Day hoc cong nghe tieu hoc theo CT GDPT 06 2018

Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Công nghệ được dạy từ lớp 3 đến lớp 12. Tư tưởng chủ đạo của Chương trình môn Công nghệ 2018 là 4 đổi mới căn bản gồm (1) Phát triển phẩm chất và năng lực công nghệ của người học; (2) Thúc đẩy giáo dục STEM; (3) Tích hợp giáo dục hướng nghiệp; và (4) Tiếp cận nghề nghiệp về kĩ thuật và công nghệ. Là giáo viên sẽ giảng dạy trực tiếp môn Công nghệ trong tương lai, tác giả muốn tìm hiểu về dạy học môn Công nghệ trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 như thế nào? Bắt đầu từ chương trình môn Công nghệ cấp tiểu học. Chính vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018”.

KHOA SƯ PHẠM KỸ THUẬT

-0O0 -NGUYỄN THU HUYỀN

DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Ngành đào tạo: Sư phạm Kỹ thuật Công nghiệp

Trình độ đào tạo: Đại học

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

HÀ NỘI - 2020

KHOA SƯ PHẠM KỸ THUẬT

-0O0 -NGUYỄN THU HUYỀN

DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Ngành đào tạo: Sư phạm Kỹ thuật Công nghiệp

Trình độ đào tạo: Đại học

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Giảng viên hướng dẫn: TS Nhữ Thị Việt Hoa

HÀ NỘI - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được

ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.

Tác giả

Nguyễn Thu Huyền

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện và hoàn thành khóa luận, tôi đã nhận được

sự giúp đỡ, tạo điều kiện của Khoa Sư phạm Kỹ thuật, Trung tâm Thông tin –Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội để tôi hoàn thành khóa luận đúngthời hạn Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô trong Bộ môn Lý luận vàphương pháp dạy học; toàn thể thầy, cô trong Khoa Sư phạm Kỹ thuật đã luônủng hộ, động viên tinh thần giúp tôi vượt qua khó khăn để hoàn thành tốtnhiệm vụ học tập

Đặc biệt, tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến TS Nhữ Thị Việt Hoa

đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, thảo luận, định hướng và dẫn dắt tôi hoànthành đề tài này Do kiến thức và kinh nghiệm có hạn, đồng thời thời gianthực hiện còn hạn chế, nên đề tài này không thể tránh khỏi những thiếu sót

Do vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý thầy cô để đề tàinày được hoàn chỉnh hơn

Lời sau cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới nhữngngười thân trong gia đình và những người bạn đã luôn ở bên động viên tinhthần, khích lệ tôi trong quá trình thực hiện và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất

để tôi hoàn thành khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Thu Huyền

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN 1

LỜI CẢM ƠN 2

MỤC LỤC 3

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 5

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU - HÌNH VẼ 6

MỞ ĐẦU 7

I Lý do chọn đề tài 7

II Mục đích nghiên cứu 8

III Đối tượng nghiên cứu 8

IV Phạm vi nghiên cứu 8

V Nhiệm vụ nghiên cứu 8

VI Phương pháp nghiên cứu 8

VII Cấu trúc khóa luận 9

NỘI DUNG 10

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 10

1.1 Tổng quan về dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 10

1.2 Một số khái niệm liên quan 11

1.3 Dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 13

1.4 Cơ sở thực tiễn về dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 27

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 34

CHƯƠNG 2: ĐỀ XUẤT DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 THÔNG QUA KẾ HOẠCH DẠY HỌC 35

2.1 Một số yêu cầu thiết kế kế hoạch bài học 35

2.2 Đề xuất quy trình thiết kế kế hoạch bài học 36

2.3 Đề xuất thiết kế một số kế hoạch bài học điển hình 41

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 81

CHƯƠNG 3: KIỂM NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ 82

3.1 Mục đích 82

3.2 Đối tượng và thời gian xin ý kiến 82

3.3 Nội dung 82

3.4 Quy trình 83

3.5 Kết quả 83

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 86

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO 89 PHỤ LỤC P1

Phụ lục 1: Phiếu hỏi xin ý kiến giáo viên số 1 về dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 P1 Phụ lục 2: Phiếu hỏi xin ý kiến giáo viên số 2 về tổ chức dạy học môn Công nghệ theo định hướng phát triển năng lực người học ở trường tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 P4 Phụ lục 3: Kết quả kháo sát thực trạng từ phiếu hỏi xin ý kiến giáo viên số 1

về dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 P7 Phụ lục 4: Kết quả khảo sát thực trạng từ phiếu hỏi xin ý kiến giáo viên số 2

về tổ chức dạy học môn Công nghệ theo định hướng phát triển năng lực người học ở trường Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 P11 Phụ lục 5: Phiếu hỏi xin ý kiến chuyên gia P14

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU - HÌNH VẼ

Bảng 1 1.Nội dung và yêu cầu cần đạt môn Tin học và Công nghệ lớp 3 (Phần Công nghệ) 15 Bảng 1 2 Nội dung và yêu cầu cần đạt môn Tin học và Công nghệ lớp 4 (Phần Công nghệ) 18 Bảng 1 3 Nội dung và yêu cầu cần đạt môn Tin học và Công nghệ lớp 5 (Phần Công nghệ) 19 Bảng 1 4 Yêu cầu khái quát về phương tiện, thiết bị dạy học công nghệ

MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014, Nghị quyết số51/2017/QH14 ngày 21/11/2017 của Quốc hội và Quyết định số 404/QĐ-TTgngày 27/3/2015 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạoxây dựng Chương trình giáo dục phổ thông mới thay thế cho Chương trìnhgiáo dục phổ thông hiện hành Ngày 26/12/2018, Chương trình giáo dục phổthông mới đã được ban hành theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT của Bộtrưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo [3]

Mục tiêu giáo dục cơ bản trong tương lai là đào tạo ra những người cókhả năng thích ứng, sáng tạo trong mọi môi trường và điều kiện phức tạp củacuộc sống hiện đại như sự thay đổi từng ngày của khoa học kĩ thuật haynhững tình huống bất ngờ, mới mẻ của xã hội Nền giáo dục của chúng tađang từng bước đổi mới như: Dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm;Dạy học tập trung phát triển năng lực của người học; Ứng dụng Công nghệthông tin trong dạy học; Dạy học trực tuyến Tất cả sự thay đổi/ đổi mới đềutập trung giúp người học tốt hơn về các mặt tri thức, năng lực, đạo đức, phẩmchất Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để biết những sự thay đổi/ đổi mới nhữngtác động của giáo viên đến học sinh là phù hợp?

Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Công nghệ được dạy từlớp 3 đến lớp 12 Tư tưởng chủ đạo của Chương trình môn Công nghệ 2018 là

4 đổi mới căn bản gồm (1) Phát triển phẩm chất và năng lực công nghệ củangười học; (2) Thúc đẩy giáo dục STEM; (3) Tích hợp giáo dục hướngnghiệp; và (4) Tiếp cận nghề nghiệp về kĩ thuật và công nghệ Là giáo viên sẽgiảng dạy trực tiếp môn Công nghệ trong tương lai, tác giả muốn tìm hiểu vềdạy học môn Công nghệ trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 như thếnào? Bắt đầu từ chương trình môn Công nghệ cấp tiểu học Chính vì vậy, tác

giả đã lựa chọn đề tài: “Dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018”

II Mục đích nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lí luận và thực tiễn về dạy học môn Công nghệ ở Tiểu họctheo chương trình giáo dục phổ thông 2018; Đề xuất dạy học môn Công nghệ

ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

III Đối tượng nghiên cứu

Thiết kế giáo án để tổ chức dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theochương trình giáo dục phổ thông 2018

IV Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu xây dựng kế hoạch và tổ chức dạy học môn Công nghệ ởTiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

V Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lí luận và thực tiễn về dạy học môn Công nghệ ở Tiểuhọc theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Đề xuất các biện pháp dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chươngtrình giáo dục phổ thông 2018

- Kiểm nghiệm và đánh giá để đánh giá tính đúng đắn, khả thi của đề tài

VI Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết; phương pháp phân loại và

hệ thống hóa kiến thức thuộc nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Đểnghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chươngtrình giáo dục phổ thông 2018

- Phương pháp điều tra: Để nghiên cứu cơ sở thực tiễn về dạy học mônCông nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Để đề xuất một số yêu cầu thiết kếbài dạy và đề xuất thiết kế bài dạy môn Công nghệ ở Tiểu học theo chươngtrình giáo dục phổ thông 2018

- Phương pháp chuyên gia: Tiến hành kiểm nghiệm tính đúng đắn của đềxuất một số yêu cầu thiết kế bài dạy và đề xuất thiết kế bài dạy học môn Côngnghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018.

- Phương pháp thống kê toán học: Để xử lí số liệu thu được thông quakhảo sát với sự hỗ trợ của phần mềm EXCEL để từ đó rút ra những kết luậnphù hợp

VII Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung luận án gồm ba chương:

- Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về dạy học môn Công nghệ ở Tiểuhọc theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Chương 2: Đề xuất dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chươngtrình giáo dục phổ thông 2018

- Chương 3: Kiểm nghiệm – đánh giá

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

1.1 Tổng quan về dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 môn Công nghệ (CN)được ban hành và công bố rộng trên cả nước từ năm 2018 nên hiện nay còn ítcông trình công bố liên quan đến dạy học (DH) môn Công nghệ ở Tiểu học(TH) theo chương trình mới

Theo chương trình cũ về môn Công nghệ có hai nghiên cứu nổi bật là:

Thứ nhất, nghiên cứu của các tác giả về một số biện pháp dạy học để giáo

dục kĩ năng sống cho học sinh (HS) Tiểu học trong dạy học môn Công nghệgồm: [11]

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng tự phụ vụ cho học sinh

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng hướng nghiệp cho học sinh

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng thích ứng cho học sinh

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng xác định giá trị cho học sinh

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng ra quyết định cho học sinh

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng giải quyết vấn đề cho họcsinh

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng tư duy phê phán cho học sinh

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng tự nhận thức cho học sinh

- Phương pháp dạy học để giáo dục kĩ năng tư duy sáng tạo cho học sinh

Thứ 2, tổ chức dạy học thủ công – kĩ thuật ở lớp 3 nhằm phát triển tư duy

kĩ thuật cho học sinh của tác giả Lê Thị Nguyên (2010) [6]

Theo chương trình 2018 môn Công nghệ có nghiên cứu của nhóm tác giả

Lê Huy Hoàng, Đồng Huy Giới, Đặng Văn Nghĩa, Lê Xuân Quang, Vũ Thị

Ngọc Thúy nghiên cứu về dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chươngtrình giáo dục phổ thông mới [5] Các tác giả đã giới thiệu, đưa ra quy trìnhthiết kế hoạt động dạy học, kiểm tra đánh giá, giáo án minh họa, phát triểnphẩm chất và năng lực học sinh Tiểu học môn Công nghệ Giáo án minh họachưa đi sâu vào các phần cụ thể của môn Công nghệ ở Tiểu học (2019).

Vì còn chưa có nhiều nguồn nghiên cứu về dạy học môn Công nghệ ởTiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 nên hướng nghiên cứucủa đề tài là cần thiết và có tính khả thi

1.2 Một số khái niệm liên quan

1.2.1 Khái niệm dạy học môn Công nghệ

Theo tâm lí học: Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa người dạy vàngười học nhằm giúp cho người học lĩnh hội những tri thức khoa học, kĩ nănghoạt động nhận thức và thực tiễn, phát triển các năng lực hoạt động sáng tạo,trên cơ sở đó hình thành thế giới quan và các phẩm chất nhân cách của người

Một cách khái quát, có thể hiểu dạy học bao gồm hai hoạt động chính:hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh

Từ đó ta có thể nhận định hoạt động dạy học do giáo viên làm chủ thể cóhai chức năng là truyền đạt thông tin và điều khiển quá trình nhận thức chohọc sinh; còn hoạt động học do học sinh làm chủ thể có hai chức năng là lĩnhhội thông tin và tự điều khiển các quá trình nhận thức của mình Sự tương táccủa các chức năng này làm cho hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan

hệ tác động biện chứng trong một hệ toàn vẹn, thống nhất và làm xuất hiệnkhái niệm dạy học: Dạy học là quá trình cộng tác giữa thầy và trò luôn tácđộng qua lại, bổ sung cho nhau để truyền đạt – điều khiển và lĩnh hội – tựđiều khiển tri thức nhằm tạo cho người học khả năng phát triển trí tuệ, hoànthiện nhân cách

Dạy học môn Công nghệ là quá trình cộng tác giữa thầy và trò có sự tác động qua lại, bổ sung cho nhau để thầy truyền đạt – điều khiển và lĩnh hội –

tự điều khiển của trò các tri thức của môn Công nghệ nhằm hình thành và phát triển cho người học các kiến thức, kĩ năng, năng lực, phẩm chất cần thiết.

Dạy học môn Công nghệ cần bám sát yêu cầu về phương pháp giáo dụcđược nêu trong Chương trình tổng thể, chú trọng dạy học định hướng pháttriển năng lực, đặc biệt cần thực hiện các yêu cầu sau:

- Vận dụng linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật dạy học phát huy tính chủđộng, sáng tạo, tích cực và phù hợp với sự hình thành và phát triển năng lực,phẩm chất cho học sinh; coi trọng học tập dựa trên hành động, trải nghiệm;coi trọng thực hành, vận dụng kiến thức giải quyết các vấn đề thực tiễn nhằmnâng cao hứng thú học tập của học sinh

- Khai thác có hiệu quả hệ thống các thiết bị dạy học tối thiểu theonguyên lí thiết bị, phương tiện dạy học là nguồn tri thức về đối tượng côngnghệ Coi trọng các nguồn tư liệu ngoài sách giáo khoa; khai thác lợi thế củacông nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học trên các phương tiện lưutrữ tri thức, đa phương tiện, mô phỏng, kết nối, môi trường học tập

