SKKN-VĂN 6

Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “ Sử DụNG PHƯƠNG PHáP TíCH HợP TRONG Bộ MÔN NGữ VĂN 6” này để có những giải pháp tối u nhất phù hợp với đối tợng học sinh.. Sau đây, tôi xin trình bày n

Phần thứ nhất: Đặt vấn đề

I Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm.

Hiện nay trớc thực tại nền giáo dục của các nớc tiên tiến trên Thế giới đã có những bớc tiến khá xa so với nền giáo dục Việt Nam Vấn đề “ tích hợp” đã

đ-ợc họ nghiên cứu và đa vào chơng trình giảng dạy ở các bậc phổ thông từ nhiều năm nay nh ở các nớc tiên tiến đã kết hợp hai bộ môn tởng chừng rất xa nhau

nh môn văn và sinh học Điểm qua nh vậy cũng đã đủ thấy vấn đề “ tích hợp”

là vấn đề rất đổi mới với giáo dục của các nớc tiên tiến Còn đối với chúng ta

đang là một vấn đề khá mới mẻ không những đối với giáo viên mà đặc biệt là

đối với học sinh vùng sâu, vùng xa gặp nhiều khó khăn nh trờng TH, THCS Kim Nọi

Việc cải tiến chơng trình Ngữ văn theo hớng “ Tích cực” có vận dụng nhiều kinh nghiệm của nhiều nớc song việc tách ba phân môn ( Tiếng Việt , Văn học , Tập làm văn ) trên 20 năm qua tuy đã đem lại một số kinh nghiệm nhng cũng bộc lộ nhiều nhợc điểm đặc biệt ở THCS chính vì vậy quan điểm “ tích hợp” ngay từ tên gọi của môn học “ Ngữ văn” đã thể hiện một cách nổi bật nhất việc cải tiến xây dựng phơng pháp mới đó là tích hợp cả ba môn

Giảng dạy theo quan điểm tích hợp không phải nhận việc dạy tri thức, kỹ năng riêng của từng phân môn là phối hợp nhằm đạt tới mục tiêu chung của môn Ngữ Văn

Hớng phấn đấu bao quát của việc thực hiện chơng trình ngữ văn theo hớng tích hợp là hình thành cho học sinh năng lực phân tích và cảm thụ văn học với 4 kĩ năng : Nghe, nói,

đọc, viết Để giải quyết vấn đề trong chơng trình, đều phải có sự đóng góp của ba phân môn: Tiếng Việt, Văn học, Tập làm văn Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “ Sử DụNG

PHƯƠNG PHáP TíCH HợP TRONG Bộ MÔN NGữ VĂN 6” này để có những giải

pháp tối u nhất phù hợp với đối tợng học sinh.

Chúng ta không nên quan niệm tích hợp là phơng pháp rút ngắn môn học mà

là phơng pháp nhằm phối hợp một cách tối u các quá trình học tập riêng rẽ, các môn học, các phân môn khác nhau theo những hình thức: Mô hình, cấp độ khác nhau nhằm đáp ứng mục tiêu yêu cầu cụ thể khác nhau

Vấn đề này đã đợc nhiều giáo viên tiếp cận và đáp dụng trong quá trình giảng dạy Hiệu quả ra sao còn là vấn đề đợc nhiều ngời quan tâm khi thực hiện

ph-ơng pháp mới Là một giáo viên giảng dạy môn ngữ văn 6 , tôi đã cố gắng nắm bắt vai trò, nhiệm vụ của bộ môn nh đặc điểm , kết cấu chơng trình để có thể soạn giảng theo hớng tích hợp đạt hiệu quả nh mong muốn Sau đây, tôi xin trình bày nội dung cụ thể của vấn đề phơng pháp tích hợp trong giảng dạy ngữ văn 6 với đối tợng học sinh của trờng TH, THCS Kim Nọi qua nhận thức của cá nhân tôi

Phần thứ hai: Giải quyết vấn đề

1 Cơ sở lý luận.

Với chơng trình thay sách lớp 6, môn ngữ văn là một môn học chiếm vị trí quan trọng ở mọi cấp học phổ thông Đồng thời còn là môn học có tác dụng tích cực đến kết quả học tập các môn học khác từ đó góp phần học tốt môn ngữ văn Từ vị trí đó giúp học sinh lĩnh hội đợc những kiến thức, các kĩ năng và giáo dục thái độ t tởng , tình cảm của học sinh

