Quản lý du lịch tại khu di tích lịch sử đền hùng

Là một trung tâm du lịch văn hóa lớn của cả nước, Khu di tích lịch sử đặc biệt Đền Hùng không chỉ thu hút được lượng khách du lịch lớn mà còn nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên c

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

HOÀNG THỊ THU PHƯƠNG

QUẢN LÝ DU LỊCH TẠI KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN HÙNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

HOÀNG THỊ THU PHƯƠNG

QUẢN LÝ DU LỊCH TẠI KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN HÙNG

Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế

XÁC NHẬN CỦA CHÙ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội – 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu th ực sự của bản thân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Lê Văn Chiến Các số liê ̣u, những kết luận nghiên cứu được trình bày trong luận văn này trung thực và chưa từng được công bố dưới bất kỳ hình thức nào

Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

LỜI CẢM ƠN

Luận văn tốt nghiệp cao học được hoàn thành tại Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội Có được luận văn tốt nghiệp này, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất đến khoa Kinh tế chính trị, trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội; TS Lê Văn Chiến, người thầy kính mến đã trực tiếp hướng dẫn, dìu dắt, giúp đỡ tác giả với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá

trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài: “Quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng”

Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo trường Đại học Kinh

tế, Đại học Quốc gia Hà Nội đã trực tiếp giảng dạy, truyền đạt kiến thức cho bản thân tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Xin gửi tới Ban lãnh đạo, cán bộ, công chức Khu di tích lịch sử Đền Hùng lời cảm ơn chân thành nhất vì đã động viên, hướng dẫn và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tác giả thu nhập số liệu cũng như những tài liệu nghiên cứu cần thiết liên quan đến đề tài

Xin cảm ơn bố mẹ và gia đình đã luôn ở bên cạnh, cổ vũ và động viên tôi những lúc khó khăn để hoàn thành tốt luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

Danh sách các từ viết tắt i

Danh sách bảng biểu ii

Danh sách sơ đồ iii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DU LỊCH 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5

1.2 Lý luận chung về du lịch và quản lý du lịch 9

1.2.1 Một số khái niệm về du lịch và quản lý nhà nước về du lịch 9

1.2.2 Điều kiện để phát triển du lịch 16

1.2.3 Quản lý nhà nước đối với khu di tích lịch sử 21

1.2.4 Kinh nghiệm quản lý du lịch của một số nước trên thế giới và một số địa phương ở Việt Nam 24

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN 31

2.1 Phương pháp nghiên cứu 31

2.1.1 Phương pháp thu thập số liệu 31

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn 32

2.1.3 Phương pháp chuyên gia, hội thảo 36

2.2 Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu 37

2.3 Các công cụ, phương pháp phân tích 37

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DU LỊCH 38

TẠI KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN HÙNG 38

3.1 Điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế xã hội tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng 38 3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội Phú Thọ 38

3.1.2 Vài nét về khu di tích lịch sử Đền Hùng 39

3.2 Tổ chức quản lý khu di tích lịch sử Đền Hùng 44

3.3 Thực trạng công tác quản lý du lịch tại Di tích lịch sử Đền Hùng 45

3.3.1 Quản lý khu di tích lịch sử Đền Hùng qua các thời kỳ 45

3.3.2 Thực trạng quản lý Khu di tích lịch sử Đền Hùng hiện nay 48

3.3.3 Thực hiện Quản lý các hoạt động kinh doanh du lịch 55

3.4 Một số kết quả và hạn chế 57

3.4.1 Một số kết quả 57

3.4.2 Một số hạn chế 63

CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ DU LỊCH TẠI KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN HÙNG 67

