Thực trạng và xu hướng hiệp định thương mại tự do ( FTA) trong khu vực ASEAN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- TRẦN THỊ MAI THÀNH THỰC TRẠNG VÀ XU HƯỚNG HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO FTA TRONG KHU VỰC ASEAN Chuyên ngành: Kinh tế thế giới & Qua

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

TRẦN THỊ MAI THÀNH

THỰC TRẠNG VÀ XU HƯỚNG HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO (FTA)

TRONG KHU VỰC ASEAN

Chuyên ngành: Kinh tế thế giới & Quan hệ Kinh tế quốc tế

Mã số: 60 31 07

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS BÙI TRƯỜNG GIANG

Hà Nội - 2012

MỤC LỤC

DANH MỤC HÌNH v

DANH MỤC BẢNG vi

LỜI MỞ ĐẦU 1

Chương 1: LÝ THUYẾT CHUNG VỀ FTA 7

1.1 Khái niệm FTA 7

1.1.1 Cá h nh h h i nh inh h h 7

1.1 Khái niệm Hiệ nh Thương m i T (FTA) 10

1.1 Cơ há h i nh inh h : Cá i h n

GATT T nh Hiệ nh Thương m i Kh Hiệ nh hương m i T (RTA/FTA) 13

1 Lợi í h ĩnh ng FTA 14

1 .1 Lợi í h ĩnh FTA 14

1 Lợi í h ng FTA 22

1 Nh ng i iện m ng h ợi 24

1 Cá nhân ố h nh h nh nh hư ng ới há riển FTA 25

1 .1 Cá nhân ố h nh h nh FTA 25

1 Cá nhân ố nh hư ng ới há riển FTA 28

1.4 K n óm ắ 32

Chương : SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA FTA CỦA KHU VỰC ASEAN 34

1 Cá nhân ố h nh h nh nh hư ng n FTA AS AN 34

Th r ng FTA AS AN á nướ r ng AS AN 40

1 Th r ng FTA AS AN 40

Th r ng FTA á ố gi r ng AS AN 56

hướng hính á h FTA r ng h AS AN 60

1 hướng hính á h FTA hối AS AN 60

hướng hính á h FTA á ố gi r ng h AS AN 65

4 K n óm ắ hương 72

Chương : VIỆT NAM VÀ FTA CỦA KHU VỰC AS AN: THỰC TRẠNG, U HƯỚNG VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH 74

1 S h nh h nh á nhân ố nh hư ng n FTA Việt Nam 74

T n nh h ng á r nh h m gi FTA h AS AN Việ N m 77

Phân í h iểm m nh, iểm , ơ h i, há h h n n inh Việ N m m ố á ng mô hỏng á FTA 93

4 hướng hính á h FTA Việ N m nh ng gợi 99

3.5 K l n óm ắ hương 102

KẾT LUẬN 104

TÀI LIỆU THAM KHẢ 106

4 ASEAN+6 ASEAN +3 and Australia,

India and New Zealand

10 ACFTA ASEAN-China Free Trade

Area

Kh Thương m i T ASEAN - Tr ng Q ố

11 AIFTA ASEAN-India Free Trade

Area

Kh Thương m i T ASEAN - Ấn Đ

12 AKFTA ASEAN-Korea Free Trade

Area

Kh Thương m i T ASEAN - H n Q ố

13 CLMV Cambodia, Laos, Myanmar

15 FTA Free Trade Agreement Hiệ nh Thương m i T

16 RTA Regional Trade Agreement Hiệ nh Thương m i Kh

18 GATT General Agreement on Tariffs

and Trade

Hiệ ướ h ng Th n

M h

19 WTO World Trade Organization Tổ h Thương m i Th giới

20 GATS General Agreement on Trade

in Services

Hiệ nh Ch ng Thương m i

D h ụ

21 MFN Most Favour Nation Ng ên ắ Tối h ệ ố

22 SPS Sanitary and Phitosanitary

Hiệ nh Đối á Kinh Thân hiện M i - Pakistan

25 ROO Rules of Origin Q ắ ng ồn gố x x

26 VJEPA Vietnam-Japan Economic

Partnership Agreement

Hiệ nh Hợ á Kinh Việ

Nam - Nh B n

DA NH MỤC HÌNH

1 H nh 1.1 M ố í ụ á H i nh Kinh Q ố 9

2 H nh 1 Hiệ ng r hương m i Liên minh Th n 16

3 H nh 1 Hiệ ng hệ h hướng hương m i Liên minh Th n 19

4 H nh 1 Cá mố hời gi n n h nh iên AS AN 34

5 H nh 1 Kim ng h x hẩ Việ N m ng h rường

AS AN hần òn i h giới 82

6 H nh Dân ố á nướ h nh iên AS AN n m 009 (Triệ người) 84

7 H nh GDP (Tỷ USD) GDP ầ người (Ngh n USD) á

DANH MỤC BẢNG

1 B ng 1.1 Cá h i nh hính á h inh h 10

2 B ng 1 S ánh gi Khái niệm FTA r n hống m r ng 12

3 B ng 1 Số ượng FTA i á h rên h giới 36

4 B ng Hiện r ng á FTA hối AS AN ( ính n ầ n m 010) 56

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cần thiết của đề tài

Tr ng bối nh inh , hính r h giới hiện n , h i nh inh

ố m x h hông hể ngượ Trên n n ng há riển như

ũ bã h họ , ông nghệ; hương m i ầ ư i mô n ầ ng

rư ng he ố nhân, h nh h nh h ng nh ng mối n hệ h ng hí

gi á ố gi như n hệ b n h ng, n hệ nướ ầ ư - nướ nh n ầ ư,.… ới hệ hụ h ẫn nh gi á ố gi ng ng gi

ng M r ng nh ng ặ iểm nổi b x h h i nh inh ố

gi ng m nh mẽ ố ượng FTA ượ r ng h i h ỷ gần â

Cá nướ h nh iên AS AN ( ượ hiể AS AN10) nói riêng

á nướ Đông Á nói h ng ượ i nh ng người i r ng iệ

h m gi á hiệ nh hương m i (FTA) ới á nướ h nh iên hối iên minh Châ Â ( U) á nướ Bắ Mỹ ( h m gi Hiệ nh hương m i Bắ Mỹ NAFTA) T nhiên, á ố gi n ũng ã ó

hi n ượ , nh hướng riêng r ng iệ họn ối á , h nh h hợ á

h ng hổ hợ á r ng á hiệ nh FTA Có hể nói, á nướ AS AN hiện i ng he ổi h i hi n ượ , hiệ nh hương m i

