Cẩm nang sức khỏe cho người cao tuổi

Bao trùm hơn cả trong thái độ điều trị là phải biết rố bệnh, baogồm bệnh chính, bệnh phụ, bệnh phải giải quyết truớc, bệnh phải giải quyết sau, nhận định thật kỹ nhũngviệc có thể làm đượ

BAN CÔNG TÁC CÂU LẠC BỘ HỘI NGƯỜI CAO TUỔI VIẸT NAM

LỜI GIỚI THIỆU

Vào những ngày đầu năm Mậu Dần 1998, Ban công tác Câu lạc bộ nguời caotuổi (Hội Người cao tuổi Việt Nam) đã cùng Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia tổchức biên soạn và xuất bản cuốn “CẨM NANG SỨC KHỎE NGƯỜI CAOTUỔI

Nội dung cuốn sách nhằm cung cấp cho bạn đọc nói chung và chủ yếu đối vớinhững người cao tuổi một số kiến thức cần thiết : Vai trò của người cao tuổi, bíquyết giữ gìn sức khỏe, kéo dài tuổi thọ ; chế độ sinh hoạt, tập luyện ; cách đềphòng và tự chữa một số bệnh thông thường ; một số bài thuốc và dược liệu thôngdụng thường có quanh ta,.,

Cuốn sách đã đuợc phát hành rộng rãi trên phạm vi cả nuớc, từ các tỉnh miềnnúi Tây Bắc, Việt Bắc qua các tỉnh trung du, đồng bằng Bắc Bộ, Khu 4, và vùngduyên hải miền Trung, Tây Nguyên xuống đến Nam Bộ và đồng bằng sông CửuLong Đồng bào, chiến sĩ, cán bộ và nhân dân, đặc biệt là nhũng người cao tuổi, đãtruyền tay nhau đọc và đều tìm thấy ở đó nhũng điều bổ ích cần thiết cho mình.Nhiều ý kiến đã được phản ánh trực tiếp hoặc gửi thư đến Ban công tác Câu lạc bộnguời cao tuổi Chỉ trong một thời gian ngắn, cuốn sách đã gây được một tiếng vangtrong lòng bạn đọc, được nhiều tổ chức và cá nhân đặt mua và đề nghị tái bản

Thể theo yêu cầu bạn đọc, sự khích lệ và cộng tác nhiệt tình của các nhà chuyênmôn, cuốn sách đã đuợc tái bản có bổ sung nhiều điểm về lý luận, phương pháp,trình bày khoa học, dễ hiểu, nội dung thiết thực Do đó giá trị cuốn sách đã đuợcnâng lên nhiều Các tác giả đã tiếp thu và kết hợp được những kiến thức y học hiệnđại với lý luận y học dân tộc cổ truyền, những kinh nghiệm thục tiễn trong nhiềunăm thừa kế và nghiên cứu ứng dụng Trong lần tái bản này, chúng tôi rất biết ơnnhững ý kiến đóng góp quý báu để bổ sung và hoàn thiện cuốn sách của Giáo sưPhạm Khuê - Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam và Giáo sư Hoàng Bảo Châu -nguyên Viện trưởng Viện Đông y Chúng tôi cũng xin chân thành cảm ơn các cơquan, đơn vị, các cộng tác viên đã tận tình giúp đỡ, góp ý kiến và tạo các điều kiệnthuận lợi cho việc tái bản cuốn sách

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc

Ban công tác Câu lạc bộ

HỘI NGUỜICAO TUỔI VIỆT NAM

Trách nhiệm của các vị phụ lão chúng ta đối với nhiệm vụ đất nước thật là trọng đại Đất nuớc hungthịnh do phụ lão gây dụng; đất nuớc tồn tại do phụ lão giứp sức Nuớc bị mất, phụ lão cứu; nuớc suy sụp,phụ lão phù trì Muớc nhà hung, suy, tồn, vong, phụ lão gánh trách nhiệm rất nặng nề Nuớc nhà lo, các cụcũng phải lo Nuớc nhà vui, các cụ đều cùng đuợc vui.

Đối với gia đình, đối với Tổ quốc, phụ lão có trọng trách ià bậc tôn truởng; đối với làng xóm, đối với

bà con, phụ lão có sự tín nhiệm lớn Phụ lão hô, nhân dân huởng ủng; phụ láo làm, nhân dân làm theo Hôđiều nên hô, làm việc nên làm Nguôi cố của xuất của, nguời có sức dốc sức, góp gió thành bão, tụ hơithành mây Đồng bào cả nuớc ta đang ngẩng cao đầu mà trông chờ các bậc phụ lão

NGUYỄN ÁI QUỐC

(Thư gùi các vị phụ lào trong cả nuóc,

tháng 6-1941)

(1) Theo sách “Hội Người cao tuổi Việt Nam”, NXB Quấn đội nhấn dấn, Ha Nội , 1996, tr, 7 , 8 ,

CHĂM SÓC VÀ PHÁT HUY TOT NGUỜ1 CAO TUổl

LÀ THỂ HIỆN BẢN CHAT TổT ĐẸP CỦA CHẾ ĐỘ TA

VÀ ĐẠO ĐÚC NGUỜi VIỆT NAM

Nguôi cao tuổi cố công sinh thành, nuôi dạy con cháu giữ gìn và phát triển giống nòi, giáo dục các thế

hệ thanh niên Việt Nam về nhân cách, phẩm chất và lòng yêu nuớc Một bộ phận đông đảo người cao tuổi

đã có nhũng đóng góp xúng đáng vào sự nghiệp xây dụng và bảo vệ Tổ quốc

Việc châm sóc dời sống vật chất và tinh thần của nguôi cao tuổi là trách nhiệm của Đảng, Nhà nuớe vàtoàn xã hội

Chăm sóc và phát huy tốt người cao tuổi là thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ ta và đạo đức nguôiViệt Nam, góp phần tăng cuờng khối đại đoàn kết toàn dân vì sự nghiệp dân giàu, nuớc mạnh, xã hội côngbằng, văn minh.

(Chỉ thị số 59-CTỉm ngày 27-9-1995 của Ban Bí thư Trung uung Đảng Cộng sản Việt Nam - Khóa VII)

Già không phải là bệnh, nhung già tạo điều kiện cho bệnh phát sinh và pháttriển Nauợc lại, bệnh tật không phải là nguyên nhân qây nên già, nhung bệnh tật

cũng làm tănq lên tốc độ hóa già và rút ngắn tuổi thọ Nhiều nhà sinh học đã uớctính tuổi thọ của con nguời có thể là 110 - 120 năm nếu như không có sự cố gì đáng

kể làm cho cuộc sống kết thúc sớm Một trong những sự cố quan trọng đó là bệnhtật Đấu tranh chống bệnh tật phải là một trong những khâu co bản cần đột phá đểnâng cao tuổi thọ

Cuộc đấu tranh này không hề giản đơn và cũng không di có hiệu quả vì bệnhtật ở tuổi già không hoàn toàn giống như ở nguời trẻ Chửa bệnh ở nguời già khônggiống như chũa bệnh ở nguời trẻ, do đó khi điều trị bệnh cho tùng trường hợp cụ thểphải tính đến tuổi tác

Đặc điểm chung nhất của bệnh lý tuổi già là tính chất đa bệnh, có nghĩa là ởnguời già hay có nhiều bệnh (nhất là các bệnh mạn tính) cùng tồn tại, Chẳng hạn,một cụ già có thể vùa bị bệnh tăng huyết áp, vùa bị viêm đại tràng mạn, viêm phếquản mạn, loét dạ dày - tá tràng, thoái khớp nhiều nơi Do tính chất đa bệnh này

mà các triệu chứng không còn điển hình như còn trẻ, hay khi chỉ cố một bệnh.Không ít trường hợp lao phổi rõ rệt mà không sốt, viêm phổi điển hình mà bạch cầutrong máu không, cao, nhồi máu cơ tim mà không đau hoặc đau không đáng kể,viêm màng bụng mà bụng không cứng hoặc chỉ có phản úng nhẹ Chính nhữngtriệu chứng không điển hình này đã làm cho cả thày thuốc lẫn bệnh nhân mất cảm

giác, dẫn đến xử trí chậm, hoặc bị lạc hướng chẩn đoán dẫn đến điều trị sai Đặc điểm ỉâm sàng này cũngchi phối việc tiên iuợng bệnh (nghĩa là ước đoán trước tiến triển của bệnh) Quy luật của-bệnh đã bị đảolộn, việc ước đoán trước tiến triển dễ bị sai lầm Không ít trường hợp, mấy hôm trước bệnh nhân còn tươngđối khỏe mạnh, minh mẫn; mấy hôm sau đã lú lẫn, mê man, thể trạng đã suy sụp đến sủng sốt; ngược lại,họa hoằn cũng có trường họp bệnh cảnh trông rất trầm trọng nhung chỉ ít lâu sau đã hồi phục gần nhưtrước Hiện tượng này có thể do sức chống đỡ của từng cơ thể có sự khác nhau, hoặc do có sự mâu thuẫngiữa biểu hiện bên ngoài với bản chất bên trong Một đặc điểm nữa có liên quan đến kỹ thuật chẩn đoánbệnh ở nguời già là đúng trước một cơ thể dã suy yếu nghiêm trọng, nguời thày thuốc không thể dùng tất cả

các biện pháp có trong tay để tiễn hành chẩn đoán chính xác Chẳng hạn, ở một người già, các kỹ thuật

thông tin, chụp cản quang động mạch não, sinh thiết phủ tạng, nội soi, phẫu thuật thăm dò, xét nghiệmphóng xạ không phải luồn luôn vô hại; và nếu có làm đuợc cũng không phải luôn luôn chính xác vì bệnhnhân khố thục hiện đuợc nhũng quy định chặt chẽ của kỹ thuật

Vê phuơng diện điêu trị cũng có nhũng nét riêng biệt cho tuổi già Thuốc đua vào cơ thể người già cónhũng phản úng khác với người trẻ Dễ có hiện tuợng tích lũy thuốc do thận và gan đã ít nhiều bị suy do đókhả năng bị nhiễm độc thuốc nhiều gấp bội so với người trẻ Nguợc lại, cũng có nhiều trường họp thuốckhông có công hiệu do thiếu men chuyển hóa, do hấp thụ qua đường tiêu hóa kém, do không đến đuợc bộphận cần đến vì tổ chúc trong cơ thể ít nhiều đã bị xơ Do đó khi điều trị cho ngươi già, phải có nhCmgkiến thức sơ đẳng về lão khoa, nếu không, có thể gây nhiều tác hại đáng tiếc

Vậy thái độ của chúng ta đối với bệnh tuổi già nên như thế nào ? Trước hết, phải hết súc quan tâm đếnviệc phòng bệnh Việc này phải bắt đầu ngay từ lúc còn trẻ, trung niên Ai cũng

biết là người không có bệnh, ít có bệnh trong suốt cuộc đòi thường sống lâu, Các cuộc điều tra ở cốc cụsống lâu trên 100 tuổi của chúng tôi, chúng minh rất rõ điều này Muốn vậy phải có một lối sống lànhmạnh, cả thể xác lẫn tinh thần; loại bỏ mọi thối hư tật xấu, không sốna buông thả; phải điều độ vì bất cứ cái

gì vô độ, thái quá đều trái với quy luật thời sinh học Phải iàm việc, vận động thân thể đều đặn, Người ỉuờibiếng, ngại ỉao động không thể sống lâu Trong mọị lao động, dù chân tay hay trí óc, phải tiến hành mộtcách rất khoa học mới có thể làm việc được lâu dài

Định kỳ khám sức khỏe là cần thỉểt để phát hiện bệnh thật sớm và chữa càng sớm càng tốt, cố gắngkhông để bệnh trở thành mạn tính rất khó chữa hoặc gây biến chứng nguy hiểm Thực tế đã chúng minhtăng huyết áp mới bị, dễ chữa nếu đuợc theo dõi, giữ gìn kiên trì; viêm phễ quản cấp cũng thế, loét dạ dày -

tá tràng cũng vậy Mắt kém, tai nghễnh ngãng, răng hư hỏng nên chùa thật sớm, đôi khỉ phải có dụng cụ(kính, máy trọ thính, răng giả ), như vậy có thể bệnh chỉ khu trú ở mức độ đó, không gây hậu quả đến toànthân Chỉ sử dụng thuốc khi thật cần thiết; không nên dùng nhiều thứ một lúc, và nên lụa chọn đuừng đuathuốc vào cơ thể an toàn nhất; nếu có một phuơng pháp nào không dùng thuốc mà vẫn có hiệu quả thì nêndùng phương pháp đó Nếu có phương thuốc nào dùng nguyên liệu thảo mộc mà vẫn có tác dụng tốt thìnên dùng thuốc ấy hơn là dùng nhiều hóa duợc Khi bắt buộc phải dùng thuốc nên dùng liều từ thấp đến

cao, nâng dần, có theo dồi điều chỉnh hợp lỷ Bao trùm hơn cả trong thái độ điều trị là phải biết rố bệnh, baogồm bệnh chính, bệnh phụ, bệnh phải giải quyết truớc, bệnh phải giải quyết sau, nhận định thật kỹ nhũngviệc có thể làm được và những điều không thể làm được để xác định mục tiêu yêu cầu của liệu trình điềutrị.

Điều cuối cùng không nên quên là, sau giai đoạn điều trị này, cơ thể già rất lâu hồi phục, bệnh nhânphải đuợc an dưỡng, điều duõng trong một thời gian cần thiết để củng cố kết quả điều trị

Nquời cao tuổi thuòng có thói quen ngồi ỉàm việc lâu, ít đi lại Sự giảrn hoạt động ỉà một trong nhũngnguyên nhân dẫn đến các rối loạn chức năng và bệnh lý của cơ thể Tinh trạng sức khỏe của nquời cao tuổithường có nhũng đặc điểm sau :

- Thiếu ôxy do chúc năng hô hấp giảm, tổ chúc phổi đàn hồi kém Khả năng vận chuyển hồng cầucũng giảm Đây là nguyên nhân đẩy nhanh quá trình lão hóa của cơ thể

- Giảm ỉuu thông máu do hoạt động của tim giảm theo tuổi tác; do sự đàn hồi của mạch máu giảm vì

bị xơ cúng

- Hay bị các bệnh về xuơng khớp

- Giảm khả nầng thích úng với thay đổi của thời tiết

Ở tuổi già còn xuất hiện nhiều bệnh như huyết áp cao, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, tai biếnmạch máu não cấp dẫn đến liệt Nhiều trường hợp tử vong đo phình vỡ động mạch chủ, nhồi máu cơ timcấp Vì thế, việc rèn luyện thể lục đối với nguôi cao tuổi là rất cần thiết

Rèn luyện thể lục

Cần duy trì tập luyện thường xuyên để tăng lưu thông máu, cung cấp đủ ôxy trong cơ thể, phục hồihoạt động hệ xuơng - cơ - khớp, hạn chế các bệnh mạn tính, cần tránh dùng thuốc nhiều Tập luyện phảivùa mức vởi phương pháp thích hợp, phải tiến hành thuờng xuyên, tập từ thấp đến cao, tránh tập nhũngđộng tác quá mạnh Khi tắm, cần xoa cho người nóng lên rồi mới tắm

Chế độ ăn uống

Ăn uống khoa học và hợp lý có ý nghĩa rất lớn đối với sức khỏe người già Mỗi ngày nên ăn nhiều bữa.Hạn chế nhũng thức ăn có nhiều cholesterol như bầu dục, tim, óc, lòng đỏ trúng

để tránh huyết áp cao Nên ăn những thức ăn có nhiêu ỉexitin

làm hạ tỉ lệ choỉesterol trong máu như đậu tuông5 sữa đậu nành, sùa chua, tuơnq, giấm.,.' Hạn chế ăn mỡđộng vật (nếu số luợng mỡ chiếm 42% tổng số calo ăn vào thì sẽ có nhiều nguy cơ bị xơ vũa động mạch).Nên ăn nhiều hoa quả có chứa các viíamin c, A, E và không hút thuốc !á, không nghiện ruọu

Làm việc có khoa học

Tránh làm việc trí óc quá căng thẳng và kéo dài, tránh lo âu, bực bội vì những yếu tố này có thể ảnh

hưởng đến tim mạch và gây nên suy nhược thần kinh

Như vậy, rèn luyện sức khỏe theo đúng phuong pháp kết hợp với ăn uống tốt, làm việc khoa học sẽgiúp nquời lớn tuổi luôn khỏe mạnh, đẩy lùi đuọc bệnh tật và kéo dài tuổi thọ

HÒA MÌNH VÀO CUỘC SỐNG VUI TUOI, LÀNH MẠNH CỦA CỘNG ĐồNG

Muốn giữ cho tuổi già luôn đuợc thoải mái, khỏe mạnh và sống lâu, trong cuộc sống hàng ngày, chúng

ta cần chú ý muờỉ tám điều sau đây :

1 Không nên chỉ chú trọng những thành quả của quá khứ mà quên việc hòa mình vào cuộc sống hiệntạị để góp phần xây dụng tuơng lai

2 Không nên quá ham tìm những giá trị thuộc về tinh thần

rất cao xa, mà không nghĩ đến giá trị của những công việc thực tế hàng ngày trong cuộc sống hiện tại

3 Không nên giận dỗ! với con cháu và cũng không chỉ chú ý đến việc huớng dẫn chúng làm nhũng

công việc mà thời còn

trẻ vẫn thuông làm

4 Không nên sống cô độc, mà phải thăm hỏi, kểt thân với bạn bè và nhũngngười chung quanh, luôn cởi mở, rộng lượng, vị tha với mọi người.

5 Không nên sống quá nghiêm túc, chặt chẽ cũng như quá nghiêm khắc vớimình, VỚ! con cháu và những người chung quanh, làm cho mọi nguời nhìn nhậnmình là nguôi già khó tính

6 Không nên tập luyện nhũng động tác quá mạnh, vì có thể ảnh hưởng xấuđến sức khỏe hoặc gây nguy hiềm cho cơ thể

7 Không nên có tâm lý tự ti, bi quan, lo lắng quá đến súc khỏe bản thân cũngnhư cái chết ngày một đến gần của nguôi cao tuổi

8 Không nên quá tiết kiệm, dè sẻn trong ăn uống và chi tiêu hằng ngày để ảnhhưởng đến sức khỏe lúc về già

9 Đặc biệt chú ý giữ qìn vệ sinh ăn uống và sinh hoạt Ăn vừa đủ no và ănnhiều bũa để cung cấp đủ dinh duỡng cho cơ thể lúc tuổi già, súc yếu Tuyệt đốikhông ăn uống theo kiểu no say túy túy hoặc no dồn đói góp

10 Làm việc vùa súc Có thể tham gia các hoạt động như đi bộ dạo chơi, ngắmcảnh, tập luyện thể dục, thể thao, khí công , nhưng không được mang tâm lý tranhđua hơn thua

11 Tránh sống xa lánh mọi nguời chung quanh, mà phải luôn giữ mối liên hệchặt chẽ và thân thiết với mọi nguời trong nhà, với làng xóm, láng giêng, với ngườithân và bạn hũu xa gần

12 Tránh quá nhàn rỗi, mà phải làm những công việc lặt vặt trong nhà Cầnsớm tìm cho mình nhũng hoạt động mới thích hợp, khắc phục tâm lý cho người già

là vô dụng, là người đã đứng ngoài cuộc sống xã hội sôi động thời mở của, hiện đại

13 Lắng nghe những ý kiến và lời khuyên của lớp người trẻ hơn mình (thanhniên và trung niên) Khi họ có những yêu câu và monq muốn được mình giúp đỡ vềkỉnh nghiệm và chỉ dẫn những điều cần thiết thì nên vui lòng sẵn sàng và tận tìnhgiúp

đỡ, hòa minh trong niềm vui chung của họ

14 Nểu không có gì khố khăn, phiền phúc, tốt nhất nên trở về sống ở nơi màminh có nhiều kỷ niệm tốt đẹp nhất (thời trẻ) và ở đó có nhiều người thân thuộcnhất, thông cảm nhất vái mình, nhất là quê hương bản quán

11

15 Hết súc tránh tranh luận ồn ào hoặc to tiếng cái Ịộn với những người chuahiểu về minh hoặc còn khác ý kiến với mình Ngay vợ chồng già sống với nhaucũng cần giữ mãi những tình cảm tốt đẹp, những kỷ niệm sâu sắc vốn có trước đâyđối với nhau.

16 Tích cục tham gia những hoạt động xã hội, văn hóa, từ thiện Khi đã vềhuu, có thể dành thì giờ làm nhũng công việc mình ham thích mà truớc kia khó cóđiều kiện làm

17 Chú ý đến ăn mặc gọn gàng, lịch sự làm cho con người thêm sáng sủa,phấn khởi, yêu đời, tự tin

18 vẫn cần dành thời gian suy nghĩ về những vấn đề lớn, sâu sắc để rèn luyệnthói quen suy nghĩ, quan tâm đến mọi việc ở đời, kể cả nhũng việc đã qua, hiện tại

và tương lai Nếu không sẽ dẫn tới sa sút và suy thoái về cá tính và tư duy

TÁM NGUYÊN TAG ĐAY LÙI sự LÃO HÓA

1 Ngủ đủ giấc : Giấc ngủ ngắn, không ngon thường để lại nhũng nếp nhăn vàquầng thâm ở mắt Trái lại, giấc ngủ ngon lành một mạch có thể phục hồi lại năngluợng cho cơ thể

2 Tắm nắng có chừng mực : Khi tắm nắng, Cơ thể có thêm diều kiện tổng hợpvitamin D, nhưng ánh nắng mặt trời lại là tác nhân sô một gây lão hóa trước tuổi 50,

do tia cục tím đẩy nhanh sự nhăn, nhão da Không nên tắm nắng trong tư thể bấtđộng

3 Săn sóc lung : Từ tuổi 20, nhũng đĩa đệm cột sổng mất dần tính đàn hồi Đểgiữ lung thẳng và cơ thể dẻo dai, cần luyện tập cơ lung đều đặn, pên tránh mang vácnặng, tập luyện nhũng môn thể thao mạnh

4 Tập thể dục, thể thao : Khi cơ thể ít hoạt động, các cơ bắp có xu huớng

chảy nhão, quá trình lão hóa sẽ tănq nhanh Các hoạt động thể dục, thể thao giúp,máu huyết luu thông, làm các biểu bì săn chắc, quá trình trao đổi chất trong cơ thểđuợc tăng cuờng Song không cần tập với cuờng độ mạnh Tùy sức của mình, nhiềukhi chỉ cần tập luyện đều đặn hằng ngày như đi bộ, lên xuống cầu thang gác, tập thểdục cũng đủ giữ đuợc nhung dẳng nét khỏe mạnh cho cơ thể

12

.

5 Ần uổnq điều hòa : Cần ăn nhiều thức ăn chống lão hóa, như các loại thục

phẩm có nhiều vitamin (hoa quả, rau ) và canxi (sữa)

6 Tránh chế độ kiêng khem thái quá : Không nên thục hiện chế độ ăn kiêng

một cách quá đáng Tinh trạng mất nhanh một khối luợng axít bá) và vitamin sẽ tácđộng xấu đến các cơ bắp

7 Chế độ uống : uống 1,5 lít nuớc một ngày để con nguời chống mất nuớc và

có đủ nuớc thải loại chất độc ra khỏi cơ thể (sự mất nuớc sẽ tạo nếp nhăn), ở tuổi 20,luọng nước phải chiếm 70% khối luợng cơ thể Khi đã cao tuổi (60 tuổi), lượng nuớcvẫn chiếm 50 - 60%

8 Chế độ tắm : Nước nóng làm giãn nở mạch máu và làm mềm mô, nhung nếungâm mình lâu trong nuớc nóng thì lại không có lợi Tắm bằng vòi hoa sen sẽ kíchthích sự luân chuyển máu Nước lạnh làm biểu bì da săn chắc hơn

13

Mỗi nạuòi hằng -ngày nên- thục hiện những việc sau đây :

1 Chải đầu

Đầu là cơ quan trọng yếu, tập trung các đường kỉnh dương, 40 huyệt quan trọng

và hơn 10 vùng kích thích đặc biệt của cơ thể Đỉnh đầu có các huyệt bách hội, tứthần thông; vùng gáy có huyệt phong trì, á môn; hai bên có huyệt thái dương; giữahai lông mày có huyệt ấn đường

Hằng ngày, chải dầu túc là xoa và kích thích các huyệt và đuờnq kinh lạc, cónhiều tác dụng như : Luu thông khí huyết, làm chậm quá trình lão hóa, táng trí nhớ,làm cho đầu óc sảng khoái, mắt sáng, tai thính, da đẹp, giảm các chứng mệt mỏi, mấtngủ, buồn phiền

Ngày chải đầu 500 lần, không tốn kém thời gian, là phương pháp đơn giản, dễlàm, nhung có tác dụng tích cực bảo vệ súc khỏe, kéo dài tuổi thọ

2 Thuừng xuyên chà sát huyệt dũng tuyền (chỗ lõm nơi gan bàn chân)

Bàn chân có nhiều huyệt, lại ở phía dưới, xa tim, máu đến chậm và ít Ghânngười có 26 đốt xuơng, 19 cơ, 33 khớp, hơn 50 dây chằng, 500 mao mạch và hơn 40ngàn tuyển mồ hôi

Bảo vệ bàn chân rất quan trọng, vì 60 huyệt ở chân cố quan hệ chặt chẽ với 12kinh lạc của lục phủ ngũ tang, nhưng chân ở xa tim, súc dề kháng yếu, dễ sinh rabệnh tật Người ta có khỏe mạnh hay không, một phần lớn quyết định nơi bàn chấn.Sau khi tắm, việc xoa ngay huyệt dụng tuyền sẽ góp phần : tăng thân nhiệt, íchtủy, cân bằng âm duơng, bài tiết độc tố, tăng tuần hoàn máu ở chi dưới, giảm độcăng cơ bắp, bớt mệt mỏi Đồng thời, cò thể trị được các chứnq bệnh thuờng gặp ởngười cao tuổi như : đau đầu, mất ngủ, huyết áp cao, 4 chi tê dại

p:j m

3= Nuốt nuớc bọt

Nuớc bọt có nhiều chất có ích cho cơ thể như : vitamin B, chất lòng trắng trúng,chất hũu cơ, chất đạm, muối, axít và các nguyên tổ : natri, kali, canxi và man hê, v,v Nuớc bọt từ tuyến nước bọt tiết ra, qua cổ họng, thục quản, chuyển xuống dạdày Nuớc bọt có tác dụng cầm máu nhanh, làm mềm huyết quản, diệt vi khuẩn, làmchắc răng, tiêu độc, giúp tiêu hóa Khi ăn nên nhai kỹ (30 luợt) để giúp tiêu hóa.Các nhà duỡng sinh, từ cổ đến nay, coi nước bọt là “nuớc thần”, là nuớc vàng,nước bạc

4 Co thắt hậu môn

Hằng ngày, thỉnh thoảng lại làm động tác co thắt hậu môn, mỗi lần 1 - 2 phút

Co thắt hậu môn có tác dụng làm tăng khả năng tuần hoàn máu, phòng và trị cácchúng bệnh ứ huyết ở tĩnh mạch, trĩ nội, trĩ ngoại, táo bón, viêm ruột, viêm và tổnthuơng da hậu môn

Cách làm như sau : toàn thân ở trạng thái thả lỏng, tay kẹp 2 bên đùi, luỡi đặtvào vòm họng trên, phối hợp làm các động tác hít, co kéo hậu môn lên phía trên, nínthở, sau đó thỏ ra chậm, thả lỏng toàn thân

5 Hai hàm răng cắn vào nhau

Hai hàm răng cắn vào nhau theo một tiết tấu lặp đi lặp lại là động tác có lợi chosức khỏe : cân bằng âm đuơng, luu thông khí huyết và kinh lạc, bảo vệ chân răng vàmen răng, tăng cuờng cơ nhai Ngoài ra, còn có thể khống chế, làm chậm quá trìnhmóm do teo cơ hàm ở nguờỉ cao tuổi, tăng ỉuợng nuớc bọt tiết ra, bổ sung dinhdưỡng cho tổ chức bên trong, nấng cao khả năng kháng vi khuẩn Từ đó, làm chorăng chắc và đẹp,

Cách làm như sau : tinh thần thoải mái, miệng hơi mím, 2 hấm răng cắn vàonhau 20 lần, lúc mạnh, lúc yếu theo một tiết tấu nhất định

16

6 Xoa bụng

Trong bụng cố nhiêu tạng phủ Năng xoa bụng có nhiều tác dụng tốt : tănq tuầnhoàn máu, lưu thông khí huyết, tặng nhu động của ruột và dạ dày, còn có thể gópphần chữa trị các chứng táo bón, tổn thương dạ dày,' viêm tiền liệt tuyến, dầy hơi, ditinh, cao huyết áp, bệnh tiểu đường, V.V

Năng xoa bụng còn có tác dụng tiêu mỡ, giảm béo, giữ ngoại hình đẹp

Xoa nhiều hay ít tùy theo tùng nguôi Bắt đầu, dùng bàn tay phải xoa ở da bụngtheo chiều kim đồng hồ, vừa xoa, vừa ấn nhẹ xuống thành bụng để kích thích nộitạnq Cũng có thể chỉ xoa trên mặt da bụng, không ấn xuống thành bụng Trongtrường hợp này, tay phải xoa theo chiều kim đồng hồ, tay trái xoa ngược chiều kimđồng hồ

7 Kéo tai 14 lần

Tai rất quan trọng, là khiếu của thận 49 huyệt và kinh lạc ở tai có quan hệ chặtchẽ với lục phủ ngũ tạng Phuơng pháp kéo tai duỡng sinh dễ làm, có hiệu quả tốt :Tay phải để vòng qua đỉnh đầu, kéo tai trái ỉên phía đỉnh đầu 14 lần Sau đó, đổi tay,dùng tay trái kéo tai phải lên phía đỉnh đầu 14 lần

Kiên trì luyện tập thuờng xuyên trong thời gian dài sẽ giúp cho khí huyết trongkinh lạc !uu thông, điều chỉnh lục phủ ngũ tạng, cân bằng âm duong, V.V

8 Duớn mình

Động tác dướn mình có tác dụng làm cột sống thẳng, lồng ngực nở to, tăng khảnăng hoạt động của cơ hoành, thở sâu, hít đuợc nhiều ôxy và thải CƠ2, qua đókhông những giảm đuợc mệt mỏi, căng thẳng, làm cho tinh thần phấn chấn, mà cònđiều chỉnh cột sống, làm cho ngoại hình cân đối

Cách làm : nguời đúng thẳng, ngón tay của hai bàn tay đan vào nhau, giơ cao

dần hết mức, dướn nguôi lên và hít sâu vào, sau đó thả từ từ tay xuống và thở ra từtừ

NHỮNG HÀNG RÀO PHẢI VUỢR QUA

Để có tuổi thọ cao, sống khỏe mạnh, con nguôi cần vuọt qua một số “hàng rào”của tuổi già

- Hàng rào bệnh tật : Thuờng thấy có các bệnh tim mạch, hô hấp, ung thư, tiêuhóa

Người già có thể vượt qua được nếu biết giữ mình, biết tự nghe nhịp sống củamình để có thể sớm đi khám sức khỏe, kịp thời phát hiên bệnh và chữa sớm

- Nguôi đang đi làm, nay về huu dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng, làm tổn thươngtâm thần, dẫn đến suy sụp Có thể vuợt đuợc sự hẫng hụt này bằng cách chủ độngtiếp nhận nó Và tự chuẩn bị sẵn những nội dung công việc gia đình, xã hội, bản thânkhi buớc vào chế độ nghỉ huu, để vẫn tiếp tục hoạt động bình thuờng trong điều kiệnmớl

Nguời già khi sức yếu, khi con cái đã lập gia đình ở riêng, khi góa bụa rất dễ cócảm giác cô đơn

Trong giai đoạn hiện nay, ngoài sự chăm sóc của con cháu, nguời già rất có điềukiện để thoát khỏi trạng thái cô đơn bằng sinh hoạt các tổ huu trí, sinh hoạt các câulạc bộ, sự tiếp xúc thăm hỏi lẫn nhau của các vị cùng cảnh ngộ (như góa bụa ) vànhất là tự tạo cho mình sự yêu đời (một động lực mạnh mẽ để chống sự cô đơn củatuổi già)

“Ra đường gặp mặt hạn hiền Cũng bằng ần quả đào tiên cuối mùa"

(Ca dao)

18

Các hoạt động thể dục, thể thao ngày càng đuợc con nguời ua chuộng Ngàycàng có nhiều người sau tuổi 60 vẫn thích choi thể thao Một câu hỏi được đặt ra : ởlúa tuổi này, nên hoạt động thể dục, thể thao như thế nào ?

Cần thấy rằng sự lão hóa của cơ thể ở lúa tuổi này là một hiện tượng sinh lý và

có biểu hiện ở tất bả các bộ phận, các tổ chức của cơ thể Hoạt động thể dục thể thao

cần phải thích ứng với thục tế đó Vì vậy, đối với nhũng người đã lớn tuổi, cần phải

- Đặc biệt luu ý nhũng cựu vận động viên sau một thòi gian ngừng tập khá lâu,nay tập lại nhũng môn họ đã thu đuợc thành tích xuất sắc hồi còn trẻ, vì thuờng họ

có xu huớng muốn đạt lại các thành tích cũ mà không nghĩ mình đã bị giảm khảnâng do tuổi tác

Cũng theo tinh thần đó, cần tránh nhũng hoạt động thể thao nhất thời và mạnh

mẽ hao tốn nhiều sức lục như leo núi, V.V Tốt nhất, nên tập luyện đều đặn hàngngày hoặc vài kỳ mỗi tuần để giữ sức khỏe luôn đuợc tốt

- Nên chơi những môn thể thao nào sau tuổi 60 ?

Nhất thiết phải thay đổi cuờng độ hoạt động so với hồi còn trẻ Nhũng nguôi đãnhiêu tuổi nên chọn nhũng môn thể thao nhẹ như đi bộ, đi xe đạp chậm, đánh bóngbàn và có sự

hướng dẫn cụ thể đối với tùng môn và tùy tùng nguời Cần chú

ỷ theo dõi hệ tirn mạch, vì nhũng người này có thể có nhũng tổn thương tiềm tàngcủa hệ tìm mạch chua đuợc phát hiện.

BẲO VỆ HỆ XUDNG KHỚP

Xuơng khớp là một tổ chức sống, phải luôn luôn đuợc máu nuôi dưỡng, cũngnhư phải luôn luôn được vận động mới phát triển được, mới hạn chế được sự vôihóa, sơ cúng

Người lớn tuổi mà ít vận động, các tổ chức xuơng nhanh già cỗi do không đuợcnuôi dưỡng tốt, xuơng sẽ mỏng manh nhỏ yếu, dễ bị gãy, dễ bị tổn thương

Khớp khỏe là nhờ dây chằng khỏe, khớp vận động tốt là nhờ sự hoạt động củagân cơ bám vào xương của khớp

Nếu ít vận động dây chằng sẽ cúng lại, bao khớp dày lên, màng hoạt dịch tiếtchất nhờn không đủ, súc cơ yếu, hậu quả là vận động yếu, làm mạnh thì đau cơkhớp, cànq ngày khớp vận động càng hạn chế dẫn đến đi lại khố khăn

Cách bảo vệ hệ xuơng khớp tốt nhất là vận động Nếu vận động đều đặn, laođộng chân tay vừa mức, hoặc nếu tập đúng mức, thuờng xuyên tự xoa bóp thì có thểduy trì tốt hoạt động của các khớp, sự dẻo dai bền vũng của gân cơ xuơng, giảm bớtđuợc đau nhức xương của tuổi già và vẫn giữ đuợc cái dáng “trẻ trung” tuy tuổi đã

xế chiều Song nguời già cần tránh vận động quá sức, quá mức, quá đột ngột, vìnhũng cái quá đó đều có thể cỏ ảnh huởng xấu đến súc khỏe

THỂ DỤC CẦN CHO TAT CẢ MỌI NGUỪỈ

Từ nhũng năm đầu của cuộc sống cho đến khi tóc bạc da mồi, ai cùng cần phảitập thể dục

ở lứa tuổi cơ thể đang phát triển, tập thể dục để cơ thể thích nghi nhanh chóngvới môi truờng sống, nâng cao chất lượng các cử động theo sự phát triển sinh lý của

nó, đồng thời bồi dưỡng các yếu ĩố thể ỉực (nhanh, mạnh, bền bỉ, khéo lẻo) đề phòng

và chống các tật sai lệch cơ thể xảy ra trong quá trình sống

ở lứa tuổi trưởng thành, tập thể dục iàm cơ thể khỏe mạnh, vững chắc, dễ dàngthích nghi với mọi thay đổi của môi trường sống để có thể lao động sản xuất, chiếnđấu, cônq tác, học tập với năng suất cao nhất

Đối vởi phụ nữ, thể dục là sức khỏe, là vẻ đẹp, là hạnh phúc của gia đình, của

mẹ và con cái

ở tuổi già, thể dục mãi mãi là nhựa sống, là sinh lực giúp ta không những sốnglâu mà còn sống khỏe để có thể tiếp tục lao động sáng tạo và dìu dắt thế hệ sau theobước cha anh

Thể dục rất phong phú, nó được thể hiện dưới nhiều hình thức vận động tăngcường sức khỏe, làm săn cơ bắp, sử dụng một cách khoa học mọi yếu tố thiên nhiên(không khí, ánh nắng, nước )

Tim một hình thức thể dục thích hợp không khó bằng nhiều chiến thắng bảnthân mình để có thể duy trì tập thể dục đều đặn, vừa súc, phù hợp với điều kiện laođộng và sinh hoạt của bản thân

“Không có nguôi nào không nên tập thể dục, người già cũng phải tập thể dụctheo bài tập thích hợp Người có bệnh cũng phải rèn luyện thân thể, trừ nhũng môn

mà trong thời gian nào đó, vì chùa bệnh nên chua tập đuợc” (Phạm Văn Đồng)

“Không có gì làm tổn thương và phá hủy con người bằng sự thiếu vận động”(Arìstốt, hiền triết cổ Hy Lạp) “Không có gì làm con người già nhanh bằng sự nhànrỗi” (Bệcnalơ Bovỉe Đờ Pôngtenenlơ 1657 - 1757 - Pháp) “Nhàn rỗi là điều bấthạnh đối với tuổi già” (Victo Huygô)

1 Xoa mặt : Xoa hái bàn tay vào nhau cho nóng, rồi xoa tay lên mặt nhiều lần, bất cứ lúc nào rỗi rãi

thì tay không ròi khỏi mặt Không nên xoa mặt khi tay bẩn và mặt có mồ hôi, mặt bẩn chưa rủa

2 Đảo mắt : Nhắm mắt lại rồi chuyển đảo mắt từ trái sang phải 5 - 7 lần, rồi làm ngược lại 5 - 7 lần;sau đó mở to mắt ra nhìn Khi đảo mắt, mím miệng, hít vào, nín thở; khi mở mắt ra thì thở ra mạnh, rồi hítvào

3 Bịt tai : Sáng sớm và trước khi đi ngủ, dùng tay xoa hai tai cho nóng lên, sau đó bịt chặt tai lại, xoaydầu sang phải và trái mỗi bên 7 lần Tiếp đó, cố gắng gật dầu mạnh như “chim mổ mồi” 7 lần, khi ngẩngđầu lên thì hít vào, khi gập đầu xuống thì thở ra

4 Gõ răng : Mỗi sáng khi ngủ dậy, gõ răng hàm duới vào răng hàm trên 36 lần

5 Đúng dạng hai chân, hai bàn tay để ở eo lung, hít vào nín thở cúi đầu một lúc rồi thở mạnh, làm đilàm lại 7 lần; sau đó, ngồi xếp bằng tròn khoảng 10-15 phút

6 Thót bụng : Sáng ngủ dậy, hai tay ôm lấy vai, nhịn thở, hít vào phồng bụng lên hết cỡ, mắt nhìnxuống, rồi từ từ thở ra và thót bụng ỉại hết cỡ, làm đi làm lại 9 lần Sau đò, ôm chặt lấy vai, xoay sang phải

và sang trái mỗi phía 7 lần

7 Tay trái giơ thẳng, dùng tay phải gãi vào lòng bàn tay trái, đầu quay sang phải Sau đó, làm ngượclại Làm đi, làm lại 2 - 3 lần sau khi ăn cơm

8 Truớc khi đi ngủ, đúng thẳng, hai tay để sát và thả xuôi theo thân, đầu quay sang phải và trái nhìn

về phía sau, làm liên tục 7 lần trở lên Sau đó, ngồi lên giuờng, dùng tay day huyệt dũng tuyền, mỗi bên 7lần cho nóng lên

ớ người cao tuổi, hệ thống tim, thận dễ bị suy yếu nhất.- Do đó, các cụ giàthường hay bị cao huyết áp, mệt tim, mờ mắt, giảm trí nhớ, ăn chậm tiêu, đau lưng,tiểu đêm, ngủ ít, lạnh chân Để giảm bớt các chứng bệnh trên đây, hãy áp đụnq một

số động tác xoa mặt và bàn chân sau đây tuy đơn giản nhưng rất hiệu nghiệm

Cách làm này rắt đơn giản, cần chú ỷ :

+ Phải làm đều đặn (mỗi ngày ít nhất 10 phút) mới có kết quả tốt (thôngthuờng sau một tuần là có kết quả)

+ Cần nhớ và đùng làm nguọc lại : Xoa mặt vào buổi sáng sớm ngay sau khingủ dậy và xoa chân vào buổi tối trước khi đi ngủ Nếu làm ngược lại thì sẽ khóngủ

1 Xoa mặt, mũi : Bộ mặt, bàn tay, vành tai, bàn chân là những nơi phản

chiếu toàn bộ cơ thể con nguời Nếu mỗi sáng và tối chịu khó xoa mặt, mũi, tay,chân thì chắc chắn sẽ ít bệnh, giảm hoặc khỏi bệnh, nguời mạnh khỏe,

Mỗi sáng, ngay sau khi ngủ dậy (khoan buớc chân xuống đất), hãy chà xát hailòng bàn tay cho thật nóng rồi úp lên hai mắt (nếu sau một phút không thấy tay nóngthì vẫn cứ úp lên mắt) cho đến khi lòng bàn tay hết nóng ấm; tiếp đó xoa nóng taytrở lại, rồi úp lên khắp mặt, mũi, vành tai Xong động tác này, bắt đầu xoa (từ nhẹđến mạnh dần) khắp mặt Sau đó, dùng đầu ngón tay day ấn nhiều lần vào chỗ nàođau hơn, khó chịu hơn ở trên mặt (không xoa mặt mũi khi đang có trúng cá, sưngtấy vì dễ làm cho viêm nhiễm lan tỏa)

Day từ nhẹ đến mạnh và day khoảng ba lần một chỗ để giảm đau Tiếp tục làmnhư trên cho đến khi cảm thấy không còn chỗ nào đau hoặc khó chịu thì thôi Đây làbiện pháp rất đơn giản, nhung rất hữu hiệu trong việc phòng và trị các bệnh

thông thường và mới mắc phải, Day ấn các điểm trên là khai

SÁNG XOA MẶT, Tổ! XOÂ CHÂN

2 3

thông bế tắc, giúp cho cơ thể tự điều chỉnh để tiến tới việc lành bệnh một cách tựnhiên Luu ỷ !à những người da mặt mỏng không nên chà xát và dav ấn lâu quá mộtchỗ.

Hằng ngày, thường xuyên xoa quanh ổ mắt, chà xát nhiều hai bên sống mũi,trước và sau tai, ụ cằm sẽ làm mắt sáng, tỉnh táo, chữa đuợe chứnq xổ mũi, hắt hơi,cảm, ăn không tiêu, biếng ăn, viêm họng, cao huyết áp nguyên phát, lạnh chân vàtiểu đêm Để giúp trí nhớ (bớt SỊT mau quên hay đãng trí của ngụời già), hăy dùngđầu ngón tay giữa gó vào giũa trán (điểm giũa đoạn từ huyệt ấn đuờng đến mí tóctrán), ngày vài lần, mỗi lần 10 - 20 cái

Có thể kết hợp với cào da đầu, xoa bóp cho ấm cổ, gáy, vai, loa tai, dái tai và hít,thở sâu vài phút trước, sau khi xoa mặt mũi

Sau khi làm xong các động tác trên (khoảng 5 - 1 0 phút), rủa mặt bằng khănmặt nhúng nuớc ẩm Hãy chà xát thật kỹ mặt, cổ và gáy (khi khăn nguội lại nhúngtiếp vào móc ấm) Đây là động tác bổ sung cho cách xoa mặt bằng tay nói trên,nhằm làm cho đầu óc sảng khoái, da mặt mịn màng

2 Xoa tay, chân : Mỗi buổi tối, truớc khi đi ngủ, hãy rủa sạch và lau thật khô

hai bàn chân, rồi dùng hai lòng bàn chân tự xoa mạnh vái nhau Sau đó, áp lòng bànchân này lên mu bàn chân kia và lại chà xát mạnh (xoa bằng lòng bàn chân với nhautốt hơn là xoa chân bằng tay) Chà xát đến khi cả hai bàn chân mềm và ấm mới thôi,khoảng 5 - 1 0 phút (động tác này làm dễ ngủ, có thể hạ huyết áp, đồng thời làmgiảm đi tiểu đêm, lạnh chân, mỏi lung, mệt tim)

Hãy cố gắng tìm và day ấn những điểm thật nhạy cảm trên da gan bàn chân chođến khi nào hết khó chịu Đây không những là cách trị bệnh, phòng bệnh, mà còn làcách chẩn đoán vì các cơ quan trong cơ thể đều có vùng phản chiếu (đại diện ở ganbàn chân)

Nguợị ta mệt mỏi vi suốt ngày viết ỉách hoặc !ao động, ngón tay thường phảihoạt động liên tục Khi đi bộ, chân phải đạp đất, chống đỡ cả cơ thể

Có thể chống mệt mỏi chân tay để bảo vệ sức khỏe, sống lâu bằng 'cách xoayngón tay, ngón chân Cách làm như sau :

1 Vê ìav : Làm tay trái trước Ngón cái và các ngón tay phải nắm và xoay trònngón cái tay trái, rồi xoay chiều phải, trái, kéo lên, gập xuống Sau đó, chuyển sangxoay ngón trỏ, rồi lần ỉuọt các ngón khác cho đến hết Xoay mỗi ngón tay một phútrồi xoay khớp cổ tay một phút Làm xong bàn tay trái thì chuyển sang xoay các ngóntay phải và lần ỉuợt làm như trên Trong khi xoay, kéo, ngón tay có thể phát ra tiếngkêu đó là biểu hiện tốt.

Làm cả 2 tay hết 12 phút Làm xong cảm thấy khoan khoái, hết mệt

2, Vê chân : Lấy ngón cái và ngón trỏ của tay phải nắm và xoay ngón cái bànchân trái một phút như làm ở tay Tiếp đến, xoay 4 ngón còn lại, mỗi ngón một phút.RỒI xoay cổ chân cũng một phút

Sau đó, hai ngón của tay trái nắm và xoay mỗi ngón của bàn chân phải mộtphút, rồi xoay tiếp cổ chân phải

Vì sao xoay ngón tay, ngón chán có hiệu quà ?

Toàn thân có hơn 700 huyệt chấm cứu, hình thầnh một tuyến có Hên hệ

mật thiết VỚ! nhau Hệ thống đó gọi là hệ kinh lạc. Điểm đầu hoặc điểm chót của

mỗi đường kinh nằm cạnh mỏng chấn, tay. Khu vận động của tay chân chiếm 5

phần 6 khu vận động trung uơng của vỏ não Xoay ngón tay, ngón chân thườngxuyên hằng ngày sẽ ít ốm đau, kéo dài tuổi thọ Ai cũng làm đuợc và làm ở bất cứnơi nào, bất cứ lúc nào

Theo y học cổ truyền, nhiều huyệt quan trọng của các đường kinh nằm ỏ đầu,tai, bàn tay và bàn chân Riêng đôi bàn chân, diện tiếp xúc rộng hơn, vùng truyền tinlớn hơn.

Có 6 trong 12 kinh lạc ở chân Chân là khu vục có phản ứng đặc biệt Nhiềubiểu hiện của các chúng bệnh, dù là nhỏ nhất, đã thể hiện ở khu vục này Cho nên,

có thể nói chân và bàn chân là cái guơng phản chiếu súc khỏe con nguời

Quan hệ giữa chân và bàn chân với sức khỏe đã đuợc nguời xưa chú ý Xoabóp, điểm huyệt và châm cứu ở chân đã có từ xua Ngâm chân vào nuớc nóng từbụng chân trở xuống, vừa ngâm vừa chà sát gan bàn chân vào nhau, có tác dụng xoabóp chân giúp khu trừ độc tố, tăng tuần hoàn máu và tăng chuyển hóa cơ thể

Thời gian ngâm chân trong khoảng 20 - 30 phút Trong quá trình ngâm chânnên thêm nuớc nóng để nuớc ngâm luôn nóng Có thể cúi xuống dùng đôi bàn taychà sát cho chân từ cẳng chân xuống bàn chân Sau khi ngâm rủa, hãy ngồi trên ghếhoặc giuòng lau khô chân và xoa bóp thêm Một tay nắm lấy đầu bàn chân, một tayxoa xát gan bàn chân cho tới khi nóng lên Sau đó làm các động tác co duỗi cẳng,bàn chân, xòe ngón, quặp ngón chân

CÀNG ĐI BỘ NHIỀU, CÀNG SÕNG LÂU

Trong thế giới hiện đại, con nguời làm việc rất nhiều nhung là ở tư thế ngồi.Anh ta di chuyển rất nhiều nhưng là di chuyển bằng các phương tiện giao thông.Anh ta túc giận khi phải đi bộ đến một nơi nào đó Vì vậy, anh ta đã tạo ra cho mìnhnhũng sự xúc động tiêu cục Anh ta cần phải làm dịu bớt tình trạng căng thẳng đó.Nhung bằng cách nào ? Trước tiên, anh ta thử tập đi bộ

CÁCH CHẦM SÓC ĐÔI BÀN

CHÂN

26

Trong ỉúc đi bộ, các bắp thịt ở chân, lung, bụng, tay là nhũng bắp thịt lớn nhấttrên cơ thể con nguờí cùng hoạt động một cách nhịp nhàng Trạng thái hoạt độngtuần hoàn của các bắp thịt thúc đẩy quá trình luu thông máu và trao đổi chất, kíchthích tất cả các chức năng sống trong cơ thể hoạt động Luợng không khí ỉuu thôngqua phổi nhiều hơn Tất cả mọi cơ quan, truớc hết là não và tim, đuợc cung cấpnhiều ôxy hơn Đi bộ là một trạng thái vận động tự nhiên mà chúng ta đều quenthuộc Nó không đòi hỏi thần kinh phải hoạt động căng thẳng, không tiêu tốn nhiềunăng luợng Đi bộ là một biện pháp phục hồi rất tốt cho con nguời.

Để thần kinh bớt căng thẳng, trong khi đi bộ, phải cố gắng không nghĩ đến bất

kỳ chuyện gì Cần xua đuổi những ý nghĩ đến không đúng lúc bằng nhịp điệu vậnđộnq, bằng sự thay đổi tốc độ chuyển động

Muốn làm việc tốt, phải đi bộ một cách hăng hái : nhũng người khỏe mạnhduới 40 tuổi phải đi 130 bước trong một phứt, trên 40 tuổi- 110 bước

Thời gian đi bộ “chuẩn bị” hợp lý nhất là khoảng 10 đến 20 phút

Trong lúc giải lao, cạn đi bộ một cách từ tốn (90 buớc trong một phút) trongkhoảng 10 đến 15 phút

Một cuộc dạo chơi có thể giúp ta trút bỏ được những nỗi mệt nhọc tích tụ trongmột ngày Nên đi bộ khoảng 2 - 3 km với tốc độ 100 buớc một phút

Truớc khi đi ngủ 2 tiếng, cũng nên đi dạo chơi Trước lúc

ngủ, nên đi bộ một cách chậm rãi, nhẹ nhàng

Cần học cách tính mạch để điều chính khối luợng vận động cho thích hợp.Hãy đo chiều dài buớc chân của mình để tính tốc độ đi bộ cho nhanh và đúng Hãyhọc thở cho đúng : khi đi bộ chậm, cứ từ 2 đến 4 buớc thì hít vào, từ 3 đến 6 bướcthì thở ra Khi đi bộ nhanh phải chú ỷ thở ra cho tốt

1 Giảm bớt tiếng ồn trong nhà, càng yên lặng bao nhiêu càng iợi cho sức khỏebấy nhiêu : bớt nghe đài, nghe nhạc mạnh, bớt khuấy động, nói to Tiếng độngthuờng làm con người mệt mỏi mà không biết.

2 Đùng trì hoãn nhũng công việc định hoàn thành sớm Nếu trì hoãn, nó cứ

ám ảnh mình, tự nhiên cảm thấy mệt mỏi Làm xong sớm sẽ cảm thấy thoải mái,khỏe hẳn ra ! Do vậy, việc gì làm đuợc th) đừng trì hoãn

3 Quá trình làm việc, nên chia giờ nghỉ thành nhiều thời gian ngắn, nghỉ nhiềulần hơn là làm một mạch rồi nghỉ một lúc lâu Cứ sau 50 phút nên nghỉ 10 phút, sẽthấy khỏe hơn là làm một mạch 4 giờ rồi nghỉ 40 phút

4 Tránh làm việc duới nắng, chỗ nóng, chỗ bí hơi, vì cơ thể sẽ ra nhiều mồhôi, rất mau mệt Nếu phải làm việc ngoài tra, nhớ đội mũ nón, càng rộng vành càng

đỡ mệt

5 Nểu thấy mình hơi béo mập, nên có chế độ ăn kiêng hợp lý để bớt mập.Thân thể mập béo sẽ mau mệt, vì phải di chuyển một trọng luợng lớn Nên ăn nhiêurau, quả, đậu thay cho thịt, mỡ, cá Khi đã bớt béo mập thì cứ giữ như vậy, đùng đểmập thêm

6 Chất sắt trong cơ thể giúp thu nhận đuợc nhiều ôxy, mau khỏe Do vậy, nêndùng nhiều món ăn có chất sắt như gan, rau dền, đồ ăn biển (cua, sò, tôm ) Nếucần, có thể uống các loại thuốc bổ chúa nhiều chất sắt, theo chỉ dẫn của thầy thuốc

7 Nữ giới cần nhiêu chất manhê, pôtát hơn nam giới Do vậy, nên dùng nhiềumón ăn có 2 chất này, như ngũ cốc, rau xanh, chuối, khoai lang, khoai tây Trongnguời đủ luợng 2 chất này, làm việc sẽ lâu mệt

8 Yêu thuơng giúp ta cảm thấy khỏe hơn Khi ghét giận ai, ta thấy mệt hơi,mệt trí, dẫn đến mệt ngươi Do vậy, trong cuộc sống hằng ngày, nên nhìn nhận uuđiểm của mọi người chung

quanh hơn là xoi mói những khuyết điểm của họ; nên cười vui hơn là eau có, oánhờn, ghen ghét, nghỉ ngờ Càng “vô từ’ cáng ít mệt.

9 Giao tiếp, chuyện trò vui vẻ nhiều với' bạn bè, bà con, sẽ cảrn thấy tự nhiênkhỏe hẳn ra Nếu cứ ủ rũ, cô đon, gặm nhấm chuyện riêng tư, con ngươi sẽ mệt nhọc,phiền muộn, ốm yếu

Tuy vậy, chỉ nên nói với nhau nhũng chuyện tích cục, phấn khải hơn là nóinhũng chuyện tiêu cực

10 Khi cố lỗi lầm dì, nên tự sám hối, có thể truớc bàn thờ tổ tiên, gia tộc, rồihứa hẹn làm việc tốt để chuộc lỗi lầm Đùng ôm ấp sự phiền muộn trong tâm tư, vìchúng sẽ làm hao mòn, kiệt quệ sức khỏe, có khi ngã bệnh Luơng tâm trong sạch làchiếc gối êm ái giúp ta ngủ ngon và sống vui khỏe trong đời

THE DỤC CHONG MỆT MOI

Đã làm việc là có mệt mỏi ở cả lao động trí óc và lao động chân tay, sự mệt mỏithể hiện ở khả năng lao động giảm, năng suất, hiệu suất công tác kém đi ở nguời giàcăng chóng mệt mỏi.

Để phục hồi súc lục và khả năng làm việc, trong quá trình lao động, cần thiếtphải có nghỉ ngơi Có một cách để chống mệt mỏi, phục hồi sức lục và khả năng làmviệc đó là thể dục chống mệt mỏi

Thể dục chống mệt mỏi được tiến hành như sau :

- Tập nhũng nhóm cơ ít lao động chưa mệt mỏi, tạo điều kiện để những nhóm cơ

đã mệt mỏi duợc nghỉ hoặc chỉ vận động phối hợp nhẹ nhàng Thời gian tập khoảng

5 phút Ví dụ : làm việc bằng tay phải mệt mỏi rồi, trong khi nghỉ tập tay trái

khoảng 5 phút

Khi vận động tay trái như vậy, máu tuần hoàn trong cơ thể, cả ở bên tay phảimệt vẫn tăng để nuôi duỡng tay phải dồng thời để hấp thu các chất cặn đuợc sản sinh

ra trong khi lao động

Có nguời coi thể dục chống mệt mỏi là một sự nghỉ ngơi tích

cục

THỞ ĐỀ LÀM GÌ ?

Từ lúc lọt lòng mẹ cất tiếng khóc chào đời đến khi chết, lúc nào cũng phải thở.Khi hít vào, ta đua ôxy từ ngoài trời vào phổi (phế nang), ở phế nang, ôxy đuợc hấpthụ vào máu (sau khi đã thải khí cacbonic ra) để thành máu độ (máu ở dộng mạch).Máu đỏ đi đến tận tùng tế bào (qua đuờng tuần hoàn) ở đó nó chuyển ôxy cho tế bào

để đảm bảo sự sống cho tế bào Khi thở ra, khí cacbonic từ máu ra phế nang đuọctống ra ngoài Khí eacbonic này đuợc thải từ tế bào ra đi vào máu làm máu đen lại(máu ở tĩnh mạch) Máu đen chở khí cacbonic từ tế bào đến mao mạch ở phế nang

và để thoát ra ngoài theo hơi thở ra

Quá trình đua ôxy vào máu và thải khí cacbonic từ máu ra phế nang gọi là hôhấp ở phổi Quá trình đua ôxy ở máu vào tẽ bào và đua khí cacbonic ở tế bào ra máugọi là hô hấp ở tế bào

TẬP THỞ NHƯ THỄ NÀO CHO TOT ?

Vì thở là một quá trình trao ơói khí ở phế nang, ở tế bào cho nên cần có thờigian, đủ để khí trao đổi cho tốt nhất Muốn khí vào ra được dễ dàng và đạt múc caonhất thì các phế quản, khí

CjUoíi pho ỉ Qỉâĩì rong,

Do đó để tập thở đạt kết quả tốt, cần chỉ huy để có thể ;

- Thở êm nhẹ (không nghe thấy tiếng thở) lúc này phế quản, khí quảmqiãn hơn

- Hít vào sâu (để đưa nhiều ôxy vào)

- Thở ra dài (để đưa nhiều khí cacbonic ra ngoài)

30

- Thở chậm (để có đủ thời gian trao đổi khí)

Khi tập thở phải có cảm giác khoan khoái, không được để có cảm giác hụt hơi

do thở quá chậm

Chú ý : Đây là tập thỏ ỏ tư thế yên tĩnh Còn khi vận động, thở phải tự động đáp

ứng nhu cầu ôxy của cơ thể đang vận động, lúc đó cần có cách thỏ thích họp, phảimạnh hơn, nhanh hơn

BẲO VỆ HỆ THẦN KINH

Cơ thể con người là một khối thống nhất, hoạt động điều hòa dưới sự chỉ huycủa hệ thần kinh trưng ương Nếu hệ thần kinh yếu, tuổi thọ sẽ bị rút ngắn Cần bảo

vệ hệ thần kinh bằng các biện pháp sau :

- Đảm bảo giấc ngủ Ban ngày nên tập vận động, lao động chân tay để tạo điềukiện cho đêm ngủ ngon

- Hạn chế tiếng động, nên tránh tiếng động mạnh, đột ngột hoặc kéo dài

- Giữ cho tâm hồn thanh thản bằng quan tâm đến mọi người, làm điều tốt lành,đem lại niềm vui cho mọi người

- Giữ gìn không khí đầm ấm trong gia đình

- Sống trong niềm vui lao động, học tập, gia đình và bạn bè

3 1

mà nguời ta cho rằng ăn nhiều sẽ bổnão, giúp thông minh hon Đến naymọi việc đều đã rõ trong con cá, hàmìuạng DHA tập trung nhiều hơn cả ởđầu cá.

Cũng vì vậy, các nhà dinh duỡnghọc đề nghị mọi nguơi tăng cường ăn

cá để bảo vệ sức khỏe và trí tuệ, nhất

là đối với người cao tuổi Nối có điềukiện, nên ăn mỗi tuần lễ tối thiểu bốnbữa cá, và nên ăn cá luộc hoặc nấu,không nên ăn cá rán vì chất DHA bịnhiệt độ cao phân hủy

Hạt chanh với mật ong dùng làmthuốc tẩy giun cho trẻ em rất lành vàhiệu nghiệm

Bạn lật vỏ chanh chà thườngxuyên vào lợi, răng sẽ chắc lại

tác dụng phòng tim mạch, và chấtDHA có vai trò quan trọng dpi với hệthần kinh Gần như chỉ có cá cungcấp chất DHA cho con nguời Chấtnày rất cần cho mọi lúa tuổi Trẻ emcần DHA để phát triển tế bào não.Người cao tuổi cần DHA để chậmlão hóa bộ não, tránh lú lẫn về già.Phát hiện trên phù hợp với nhậnđịnh của nhiều dân tộc từ cổ xua.Người Anh thời xua coi cá là loài

“thục phẩm của trí tuệ” NgườiTrung Quốc có câu “ăn cá cho đầu

óc sáng suốt”; đặc biệt là món đầucá

BÍ MẬT CỦA

Sau đây là nhùng bí mật củaquả chanh đuợc khám phá :

Dùng quả chanh thuơng xuyên

có thể chũa chúng cao huyết áp, ỉachảy, kiết lỵ, ghẻ

Chanh tham gia vào việc lọcchất độc ở bọng đái, thận,

# máu Nếu để chữa bệnh nên dùng dần

dần từ'ít toi nhiều, khi không muốndùng nữa thì giảm dần số lượng

32

Nước chanh có thể khử trùng những

vết thương nhẹ ngoài da dù hơi xót một

chút

Vỏ và nước chanh làm đẹp da mặt,

người có tuổi tránh được da mồi

Quả chanh ăn với trứng gà hết bệnh

còi xương trẻ em và chúng loãng xương

người cao tuổi

Nhỏ vài giọt chanh chữa ngẹt và sổ

đen, đậu đen, gà đen Có nhũng món

được chế biến công phu như chè vùng

đen, rượu nếp cẩm, chè ô long bát báo

“Thục phẩm đen” có màu đen

nhánh tự nhiên, chứ không phải do

nhuộm Đây là nhũng thục phẩm có

hàm luợng mỡ thấp, nhiệt lượng thấp,

mùi y.i thơm ngon, thành

đập lòng đỏ chứng gà tươi vào một

cốc nhỏ, vắt' ngập nước chanh, uống

sẽ chống bệnh mệt mỏi, tê thấp

Sơ sơ như trên, xem ra quả chanh

không tầm thường tí nào khi ta khám

phá hết bí mật của nó Chẳng thế dângian vẫn hát rằng :

“ Ra về lòng lại dặn lòng Chanh chua chớ phụ, ngọt bòng

chó ham".

THỨC ẦN BỔ DUỮNG

phần dinh dưỡng vượt xa các loạikhác Ngoài ra, “thực phẩm đen” cònchúa nhiều axít amin và các nguyên tố

vi lượng cần thiết cho cơ thể

Qua phân tích, nguùỉ ta thấy gạonếp cẩm có 17 loại axít amin, 14 loạinguyên tố vi luợng như kẽm, mangan,sêlen, sắt , có hàm lượng vitamin Enhiều gấp 3 lần, hàm lượng prôtêincao hơn 50% so với gạo trắng.Thượng xuyên ăn gạo nếp cẩm có tácdụng dưỡng âm, bổ thận, ích khí, mắttinh, tai thínhị khí huyết luu thông.Hàm ỉuợng vitamin E có trong

vừng ổ en đuợc xem là đứng đầu trong

các thục phẩm thục vật Vùng đen làmột loại thuốc bổ tự nhiên có tác dụnggiảm bớt vón cục trong máu, ngăn ngừa

xơ vũa động mạch, tắc động mạch vành,đồng thời có tác dụng bổ phổi, bổ não,mọc tóc, đen tóc, ỉuu thông khí huyết

Mộc nhĩ đen là thức ăn bổ duỡng đặc

biệt, hàm luợng prôtêin chiếm 10,6%,ngoài ra hàm luợng chất sắt, phôtpho,kalỉ, canxi, manhê cũng đứng đầu

33

trong các loại rau quả Vê mặt duợc học,

mộc nhĩ đen vị ngọt, tính bình, có tác

dụng làm sáng mắt, ích khí, hoạt huyết,

ích vị, giảm khát, có khả năng ngănngừa mỡ trong máu

BÁT CANH VỚI NGUỪ! CAO TUổỉ

Dối với nguời cao tuổi, không gì

thú bằng trên mâm com hằng ngày có

bát canh, nhất là nhũng ngày hè oi bức

Xét về thục tế, con nguôi ở tuổi già,

cái già “vào” mắt thì mắt mờ, “vào”

chân thì chân chậm, “vào” răng thì răng

long, bộ máy tiêu hóa bị suy yếu Hoạt

động của các men tiêu hóa giảm sút,

súc làm việc của tùng bộ phận trong cơ

thể cũng giảm sút Vì thế, món canh là

món ăn lỏng, rất thích hợp với các bộ

máy đã "xuống cấp” của nguôi cao

tuổi Ngoài ra, món canh cũng giúp cho

dễ nuốt, có nhiều dinh duỡng dễ hấp

thụ ở ruột non Thịt, cá, tôm, cua., lại có

thêm chất rau đuợc hòa tan, làm cho bát

canh trở nên hấp dẫn

Bát canh quả cằ là đầu vị trong

bữa cơm bình dân của bà con lao động

Mùa hè đến, chúng ta có biết bao thứ

canh Canh cua nấu với mồng tơi, rau

cải, hoặc một thứ rau nào đó, đều ngon,

ngọt Bát canh rau ngót, rau dền, rau

muống, nhất là bát canh cá nấu dấm,

cũng thật tuyệt

Xin kể một vài món canh dễ ăntrong mùa hè mà cũng không kém phầnhấp dẫn :

Hoa cúc vạn thọ náu với gan gà làmón ăn bổ, nâng cao thị lục Hòa cúcvạn thọ còn ià vị thuốc chữa đuợc nhiềubệnh như kiết lỵ, hen xuyễn

Canh cua nấu với hoa va /á

thiên /ý non không những có giá trị

dinh duỡng, mà còn đuợc coi !à mộtthang thuốc mát và bổ, có thể trừ đuợcgiun kim, khỏi đau minh, nhức xuơng

Canh rau dền bình dân vùa ngon,

mà còn là một bát thuốc Rau dền cótác dụng mát gan, thanh nhiệt, sángmắt, luu thônq khí huyết; còn chùađuợc bệnh bạch đới, khí hư, kiết lỵ

Canh rau ngót rẵt ngọt Rau ngót

bổ thận, mát gan, sáng mắt và chữađuợc cả bệnh hiểm nghèo cho sản phụnhư

bị sót rau

Tóm lại, chua kể đến cao luông mỹ

vị, những bát canh quê mùa nói trênvừa dễ ăn, dễ hấp thụ, lại có nhiều chất

34

bổ, rất cỏ tác dụng nâng cao súc khỏe

cho nguòi cao tuổi

ĐỀ PHÒNG UNG THƯ BẰNG CÁCH ĂN UốNG THẬT KHOA HỌC

0 «

ở bệnh ung thư, tế bào phân chia

và khuếch tán không bình thuòng trong

co thể con nguòi Có nhiều loại ung

thư

Hiện nay, chua có công trình

nghiên cúu nào xác định rõ nguồn gốc

bệnh ung thư, nhung có nhiều bằng

chứng chỉ ra rằng có loại ung thư liên

quan trục tiếp với sự ăn uống

Để phòng bệnh unq thư liên quan

đến ăn uống, cần chũ ý cấc biện pháp ăn

uống khoa học sau đây :

1 Ăn nhiều hoa quả tuoi có nhiêuvitamin c.

2 An nhiều rau xanh tuoi có nhiềuchất carôtin : cà rốt, bắp cải, cà chua,rau cằn

3 Ăn nhiều loại chất bột có vỏ :gạo, đại mạch, bột mi

4 Giữ đuọc thói quen ăn uốngsạch sẽ, vệ sinh, tránh ăn quá mặn

35

5 Không nên ăn thực phẩm cháy,

khô : cơm cháy, thực phẩm nuớng cháy

6 Không nên uống nhiều cà phêtrong thời gian dài

7 Không nên ăn uống nhũng thứthục phẩm nhuộm màu công nghiệp

8 Không nên ăn uống các thứ quánóng

9 Nên ăn nhiều thịt có ít mỡ, tốtnhất là cá và thịt gà

Một số cơ quan hay bị ung thư cóliên quan đến ăn uống:

1 Vòm mũi họng do ăn thựcphẩm có hàm ỉuợng kích thích cao, quámặn

2 Phổi, : chủ yếu là do thuốc lá

3 Vú : do ăn nhiều mỡ,

4 Gan : do uống mợu, ăn thức ănhải sản chua nấu kỹ

5 Dạ dày : do ăn quá mặn, thức

ăn lên men ôi thiu, khô cháy

6 Đại tràng : do ăn quá nhiều mỡ,thức ăn rán nhiều mỡ

BÁNH CHƯNG, MỘT

Các nguyên liệu làm bánh chung là

những duợc liệu quý giá, đơn giản, dễ

kiếm, lại rất tự nhiên Do đó, nó vừa là

THANG THUỐC QUÝ

thuốc, vừa là món ăn Bánh chung có

tác dụng điều hòa âm duơng, luu thông

khí huyết, giải trừđuợc bệnh tật

- Gạo nếp chín nhừ làm

mạnh tì, giúp tiêu hóa, bổ cả tỉ dương và

tì âm

- Thịt lợn tính bình hòa, có hàmlượng dinh dưỡng cao, mỡ lợn tính ônnhuận, làm trơn tru, hoạt tràng vị và tăngcường thể ôn, chống cự hàn tà

- Hành củ (thông bạch) có tác dụnghành khí tiêu thực, hoạt huyết, giảm đau

và giải đuợc tà khí phong hàn

- Đậu xanh làm duỡng gan, giảiđộc, làm sáng mắt và thư cân hoạt lạc

- Hạt tiêu có tác dụng ôn trung, tánhàn, chữa nôn, ỉa chảy do lạnh, đaubụng

36

- Tinh dầu cà cuốnq có mùi

thơm, tác động đến tì vị, gâv cảm

giác ngon miệng

- Chất diệp lục của lá dong làm

cho bánh có màu xanh đặc biệt, ua

nhìn, dễ ngủi Đồng thời, lá dong

còn giải độc rutpu Nhân dân ta hay

cất lá dong dùng thùa trên mái nhà,

phơi kho ở nơi râm mát (âm can), để

phòng khi có ai say ruợu thì mang lá

ấy sắc nuớc uống, có thể kịp thờigiải độc ruọu ngay, rất công hiệu

Sự điều hòa 5 vị trong một món

ăn đã làm tăng thêm khẩu vị ngon,bồi duỡng súc khỏe Do đó đã giữdược múc quân bình của ngũ hànhsinh khắc chế hóa trong cơ thể

THANG THUỐC Bổ : õc NAU CHUÕỈ XANH

Một thang thuốc bổ dễ kiếm là

ốc nấu chuối xanh, kèm thịt lợn

ba chỉ, đậu phụ, kinh giới, tía tô, ớt,

hóa Ốc thuộc âm, bổ gan, làm sáng

mắt, giải nhiệt; ăn ốc luộc chúa

đuợc đau mắt do hỏa Tía tô, kinh

giới, ớt, hành, tỏi có tác dụng

chữa khỏi đau mình, nhúc xương,

cảm cúm, làm sáng mắt, trị ho

Ốc nấu chuối xanh không

nhũng là một món ăn dân gian tuyệt

vời, mà còn là một thang thuốc bổ

1 Nếu ỉà người nghiện thuốc lá

thì không nên hút quá 10 điếu một

ngày Bởi vì, chất nicôtin vào cơ thể

quá nhiều sẽ rất có hại cho thầnkinh, dẫn tới khó ngủ và ngủ ít Hơnnữa, người nghiện thuốc lá khi ngủrất hay ngáy, làm ảnh hưởng tớinhững người khác

2 Truớc khi đi ngủ, khôngnên luyện tập thể thao hay vận độngquá sức, mà chỉ nên tập một bài thểdục nhẹ phàng hoặc dạo chơi mộtlát để hít thở không khí trong lành

3 Ban ngày, nên tiếp xúc vớiánh sáng ngoài trời Không nênngồi nhiều ở trong phòng, vì đènđiện không nhũng có hại cho da, màcòn làm cho ta cảm thấy mệt mỏi.Truờng hợp buổi sáng khó dậyđúng giờ đi làm thì buổi tối hãy tậpthói quen làm việc trong môi truờng

đủ ánh sáng

37

4 Trong khẩu phần ăn hằng

ngày, nên dành uu tiên cho hai loại

vitamin B6 (tham gia vào nhiều quá

trình chuyển hóa của cơ thể) và B12

(có tác dụng với thiếu máu và một

số rối loạn về thần kinh) Vitamin

B6 có trong thịt, cá, mầm lùa mì,

đậu, chuối ; vỉtamin B12 chỉ có

trong thịt (đặc biệt là thịt băm) và

cá

5 Thận trọng khi làm mặt nạ

dưỡng da buổi tối, vì một số rau quả

tươi dùng làm mặt nạ lại có chúa

chất caíêin như khoai tây, cà chua,

cam, chanh Chúng sẽ làm cho ta

thấy khó ngủ Ngoài ra, không nên

ăn bũa tối quá muộn hay quá no.Cũng không nên dùng đồ uống cóchất kích thích như chè, catê, nuớcngọt có ga

6 Truớc lúc ngủ hãy uốngmột cốc nuớc đường hay sữa phamật ong Nó sẽ giúp tránh đượcchúng giảm glucô trong máu vàoban đêm gây rối loạn giấc ngủ

7 Tránh để các đồ vặt nhưmáy thu hình, thu thanh, lò sưởiđiện, điện thoại trong phòng ngủ

8 Khl ngủ, nên nằm quay đầu

về huớng Bắc Nhiều nghiên cúukhoa học chứng

MUÒI LỜI KHUYẾN DÀNH CHO GlẪC NGỦ

38

minh rằng : khi ngủ, nằm quay đầu về

hướng Bắc sẽ làm giảm áp lục động

mạch và giấc" ngủ sẽ sâu hơn Hướng

Đông cũng có lợi cho giấc ngủ Ngược

lại, không nên nằm quay đầu về hướng

Tây vắ Nam, vì hai hướng này làm ía

cảm thấy mệt mỏi, buồn bục vô cớ

9 Nhiệt độ trong phònq ngủ nêntronq khoảng 28-28 độ, nếu không sècảm thấy khó ngủ và mệt mỏi khỉ thúcdậy

10 Trước lúc đi ngủ, nên tắmnước ấm Nước ấm sẽ làm dịu thầnkinh Cảm giác khoan khoái sau khitắm sẽ di dàng đua ta vào giấc ngủ

BẦM HUYỆT CHƯA CHỨNG MÀT NGÚ

Mất ngủ là một chứng bệnh do

nhiều nguyên nhân : tinh thần quá căng

thẳng,, buồn phiền, suy nhược thần

kinh, thể chất suy kém, ăn uống quá no

truớc khi đi ngủ

Y học cổ truyền có cách tự

1 Đầu : Truóc hết, hai tay xoa xátmạnh vào nhau tới khi thấy nóng thìdùng hai lòng bàn tay xoa quanh mặt10-20 vòng Sau đó, dùng hai ngón taygiuả luân phiên day nhẹ huyệt ấn đường

ở giũa hai đuèmg lông mày 20 lần (hình1)

chữa chúng mất ngủ bằng xoa bóp day

bên 30 lần

-Khi các huyệt có cảm giác hơi căng

thì dùng lại

2 Tai : Hai ngón tay cái đặt phía

ngoài và sau tai, hai ngón tay trỏ đặt

phía trong tai, ngón cái sát phía sau tai,

mỗi bên tai 20 lần Khi cảm thấy tai'

nóng lên là đuợc

3 Gổ : Hai ngốn tay trỏ bấm hai

huyệt an miên (nằm ngay chỗ lõm bên

sau chỗ xuơng íồi lên ở phía sau tai),

(hình 2), mỗi bên 5 lần Sau đó, dùng

bốn ngón tay xoa xát từ trên xuống duởi

cổ 20 lần, Cần xoa xát nhẹ, chậm, khi

cảm thấy cổ nóng lên thì thôi

4 Bụng : Nằm ngửa, hai lòng bàn

tay xoa xát vào nhau cho thật nóng, sau

đó đặt tay lên bụng, xoa xát theo chiều

kim đồng hồ 20 vòng, rồi lại xoa

nguợc lại 20 vòng Hai tay thay phiên

nhau xoa xát Tốt nhất là làm truớc khi

đi ngủ

Động tác này không chỉ có lợi choviệc chùa chúng mất ngủ, mà còn giúpcho việc tiêu hóa tốt, nguời có bệnh dạdày nên làm nhiều lần động tác này

5 Gan bàn chân : Truớc hết,

ngâm chân vào nuớc nóng ngập đến mắt

cá chân Khi các mạch máu căng lên,chân hơi đỏ, lấy ngón tay cái day huyệtdũng tuyền 90 lần (hình 3)

Huyệt dũng tuyền nằm giũa chỗlõm 0 gan bàn chân Đay bấm huyệtnày có thể làm cho nguời khỏe mạnh

NẰM TẬP CHỮA BỀNH MAT NGỦ

Để chữa bệnh mất ngủ, nhức, ta cần tập ngủ ngay ngoai việc bấm, xoa

các huyệt trên giuờng nằm của mình, ẽ phong, an miên, ẵn đường, 1 Tư thế : Buổi tối, truóe thần môn, nắn 7 đốt sống cổ, khi ngủ, mặc quần áo ngu

day ẩn các đốt sống bj đau rộng rãi Nằm ngủa, không gối

40