4.1 Quan điểm, mục tiêu 67

4.2 Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng 68

4.2.1.Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách 68

4.2.2 Nhóm giải pháp về huy động vốn đầu tư 72

4.2.3 Nhóm giải pháp về phát triển nguồn nhân lực 74

4.2.4 Nhóm giải pháp về ứng dụng khoa học công nghệ 75

4.2.5 Nhóm giải pháp về tổ chức quản lý 76

4.2.6 Nhóm giải pháp về xúc tiến quảng bá 79

KẾT LUẬN 81

TÀI LIỆU THAM KHẢO 85 PHỤ LỤC

DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT Ký hiệu Nguyên nghĩa

1 CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

2 CNTT Công nghệ thông tin

8 UBND Ủy ban nhân dân

9 VHTT Văn hóa thể thao

10 VHTT - DL Văn hóa thể thao và du lịch

DANH SÁCH BẢNG BIỂU

1 Bảng 2.1 Kết quả điều tra về kết cấu tuổi và giới tính của

2 Bảng 2.2 Kết quả điều tra về kết cấu nghề nghiệp của khách du lịch 34

3 Bảng 2.3 Kết quả điều tra kết cấu nơi đến của khách du lịch 35

4 Bảng 3.1 Nguồn nhân lực tại Khu DTLS Đền Hùng 49

5 Bảng 3.2 Số lƣợng khách và nguồn thu tại Đền Hùng 58

6 Bảng 3.3 Kết quả thu sự nghiệp tại Đền Hùng 58

7 Bảng 3.4 Ý kiến của khách du lịch về thăm Đền Hùng 59

8 Bảng 3.5 Đánh giá của khách du lịch về dịch vụ tại Đền Hùng 60

9 Bảng 3.6 Thống kê cơ sở dữ liệu 62

10 Bảng 3.7 Kết quả đáp ứng nhu cầu dịch vụ của khách hàng 63

DANH SÁCH SƠ ĐỒ

1 Sơ đồ 3.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý khu di tích lịch sử

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, du lịch đã trở thành nhu cầu không thể thiếu trong đời sống văn hóa - xã hội của con người trên khắp thế giới Hoạt động du lịch đã trở thành một ngành kinh tế phát triển nhanh chóng và chiếm vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế của nhiều quốc gia.Những năm qua, du lịch Việt Nam đang trên đà phát triển, lượng khách quốc tế đến cũng như khách du lịch nội địa ngày càng tăng Du lịch Việt Nam ngày càng được biết đến nhiều hơn trên thế giới, nhiều điểm đến trong nước được bình chọn là địa chỉ yêu thích của du khách quốc tế cũng như đang ngày càng nhận được sự quan tâm của toàn xã hội Phát triển du lịch không những mang lại hiệu quả kinh tế cho bản thân ngành du lịch mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế xã hội của đất nước Mục đích của phát triển du lịch không chỉ vì lợi nhuận kinh tế mà điều quan trọng là du lịch đã trực tiếp góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh quốc gia, hình ảnh về đất nước, con người Việt Nam đối với các nước trong khu vực và trên thế giới

Phú Thọ là tỉnh có lịch sử lâu đời, là vùng đất cổ; Vùng hợp lưu của ba dòng sông lớn: Sông Hồng, sông Lô và sông Đà Là trung tâm sinh sống của người Việt

cổ, nơi các vua Hùng chọn làm đất đóng đô, kinh đô Văn Lang - kinh đô đầu tiên của dân tộc Việt Nam Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, Phú Thọ gắn liền với quá trình hình thành và phát triển, quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Tại đây còn tồn tại và lưu giữ nhiều di tích có giá trị nhân văn sâu sắc như: Khu di tích lịch

sử Đền Hùng, với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2012; Hát Xoan, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại cần phải bảo vệ khẩn cấp năm 2011

Trong những năm gần đây, lượng khách tham quan và lưu trú đến với Phú Thọ có mức tăng trưởng cao, số lượng các doanh nghiệp du lịch ngày càng phát triển, doanh thu du lịch trên địa bàn tỉnh cũng tăng lên đáng kể… Tuy vậy, du lịch