ới á ối á ùng n hối AS AN hiệ nh hương

m i

Hiể ượ ng ơ ằng hính á h FTA á nướ AS AN,

h r ng h hi FTA, hiệ m nh ng FTA ã h hiện m ng i, i m

n ng nh ng FTA ng r ng á r nh m hán h ặ x ẽ gi hiể ượ x hướng FTA ng b rùm á nướ AS AN

M n n ũng ần ượ m rõ rí Việ N m r ng “ ân hơi” FTA h â r ời ẽ gi m r riển ọng h m gi FTA Việ N m T nhiên, hiện hư ó m nghiên ầ x hướng

FTA hính á h FTA á nướ AS AN (xem chi tiết tại phần tổng

thuật tài liệu bên dưới) Đâ ẽ ể i n h hiện hỗ

rống r ng hời iểm hiện n

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu hiện có

Cá i iệ nghiên hiện ó r ng h i n : hính á h FTA ừng ố gi riêng ẻ riển ọng FTA h h AS AN rên

ơ h iễn ng ượ nghiên

Chính á h FTA ừng ố gi riêng ẻ:

Về chính sách FTA của từng quốc gia trong ASEAN, Ch n r ( 004) ã

nê ên nh ng ợi í h ng ơ ối ới In ne i hi i n h nh FTA ng hương S ó, nghiên h n á hính h In ne i nên h n rọng

ới hính á h iên n n á Hiệ nh Thương m i t s ng hương, hông nên h ôn he hính á h Sing re Thái L n r ng iệ họn ối á hương m i, ân nhắ ính ẵn ng ơ h ầng m m

á h FTA Thái L n FTA ó hể hù hợ ố hơn ới hính á h hương

m i ơn hương hương Tr ng ó, Thái L n ượ h ã

i ầ Sing re Thái L n r ng hính á h FTA ối ới h

AS AN Tr ng ó, h i ố gi n ng h nh h nh m iên minh inh

ng hương ó nh hư ng há ớn ới hính á h FTA á ố gi

há r ng h ũng như iên n h

FTA h h AS AN:

V ổng n FTA i h AS AN, Cr wf r Fi ren in ( 005) Bùi Trường Gi ng ( 010) ã ư r ái nh n há hái á x hướng hổ

bi n FTA h AS AN, ượ ẫn ầ b i Sing re Thái L n

V h r ng riển h i FTA i h AS AN, K w i ign r j ( 009), Chi ( 010) ã nê r nh ng há h h á nướ ng gặ h i r ng

á r nh h hi á i h n FTA Nổi b nh n ng ồn gố

x x á nh hồng hé gi á FTA m á ố gi h m gi

V riển ọng hợ á hương n AS AN, Den ( 004) ã xem xé Sing re Thái L n r ng i rò người m ường ối ới h nghĩ h

i Đông N m Á T nhiên, m iên minh inh ng nổi ượ h nh

h nh gi h i ố gi n hông nh ng hông m ương ượ nhiệm ụ người m ường, m òn m rầm rọng hêm n hệ h hướng hương

m i m xói mòn n gi á nướ AS AN Tr ng hi ó, S bb

( 00 ) K w i ign r j ( 007) ã hân í h hi n ượ AS AN cộng,

i â hương iện ần hi ể i n ới hợ á inh n Đông Á

V á ng FTA ới Việ N m:

Có nhi nghiên nh ượng há ánh giá á ng FTA n

n n inh Việ N m h như r ng ( 011), De n ign r j ( 007), C ing ( 010), V nze i ( 010) Chẳng h n, C ing ( 010) hân í h á ng á FTA n ng nh Việ N m, òn Vanze i ( 010) xem xé á ng á FTA n m ố bi n hính r ng

n n inh Việ N m như x hẩ , nh hẩ , h nh ố ân, nh

h h , iệ m h nh M r ( 011) ũng ã ư r ánh giá há

ầ á ng m m ử h rường r ng á hiệ nh hương

m i n h ng n x , hương m i Việ N m

Nói h ng, hầ h á i iệ nghiên hiện n há h ng h , ầ

ng r ng iệ ánh giá h r ng h m gi á FTA á ố

gi ũng như ổng hể FTA hối AS AN T nhiên, nghiên n ẽ hệ hống hó h r ng x hướng Hiệ nh Thương m i T (FTA) r ng

h AS AN, r ng ó ó ụ hể n rường hợ Việ N m

3 Mục đích và câu hỏi nghiên cứu

Đề tài có mục đích là mô h r ng FTA i á nướ r ng

ổng hể AS AN, m rõ ng inh hính r nằm á FTA

ể ừ ó hỉ r x hướng FTA m ố nướ ( ó họn ọ ) hối

AS AN, r ng ó ó nê r rường hợ ụ hể Việ N m ể ó nh ng

x hính á h h m gi FTA r ng hời gi n ới

Câ hỏi nghiên i :

) Ng ên nhân h nh h nh hổ bi n FTA h AS AN nói riêng AS AN m r ng nói h ng?

b) Th r ng há riển FTA hiện n như h n ?

) hướng h ặ í h n ối ùng FTA r ng h ?

) Q á r nh h m gi riển ọng FTA h Việ N m như h n ?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn: x hướng hính á h FTA m

ố ố gi r ng hối AS AN, n hối AS AN như m ổng hể,

r ng ó ẽ r ng hương h FTA AS AN+1

Ph m i hông gi n nghiên á nướ AS AN nói h ng

ng rọng âm á nướ h ng í h h m gi x hướng hính

á h FTA Sing re, Mal i Việ N m

Ph m i hời gi n nghiên nh ng ng hái FTA á ố

gi n h ừ n m 1994 n n m 010

5 Phương pháp nghiên cứu

L n n ử ụng hương há hân í h nh ính, hương há ổng

hợ , ánh ể r ời á â hỏi nghiên r rên Nói h ng, n

n ẽ ử ụng á ông ụ nghiên á môn inh họ ĩ mô, inh

ố inh há riển ể á mụ iê nghiên

Đ i ẽ rên ơ á ng ồn i iệ : Tư iệ á i họ , iện nghiên á nướ ượ họn r ng ng i h AS AN;

Tư iệ á ơ n họ h á nướ Mỹ, hâ Â ; Tư iệ á ổ

h ố như IMF, BIS, ADB; Tư iệ á họ gi r ng nướ ; Số iệ hống ê hính h á nướ r ng h

6 Dự kiến đóng góp mới của đề tài

Phần hính á h FTA á ố gi r ng h AS AN: ánh

ng hái hính á h FTA á ố gi ánh giá ầm nh hư ng

nh ng ng hái ó ối ới á ố gi há ũng như x hướng FTA

n h

Phần x hướng hính á h FTA h AS AN: bên nh iệ

nh n m nh nh ng x hướng FTA i h AS AN, n n ẽ ánh giá x hướng FTA n ng ượ á nướ AS AN he ổi ng ơ