Xuất phát từ vị trí mục tiêu trên tôi đã xây dựng đăc điểm kết cấu cơ bản đó

là : Tích hợp ngang, tích hợp dọc, tích hợp chéo Vây thế nào là tích hợp ngang? Là tích hợp những kiến thức , kĩ năng của ba phân môn : Văn, Tiếng việt , Tập làm văn

Ví dụ : Văn bản “ Sơn Tinh – Thuỷ Tinh” là ngữ liệu để học phần văn nhng cũng phù hợp việc lấy ngữ liệu để học Tiếng việt và tập làm văn

Cụ thể nh sau: Bài3: Văn bản “ Sơn Tinh- Thuỷ Tinh” sẽ đợc sử dụng ngữ liệu cho 4 tiết dạy :

- Tiết 9: Phần văn “ Sơn Tinh- Thuỷ Tinh”

- Tiết 10 + 11 : Phần Tiếng việt là nghĩa của từ Trong phần bài tiếng việt

đã lấy 3 từ : Tập quán ( Con rồng- cháu tiên), lẫm liệt ( Thánh Gióng), nao núng ( Sơn Tinh – Thuỷ Tinh) để làm ví dụ cho học sinh phân tích mỗi từ đó rồi rút ra khái niệm thế nào là nghĩa của từ và cách giải thích nghĩa của từ Đây là “ Tích hợp” giữa văn và Tiếng việt

- Tiết 12: Phần Tập làm văn “ Sự việc và nhân vật trong tự sự” Tiết học này

đã lấy 7 sự việc chính trong truyện “ Sơn Tinh- Thuỷ Tinh” để học sinh phân tích mẫu

1 Vua Hùng kén rể

2 Sơn Tinh- Thuỷ Tinh đến cầu hôn

3 Vua Hùng ra điều kiện để chọn rể

4 Sơn Tinh đến trớc lấy đợc vợ

5 Thuỷ Tinh đến sau tức giận dùng nớc đánh Sơn Tinh

6 Hai bên giao chiến hàng mấy tháng trời , cuối cùng Thuỷ Tinh thua rút quân về

7 Hàng năm Thuỷ Tinh vẫn dâng nớc đánh Sơn Tinh nhng đều thua

Nh vậy cũng một văn bản “ Sơn Tinh –Thuỷ tinh” chúng ta có thể sử dụng làm ngữ liệu cho cả ba phân môn đó là tích hợp ngang Với phơng pháp này học sinh khắc sâu đợc phần văn vừa có khả năng sử dụng từ ngữ để kể lại truyện

“ Tích hợp” dọc: Là kiến thức kỹ năng của bậc học, lớp sau đợc bao hàm sâu hơn, rộng hơn kiến thức kĩ năng của bậc học trớc, học lớp trớc Tức là tích hợp kiến thức văn với văn, tiếng với tiếng, tập làm văn với tập làm văn từ bậc tiểu học với THCS

Ví dụ : Khi giảng bài từ và cấu tạo từ Tiếng Việt Có một câu hỏi dựa vào những kiến thức Tiểu học hãy điền vào bảng phân loại từ ( Từ đơn, từ phức, từ ghép, từ láy) Việc yêu cầu học sinh làm nh vậy đã thể hiện sự tích hợp kiến

thức ở bậc tiểu học ( vì từ đơn , từ phức các em đã học ở lớp 5 ) với phơng pháp này giúp học sinh vừa củng cố kiến thức kĩ năng ở lớp dới vừa mở rộng nâng cao khắc sâu kiến thức kỹ năng ở lớp trên

Tích hợp chéo: Là tích hợp nội dung môn ngữ văn với các môn học khác hoặc với đời sống

Ví dụ: Khi dạy bài : “ Sơn Tinh- Thuỷ Tinh” có thể đa ra các câu hỏi : Sơn Tinh tợng trng cho lực lợng nào ? Thuỷ Tinh tợng trng cho hiện tợng gì của thiên nhiên? Ngày nay em còn thấy hiện tợng lũ lụt hàng năm không? Đảng và nhà nớc ta đã có chính sách gì để hạn chế thiên tai lũ lụt? Đây là những câu hỏi nhằm tích hợp kiến thức văn với địa lý và với đời sống Hoặc có thể chia ra các bài tập “ Em hãy su tầm thơ truyện , tranh ảnh hay vẽ tranh về Sơn Tinh – Thuỷ Tinh” Đó là sự tích hợp kiến thức ngữ văn với các môn học khác