Phú Thọ vẫn chưa phát triển tương xứng với các điều kiện và tiềm năng vốn có, sự phát triển nhìn chung còn mang tính tự phát, manh mún Trước xu thế hội nhập quốc tế mạnh mẽ của đất nước cũng như thực tiễn của ngành du lịch tỉnh Phú Thọ, đòi hỏi phải phát triển mạnh mẽ và chuyên nghiệp các sản phẩm dịch vụ du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường du lịch trong và ngoài nước

Để đáp ứng các nhu cầu trên cần phải xây dựng các khu du lịch với nhiều loại hình

đa dạng, phong phú phục vụ khách tham quan du lịch là hết sức cần thiết

Đền Hùng là di tích lịch sử đặc biệt cấp quốc gia, nơi thờ tự các Vua Hùng

đã có công dựng nước Tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, hàng năm đón tiếp hàng triệu lượt đồng bào, du khách trong và ngoài nước về thăm viếng, tri ân công đức các Vua Hùng Là một trung tâm du lịch văn hóa lớn của cả nước, Khu di tích lịch

sử đặc biệt Đền Hùng không chỉ thu hút được lượng khách du lịch lớn mà còn nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhà kinh tế và nhà quản lý "Giáo trình kinh tế du lịch" tác giả GS.TS Nguyễn Văn Đính và TS Trần Thị Minh Hòa, Trường Đại Học Kinh tế Quốc dân (2006); "Phát triển và quản lý nhà nước về kinh tế dịch vụ" tác giả Bùi Tiến Quý (2005) là những ví dụ tiêu biểu Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu nêu trên có đề cập tới vấn đề du lịch và phát triển hoạt động du lịch nói chung hoặc đề cập trên một khía cạnh cụ thể nào đó của Đền Hùng mà chưa nghiên cứu sâu về công tác quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng

Trong khi đó, để đáp ứng nhu cầu du lịch văn hóa tâm linh, lễ hội của nhân dân cả nước và khách du lịch nước ngoài, giúp cho du khách hiểu được giá trị lịch

sử văn hóa của vùng đất linh thiêng Đền Hùng, hiểu được quá trình dựng nước và giữ nước của Tổ tiên, hiểu được giá trị thiêng liêng của nghĩa “đồng bào” v.v…cần phải có quá trình nghiên cứu, đánh giá công tác quản lý du lịch đối với Khu di tích lịch sử đặc biệt này Từ đó, đưa ra những giải pháp phù hợp nhất nhằm phát triển

Khu di tích Đền Hùng một cách bền vững Với những lý do trên đề tài “Quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng” được tác giả chọn làm luận văn của mình với

hy vọng góp phần vào việc tìm ra giải pháp quản lý, khai thác được các tiềm năng

du lịch tại Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng, nhằm đưa kinh tế du lịch của

tỉnh Phú Thọ ngày càng phát triển, giải quyết được công ăn việc làm cho nhiều lao động và nâng cao đời sống của nhân dân các xã vùng ven di tích Đền Hùng

2 Mục tiêu nghiên cứu

Thực hiện đề tài này, luận văn hướng tới những mục tiêu cụ thể sau:

- Góp phần xây dựng khung lý thuyết và thực tiễn về du lịch và quản lý du lịch tại các khu di tích lịch sử, văn hóa nhằm phát triển du lịch tại Đền Hùng tỉnh Phú Thọ

- Nghiên cứu, phân tích, đánh giá một số bài học kinh nghiệm trong và ngoài nước về quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch

- Nghiên cứu, phân tích và đánh giá thực trạng quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng

- Đề xuất các giải pháp đổi mới công tác quản lý du lịch của Ban lãnh đạo đối với quy hoạch phát triển các hoạt động dịch vụ, du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách đến Khu di tích lịch sử Đền Hùng