- Vận dụng sáng tạo quan điểm giáo dục tích hợp Khoa học, Công nghệ,

Kĩ thuật và Toán học (STEM) góp phần hình thành, phát triển năng lực, phẩmchất gắn với giáo dục hướng nghiệp cho học sinh

1.2.2 Khái niệm chương trình giáo dục phổ thông, chương trình tổng thể, chương trình môn Công nghệ

Thực hiện Luật Giáo dục và Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28 tháng

11 năm 2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dụcphổ thông có thể hiểu: Chương trình giáo dục phổ thông là toàn bộ phươnghướng về kế hoạch giáo dục phổ thông, trong đó nêu rõ mục tiêu giáo dục phổthông, quy định yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực đối với học sinh,phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chứchoạt động giáo dục, các thức đánh giáo kết quả giáo dục đối với các môn học,chuyên đề học tập và hoạt động trải nghiệm sáng tạo ở mỗi lớp và mỗi cấphọc của giáo dục phổ thông [1]

Chương trình tổng thể là văn bản quy định những vấn đề chung nhất, cótính chất định hướng của chương trình giáo dục phổ thông, bao gồm: quanđiểm xây dựng chương trình, mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông vàmục tiêu chương trình từng cấp học, yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu vànăng lực cốt lõi của học sinh cuối cấp học, hệ thống môn học và hoạt độnggiáo dục, thời lượng của từng môn học và hoạt động giáo dục, định hướng nộidung giáo dục bắt buộc ở từng cấp học đối với tất cả học sinh trên phạm vitoàn quốc, định hướng về phương pháp giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục,điều kiện thực hiện chương trình giáo dục phổ thông [1]

Chương trình môn Công nghệ là văn bản xác định vị trí, vai trò môn Côngnghệ và hoạt giáo dục trong thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, mục tiêu

và yêu cầu cần đạt, nội dung giáo dục cốt lõi của môn Công nghệ và hoạtđộng giáo dục ở mỗi lớp học hoặc cấp học đối với tất cả học sinh trên phạm vịtoàn quốc, định hưỡng kế hoạch dạy học môn Công nghệ và hoạt động giáo

dục ở mỗi lớp và cấp học, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục, đánhgiá kết quả giáo dục của môn Công nghệ và hoạt động giáo dục [2].

1.3 Dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Như đã trình bày dạy học môn Công nghệ là sự tác động qua lại giữa hoạtđộng dạy của thầy và hoạt động học của trò dựa trên đối tượng tác động trựctiếp là nội dung môn Công nghệ Hoạt động này là quá trình dạy học chịu chiphối của sáu thành tố có mối quan hệ biện chứng với nhau cụ thể là:

1.3.1 Mục tiêu

Giáo dục công nghệ ở cấp tiểu học bước đầu hình thành và phát triển ởhọc sinh năng lực công nghệ trên cơ sở các mạch nội dung về công nghệ vàđời sống, thủ công kĩ thuật; khơi dậy hứng thú học tập và tìm hiểu công nghệ.Kết thúc tiểu học, học sinh sử dụng được một số sản phẩm công nghệ thôngdụng trong gia đình đúng cách, an toàn; thiết kế được sản phẩm thủ công kĩthuật đơn giản; trao đổi được một số thông tin đơn giản về các sản phẩm côngnghệ trong phạm vi gia đình, nhà trường; nhận xét được ở mức độ đơn giản vềsản phẩm công nghệ thường gặp; nhận biết được vai trò của công nghệ đốivới đời sống trong gia đình, ở nhà trường

* Yêu cầu cần đạt về năng lực công nghệ ở tiểu học

a Nhận thức công nghệ

- Nhận ra được sự khác biệt của môi trường tự nhiên và môi trường sống

do con người tạo ra

- Thấy được vai trò của các sản phẩm công nghệ trong đời sống gia đình,nhà trường

- Kể được về một số nhà sáng chế tiêu biểu cùng các sản phẩm sáng chếnổi tiếng có tác động lớn tới cuộc sống của con người

- Nhận biết được sở thích, khả năng của bản thân đối với các hoạt động kĩthuật, công nghệ đơn giản

- Trình bày được quy trình làm một số sản phẩm thủ công kĩ thuật đơngiản

b Giao tiếp công nghệ

- Nói, vẽ hoặc viết để mô tả được những thiết bị, sản phẩm công nghệtrong gia đình

- Phác thảo bằng hình vẽ cho người khác hiểu được ý tưởng thiết kế mộtsản phẩm công nghệ đơn giản

c Sử dụng công nghệ

- Thực hiện được một số thao tác kĩ thuật đơn giản với các dụng cụ kĩthuật trong gia đình

- Sử dụng được một số sản phẩm công nghệ phổ biến trong gia đình

- Nhận biết và phòng tránh được những tình huống nguy hiểm trong môitrường công nghệ ở gia đình

- Thực hiện được một số công việc chăm sóc hoa và cây cảnh trong giađình

d Đánh giá công nghệ

- Đưa ra được lí do thích hay không thích một sản phẩm công nghệ

- Bước đầu so sánh và nhận xét được về các sản phẩm công nghệ có cùngchức năng

e Thiết kế kĩ thuật

- Nhận thức được muốn tạo ra sản phẩm công nghệ cần phải thiết kế; thiết

kế là một quá trình sáng tạo

- Kể được tên các công việc chính trong thiết kế

- Nêu ý tưởng và làm được một số đồ vật đơn giản từ những vật liệuthông dụng theo gợi ý, hướng dẫn

1.3.2 Nội dung

Nội dung ở tiểu học giúp học sinh khám phá thế giới kĩ thuật, công nghệthông qua các chủ đề đơn giản về công nghệ và đời sống, một số sản phẩmcông nghệ trong gia đình mà học sinh tiếp xúc hằng ngày, an toàn với công

nghệ trong nhà; được trải nghiệm thiết kế kĩ thuật, công nghệ thông qua cáchoạt động thủ công kĩ thuật, lắp ráp các mô hình kĩ thuật đơn giản

Nội dung cụ thể và yêu cầu cần đạt ở các lớp được thể hiện ở các bảng:1.1; 1.2; 1.3

Bảng 1 1.Nội dung và yêu cầu cần đạt môn Tin học và Công nghệ lớp 3

- Nhận biết được một số loại quạt điện thông dụng

- Xác định vị trí đặt quạt; bật, tắt, điều chỉnh đượctốc độ quạt phù hợp với yêu cầu sử dụng

- Nhận biết và phòng tránh được những tình huốngmất an toàn khi sử dụng quạt điện

Sử dụng máy thu

thanh

- Nêu được tác dụng của máy thu thanh

- Dựa vào sơ đồ khối, mô tả được mối quan hệ đơn

giản giữa đài phát thanh và máy thu thanh

- Kể tên và nêu được nội dung phát thanh của một

số chương trình phù hợp với lứa tuổi học sinh trênđài phát thanh

- Chọn được kênh phát thanh, thay đổi âm lượngtheo ý muốn

- Báo cho người lớn biết khi có sự cố, tình huốngmất an toàn xảy ra

- Làm được một đồ dùng học tập đơn giản theo cácbước cho trước, đảm bảo yêu cầu về kĩ thuật, thẩmmĩ