2 Thực trạng của vấn đề.

Sau khi đợc nhà trờng phân công giảng dạy môn ngữ văn lớp 6 bản thân tôi nhận thấy học sinh lớp 6 là những học sinh vừa mới bớc vào ngỡng cửa của bậc THCS, các em mới bắt đầu làm quen với nhiều môn học mà trong đó môn ngữ văn lại đợc chia ra làm ba phân môn: Văn, Tiếng Việt, Tập làm văn Các

em đều cha hiểu các kiểu tích hợp của ba phân môn với nhau Do đó các em còn lĩnh hội một cách thụ động, cha t duy độc lập, sáng tạo Qua một số tiết giảng dạy bản thân xét thấy cần hớng các em biết phối hợp nhịp nhàng giữa các phân môn tạo nên tính năng đa chiều kích thích sự t duy, sáng tạo độc lập,

dần chủ động lĩnh hội kiến thức trong từng bài, từng phân môn Đồng thời còn

có tác dụng giáo dục t tởng, tình cảm cho các em khi bớc vào cuộc sống Qua thực trạng trên tôi đã mạnh dạn đa ra một số phơng pháp tích hợp ba phân môn vào trong giảng dạy nhằm thu hút học sinh ham học hỏi, phát huy sự t duy, sáng tạo độc lập

3 Các biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề.

a Phơng pháp chung.

Phần văn đợc xếp ở vị trí đầu ở bài học ngữ văn Quan hệ giữa văn, tiếng việt , tập làm văn là quan hệ giữa phần bài với phần bài, chính điều đó cũng nói lên tầm quan trọng của phơng pháp tích hợp

Xuất phát từ vị trí quan trọng đó nên yêu cầu của phần văn là học sinh phải đọc đi đôi với hiểu có nghĩa là không chỉ đọc mà còn tái hiện phân tích các nghĩa , nội dung văn học

Với các yêu cầu nh vậy Phơng pháp chung để giảng dạy phần văn vẫn đợc

áp dụng phơng pháp truyền thống và nêu vấn đề Do vậy để đạt đợc hiệu quả giờ dạy nh mong muốn tôi đã kết hợp nhịp nhàng giữa các phơng pháp trong nội dung bài học

b Phơng pháp tiến hành các nội dung học tập.

Sau đây tôi sẽ trình bày khái quát các phơng pháp tiến hành nội dung học tập của môn ngã văn 6 vào chơng trình cụ thể của từng phân môn đạt hiệu quả

nh sau

b1 Giới thiệu thể loại ( giới thiệu chung)

Đối với văn học thì nhất thiết phải giới thiệu thể loại và ghi một số ý chính giúp các em nắm đợc nội dung của thể loại Ví dụ nh truyền thuyết, cổ tích, truyện cời …

Đối với các tác phẩm tự sự , trữ tình , thơ, truyện kí… phải giới thiệu chung về tác giả tác phẩm nhằm giúp học sinh hiểu kỹ hơn và dễ dàng thâm nhập vào văn bản

b2 Đọc tìm hiểu chú thích.

* Đọc văn bản( Tiếp xúc văn bản)

Đối với phần văn của chơng trình ngữ văn 6 Trong những tiết đầu là các truyện cổ dân gian thì chủ yếu là đọc sáng tạo sao cho phù hợp với chất văn mang yếu tố kì lạ hoang đờng … Nhằm giải thích suy tôn nguồn gốc, giống nòi hiện tợng thiên nhiên hay các sự vật sự việc Đồng thời ca ngợi truyền thống đánh giặc của cha ông ta thời Hùng Vơng

Nhìn chung ở phần đọc văn bản chúng ta phải hết sức năng động sáng tạo trong việc đổi thay ngữ liệu sao cho phù hợp với nội dung văn bản biểu thị Có

nh vậy mới thực sự lôi cuốn sự tập chung chú ý của học sinh từ đó mới thực sự

đạt hiệu quả

* Tìm hiểu chú thích.