3 Câu hỏi nghiên cứu

Luận văn sẽ tập trung trả lời cho một số câu hỏi nghiên cứu sau:

Quản lý du lịch là gì? Tại sao phải quản lý du lịch tại khu di tích lịch sử Đền Hùng? Tình hình quản lý du lịch trong thời gian qua như thế nào và những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng? Hoàn thiện quản lý du lịch thời gian tới cần thực hiện những giải pháp nào?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu đề tài là công tác quản lý du lịch của Ban lãnh đạo Khu

di tích trên địa bàn đặt trong tổng thể vấn đề quản lý du lịch

Chủ thể quản lý là Khu di tích lịch sử Đền Hùng Đây là đơn vị sự nghiệp có thu trực thuộc UBND tỉnh Phú Thọ

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Các hoạt động quản lý du lịch của tỉnh nhằm phát triển du

lịch trên địa bàn Khu di tích lịch sử Đền Hùng tỉnh Phú Thọ

- Về thời gian: sử dụng các số liệu thống kê và tài liệu nghiên cứu trong phạm

vi 4 năm, từ năm 2011-2014 và đề ra các giải pháp trong thời gian tới

- Nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu chiến lược, quy hoạch quản lý du

lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng; Pháp luật có liên quan đến hoạt động du lịch; các chính sách quản lý du lịch; Điều kiện để quản lý du lịch; Xây dựng cơ sở hạ tầng cho quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng tỉnh Phú Thọ

5 Những đóng góp của luận văn

- Luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm lý luận, thực tiễn về công tác quản lý

du lịch của Ban lãnh đạo tại khu di tích lịch sử Đền Hùng

- Đánh giá đúng thực trạng công tác quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân, góp phần cung cấp

cơ sở thực tiễn cho việc hoàn thiện công tác quản lý du lịch trên địa bàn Khu di tích

- Đề xuất một số giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý du lịch, nâng cao ý thức chấp hành luật du lịch

- Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan và cá nhân trong việc nghiên cứu hoạch định chính sách phát triển du lịch nói chung và du

lịch Phú Thọ nói riêng

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về công tác quản

lý du lịch

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu luận văn

Chương 3: Thực trạng công tác quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý du lịch tại Khu di tích lịch

sử Đền Hùng

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DU LỊCH

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Như đã trình bày trong phần giới thiệu, Khu di tích lịch sử đặc biệt Đền Hùng không chỉ thu hút được lượng khách du lịch lớn mà còn nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhà kinh tế và nhà quản lý Nhiều bài viết, bài nghiên cứu, luận văn, luận án đã nghiên cứu Khu di tích lịch sử này với các cách tiếp cận khác nhau Trong đó có thể nêu lên một số tác phẩm tiêu biểu sau đây:

Nguyễn Thị Tuyết Hạnh (2003), "Khu di tích lịch sử Đền Hùng trong tiến trình lịch sử dân tộc", luận án Tiến sĩ lịch sử, Trung tâm khoa học xã hội và nhân

văn quốc gia thuộc Bộ giáo dục và đào tạo Luận án nêu lên không gian văn hóa -

xã hội vùng Đền Hùng từ thuở chưa có Đền Hùng, hình thái kiến trúc và tín ngưỡng buổi đầu ở Đền Hùng, sự xuất hiện và phát triển của Đền Hùng trong các thế kỷ từ

XV – XIX Khu di tích Đền Hùng ở thế kỷ XX Đền Hùng là tiêu điểm, là cơ sở vật chất chủ yếu để thể hiện, biểu đạt loại hình và hình thức sinh hoạt văn hóa tinh thần đặc sắc và độc đáo ấy Ngày nay chúng ta thấy chủ đề, và cả các cấu trúc thờ Hùng Vương đang có ở nhiều nơi trên toàn đất nước, nhưng Đền Hùng (Phú thọ) luôn được coi là nơi duy nhất thờ phụng Vua Hùng của cả nước, trong cả một quá trình lịch sử lâu dài