Chương 1:

LÝ THUYẾT CHUNG VỀ FTA

1.1 Khái niệm FTA

1 1 1 C h nh h h nh nh h h

ội nhập inh tế b gồm m á r nh nhi gi i n hông ó

m nhóm á ố gi hối hợ h ặ á nh hính á h inh họ

he r nh hời gi n ượ m hán, hông m S hối hợ

h ặ á nh hính á h inh ó hể ng hương h ặ ượ h hiện hông m ổ h hương ó mô há nh như T , ASEAN,

H i nh inh h ng há rừ ượng, hường ượ ùng ể hỉ

hi n ượ ối ng i m ố gi , r ng hi ó, h ng liên ết inh tế

m ng nghĩ ụ hể hơn, h n ánh ng hái hối hợ h ặ á nh hính

á h inh á ố gi Mụ í h iên inh h h á r

h h i nh inh ” n m 1961 he hướng nghiên Viner,

nh inh họ ượ i như người m ường r ng nh ng nghiên

h h i nh h Cá hân i B hiên hí nh hính

á h hương m i:

Th a thuận Thư ng mại u đ i (Preferential Trade Arrangement –

FTA): M hần h ng r hương m i h ng hó he m ã ượ

h h ối ới á bên h m gi hỏ h n ẫn ượ r ối ới bên

h b hông h m gi

hu v c Thư ng mại T do (Free Tr e Are - FTA): Hầ h h ng

r hương m i, bao gồm h ng r h n hi h n ượ ắ

gi m ối ới á h nh iên r ng h hương m i , nhưng hính

á h h n riêng họ ối ới á ố gi ng i h Thương m i

T ẫn ượ r

iên minh Thuế quan (C m Uni n – CU): M h Thương

m i T ượ h nh h nh hính á h h n h ng ối ới á ố

gi ng i iên minh ượ hông gi á bên h m gi iên minh

Th trư ng chung (Common Mar e – CM): M Liên minh Th

n ồng hời h hé h h ển á nhân ố n x ốn

ng ượ h nh h nh gi á h nh iên h m gi h rường h ng

iên minh inh tế (Economic Union – EU): M Th rường Ch ng ượ

h nh h nh, ồng hời á bên h m gi ũng xâ ng hính á h inh

h ng n iên minh bằng á h h i hò hó á hính á h i hó i n ệ

ố gi

Hình 1.1: Một số ví dụ về các cấp độ Hội nhập Kinh tế Quốc tế

1960 - Liên hiệ Thương m i T Châ Â

1993 - Hiệ nh Thương m i T

Bắ Mỹ

iên minh Thuế quan:

1957 - Th rường h ng Châ Â

Th trư ng Chung:

1993 - Liên minh hâ

Â

iên minh inh tế:

Bene x (gồm

Bỉ, H L n Luxembourg)

Hợ h ng

ố H Kỳ

Liên minh inh Có Có Có Có Không Liên minh

hính r Có Có Có Có Có

B ng 1.1: Các cấp độ hội nhập chính sách kinh tế khu vực

Ng ồn: El-Agraa (1999), trang 2

1 1 2 h n nh hương (FTA)

The h hương m i r n hống (Viner, 1950), hái niệm Hiệ

nh Thương m i T (Free Tr e Agreemen – FTA) ương ng ới hái

niệm Hiệ nh Thương m i Kh , r ng ó m h i nh hỉ

há h Hiệ nh Thương m i T (Free Tr e Agreemen FTA)

ơ há h iệ h nh h nh m Kh Thương m i T (Free Tra e Are ) h ặ m Liên minh Th n (C m Uni n) m h n hời gi n nh nh

T nhiên, ể ừ h ỷ 1990 n n , hái niệm FTA ã ượ m

r ng hơn h m i â hơn m hó D ó, nh ng FTA n

ượ gọi FTA h hệ mới [4, tr40]

n h rí ệ, gi i r nh

h …

Cá n nằm ng i h ng hổ m

GATT T như nhóm á n Sing re, iê h ẩn hợ h ẩn,

ng, môi rường, h m hí òn gắn ới

nh ng n ân h nhân n h hống h ng bố…

B ng 1.2: So sánh giữa Khái niệm FTA truyền thống và mở rộng

Ng ồn: Bùi Trường Gi ng (2010)

The Bùi Trường Gi ng ( 010), hái niệm Hiệ nh Thương m i T

ượ ử ụng r ng rãi ng n hông òn ượ hiể r ng h m i h

nh ng hỏ h n h i nh h ng hương ó iên inh nông gi i n rướ h ỷ 19 0, m ã ượ ùng ể hỉ

hỏ h n h i nh inh â gi h i h m nhóm nướ ới nh "

1 1 3 Cơ h h nh nh h C h n

nh nh hương h nh hương (RTA/FTA)

Khi m h nh iên T h m gi m hiệ nh h i nh h ,

ó nh ượ nhi i iện ư ãi hơn ối ới h ng hương m i

họ ới á ối á há ùng r ng hiệ nh ó hơn hương m i

á h nh iên há T , i n á h biệ hỏi i ắ ẫn ắ hông hân biệ ối xử ượ nh rõ r ng Đi I GATT Đi II GATS m ố

i h n há Cá h nh iên T ượ h hé h m gi nh ng hiệ

nh ưới á i iện ặ biệ ượ gi i hí h rõ r ng r ng b i nh sau:

1) Đ n 4 ới 10 Điều hoản V thuộc iệp đ nh chung về Thuế

quan và Thư ng mại Điều hoản V/GATT) i nh h nh n

h nh Liên minh h n Kh hương m i b h hương

m i h ng h á

2) Điều hoản Cho phép (T Q nh Khá biệ Đối xử ư

ãi hơn, Tính ương rợ ẫn nh Th m gi ầ á Q ố gi Đ ng

há riển) n á hiệ nh hương m i ư ãi r ng hương m i h ng

h á gi á ố gi ng há riển h nh iên

hoản V/GATS) hi hối á RTA r ng ĩnh hương m i ó

iên n n h ụ ( hường gọi hương m i h ụ), ối ới á ố

gi há riển ng há riển [50]

Cá h h ư ãi hông hổ bi n há , í ụ á hiệ nh hông ó

i ó i b gồm á nướ ng há riển á nướ há riển, ê ầ á

h nh iên h m gi h i ừ bỏ á i nh T hỉ ượ hông ới

ồng b hần ư ố h nh iên T M ố í ụ h á hiệ

nh ng ó hiệ b gồm Đ Phụ hồi Kinh Mỹ - V nh

C rribe n (CB ARA), hiệ nh CARIBCAN(Hiệ nh Thương m i gi

C n á nướ C ribê) r ng ó C n ư r i n miễn h ơn hương h hầ h á ố gi C rribe n, ối xử ư ãi Thổ Nhĩ Kỳ h Bosnia-Herzeg in Hiệ nh Hợ á C-ACP (Hiệ nh hợ á gi

Uỷ b n Châ Â 79 ố gi h Châ hi, C ribê Thái B nh

ng x m hương h ánh giá á ng ới h ợi m RTA

bằng á h há riển hái niệm tạo thêm thư ng mại ( r e re i n) chệch

hướng thư ng mại (trade diversion) Tạo thêm thư ng mại x hiện hi h

n ượ h h h hé á ố gi h nh iên nh hẩ ể h h

n x r ng nướ ó hi hí ; â hiệ ng i hiện h ợi Chệch

hướng thư ng mại, mặ há , x hiện hi iệ g bỏ h n h ẩ m

ố gi h h h ng hương m i ới ố gi h b ó hi hí h hơn bằng h ng hương m i ới m ố gi h nh iên ó hi hí hơn Ph ợi, ó hụ h i mô hêm hương m i ới

hệ h hướng hương m i.ii

Sau Viner, r nhi nh inh ã i ụ há riển hương h ánh giá rên Me e (1955) bổ ng giãn ầ , ố nh h nh nh ng òng hương m i r ng iên minh h n, ùng ới nh ng r hi hí hương h Viner B (1967) x m hương há ó hể ính án ượ ể hêm hương m i hệ h hướng hương m i

Ai en (197 ) ã xâ ng ông h h mô h nh rọng b gồm á bi n

gi RTA ể ướ ượng á hướ Balassa

Th h , h i h ng : hêm hương m i hệ h hướng hương

m i ông ụ ường á ng ĩnh r ng ân bằng ừng hần iệ h nh

h nh m iên minh h n Như ã n rên, hêm hương

ẫn ới h ên môn hó ớn hơn r ng n x rên ợi h ánh

M iên minh h n hêm hương m i ũng ẫn ới ng h ợi

á bên hông h i h nh iên m hần r ng gi ng h nh h

á nướ h nh iên ( n ừ h ên môn hó n x â hơn) n ỏ

r ng im ng h giá r nh hẩ ng ừ hần òn i h giới

Hiệ ng r hương m i Liên minh Th n ượ minh h

r ng mô h nh ưới â :

Hình 1.2: Hiệu ứng tạo ra thương mại của Liên minh Thuế quan

S1 ường ng h n n giãn h ng hó ối ới Q ố gi

r ng i iện hương m i , S1 + T ường ng b gồm h

Q ố gi hông nh hẩ h ng hó ừ Q ố gi giá b gồm h

h ng hó nh hẩ ừ Q ố gi ẽ Px = $3

N Q ố gi h nh h nh m iên minh h n ới Q ố gi 1 ( g bỏ h ng r h n ối ới h ng hó nh hẩ ừ Q ố gi 1),

Px 1 i ố gi T i m giá n , Q ố gi iê ùng 70 (AB) h ng

hó , ới 10 (AC) n x r ng nướ 60 (CB) nh hẩ ừ Q ố

gi 1 Tr ng rường hợ n , Q ố gi hông h ượ h n ợi nh n n

ừ h Lợi í h ối ới người iê ùng Q ố gi ó ượ ừ h nh

h nh iên minh h n bằng AGHB ( ng ên r ng hặng ư iê ùng)

T nhiên, hỉ m hần r ng ố n ương ng ới ợi ròng m Q ố gi

2 có ượ Đó , AG C ương ng ới gi m r ng hặng ư n x ,

r ng hi ó M HN ương ng ới hần m i r ng ợi ừ h D ó,

ợi ròng ĩnh Q ố gi hỉ òn ương ng ới iện í h h i h nh

m giá C M BHN, hay $15

T m giá C M h nh ố n x h ợi xã h i ó ượ ừ hêm hương m i, h h ển n x 10 (CM) ừ nh ng

nh n x ém hiệ Q ố gi ( i m hi hí VU C) ới nh ng

nh n x hiệ hơn Q ố gi 1 ( i m hi hí VUMC) Diện í h

m giá BHN h nh ố iê ùng h ợi xã h i ó ượ ừ hêm hương m i, ng ên r ng iê hụ 0 (NB) i Q ố gi ,

m ng i ợi í h ZNBH hỉ ới hi hí Z BN

Chệch hướng thư ng mại x hiện hi h ng nh hẩ hi hí h ừ

bên ng i iên minh h n ượ h h b i h ng hó nh hẩ ó hi

hí hơn ừ m h nh iên r ng iên minh h n Đi n ãi

ng hương m i ư ãi r h á h nh iên Chệ h hướng hương m i

gi m h ợi m h ển hướng n x ừ nh ng nh n x hiệ hơn bên ng i iên minh h n ng nh ng nh n x ém hiệ hơn bên r ng iên minh D ó, hệ h hướng hương m i m x i hân

bổ ố ng ồn h h ển n x r x hỏi ợi h ánh

M iên minh h n ó hệ h hướng hương m i ẫn n hêm hương m i hệ h hướng hương m i, ó ó hể ng h gi m

h ợi á h nh iên, hụ h ương n gi h i giá r n

Ph ợi á ố gi hông h i h nh iên iên minh h n

ượ i n ẽ gi m ng ồn inh họ hỉ ó hể ượ ử ụng

ém hiệ hơn rướ hi hương m i b hệ h hướng hỏi họ D ó, r ng

hi m iên minh h n hêm hương m i hỉ ẫn ới hêm hương

m i ng m á h rõ r ng h ợi á h nh iên hông h nh iên, m iên minh h n hệ h hướng hương m i ẫn ới hêm hương m i hệ h hướng hương m i, ó hể ng h ặ gi m h ợi

á h nh iên ( ẽ gi m h ợi hần òn i h giới)

Hình 1.3: Hiệu ứng chệch hướng thương mại của Liên minh Thuế quan

Ng ồn: Dominick Salvatore (1998)