Làm biển báo giao

thông

- Nêu được ý nghĩa của một số biển báo giao thông

- Lựa chọn được vật liệu phù hợp

- Lựa chọn và sử dụng được dụng cụ đúng cách, antoàn để làm được một số biển báo giao thông quenthuộc dưới dạng mô hình theo các bước cho trước

- Có ý thức tuân thủ các quy định khi tham gia giaothông

Làm đồ chơi

- Nhận biết và sử dụng an toàn một số đồ chơi đơngiản phù hợp với lứa tuổi

- Làm được một đồ chơi đơn giản theo hướng dẫn

- Tính toán được chi phí cho một đồ chơi đơn giản

Bảng 1 2 Nội dung và yêu cầu cần đạt môn Tin học và Công nghệ lớp 4

- Nêu được một số loại giá thể dùng để trồng hoa

và cây cảnh trong chậu

- Mô tả được các công việc chủ yếu để chăm sócmột số loại hoa và cây cảnh phổ biến

- Thực hiện được việc gieo hạt trong chậu

- Sử dụng được một số dụng cụ trồng hoa, cây

Làm đồ chơi dân gian

- Nhận biết và sử dụng được mọt số đồ chơi dângian phù hợp với lứa tuổi

- Làm được đồ chơi dân gian phù hợp với lứa tuổitheo hướng dẫn

- Tính toán chi phí cho một đồ chơi dân gian tựlàm

Bảng 1 3 Nội dung và yêu cầu cần đạt môn Tin học và Công nghệ lớp 5

(Phần Công nghệ)

CÔNG NGHỆ VÀ ĐỜI SỐNG

Vai trò của công nghệ

- Trình bày được vai trò của sản phẩm công nghệtrong đời sống

- Nhận biết được những mặt trái khi sử dụng côngnghệ

Nhà sáng chế - Nêu được vai trò của sáng chế trong đời sống và

sự phát triển của công nghệ

- Tóm tắt được thông tin về một số nhà sáng chếnổi bật trong lịch sử loài người

- Nêu được lịch sử sáng chế ra sản phẩm côngnghệ tiêu biểu

- Nêu được một số đức tính cần có để trở thành

nhà sáng chế.

Tìm hiểu thiết kế

- Nhận thức được muốn tạo ra sản phẩm côngnghệ cần phải thiết kế; thiết kế là một quá trìnhsáng tạo

- Kể được tên các công việc chính khi thiết kế

- Vẽ phác thảo, nêu được ý tưởng thiết kế một sảnphẩm công nghệ đơn giản

- Thiết kế được một sản phẩm thủ công kĩ thuậtđơn giản theo hướng dẫn

Sử dụng điện thoại

- Trình bày được tác dụng của điện thoại; nhậnbiết được các bộ phận cơ bản của điện thoại; nhậnbiết được các biểu tượng thể hiện trạng thái vàchức năng hoạt động của điện thoại

- Ghi nhớ, thực hiện được cuộc gọi tới các số điệnthoại của người thân và các số điện thoại khẩn cấpkhi cần thiết

- Sử dụng điện thoại an toàn, tiết kiệm, hiệu quả

và phù hợp với quy tắc giao tiếp

điện chạy bằng pin

- Kể tên, nhận biết được các chi tiết của bộ lắpghép mô hình xe điện chạy bằng pin

- Lắp ráp, vận hành được mô hình xe điện chạy

bằng pin.

Lắp ráp mô hình máy

phát điện gió

- Mô tả được cách tạo ra điện bằng gió

- Nhận biết và mô tả được các bộ phận chính của

mô hình máy phát điện gió

- Lắp ráp được mô hình máy phát điện gió

- Kiểm tra được hoạt động của mô hình với cáctóc độ gió khác nhau

Lắp ráp mô hình điện

mặt trời

- Mô tả được cách sáng tạo ra điện từ ánh sángmặt trời

- Nhận biết và mô tả được các bộ phận chính của

mô hình điện dùng năng lượng mặt trời

- Lắp ráp được mô hình điện mặt trời

- Kiểm tra được hoạt động của mô hình với những

- Vận dụng sáng tạo quan điểm giáo dục tích hợp Khoa học, Công nghệ,

Kĩ thuật và Toán học (STEM) góp phần hình thành, phát triển năng lực, phẩmchất gắn với giáo dục hướng nghiệp cho học sinh

b Định hướng về phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu

và năng lực chung

* Phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu

Môn Công nghệ có lợi thế giúp học sinh phát triển các phẩm chất chủyếu, đặc biệt là tính chăm chỉ, đức trung thực, tinh thần trách nhiệm thông qua

những nội dung giáo dục liên quan tới môi trường công nghệ con người đangsống và những tác động của nó; thông qua các hoạt động thực hành, lao động,trải nghiệm nghề nghiệp; và môi trường giáo dục ở nhà trường trong mốiquan hệ chặt chẽ với gia đình và xã hội

* Phương pháp hình thành, phát triển các năng lực chung

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác hình thành và phát triển ở học sinh nănglực này được thực hiện thông qua dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ, khuyếnkhích học sinh trao đổi, trình bày, chia sẻ ý tưởng,

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

+ Giáo dục công nghệ có nhiều ưu thế trong hình thành và phát triển ởhọc sinh năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua các hoạt động tìmtòi, sáng tạo sản phẩm mới; giải quyết các vấn đề về kĩ thuật, công nghệ trongthực tiễn Trong Chương trình môn Công nghệ, tư tưởng thiết kế được nhấnmạnh và xuyên suốt từ cấp tiểu học đến cấp trung học phổ thông và được thựchiện thông qua các mạch nội dung, thực hành, trải nghiệm từ đơn giản đếnphức tạp là điều kiện để hình thành, phát triển năng lực giải quyết vấn đề vàsáng tạo

c Định hướng về phương pháp hình thành, phát triển năng lực công nghệ

- Năng lực công nghệ và các mạch nội dung của môn Công nghệ là haithành phần cốt lõi của chương trình môn học, có tác động hỗ trợ qua lại Nănglực công nghệ góp phần định hướng lựa chọn mạch nội dung; ngược lại, mạchnội dung là chất liệu và môi trường góp phần hình thành phát triển năng lực,định hướng hoàn thiện khung năng lực công nghệ

- Năng lực công nghệ được hình thành và phát triển thông qua các hoạtđộng dạy và học Mỗi hoạt động dạy học cụ thể đều xác định rõ mục tiêu pháttriển năng lực trên cơ sở phân tích đặc điểm nội dung dạy học và tham chiếukhung năng lực chung, năng lực công nghệ.