Nhiều tác giả (2005), “Lễ hội truyền thống vùng Đất tổ”, Sở văn hóa thông tin

Phú Thọ, Hội văn nghệ dân gian Mảnh đất Phú thọ là nơi sinh tụ và phát triển của dân tộc Việt Nam Qua hàng ngàn năm lịch sử đã chứa đựng những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vô cùng phong phú và quý giá, đã phản ánh khá chân thực cuộc sống vươn lên khắc phục đấu tranh kiên cường chống giặc ngoại xâm của ông cha ta bảo vệ bờ cõi, giang sơn, gấm vóc cho dân tộc Việt Nam hôm nay Các hoạt động lễ hội các trò diễn dân gian gắn kết chặt chẽ với tâm linh tín ngưỡng dân gian

của các thế hệ cư dân Lạc Việt đối với các bậc tiền bối đã có công “khai thiên, lập địa” mở làng, lập nước

Dương Văn Sáu (2004), “Lễ hội Việt Nam trong sự phát triển du lịch”, đã

nghiên cứu tổng quan về lễ hội Việt Nam, các loại hình lễ hội trong sự phát triển du lịch (cụ thể như đặc điểm, tính chất, các hoạt động diễn ra và tác động của lễ hội đến du lịch) Trong đó tác giả cũng lấy lễ hội Đền Hùng và một số lễ hội trên địa bàn tỉnh Phú Thọ làm đối tượng nghiên cứu

Luận văn “Bảo tồn và phát huy di sản lễ hội để phát triển du lịch ở Phú Thọ hiện nay” Phú Thọ là vùng đất Tổ giàu truyền thống lịch sử văn hóa, là trung tâm

sinh tụ của người việt cổ, nơi ra đời của nhà nước Văn Lang và kinh đô Văn Lang, kinh đô đầu tiên của nước Việt Nam Hiện nay, tỉnh Phú thọ có đậm đặc các di tích của người Việt cổ và di tích thời Hùng Vương dựng nước với hàng trăm lễ hội truyền thống và kho tàng văn hóa dân gian phong phú Từ sự đặc sắc của lễ hội truyền thống trên đất Phú Thọ, Đại hội tỉnh Đảng bộ Phú Thọ lần thứ 26 đã xây dựng phát huy thế mạnh dịch vụ, du lịch từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn

Lê Tượng – Phạm Hoàng Oanh (2014), “Đền Hùng di tích lịch sử văn hóa đặc biệt quốc gia” Cuốn sách này tác giả đã giới thiệu về Đền Hùng - Di tích lịch sử

văn hóa đặc biệt quốc gia, là nơi thờ tự các Vua Hùng có công dựng nước - Tổ tiên chung của cộng động dân tộc Việt Nam Đã là người Việt Nam, ai cũng mong ước được một lần hành hương về đất Tổ, nhưng không phải ai cũng có điều kiện để thực hiện được mong ước của mình Vì vậy qua các thư tịch cổ, qua các công trình nghiên cứu, qua các ấn phẩm văn hóa, các phương tiện thông tin đại chúng v.v…có thể giúp cho đồng bào hiểu thêm về di tích lịch sử Đền Hùng và “tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” đã được Unesco công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Cuốn sách này có thể giúp ích cho việc tìm hiểu ấy Và cũng một phần giúp ích cho tác giả luận văn có thể hiểu biết sâu sắc và toàn diện hơn về lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng ở Đền Hùng

Bùi Quốc Huy (2014), “Quản lý của chính quyền tỉnh Phú Thọ nhằm phát triển du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng”, luận văn thạc sỹ Trong luận văn

này cũng nêu lên được sự quản lý của lãnh đạo cấp Tỉnh đối với Đền Hùng Sự phát triển du lịch của cả tỉnh Phú Thọ mà chưa nói được vấn đề quản lý du lịch tại Khu

di tích lịch sử Đền Hùng

Lê Tượng - Phạm Hoàng Oanh (2014), “Truyền thuyết về thời đại Hùng Vương” Đây là một kho tàng văn hóa dân gian vô cùng phong phú, nó phản ánh về

nguồn gốc dân tộc, về truyền thuyết đoàn kết để đấu tranh chống thiên tai, lao động

và chinh phục thiên nhiên, về tình yêu quê hương v.v…trong thời kỳ dựng nước và giữ nước đầu tiên của dân tộc ta Cuốn sách nhằm góp phần giữ gìn và giới thiệu đến đông đảo đồng bào khi hành hương về Đền Hùng có thể hiểu thêm những giá trị văn hóa dân gian của ông cha để lại Tham khảo cuốn sách này để tác giả luận văn hiểu thêm về từng ngôi đền và mỗi câu chuyện truyền thuyết lại gắn với những ngôi đền tại Khu di tích Nhưng cuốn sách không nên lên được vấn đề quản lý du lịch tại đây

Báo tin tức (2015), “Tích cực quản lý, tổ chức lễ hội Đền Hùng” Trong bài

báo này ông Lưu Quang Huy, Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng cho biết, hiện nay tình trạng cờ bạc, đốt đồ mã, thắp hương bừa bãi, gài giắt tiền, đổi tiền mệnh giá nhỏ ăn chênh lệch mất vệ sinh môi trường tại khu di tích hầu như không xảy ra Đối với những du khách trót mang nhiều vàng, mã đến lễ hội, Ban quản lý vận động người dân cất giữ hoặc đem đốt nơi quy định, không mang lên các đền làm lễ Qua bài báo thấy được ban quản lý khu di tích lịch sử Đền Hùng đã phối hợp với các ngành công an, quản lý thị trường, thanh tra văn hóa, thanh tra ngân hàng tiến hành các đợt kiểm tra đột xuất ở các địa điểm trước kia thường diễn ra dịch vụ đổi tiền lẻ hưởng chênh lệch Trong bài báo này cũng nêu được việc quản lý của chính quyền trong việc bảo vệ di sản, để việc bảo tồn Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trở thành hình mẫu trong công tác quản lý, phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống Bài báo chưa nêu lên được bộ máy tổ chức của Ban quản lý để duy trì tốt các hoạt động diễn ra trong dịp lễ hội

Nguyễn Thu Hương, “Khó, nhưng sẽ kiên quyết” Bài báo đón mừng sự kiện

“Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” được Unesco vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và lễ Giỗ tổ Hùng Vương Nhằm hướng đến một lễ hội kiểu mẫu, lãnh đạo tỉnh tăng cường, huy động mọi nguồn lực quy chuẩn trong khâu

tổ chức trên tất cả các lĩnh vực bảo đảm an ninh, trật tự vệ sinh Vấn đề vệ sinh cũng được đặc biệt chú trọng Hiện tỉnh đã bố trí 150 người thường xuyên don dẹp vệ sinh Ban quản lý Khu di tích Đền Hùng đã tập huấn cho các hướng dẫn viên, thuyết minh viên nâng cao kĩ năng, trình độ nghiệp vụ, đồng thời từng bước đào tạo bổ sung lực lượng Đội ngũ hướng dẫn viên làm tất cả các ngày trong tuần, có bàn đón tiếp các đoàn khách đăng kí hướng dẫn tham quan tại cổng khu di tích Thấy được một phần trong công tác quản lý của ban quản lý khu di tích về khâu giữ vệ sinh trong khuôn viên di tích và trong công tác đón tiếp và hướng dẫn khách tham quan