Nh ng á ng m iên minh h n hệ h hướng hương m i

ượ minh họ r ng h nh rên Tr ng h nh, Dx Sx ường ầ ng

n i Q ố gi h ng hó , r ng hi ó S1 S3 ần ượ ường ng ãn h n n r ng rường hợ hương m i Q ố

gi 1 Q ố gi Với h n hông hân biệ 100 ượ ánh

rẻ hơn i Px 1.5 i Px 1.5, Q ố gi iê hụ 60 (G’B’), ới 15 (G’C’) n x r ng nướ 45 (C’B’) nh hẩ ừ Q ố gi Tr ng rường hợ n , Q ố gi hông h ượ ợi nh n ừ h Nh hẩ

h ng hó Q ố gi bâ giờ ã b hệ h hướng ừ nh ng nh n x hiệ hơn ố gi 1 ng nh ng nh n x á ém hiệ hơn

Q ố gi , h n hân biệ ối ới h ng hó nh hẩ ừ Q ố gi 1 (d hông h iên minh h n) Cần h rằng nh hẩ h ng hó

Q ố gi 0 rướ hi h nh h nh iên minh h n 45

hi h nh h nh iên minh h n D ó, iên minh h n hệ h hướng hương m i ũng ẫn ới hêm hương m i

Nh ng á ng ĩnh ới h ợi Q ố gi h nh h nh m iên minh h n ới Q ố gi ó hể ượ ường bằng iện í h á h nh

r ng h nh rên Tổng h i h nh m giá C’ ’ B’HH’ ( 75) h

ợi ng hêm hêm hương m i h ần , r ng hi ó iện í h

h nh h nh MNH’ ’( 15) h n h ợi m i ừ hệ h hướng 0 ( H) b n ầ nh hẩ ừ Q ố gi 1 ó hi hí h ng Q ố gi ó hi

hí hơn Đặ biệ , hặng ư iê ùng ng hêm G’GHB’ ó ượ ừ

h nh h nh iên minh h n, G’G C’ miê h ển gi ừ hặng ư

n x ng hặng ư iê ùng i Q ố gi ó r ng hò nh (

xé ổng hể, Q ố gi hông h hêm h ặ ổn h ợi í h) Lợi

ừ h MNH ( 0) h ượ b i Q ố gi rướ hi h nh h nh iên minh h n ới Q ố gi , ’ HH’ ượ h ển gi h người iê ùng r ng Q ố gi r ng h nh h nh h ng hó giá h hơn hi

h nh h nh iên minh h n Diện í h h i h nh m giá C’ ’ B’HH’ ương ương ới h n h ròng h Q ố gi iện í h h nh h nh MNH’ ’ ương ương ới h n m má hông rõ r ng ợi h

V iện í h h nh h nh ( 15) ường h n h ợi m i ừ

hệ h hướng hương m i ớn hơn iện í h h nh m giá ( 75)

lường h ợi h ượ ừ hêm ần , iên minh h n hệ h hướng hương m i n ẫn ới m má h ợi ròng 11 5 ối ới Q ố

gi T nhiên, hông h i n rường hợ n ũng Ch ng ó

hể h , Dx Sx ng h i S3 ng gần S1 h ổng iện í h h i m giá ng ớn iện í h h nh h nh ng nhỏ Đi n hi n h iên minh h n hệ h hướng hương m i ẽ ẫn ới ng hêm h ợi ròng

h ố gi h m gi iên minh h n.[18, tr300-304]

Đồng hời Dominick Salvatore (1998) ũng nê r nh ng h ợi ĩnh

há nh ng iên minh h n như:

(i) Nh ng h n i iệm ừ iệ xó bỏ á ơ n h , ần r biên giới,… gi á ố gi h nh iên Lợi í h x hiện h ù iên minh

h n hêm hương m i h hệ h hướng hương m i

(ii) M iên minh h n hệ h hướng hương m i, bằng iệ ắ

gi m nh ầ nh hẩ ừ ng x hẩ ới hần òn i h giới, ó h n ng ẫn ới i hiện r ng i h n hương m i hể iên minh h n Đi n ó hể ượ hể hiện bằng ồ h hi ường

ng h h ng h h ển r ng T nhiên, ối ới m iên minh h

n hêm hương m i, i ngượ i ó ẻ ng, m hần

ng r ng h nh h ó ượ ừ h nh h nh iên minh h n n

ỏ r ng ầ nh hẩ ớn hơn ừ hần òn i h giới Ch ù i

h n hương m i m ố gi riêng ẻ i hiện, m gi m giá r h ặ

gi ng ên hụ h nh ng i iện họ

(iii) C ối ùng, b iên minh h n n , b i h nh ng như m

ổ h hống nh r ng m hán hương m i ố , ường như ó nhi

m nh mặ hơn m h nh iên riêng ẻ, như í ụ U

Bên nh nh ng á ng ĩnh ã nê rên, nh ng nhóm á ố gi

h nh h nh m iên minh h n ó h n ng nh n ượ nh ng ợi h

ng n rọng Đi n ng tính cạnh tranh, qui m inh tế, hu ến

hích đầu tư và s dụng tốt h n các ngu n l c inh tế

(i) Lợi í h ng ớn nh ừ h nh h nh m iên minh h n

tăng tính cạnh tranh Đó , hi hông ó iên minh h n, nh ng nh n

x ( ặ biệ r ng h rường ó r n h ặ m ng ính

n ) há riển h m h mãn ằng nh ng h ng r hương m i Nhưng hi m iên minh h n ượ h nh h ng r

h n gi á ố gi h nh iên ượ g bỏ, n x i mỗi ố gi

h i r nên hiệ hơn ể á ng ượ nh r nh nh ng nh n

h n h nh r nh r ng h m i ố gi , hông ượ h h b i nh ng

h ng i mô ương hi iên minh h n ượ h nh

(ii) Lợi í h h h i ó hể ó ừ h nh h nh m iên minh h n

tính inh thế theo qui m ó h n ng x hiện hi h rường ượ m

r ng

(iii) M ợi í h há hu ến hích đầu tư đ tận dụng th trư ng m

rộng và đ đáp ứng cạnh tranh gia tăng Hơn n , iệ h nh h nh m iên

minh h n ó h n ng hí h ệ nh ng người ng i xâ ng á

ơ n x r ng h m i iên minh h n ể ránh nh ng h ng r hương m i á ụng ối ới nh ng h ng hó hông h iên minh