Trong phần khai thác thông tin cần lúy gồm nhiều loại chú thích : Đó là chú thích về thể loại văn học dân gian- Về tác giả- Xuất xứ văn bản

Loại chú thích về chữ nghĩa bao gồm các từ cổ , từ Hán Việt, hình ảnh,

điển cố, điển tích

Đấy chính là phần tích hợp văn và tiếng việt Bởi lẽ học sinh hiểu nghĩa của từ

sẽ giúp các em vợt rào cản của điển cố để tìm hiểu văn bản

Ví dụ văn bản “ Thánh Gióng” học sinh sẽ nắm đợc một số từ hán việt nh:

Sứ giả, Tráng sĩ, Phù Đổng Thiên Vơng Yêu cầu học sinh đọc trớc chú thích ở nhà, lên lớp giáo viên sẽ mở rộng, kiểm tra bổ sung thêm về từ Hán Việt

b3 Tìm hiểu văn bản( Phân tích và đánh giá)

Đây là phần quan trọng của phần văn Phần này chủ yếu tiến hành trên lớp Cho nên nếu học sinh chuẩn bị ở nhà sẽ dẫn đến hoạt động gây mất hứng thú

Có thể nói đây là điểm rất mới trong phơng pháp tích hợp

Để giảng dạy tốt phần này, trong quá trình hớng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản cần có những câu hỏi đợc sắp xếp từ dễ đến khó.từ đơn giản đến phức tạp nhằm kích thích t duy và tích cực chủ động sáng tạo ở học sinh Giáo viên là ngời tổ chức gợi mở nêu vấn đề giúp học sinh suy nghĩ phát hiện lựa chọn nội dung của tác phẩm Đồng thời bộc lộ suy nghĩ thái độ riêng của mình

Ví dụ : Khi giảng dạy bài “ Sự tích hồ gơm” trung tâm kiến thức của bài này là ý nghĩa của truyền thuyết ca ngợi tính chất nhân dân và chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, đồng thời giải thích tên gọi Hồ hoàn kiếm Điểm sáng thẩm mĩ của văn bản là thanh gơm vì thanh gơm chỉ sáng rực khi gặp chủ tớng Lê Lợi ở trung tâm kiến thức và điểm sáng thẩm mỹ đó cần đặt ra những

câu hỏi để học sinh phát hiện , nếu khó giáo viên có thể gợi mở ở văn bản này tôi đặt ra những câc hỏi nh sau:

- Vì sao các bộ phận của thanh gơm nhặt đợc mỗi thứ một nơi, nhng khi tra vào với nhau vừa nh in điều đó có ý nghĩa gì?

- Vì sao lỡi gơm và chuôi gơm chỉ sáng rực khi gặp chủ tớng Lê Lợi ?

- Vì sao Lê Lợi không nhận đợc cả lỡi và chuôI cùng một lúc?

- Vì sao Lê Lợi nhận đợc gơm ở Thanh hoá lại trả gơm ở Thăng Long?

Nh vậy các câu hơi trên giúp các em tự tìm ra đợc ý nghĩa của truyền thuyết

hồ gơm Trong khi tổ chức các hoạt động cho học sinh nắm vững chi thức , kỹ năng đặc thù của phần văn, cần chú ý tìm ra những yếu tố đồng quy giữa ba

phân môn ngữ văn để góp phần hình thành tri thức kĩ năng Tiếng Việt và Tập làm văn

Tạo nền tảng kiến thức để học sinh vận dụng phát triển trong phần Tiếng Việt và phần Tập làm văn

* Ghi nhớ:

Phần ghi nhớ thực chất là những khái quát, những ý tổng hợp chủ đề của nội dung văn bản Yêu cầu học sinh không chỉ thuộc mà còn phải hiểu nội dung ghi nhớ Trong quá trình giảng dạy tôi đã cố gắng đa ra những câu hỏi để học sinh tự rút ra những kiến thức cơ bản trong phần ghi nhớ Việc này rất cần thiết bởi học sinh tự rút ra nội dung ghi nhớ là học sinh đã hiểu bài, đã khắc sâu đợc nội dung chính của phần văn

* Luyện tập:

Đây là phần có thể có hoặc có thể không , hay có thể dễ hoặc khó Mục

đích của luyện tập là khai thác tiềm năng tính độc lập sáng tạo để học sinh hiểu sâu sắc về văn bản để có thể suy nghĩ vận dụng và mở rộng kiến thức Để tiến hành việc luyện tập đạt hiệu quả tốt đối với học sinh ở trờng THCS Nam Phơng TiếnB tôi thờng chọn ra các câu hỏi vừa phải với nhận thức của học sinh nhằm đòi hỏi sự liên tởng có suy nghĩ sáng tạo để thực hiện trên lớp, ngoài giờ tôi còn lồng ghép vào quá trình tìm hiểu văn bản

Ví dụ : Trong bài “ Sự tích hồ gơm” Tiết 43 trong phần luyện tập có 4 câu hỏi thì tôi đã chọn câu hỏi số 2 và số 3 để thực hiện trên lớp trong quá trình phân tích tìm hiểu văn bản Cụ thể nh sau : Câu hỏi 2 vì sao tác giả dân gian không

để cho Lê Lợi trực tiếp nhận cả chuôi và lỡi gơm cùng một lúc? Với câu hỏi này tôi đã lồng ghép vào phần 1: Lê Lợi mợn gơm thần, còn câu hỏi 3: Lê Lợi mợn gơm ở Thanh Hoá nhng lai trả gơm ở Thăng Long ,nếu vì trả gơm ở Thanh Hoá thì ý nghĩa của truyền thuyết sẽ khác đi nh thế nào? câu hỏi này tôi lồng vào phần 2: Lê Lợi trả gơm thần Còn câu1 và câu 4 phù hợp với việc ở nhà nên cho học sinh về nhà làm Nừu còn thời gian sẽ luyện tập thêm ở lớp câu 4

* Đọc thêm:

Mục đích của phần đọc thêm là bổ sung và mở rộng kiến thức cho học sinh, nên tôi đã đa ra các bài tập để học sinh tham khảo phần đọc thêm, ví dụ: Đối

với các bài nh: Sơn Tinh- Thuỷ Tinh, Thánh Gióng, Sự tích hồ gơm, tôi yêu cầu

nh sau: Em hãy su tầm thơ truyện , tranh ảnh hoặc tự vẽ tranh về các hình ảnh nhân vật có trong truyện trên Thực tế kiểm tra có một số em có thực hiện nhng chất lợng cha cao

* Tự học có định hớng.

Trong ngữ văv 6 có một số văn bản tự học có hớng dẫn, kiểu văn bản này cũng có đầy đủ các bớc lên lớp nhng ngắn gọn và hớng dẫn học sinh cách tiến hành trong khoảng 5 phút, sau đó để học sinh tự tìm hiểu văn bản theo các bớc

* Tự rút ra:

Qua việc kiểm tra đánh giá đợc kết quả hoạt động dạy của mình học sinh hiểu kỹ hơn về nội dung cũng nh ý nghĩa của truyện, từ đó các em củng cố đợc tri thức và thực sự bị lôi cuốn và cuốn hút vào các tác phẩm văn tự sự, văn học dân gian, truyện thơ…

Bằng khảo sát chất lợng học tập của học sinh khi cha áp dụng các phơng pháp

Lớp

SốHS

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

Trên đây là toàn bộ bài soạn qua sự nghiên cứu các phơng pháp giảng dạy ngữ văn mà tôi áp dụng vào một bài cụ thể Tôi tin chắc rằng bài soạn có nhiều thiếu sót song đây là một bài soạn với mục đích đi sâu vào một số phơng pháp cơ bản của việc dạy văn Qua phơng pháp này tôi có thể khai thác bài giảng một cách toàn diện Tuy nhiên khi áp dụng các phơng pháp này tôi có thể khai thác bài giảng một cách toàn diện và khi áp dụng các phơng pháp đòi hỏi ngời giáo viên phải áp dụng phù hợp với đối tợng học sinh và trong các bài giảng cụ thể, có nh vậy bài giảng mới có chất lợng cao

Trong quá trình áp dụng tùy thời gian cha nhiều nhng kết quả học tập của học sinh qua khảo sát đã tăng lên rõ rệt Đây là một kết quả rất đáng phấn khởi khiến tôi mạnh dạn áp dụng trong các bài giảng Sau đây là bảng thống kê kết quả học tập của học sinh sau khi áp dụng phơng pháp này

Lớp Số

HS

Loại Giỏi Loại Khá Loại TB Loại Yếu

Phần thứ ba: Kết luận và khuyến nghị

1 Kết luận: