiến hànhđánh giá và xếp loại hạnh kiểm của học sinh Học sinh được xếp loại hạnh kiểmtheo hai loại là thực hiện đầy đủ và thực hiện chưa đầy đủ Kết quả thể hiện quabảng 2.3:

Bảng 2.3 Thống kê hạnh kiểm của học sinh lớp 4,5

(Nguồn: Phòng GD&ĐT huyện Sơn Dương)

* Tương tự như xếp loại về học lực: Tổng số học sinh xếp loại toànhuyện thấp hơn tổng số học sinh vì: học sinh khuyết tật không tham gia đánhgiá Riêng năm học 2013-2014, ngoài số học sinh khuyết tật, còn có 530 họcsinh tham gia đánh giá theo chương trình trường học VNEN

- Về đội ngũ giáo viên: Đến năm học 2013- 2014, 100% giáo viên đạtchuẩn và trên chuẩn; giáo viên trẻ có trình độ tin học, có khả năng khai thác vàứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học góp phần nâng cao chất lượng vàhiệu quả dạy học Đây chính là điều kiện thuận lợi để các nhà trường nâng caochất lượng dạy học, đáp ứng yêu cầu mới

- Về đội ngũ cán bộ quản lý: phòng GD&ĐT huyện Sơn Dương coi trọngviệc xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý đảm bảo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu,sắp xếp phù hợp giữa các đơn vị trường học 100% cán bộ quản lý đạt chuẩn; 90%

có trình độ trên chuẩn; 71% có bằng cấp về QLGD; 100% là đảng viên

2.2 Quản lý giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang từ năm học 2010-2011 đến năm học 2013-2014

2.2.1 Thực trạng giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh tiểu học trên địa bàn ATK huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

2.2.1.1 Nhận thức của khách thể khảo sát về mức độ cần thiết và mức độ quan tâm tới giáo dục truyền thống lịch sử địa phương cho học sinh

* Để biết được nhận thức của khách thể khảo sát về mức độ cần thiết giáodục TTLSĐP cho học sinh; tác giả đã sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến của 130khách thể gồm: giáo viên, cán bộ QL trường học, cán bộ phòng GD&ĐT, phụhuynh học sinh, giáo viên Đoàn- Đội, cán bộ UBND xã và cán bộ Ban quản lýKhu di tích về mức độ cần thiết Kết quả thu được thể hiện qua bảng 2.4:

Bảng 2.4 Ý kiến của khách thể khảo sát về mức độ cần thiết giáo dục

TTLSĐP cho học sinh tiểu học (n=130)

Đối tượng khảo sát Số Rất cần thiết Cần thiết Không cần thiết