(i ) C ối ùng, r ng m iên minh h n m ũng m h

rường h ng, s d ch chu n t do trong cộng đ ng của lao động và vốn ó

h n ng em i iệ ử ụng ố hơn á ng ồn inh n

ng ồng

Như ã hỉ r rằng iệ h m gi m iên minh h n b i nh ng

ợi h ĩnh ng hỉ h ượ hiệu quả tốt nh t thứ hai Chính á h ố

nh h á ố gi ó ẽ ơn hương xó bỏ á h ng r hương

m i S g bỏ ơn hương á r n hương m i ẽ hó h n

mặ hính r nh ng hống ối m nh mẽ ừ á nhóm hiể ố ó nh

hư ng

M â hỏi ng r ượ h ó iên n ới á hối iên hương m i h ó h h á hối n ng n ắ h há hương m i hệ hống hương m i hương Câ hỏi n ẫn ng gâ r nhi r nh ãi M ố nh inh in rằng á hối h h hé

hó hương m i nh nh hơn Nh ng người há , như Bhagwatiiii, m nh n rằng h ng m h m i á r nh hó hương m i hương ẫn ới

nh ng x ng i m n ng á hối hương m i Có ẽ i ố nh dung

hò h i ồng i n rên nh ng hối hương m i nên ố gắng gi m r n hương m i ối ới hông hỉ á ố gi h nh iên m ối ới á ố gia bên ng i hối á i iện ễ ng h iệ n h nh iên mới.[18, tr306-307]

1 2 3 h ng n ng h ợ

M iên minh h n ẽ ó nhi h n ng hêm hương m i

h ợi gi ng hơn ưới nh ng i iện :

(i) Nhi h ng r hương m i rướ hi h nh h nh iên minh ồn i

gi á h nh iên, iệ h nh h nh iên minh h n ồng nghĩ ới ắ

gi m h ặ xó bỏ nh ng h ng r hương m i n ẽ r hương m i gi

á h nh iên hơn hệ h hướng hương m i ừ á ố gi hông h i

h nh iên ới á h nh iên

(ii) Nh ng h ng r hương m i iên minh h n ối ới hần

òn i h giới ã ồn i ừ rướ Đi n m h iệ h nh h nh iên minh h n ẽ ẫn ới hệ h hướng hương m i b n hân im ng h hương m i gi á ố gi h nh iên h giới rướ hi h m gi iên minh ã hông ớn

(iii) Số ượng ố gi h nh iên h m gi iên minh h n ớn hơn

ó i mô iên minh h n ớn hơn Tr ng i iện n , h

n ng nh ng nh n x giá rẻ rơi r ng iên minh ớn hơn

(i ) Cá n n inh nh ng ố gi h nh iên r ng iên minh

h n nh r nh ới nh nhi hơn bổ ng h nh (ngụ n ng

x hẩ á h nh iên) Đi n m ng n nhi ơ h i hơn

h ên môn hó r ng n x hêm hương m i ới h nh h nh iên minh h n D ó, m iên minh h n ó h n ng ng h ợi nhi hơn hi ượ h nh h nh b i h i ố gi ông nghiệ nh r nh hơn

b i m ố gi ông nghiệ m ố gi nông nghiệ

(i ) V rí gần nh hơn gi á h nh iên iên minh h

n Khi , nh ng hi hí n i ương ng ới r ng i í hơn ới hêm hương m i gi á h nh iên

( ) Gi h hương m i rướ hi h nh h nh iên minh n hệ inh gi á h nh iên i m n ng iên minh h n ớn hơn Đi

n ẫn ới nh ng ơ h i ớn hơn h nh ng h n ng h ợi áng ể như

iệ h nh h nh iên minh h n

1.3 Các nhân tố hình thành và nh hưởng tới sự phát triển của FTA

1 3 1 C nh n h nh h nh F

Đ ng ơ h ẩ h nh h nh m FTA, h ụ hể hơn m RTA h

m iên minh h n hông hỉ ừng i ng ơ h ượ ợi í h ĩnh

h ặ ng như ã hỉ r rên Đ ng ơ h ằng h nh h nh m FTA RTA Liên minh h n há ng, b hi hối m nh mẽ b i i iện inh , hính r bên ng i bên r ng nhóm ố gi [29] Có hể hi

á ng ơ rên h nh b nhóm:

Thứ nh t, á nh h h nh hính á h b h ẩ b i m ng m ốn

ng h ợi ố gi ù h nh ng r ng b b i hệ hống ố

h nh xử á ố gi há Cá nh ãnh ẽ ố gắng h m gi á hiệ nh m ợi h n n inh r ng nướ xé ổng hể

Thứ hai, á nh ãnh ó hể b h ẩ b i á n âm hính r

r ng nướ hi h m gi m FTA; í ụ, ôi hi họ b h ẩ b i ni m tin rằng m FTA ẽ m ợi h m nhóm ặ biệ ới mụ í h hính r , hông nh hi h i h ổng hể n n inh Cá mối n âm hính r , ương nhiên ó hể ẫn ắ á nh ãnh h n ối á FTA m ó á

ng h ợi ương ối ới ổng hể xã h i

Thứ ba, á nh hính á h ó hể b h ẩ b i á mối n âm

hính r , ng h FTA ượ xem như ó ợi h n ninh ố gi ,

h n ối á FTA ượ xem như m xói mòn n ninh

h c lợi inh tế uốc gia xé ổng hể ượ á nh hính á h

ân nhắ hi h m gi m FTA b gồm nh ng ợi í h ĩnh ng ính

h ượ ã ượ rên hướng FTA ượ h nh h nh gi á

ố gi ó h ng á h gần, hường á ối á hương m i “ nhiên”, gi gi m hiể hi hí n i hư ng ợi ớn ừ iệ ắ gi m r

n hương m i ã hể hiện i n M í ụ há á ố gi ó h

n ng gi nh FTA hi hệ hống hương m i n ầ b e ọ Tr ng rường

hợ n , á ố gi hụ h hương m i r nên ễ ổn hương hơn, FTA như m á h ể r i n h rường ới á ối á hương m i h Bên nh ó, hổ bi n FTA n ầ ũng h n

hí h h nh h nh FTA nhi hơn nh r nh (Cá nh nướ hông

h i h nh iên FTA ó hể ợ m ính nh r nh n họ h b i

r ng iệ h nh h nh m hối ối ngh h) họ hỏi (Cá ố gi h rằng

á ố gi há h m gi FTA ó ượ h nh ượng ừ iệ h m gi ó) S há riển GATT T ũng ó hể m ố ượng h nh iên r ng GATT T ng he hời gi n, m nh m hán ừng

ố gi riêng ẻ ối ới á n hương m i hương gi m; ừ ó m ng

n h á ố gi m ng ể h m gi FTA như m á h ể i hiện m nh mặ r ng h hương m i hương Cá ố gi

ượ b gồm r ng m b n ãi i GATT T hường ó x hướng tham gia FTA như m ông ụ ể i hiện m nh mặ họ

Chính tr trong nước m ng ơ n rọng ó hể nh hư ng ớn

ới nh á nh h h nh hính á h r ng iệ he ổi h ặ hông he ổi m FTA M í ụ iển h nh á ng á nhóm ợi

í h n nh he ổi FTA á nh hính á h M ố ng nh ông nghiệ – ượ ặ rưng b i ợi nh n gi ng he i mô – xem

hó hương m i h hí h hợ hông hỉ h b h m òn h

hó r ng i mô h , ó, á nh ãnh ó h n ng ẽ he ổi

á hiệ ướ hương m i h hi nh n h ính inh he i mô

n rọng ối ới á hãng r ng nướ Bên nh ó, ầm n rọng ng

ên ầ ư r i nướ ng i ôi hi ẫn ắ á ố gi i ầ ư

r ng iệ FTA m á h hòng h ới á ố gi nh n ầ ư Th

b i r ng iệ m n ẽ hi n h á hãng r ng nướ ễ b ổn hương hông nh n ượ ối xử ư ãi ới á hãng n ừ ố gi há

Cá hể h r ng nướ ũng ó hể nh hư ng ới h n ng h nh h nh FTA nh ng há : í ụ, á ố gi ới h ng hể h ương

nh ẽ ễ ng hơn hi h m gi FTA, ặ biệ n FTA òi hỏi h i hò áng ể Bên nh ó, nh ng nh ãnh ân h ẽ ó ng hính r

m nh mẽ hơn ể á hiệ ướ hương m i ới á ố gi há Th

h , á hiệ nh hương m i ơ h i h á nh ãnh ân h m hương h ể bá hiệ h ông h ng r ng nướ rằng họ ng he ổi

á hính á h inh hướng ới h ợi ử ri, hơn hướng ới á nhóm ợi í h ặ biệ Tr ng hi ó, á nh ãnh i, nh ng người hông r i h rá h nhiệm rướ nhân ân m nh, h hông ần

hi h i m he á h n D ó, á nh ãnh ân h ó nhi h

n ng ẽ á hiệ nh hương m i hơn, á hiệ nh hương m i ó

ó nhi h n ng x hiện gi á ặ ố gi ân h hơn nh ng ặ ôi

há

An ninh quốc gia và Đ a chính tr ũng á ó hể nh hư ng

ới nh á nh ãnh iên n n h nh h nh FTA Cá FTA ó nhi h n ng ượ h nh h nh gi á iên minh hính hống hơn

á ố gi há Cá nh ãnh ố gi ó hể h rằng, í ụ FTA ới m ối h ó hể m h ối hương gi hơn, ó hi n họ r nên m nh hơn m nh ân Nhưng họ ễ ng họn FTA ới

á ồng minh ơ b n, i ó như m hiệ m ới nướ ồng minh,

h ặ ể n ơn m ồng minh iên r ng á ĩnh há – như hống h ng bố Trong Feridhanusetyawan (2005,tr14), “ á hiệ nh hương m i ượ ử ụng ể gắn bó mối n hệ hính r gi á ố gi

h m gi m i b nh hường.” C ối ùng, á nh ãnh á ố

gi n ôi hi hi FTA ới á ố gi hơn như m hương iện ể ng ố ầm nh hư ng họ FTA ó hể ẫn n h ên môn

hó hông ối x ng – nơi m á ố gi nhỏ hơn h ên môn hó â hơn

ể ương á ới á ố gi ớn hơn, nhưng hông ngượ i – n

ượ h ên môn hó n m á ố gi nhỏ hơn hụ h hông ân

ối n hệ ng hương (Hir hm n, 1945; M L ren, 1997; Ab e n Kir hner 1999, 000; M n fie n Mi ner, 1999) Tr ng hi ó, á ố gia hơn ượ h ẩ b i á mối n âm h ợi h ặ hính r r ng nướ h m gi á hiệ nh ới á ố gi gi hơn b h nh ng

m bẫ n

1 3 2 C nh n nh hư ng h n F

Q á r nh há riển hổ bi n FTA ượ hi m bốn gi i n,

ương ng ới bốn làn sóng ượ r ng hần Q hân í h ng

ơ h ẩ r ời bốn n óng n ẽ h ượ á nhân ố nh

hư ng ới há riển FTA

L n ng n x hiện r ng ố nử h ỷ 19 m hiện

ượng r ng rãi Châ Â Tr ng ố hời ỳ n , thư ng mại nội hối Ch u

u gia tăng mạnh m he á h m ng ông nghiệ i n b ỹ h

hi m m hần r ớn r ng hương m i n ầ T ng rư ng hương m i

n i hối ó á ng rõ rệ ên h i nh i Châ Â , nhi iên minh h

n á hiệ nh hương m i ng hương ượ i n h nh Bên nh Liên minh h n Đ , á b ng Á ã h nh m iên minh h

n 1 50, như Thụ Điển n m 1 4 , Đ n M h n m 1 5 ,

Ý nh ng n m 1 60 Thêm ó, nhi nhóm ố gi i n ên á iên minh h n, b gồm Thụ Sỹ, N U M i hi Bên

nh ó, mong muốn có được s tiếp cận nh ng th trư ng lớn h n của các

thành viên thuộc liên minh của các quốc gia bên ngoài mạng lưới thư ng mại

nà đ hu ến hích s phổ biến nhanh chóng của mạng lưới Th niên ầ

h ỷ 0, Anh ã á hỏ h n ng hương ới bốn mươi á nh nướ , Đ ã ới b mươi ố gi , Phá ã ới hơn h i mươi nh nướ Nh ng h x n óng gó ớn ng rư ng hư ó

Chi n r nh Th giới ần h I II ó x hướng ư ãi ột số được tạo

ra đ củng cố nh ng đế chế của các qu ền l c lớn, b gồm iên minh h

n Phá ượ h nh h nh ới á h nh iên h n m 19 hệ hống Th nh ượng h ng nh ng ư ãi ượ h nh b i Anh n m

19 T nhiên, hầ h ượ h nh h nh gi á nh nướ ó h n

Ví ụ, ừng ố gi như H ng r , R m ni , Y g i , B g ri ã m hán nh ng ư ãi h n r ng hương m i nông nghiệ ới nhi ố

gi Châ Â Hiệ nh R me n m 19 4 ã ẫn ới hi m FTA b gồm Ý, Á H ng r Bỉ, Đ n M h, Phần L n, L xemb rg, H L n, N