1.3.4 Hình thức tổ chức dạy học

Có ba dạng hình thức tổ chức dạy học là dạy học giữa giáo viên với cánhân học sinh, dạy học giữa giáo viên với nhóm học sinh, dạy học giữa giáoviên với chung toàn lớp

- Hình thức dạy học giữa giáo viên với cá nhân học sinh tạo điều kiện chotừng học sinh thực hiện nhiệm vụ do giáo viên giao một cách độc lập, theosáng kiến cá nhân Nó rèn luyện năng lực độc lập công tác, ý thức phấn đấuvươn lên trong công việc

- Hình thức dạy học giữa giáo viên với nhóm học sinh tạo điều kiện chohọc sinh phối hợp hoạt động, trao đổi ý tưởng, ý kiến giữa các cá nhân trongcông việc; tạo nên môi trường học tập mà trong đó có sự hợp tác, trao đổi,giúp đỡ tương trợ giữa các thành viên trong nhóm với nhóm; tạo nên khôngkhí cởi mở, cảm thông, tự do trao đổi những vấn đề học tập, một bầu khôngkhí hòa hợp cộng đồng; hình thành tinh thần trách nhiệm đối với tập thể chotừng thành viên của nhóm, nhờ vậy mà tránh được tính lười biếng, sao nhãngnhiệm vụ được giao, tránh được sự ghen tị; hình thành thói quen làm việc tựgiác, không cần kiểm soát; giúp hình thành kỹ năng tổ chức, giao tiếp, thóiquen tự đánh giá vì có điều kiện để so sánh thường xuyên những kết quả của

cá nhân và do đó nhận thức rõ những giá trị chân thực của mình; giúp hìnhthành tính tích cực nhận thức và sự thích ứng nhanh chóng với nhịp điệu làmviệc cùng nhau

Có hai dạng hình thức dạy học giữa giáo viên với nhóm học sinh Đó làdạng hình thức học tập theo nhóm nhỏ và hình thức học tập theo nhóm lớn.Với hình thức học tập theo nhóm nhỏ thì tất cả các nhóm đều được thực hiệnnhững nhiệm vụ như nhau Còn với hình thức học tập theo nhóm lớn thì

những nhóm khác nhau thực hiện những nhiệm vụ khác nhau nhưng vẫn trongkhuôn khổ nội dung học tập chung cho cả lớp.

- Hình thức dạy học giữa giáo viên với chung cả lớp tạo điều kiện chotoàn thể học sinh trong lớp cùng thực hiện một công việc Giáo viên hướngdẫn và giảng giải, cá nhân chia sẻ ý kiến với cả lớp Nó rèn luyện năng lựcchủ động lắng nghe, ghi chép, chia sẻ và có ý thức phấn đấu trong công việc

Ba dạng hình thức tổ chức dạy học này đều quan trọng Chúng cần đượcthực hiện đan xen nhau ngay trong một tiết học, trong một bài dạy hay trongmột dự án học tập Nó giúp người học phát triển phẩm chất, năng lực nhậnthức và giáo dục của học sinh

1.3.5 Phương tiện dạy học

Định hướng chung về phương tiện dạy học là: Khai thác có hiệu quả hệthống các thiết bị dạy học tối thiểu theo nguyên lí thiết bị, phương tiện dạyhọc là nguồn tri thức về đối tượng công nghệ Coi trọng các nguồn tư liệungoài sách giáo khoa; khai thác lợi thế của công nghệ thông tin và truyềnthông trong dạy học trên các phương diện lưu dữ tri thức, đa phương tiện, môphỏng, kết nối, môi trường học tập Để hình thành và phát triển năng lực côngnghệ cho học sinh, giáo dục công nghệ tăng cường thực hành và hoạt độngtrải nghiệm Cơ sở giáo dục phổ thông cần có đủ thiết bị dạy học tối thiểutheo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Định hướng về thiết bị dạy học cho các mạch nội dung chủ yếu của mônCông nghệ được trình bày trong bảng sau:

Bảng 1 4 Yêu cầu khái quát về phương tiện, thiết bị dạy học công nghệ

Nội dung Định hướng thiết bị dạy học

CÔNG NGHỆ VÀ ĐỜI SỐNG

- Bản chất của công nghệ Tranh vẽ, video về tự nhiên, công nghệ, vai trò

của công nghệ; khai thác tối đa các ứng dụngcông nghệ thông tin để làm rõ bản chất, vai tròcủa công nghệ…

- Vai trò của công nghệ

- Sản phẩm công nghệ

Tranh vẽ về sản phẩm công nghệ, thể hiện cấutạo, thể hiện nguyên lí, thể hiện các thao tác kĩthuật; một số sản phẩm công nghệ có trongchương trình; các dụng cụ để thao tác với cácsản phẩm công nghệ; video, mô phỏng về hìnhdạng, cấu tạo, cách sử dụng các sản phẩm côngnghệ Cùng với đó là các tranh vẽ, dụng cụ,video về các nội dung an toàn với công nghệ…

- An toàn với công nghệ

LĨNH VỰC SẢN XUẤT CHỦ YẾU

- Nông nghiệp Các tranh vẽ, mô hình, đa phương tiện sử dụng

trong giới thiệu chung về các lĩnh vực sản xuất,các ngành nghề chính trong mỗi lĩnh vực sảnxuất, thể hiện một số quá trình kĩ thuật, côngnghệ trong mỗi lĩnh vực sản xuất chủ yếu; cácdụng cụ thí nghiệm, thực hành có tính chấtminh hoạ, vận dụng quá trình kĩ thuật, côngnghệ; chú trọng mô phỏng, ứng dụng công nghệthông tin hỗ trợ hoạt động dạy học…

- Lâm nghiệp

- Thủy sản

- Công nghiệp

THIẾT KẾ VÀ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

- Thủ công kĩ thuật Bộ tranh ảnh, video về sản phẩm, quy trình

công nghệ, hướng dẫn thao tác trong các hoạtđộng thủ công kĩ thuật, thiết kế kĩ thuật; bộdụng cụ vẽ kĩ thuật; các linh kiện, dụng cụ, máy

in 3D để hỗ trợ hoạt động thủ công kĩ thuật vàthiết kế kĩ thuật hiệu quả; phòng học thiết kế vàcông nghệ (Makerspaces); chú trọng khai thácứng dụng các phần mềm mô phỏng, thiết kế…

- Ngôn ngữ kĩ thuật

- Thiết kế kĩ thuật

- Đổi mới công nghệ

CÔNG NGHỆ VÀ HƯỚNG NGHIỆP

- Định hướng nghề

nghiêp

Tranh ảnh, video có liên quan tới các nội dungđịnh hướng nghề; các dụng cụ, cơ sở vật chấtcho hoạt động trải nghiệm nghề…

