II/ PHƯƠNG THỨC CẤU TẠO TỪ : Sau đây là những phương thức cấu tạo từ quen thuộc và tiêu biểu trong các ngôn ngữ : 1/ Phương thức phụ gia Phương thức phái sinh, phương thức phụ tố : Phươn
Trang 1II/ PHƯƠNG THỨC CẤU TẠO TỪ :
Sau đây là những phương thức cấu tạo từ quen thuộc và tiêu biểu trong các ngôn ngữ :
1/ Phương thức phụ gia( Phương thức phái sinh, phương thức phụ tố) :
Phương thức phụ gia là phương thức liên kết vào căn tố 1 hoặc một vài phụ tố để tạo nên từ mới so với căn tố hoặc từ gốc ban đầu
Ví dụ 1 : Căn tố happy được kết hợp với phụ tố un- để tạo nên từ thứ hai cùng gốc : unhappy
Ví dụ 2: Trong tiếng Ê-đê, them trung tố - rơ- vào giữa từ , sẽ tạo ra từ khác mang nghĩa từ loại của danh từ: bơsao ( cãi nhau) – bơrơsao( sự cãi nhau)
Bơmut( căm thù) – bơrơmut ( sự căm thù)
Căn cứ vào loại phụ tố có thể phân biệt ghép phụ gia thành :
- Phéo phụ gia định hình từ loại là việc them vào căn tố một phụ tố
để định hình từ loại Trong tiếng Anh, khi them vào 1 phụ tố mang nghĩa từ loại, từ sẽ chuyển sang một từ loại khác
Ví dụ : good- goodness (-ness: mang nghĩa sự vật của danh từ ) Care- careful (-full mang nghĩa đặc trưng của tính từ)
- Phép phụ gia phái sinh ngữ nghĩa là sự kết hợp một phụ tố mang nghĩa phái sinh vào căn tố để tạo nên từ mới khác với căn tố ( hoặc
từ ban đầu ) một số sắc thái nghĩa
Ví dụ : Thêm phụ tố re- mang nghĩa “trở lại” vào từ hear, ta sẽ có
từ thứ hai cùng gốc: rehear ( nghe lại)
Home( nhà) – homeless( không nhà)
– Homely( đạm bạc, sơ sài) Phương thức phụ gia là cách cấu tạo từ khá phổ biến trong các ngôn ngữ
Ấn Âu, những ngôn ngữ có sự biến hình từ
2/ Phương thức ghép( Phương thức hợp thành):
Phương thức ghép là cách ghép 2 hình vị cùng loại với nhau để tạo nên một từ
Ví dụ : book ( sách) + case (thùng ,tủ) bookcase( tủ sách)
- Ghép hai căn tố với nhau để tạo nên một từ :
Black ( đen) + board ( bảng) blackboard( bảng đen)