U , Thụ Sỹ ã h ng á hiệ nh inh r ng ố nh ng

n m 19 0 Đ ũng ã h i ầ nhi hối hương m i ng hương r ng

ố ỷ ng ên n Bên ng i Châ Â , Mỹ ã i n ới gần như h i á hiệ

nh hương m i ng hương gi nh ng n m 19 0, nhi r ng ố ó

b gồm á ố gi hâ Mỹ L inh

L n ng h h nghĩ h hường hợ ới he

ổi hính á h “ ợi m nh hiệ người” hệ h hướng hương m i áng

ể, ũng như x ng hính r ượ ng ường Cá họ gi gần â s

gia tăng của chủ ngh a hu v c trong giai đoạn gi a hai cuộc chiến tranh cho

s b t l c của các nhà nước đ đạt được nh ng giải pháp đa phư ng cho các

v n đề inh tế M hần, h b i ó hể ượ r ng ên n nh ng hù

h hính r gi á n ớn iệ ử ụng á hi n ượ hương

m i h b i á ố gi n h á mụ í h rọng hương D ó, mặ

ù h nghĩ h hông mới, bối nh hính r m nó x hiện hệ

nó há há ới rướ Chi n r nh Th giới I

Kể ừ Chi n r nh Th giới II, á nh nướ ã i ụ hi hương

m i rên ơ h , mặ ù ồn i h ng hổ inh hương

Để hân í h ng rư ng m hời h nghĩ h , một số nghiên

cứu đ đánh giá liệu các d ng thư ng mại có tr nên tập trung h n trong hu

v c cụ th về m t đ a lý Các nghiên cứu hác đ đánh giá mức độ mà FTA

đ nh h nh d ng thư ng mại và liệu ảnh hư ng của các FTA đang tăng Nh ng nghiên cứ hác xem xét có ha h ng t lệ FTA h nh thành và số quốc gia tham gia vào các FTA đó có tăng theo th i gian Tóm i, á nghiên

hỉ r rằng h nghĩ h hương m i ã ng ã ể r ng ố hơn nử

h ỷ 0

S r ng h á òng hương m i nh n h ng ng ể ừ

hi h Chi n r nh Th giới II Phần ớn h nh hướng ổng hể n

ượ h ng rư ng hương m i Tâ Â – ặ biệ gi á bên r ng

C – r ng Đông Á M r ng âm i hương m i i r ng

r ng nhi h á nh nướ gần nh hường h m gi ùng FTA Nh ng á ng á FTA há nh r ng hương m i ng he hời gi n h nh á bằng h ng x hơn ng rư ng h nghĩ h

M ố FTA, như C ó á ng â ắ , r ng hi ó nh ng FTA há ó í

á ng hơn Tuy nhiên, Đông Á m ng i ệ h Gần như hông ó

m hiệ nh hương m i n ồn i gi á ố gi Đông Á h n gi

nh ng n m 1990, nhưng ng rư ng inh nh nh r ng h gó hần gi ng ượ b r ng á òng hương m i n i b h

Gi i n áng h nh r ng n ng h b hời iểm ối

nh ng n m 1950 ới nh ng n m 1970 ượ ánh b i h nh h nh EEC(C ng ồng Kinh hâ Â ), EFTA(Khối Thương m i T hâ Â ),

CMEA(H i ồng Tương rợ Kinh ), r nhi á hối hương m i h

ượ h nh h nh b i á nướ ng há riển Nh ng m hương

m i ượ h i xướng rên ơ Chi n r nh L nh, n r ng

h nghĩ hi h ân hó he Th hi n h II, m h ng hổ hương m i hương, ã ô iểm á á ng inh hính r

á m rên Nhi ố gi ém há riển ã h nh h nh á m ư

ãi ể gi m ệ h inh hính r á n n inh ông nghiệ

há riển Đượ hi ể ể ng n nh hẩ h n hí h há riển

á ng nh ông nghiệ b n , nh ng m ã ng ường í nh m i

hệ h hướng hương m i Hơn n , nhi r ng ố h ng b b nh b i

x ng áng ể á h h hân bổ hi hí ợi í h x há ừ h i nh

h , á h h ể n bù h nh ng người h hiệ , á h h hân

bổ á ng nh ông nghiệ gi á h nh iên Tương , CM A i iện h

nỗ Liên b ng ô Vi nhằm x i n h i nh inh gi á ồng minh hính r , h ẩ há riển ông nghiệ hương, h n h

hụ h inh hương â C ối ùng, CM A hông m ượ nhi ể nâng h ợi á h nh iên Ngượ i, á m h

ượ gi á ố gi há riển – ặ biệ Tâ Â – ượ xem như nh ng hể h hêm hương m i gó hần iên hính r

L n ng g n nh h nghĩ h ã x hiện r ng m

bối nh há ới á n óng rướ ó L n óng n nổi ên he

h Chi n r nh L nh nh ng h ổi m he r ng á mối

n hệ gi á ố gi n n ninh Hơn n , nhân ố ẫn ầ

n, m òn b gồm hương m i h ụ, n h rí ệ, gi i r nh

h , n Sing re, iê h ẩn hợ h ẩn, ng, môi rường,…

S hi ã r nh b á hái niệm FTA, hương 1 hân í h ợi í h ĩnh ng FTA Lợi í h ĩnh ổng g hiệ ng h nh hương m i hệ h hướng hương m i Ng i r , òn ó á á ng h

ợi ĩnh há như gi m hi iê h á ơ n h , ng m nh mặ

á nướ r ng FTA,…

T nhiên, ợi í h ĩnh hư hắ ã h i ái m á nướ hi FTA hướng ới, ôi hi họ xem xé ánh giá ợi í h ng n rọng hơn

ợi í h ĩnh Lợi í h ng FTA b gồm ng ính nh r nh á

nh nghiệ r ng n n inh , n ụng ính inh he mô, h h

ầ ư, hân bổ ng ồn hiệ hơn

Th m hí hi ã ính n ợi í h ĩnh ng rồi, h h i ố n ũng hông hắ ã á nhân ố h nh h nh nên á FTA, á ố hính

r , ợi í h nhóm, n ninh ố gi ũng ôn ượ xem xé n hi h nh h nh

ên m FTA

C ối ùng, Chương 1 ánh giá á nhân ố nh hư ng ới há riển FTA rên h giới r ng ố m h ng i hời gi n Tr ng ừng gi i

n há nh , á nhân ố nằm ằng á FTA ũng ẽ há nh Đâ

m nh n nh n rọng r ng iệ xem xé x hướng á FTA khu

AS AN á hương