- Trải nghiệm nghề

1.3.6 Kiểm tra đánh giá

Chương trình môn Công nghệ thực hiện định hướng về đánh giá kết quảgiáo dục trong Chương trình tổng thể, đồng thời nhấn mạnh các yêu cầu sau:

a Mục đích đánh giá là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị

về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực và những tiến bộcủa học sinh trong suốt quá trình học tập môn học, qua đó điều chỉnh hoạtđộng dạy và học;

b Căn cứ đánh giá, các tiêu chí đánh giá và hình thức đánh giá bảo đảmphù hợp với mục tiêu, yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu, năng lực chung

và năng lực công nghệ Coi trọng đánh giá hoạt động thực hành; vận dụngkiến thức, kĩ năng làm ra sản phẩm của học sinh; vận dụng kiến thức vào thựctiễn;

c Sử dụng đa dạng các phương pháp, hình thức đánh giá khác nhau bảođảm đánh giá toàn diện học sinh; chú trọng đánh giá bằng quan sát trong đánhgiá theo tiến trình và đánh giá theo sản phẩm Với mỗi nhiệm vụ học tập, tiêuchí đánh giá được thiết kế đầy đủ, dựa trên yêu cầu cần đạt và được công bốngay từ đầu để định hướng cho học sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụhọc tập; công cụ đánh giá phải phản ánh được yêu cầu cần đạt nêu trong mỗichủ đề, mạch nội dung

d Kết hợp giữa đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết; trong đó, đánhgiá quá trình phải được tiến hành thường xuyên, liên tục và tích hợp vào trongcác hoạt động dạy học, đảm bảo mục tiêu đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh;khuyến khích tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng

1.4 Cơ sở thực tiễn về dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Thực tế hiện nay chương trình giáo dục phổ thông 2018 chưa được triểnkhai ở trường tiểu học nhưng giáo viên đã được tiếp cận đến chương trìnhmới thông qua các đợt tập huấn cụ thể:

+ Ngày 16 – 21/04/2019, Hội thảo – tập huấn giáo dục phát triển năng lựchọc sinh thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 được diễn ra tại HàNội (đợt 1) [3]

+ Ngày 20 – 24/05/2019, Hội thảo – tập huấn giáo dục phát triển năng lựchọc sinh thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 được diễn ra tại HàNội (đợt 2) [3]

+ Ngày 28/02/2019, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị các trường

sư phạm triển khai nhiệm vụ bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý giáo dụcphổ thông thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới tại Hà Nội [4]

- Thông qua các đợt tập huấn này giáo viên đã hiểu được nội dung chươngtrình giáo dục phổ thông mới môn công nghệ ở Tiểu học và soạn bài dạy theođịnh hướng phát triển năng lực người học dựa trên chương trình hiện hành

Để tìm hiểu rõ hơn về tiến trình dạy học môn Công nghệ ở tiểu học theochương trình mới tác giả đã tiến hành khảo sát cụ thể như sau:

1.4.1 Mục đích khảo sát

Khảo sát nhằm thu thập số liệu để đánh giá thực trạng nhận thức của giáoviên về dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổthông 2018 một cách khách quan, cụ thể Qua đó tạo cơ sở thực tiễn cho việc

đề xuất dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổthông 2018 thông qua kế hoạch dạy học

1.4.2 Đối tượng khảo sát

Khảo sát thực trạng năm 2020 đối với các giáo viên đang giảng dạy ở một

số trường Tiểu học ở khu vực phía Bắc có kinh nghiệm giảng dạy (Hoạt động

này xuất phát từ quan điểm để nhận định được nhận thức của giáo viên vềchương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Công nghệ ở Tiểu học)

1.4.3 Nội dung khảo sát

Nội dung khảo sát tập trung vào một số vấn đề sau:

1 Nhận thức của GV về phát triển phẩm chất, phát triển năng lực cho HSthông qua dạy học môn Công nghệ ở Tiểu học

2 Tổ chức dạy học (mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, kiểmtra đánh giá) môn Công nghệ ở trường Tiểu học theo chương trình giáo dụcphổ thông 2018 có phát triển phẩm chất, phát triển năng lực người học trongdạy học môn Công nghệ hay không?

- Câu 1: Xác định hiểu biết về định hướng xây dựng chương trình mônhọc theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Câu 2: Xác định hiểu biết về hình thức xây dựng nội dung môn học theochương trình giáo dục phổ thông 2018

- Câu 3: Xác định cụ thể các phương pháp dạy học và mức độ sử dụngtrong dạy học môn học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Câu 4: Xác định cụ thể các hình thức kiểm tra đánh giá và mức độ sửdụng trong dạy học môn học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

- Câu 5: Xác định cụ thể phương tiện dạy học được sử dụng trong dạy họcmôn học và mức độ tương ứng theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

* Phiếu hỏi số 2 dành cho GV (phụ lục 2) gồm câu hỏi điều tra thực trạng

tổ chức dạy học môn Công nghệ theo định hướng phát triển năng lực ngườihọc ở trường tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 gồm:

- Câu 1: Xác định những lưu ý đối với giáo viên khi dạy học môn Côngnghệ theo hướng phát triển năng lực người học.

- Câu 2: Xác định vai trò của dạy học môn Công nghệ theo hướng pháttriển năng lực người học

- Câu 3: Xác định cơ sở xây dựng mức độ hình thành năng lực người học

- Câu 4: Xác định khó khăn và mức độ cụ thể mà giáo viên gặp phải tronggiai đoạn cụ thể của quá trình dạy học môn Công nghệ theo hướng phát triểnnăng lực người học

- Câu 5: Xác định tần suất giáo viên thực hiện tổ chức hoạt động dạy họcmôn Công nghệ theo hướng phát triển năng lực người học

- Câu 6: Xác định khó khăn mà giáo viên gặp phải khỉ dạy học môn Côngnghệ theo hướng phát triển năng lực người học

- Câu 7: Xác định giáo viên có dạy học sinh phương pháp, hoạt động dạyhọc góp phần phát triển năng lực người học trong dạy học môn Công nghệkhông?

1.4.5 Kết quả khảo sát

* Kết quả điều tra khảo sát về nhận thức của giáo viên về chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn công nghệ ở Tiểu học

Kết quả từ phiếu khảo sát số 1 của giáo viên từ phụ lục 4 cho thấy:

- Về mục tiêu môn học: Chương trình môn Công nghệ hiện hành có mụctiêu môn học được xây dựng định hướng chuẩn kiến thức, kĩ năng; phát triểnphẩm chất, phát triển năng lực người học (100% GV lựa chọn)

- Về nội dung môn học:

+ 100% GV cho rằng nội dung môn Công nghệ kế thừa kiến thức từ lớpdưới; Kế thừa kiến thức từ các môn học khác; Từng nội dung được thể hiện rõràng ở mỗi bài học

+ 100% GV cho rằng nội dung môn Công nghệ phong phú tương ứng cácphần công nghệ và đời sống, thiết kế kĩ thuật, công nghệ

+ Không có GV nào cho rằng nội dung môn Công nghệ mang tính hànlâm mà 100% GV cho rằng nội dung môn Công nghệ có tính ứng dụng, thựctiễn.

+ Trên 50% GV cho rằng nội dung môn Công nghệ theo chương trìnhgiáo dục phổ thông mới dễ thiết kế các hoạt động phát phẩm chất, phát triểnnăng lực người học Thực tế chương trình hiện hành định hướng mục tiêuchuẩn kiến thức, kĩ năng chứ không định hướng phát triển phẩm chất, nănglực người học Chính vì vậy khi dạy học môn Công nghệ theo hướng pháttriển phẩm chất, phát triển năng lực GV cần có tác động vào nội dung mônCông nghệ hiện hành

- Về phương pháp dạy học: Trong các phương pháp mà tác giả đưa ra tất

cả các phương pháp được GV cho rằng sử dụng các phương pháp sẽ giúp họcsinh phát triển phẩm chất, phát triển năng lực người học Điều này chứng tỏ

GV công nghệ đánh giá cao các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực Cónăm phương pháp dạy học được GV sẽ đưa vào sử dụng thường xuyên/ rấtthường xuyên trong dạy học là: Phương pháp dạy học trực quan; Phươngpháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề; Phương pháp dạy học nhóm; Phươngpháp dạy học dự án; Phương pháp dạy học nghiên cứu trường hợp Đậy lànhững phương pháp dạy học góp phần phát triển phẩm chất, năng lực của họcsinh Góp phần tạo ra những vấn đề/ tình huống phức hợp

- Về kiểm tra đánh giá: GV cho rằng để đánh giá năng lực học sinh thìchủ yếu thực hiện các hình thức kiểm tra đánh giá đồng đẳng, đánh giá quátrình, tự đánh giá, kiểm tra bằng hình thức quan sát được GV chủ yếu ở mức

độ thường xuyên/ rất thường xuyên Nhận đinh này xuất phát từ: 100% GV sửdụng hình thức kiểm tra đánh giá đồng đẳng, đánh giá tổng kết, đánh giá theotiến trình, đánh giá theo tiến trình, phương pháp kiểm tra bằng quan sát ở mức

độ thường xuyên; 100% GV sử dụng hình thức kiểm tra đánh giá quá trình ởmức độ rất thường xuyên; 60% GV sử dụng hình thức kiểm tra tự đánh giá,kiểm tra viết, kiểm tra thực hành ở mức độ thường xuyên

- Về phương tiện dạy học trong dạy học: GV sử dụng phong phú cácphương tiện dạy học Để phát triển năng lực người học GV chủ yếu sử dụngvật thật, mô hình, mô phỏng, bảng phụ Tần suất sử dụng máy chiếu của GV ởmức độ rất thường xuyên Khuyến khích học sinh tham khảo sách tham khảo

và tạp chí ngoài việc tham khảo tài liệu trong SGK, khai thác trên mạngInternet ở mức độ cao hơn

* Kết quả điểu tra khảo sát từ giáo viên về tổ chức dạy học môn Công nghệtheo định hướng phát triển năng lực người học ở trường tiểu học theo chươngtrình giáo dục phổ thông 2018

- 100% GV tham gia khảo sát đều đồng ý cho rằng DH phát triển năng lựcgiải quyết vấn đề sáng tạo cho HS, GV cần lưu ý đến ba yếu tố: Kiến thức, kĩnăng, thái độ (kinh nghiệm) đã có của HS; Thuộc tính tâm lí của HS; Kiếnthức, kĩ năng, thái độ HS còn thiếu cần bổ sung của HS

- 100% các GV tham gia khảo sát đều đồng ý với ý kiến cho rằng DHtheo hướng phát triển năng lực người học trong DH môn Công nghệ ở Tiểuhọc theo chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ giúp học sinh phát triểnphẩm chất, năng lực người học; HS phát triển năng lực giải quyết vấn đề sángtạo; Đáp ứng xu hướng DH phát triển năng lực người học của Bộ Giáo dục;Nâng cao chất lượng DH môn Công nghệ và HS yêu thích môn Công nghệ.Điều này chứng tỏ các GV đều nhận thức được tầm quan trọng, sự cần thiếtcủa việc phát triển năng lực người học

- 100% GV cho rằng cơ sở đánh giá mức độ hình thành năng lực ngườihọc của HS là: Sự hướng dẫn của GV và tự lực của HS từ khi phát hiện vấn

đề, giải quyết vấn đề để đưa ra sản phẩm có tính mới; Tính tự lực tìm tòi,nghiên cứu giải quyết vấn đề của học sinh Như vậy, đa phần các GV thamgia khảo sát đều nhận thức được cơ sở, biện pháp, cách đánh giá năng lực giảiquyết vấn đề sáng tạo của HS

- Đồng loạt 35% GV được hỏi cho rằng giai đoạn: Lựa chọn chủ đề/ nộidung dạy học; Nhận định khả năng thực hiện; Thiết kế giáo án; Tổ chức dạy

học; Đánh giá kết quả là những giai đoạn khó khi thiết kế tổ chức hoạt độngdạy học môn Công nghệ theo định hướng phát triển năng lực người học chohọc sinh Đây là những bước cơ bản khi thiết kế tổ chức hoạt động dạy học đểphát triển năng lực người học cho học sinh mà đến gần 50% số GV được hỏithấy khó khăn mặc dù các GV đa phần đều nhận thức được cơ sở ban đầu vềnăng lực người học.

- Có 15% thường xuyên, 75% thỉnh thoảng và 15% ít thực hiện tổ chứchoạt động dạy học môn Công nghệ theo định hướng phát triển năng lực ngườihọc Nguyên nhân này có thể được lý giải khi 100% GV cho rằng gặp khókhăn ở nội dung, Chương trình môn học; Phương tiện DH; Năng lực của GV;Năng lực của HS

Từ những kết quả khảo sát trên đây, có thể rút ra các kết luận sau:

1 Mục tiêu chương trình môn Công nghệ hiện hành là chuẩn kiến thức, kĩnăng nên các thành tố khác như nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học,kiểm tra đánh giá theo chương trình hiện hành chưa đáp ứng định hướng pháttriển phẩm chất, phát triển năng lực người học Chính vì vậy, định hướng đổimới thay sách giáo khoa phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất,năng lực người học của Bộ Giáo dục hiện nay là phù hợp, cấp thiết

2 Bản thân GV đã nhận thức được yếu tố ban đầu tác động đến phát triểnnăng lực người học của học sinh, dạy học môn Công nghệ theo hướng pháttriển năng lực người học cần được diễn ra thường xuyên, GV gặp rất nhiềukhó khăn hạn chế từ nội dung, chương trình, phương tiện dạy học, năng lựcbản thân, việc sử dụng phương pháp dạy học, kiểm tra – đánh giá hiện naychưa phát huy được năng lực người học của học sinh Đứng trước những khókhăn này ngoài việc nâng cao chuyên môn về dạy học phát triển năng lực nóichung và phát triển năng lực người học nói riêng GV cần:

- Lựa chọn nội dung/ chủ đề, cấu trúc, thiết kế lại nội dung bài học mônhọc để vừa đáp ứng được mục tiêu cụ thể của từng bài học vừa dễ dàng thiết

kế tổ chức hoạt động dạy học phát triển năng lực người học

- Khi thiết kế nội dung bài học GV cần khai thác triệt để đặc điểm có tínhnổi bật của môn học như: Tính tực tiễn, đa dạng về mặt nội dung, nối tiếp, kếthừa kiến thức từ các cấp học, môn học khác Đồng thời tận dụng trực quanhóa làm giảm sự trừu tượng mang tính kĩ thuật môn học.

- Sử dụng triệt để các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theonhóm, dạy học dự án, dạy học giải quyết vấn đề, Trong phát triển năng lựcngười học GV cần chú trọng dạy HS các phương pháp/ thủ thuật sáng tạo đểcác em có công cụ giải quyết vấn đề sáng tạo giúp phát triển năng lực ngườihọc

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

1 Hiện nay còn ít công trình nghiên cứu công bố liên qua đến dạy họcmôn Công nghệ ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018; Cáccông trình nghiên cứu về giáo dục kĩ năng sống, phát triển tư duy kĩ thuật chohọc sinh thông qua dạy học môn Công nghệ được công bố dưới dạng luận ánchưa nhiều tập trung từ năm 2010; Các nghiên cứu gần đây thì đề cập đếnphát triển phẩm chất, phát triển năng lực người học

2 Đặc thù môn Công nghệ ở Tiểu học có tính thực tiễn, gắn với đời sốngsinh hoạt trong phạm vi gia đình, nhà trường nên thích hợp cho việc dạy họctheo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học trong việc sử dụng sảnphẩm công nghệ trong gia đình, thiết kế sản phẩm thủ công kĩ thuật; nhận biếtđược vai trò của công nghệ đối với đời sống trong gia đình, ở nhà trường

3 Dạy học môn Công nghệ theo định hướng phát triển phẩm chất, pháttriển năng lực ở trường Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018cần xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học, hình thức tổ chức,phương tiện dạy học, kiểm tra đánh giá

4 Chương trình giáo dục phổ thông 2018 chưa được triển khai ở trườngTiểu học nhưng giáo viên đã được tiếp cận đến chương trình mới thông quacác đợt tập huấn Thông qua các đợt tập huấn này giáo viên đã hiểu được nộidung chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn công nghệ ở Tiểu học vàsoạn bài dạy theo định hướng phát triển năng lực người học dựa trên chươngtrình hiện hành

CHƯƠNG 2: ĐỀ XUẤT DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ Ở TIỂU HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 THÔNG QUA KẾ HOẠCH BÀI HỌC

2.1 Một số nguyên tắc và yêu cầu thiết kế kế hoạch bài học

- Đảm bảo đáp ứng các yêu cầu cần đạt về năng lực, phẩm chất, nội dung

theo chương trình giáo dục phổ thông 2018.

+ Đảm bảo nội dung bám sát với yêu cầu cần đạt đề ra để dễ kiểm tra,đánh giá, nhận xét năng lực của học sinh

+ Giúp lựa chọn những yêu cầu cần đạt của bài học có tác động nhiềunhất đến phát triển phẩm chất và năng lực

+ Giúp phát huy tính chủ động, sáng tạo, tích cực và phù hợp với sự hìnhthành và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh

+ Dựa vào các yêu cầu cần đạt thì đưa ra coi học tập giựa trên hành động,trải nghiệm và coi trọng thực hành, vận dụng kiến thức giải quyết các vấn đềthực tiễn nhằm nâng cao hứng thú học tập của học sinh

- Đảm bảo theo quan điểm phát triển năng lực người học.

+ Giúp học sinh phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kĩnăng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đềtrong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hộitri thức và rèn luyện kĩ năng

+ Phát triển tối đa tiềm năng vốn có của mỗi học sinh dựa vào đặc điểmtâm – sinh lí, khả năng, nhu cầu, hứng thú và định hướng nghề nghiệp khácnhau của học sinh

- Phù hợp với điều kiện thực tế ở trường tiểu học.

+ Thực hiện tích hợp, lồng ghép các nội dung ưu tiên, các vấn đề có tínhchất toàn cầu phù hợp với điều kiện môi trường, tài chính của trường tiểu học.+ Lựa chọn chủ đề, bài dạy học phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội củatừng địa phương của trường học đó

+ Các sản phẩm công nghệ gần gũi, phù hợp với thực tế học sinh ở trườngtiểu học.

2.2 Đề xuất quy trình thiết kế kế hoạch bài học

Quy trình thiết kế kế hoạch bài học môn Công nghệ được thể hiện ở hình 2.1

Hình 1.1: Quy trình thiết kế kế hoạch bài học

Bước 1: Xác định chủ đề dạy học trong chương trình

Trong chương trình môn Công nghệ, nội dung dạy học và yêu cầu cần đạttương ứng được thể hiện dưới dạng bảng, theo từng lớp Ví dụ, ở lớp 3, cóchủ đề “sử dụng đèn học” với yêu cầu cần đạt được trình bày như sau:

Bảng 2 1 Yêu cầu cần đạt của nội dung sử dụng đèn học

Sử dụng đèn học - Nêu được tác dụng và mô tả được các bộ phận

chính của đèn học

- Nhận biết được một số loại đèn học thông dụng

- Xác định vị trí bật đèn; bật, tắt, điều chỉnh được

độ sáng của đèn học.

- Nhận biết và phòng tránh được những tình huốngmất an toàn khi sử dụng đèn học

Chủ đề dạy học có thể trùng với nội dung được nêu trong chương trình,

có thể là một phần (trong trường hợp nội dung lớn, được tách ra thành nhiềuchủ đề) Tên chủ đề có thể được đặt khác với nội dung đề cập trong chươngtrình cho phù hợp với tên bài học, phù hợp với đối tượng học sinh, ý tưởng sưphạm của giáo viên Ví dụ: với nội dung “Sử dụng đèn học”, chủ đề bài học

có thể đặt là: Chiếc đèn học của em; Đèn học – người bạn của em; Em sửdụng đèn học an toàn…

Bước 2: Xác định mục tiêu bài học

* Phân tích và cụ thể hóa yêu cầu cần đạt

Yêu cầu cần đạt cho từng nội dung trong chương trình được thể hiện dướidạng các kiến thức, kĩ năng tương ứng Trong chương trình môn học, bêncạnh những yêu cầu cần đạt đã được xác định tường minh và rõ ràng (Ví dụ:nêu được tác dụng của máy thu thanh; dựa vào sơ đồ khối, mô tả được mốiquan hệ đơn giản giữa đài phát thanh và máy thu thanh…), một số yêu cầucần đạt được viết tương đối khái quát, và chung cho một lớp đối tượng (Ví dụ:làm được đồ dùng học tập đơn giản theo các bước cho trước, đảm bảo yêu cầu

kĩ thuật, thẩm mĩ; làm được đồ chơi đơn giản theo hướng dẫn…) để đảm bảotính mở của chương trình

Chuyển hóa yêu cầu cần đạt trong chương trình thành mục tiêu bài học cóthể thực hiện các thao tác như sau:

- Nhận biết yêu cầu cần đạt về kiến thức, yêu cầu cần đạt về kĩ năng

- Tách yêu cầu cần đạt lớn thành các yêu cầu cần đạt nhỏ hơn

- Cụ thể hóa các yêu cầu cần đạt (đối với yêu cầu cần đạt được viết tươngđối khái quát và chung cho một lớp đối tượng trong chương trình)

- Viết mục tiêu kiến thức và kĩ năng cho bài học

* Xác định mục tiêu phát triển năng lực cho bài học