Lê Thị Thu Thủy, Đinh Văn Đãn, Kim Thị Dung (2014), “Phát triển du lịch cội nguồn ở tỉnh Phú Thọ: Thực trạng và giải pháp” Nghiên cứu sinh, khoa kế toán

và quản trị kinh doanh, trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội Làm thế nào để tăng cường phát triển du lịch cội nguồn, qua đó khai thác hợp lý và có hiệu quả hơn lợi thế của tỉnh Phú Thọ là câu hỏi đang được đặt ra đối với các cấp chính quyền và người dân trong tỉnh Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng và chỉ ra những vấn đề tồn tại trong phát triển du lịch cội nguồn thời gian qua, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường phát triển du lịch cội nguồn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới

Các nghiên cứu trên đây đã đề cập đến nhiều nội dung khác nhau về Đền Hùng và sự phát triển của du lịch lễ hội Đền Hùng Tuy nhiên để hệ thống một cách đầy đủ về công tác quản lý du lịch để phát triển du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng thì chưa có công trình nào nghiên cứu đầy đủ và hệ thống Có phần nêu nhưng chỉ nói đến một khía cạnh của công tác quản lý Từ đó, tôi đã tiến hành nghiên cứu để áp dụng tình huống quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng

1.2 Lý luận chung về du lịch và quản lý du lịch

1.2.1 Một số khái niệm về du lịch và quản lý nhà nước về du lịch

Hoạt động du lịch đã xuất hiện từ rất lâu trong cuộc sống của loài người Tuy vậy, đến nay khái niệm về du lịch vẫn được hiểu dưới những góc độ khác nhau Điều này được thể hiện qua phát biểu của Tiến sỹ Berneker, người Thụy Sỹ - chuyên gia trong lĩnh vực du lịch: "Đối với du lịch, có bao nhiêu tác giả nghiên cứu thì có bấy nhiêu định nghĩa" (Nguyễn Văn Đính và Trần Minh Hòa, 2006)

Theo Liên hiệp quốc tế các tổ chức lữ hành chính thức (International Union

of Official Travel Organization: IUOTO): "Du lịch được hiểu là hành động du hành đến một nơi khác với địa điểm cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích không phải để làm ăn, tức không phải để làm một nghề hay một việc kiếm tiền sinh sống" (Nguyễn Văn Đính và Trần Minh Hòa, 2006)

Tại hội nghị của LHQ về du lịch họp tại Roma – Italia (21/8 - 5/9/1963), các chuyên gia đưa ra định nghĩa về du lịch: "Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ"

Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam (1966) chỉ ra nội dung cơ bản của du lịch gồm hai phần riêng biệt: Đứng trên góc độ của chuyến đi: "Du lịch là một dạng nghỉ dưỡng sức, tham quan tích cực của con người ngoài nơi cư trú với mục đích: Nghỉ ngơi, giải trí, xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa, nghệ thuật"

Đứng trên góc độ kinh tế: "Du lịch là một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt: Nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thống lịch sử

và văn hóa dân tộc, từ đó góp phần tăng thêm tình yêu đất nước; đối với người nước ngoài là tình hữu nghị với dân tộc mình; Về mặt kinh tế, du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn, có thể coi là hình thức xuất khẩu hàng hóa và dịch

vụ tại chỗ"

Theo Luật Du lịch của nước CHXHCN Việt Nam năm 2005 thì du lịch được hiểu là: " Các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định"

Từ những khái niệm về du lịch có thể thấy rằng:

- Các cuộc hành trình, lưu trú tạm thời của cá nhân hoặc tập thể đều đồng thời có một số mục đích nhất định, trong đó có mục đích hòa bình

* Khái niệm quản lý nhà nước về du lịch

Hoạt động du lịch rất đa dạng và luôn đòi hỏi sự quản lý nhà nước để duy trì

và phát triển Việc thành công hay thất bại của ngành du lịch phụ thuộc rất lớn vào khung khổ pháp lý và những chính sách thích hợp với điều kiện và trình độ phát triển của đất nước Do vậy, vấn đề quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch là một vấn đề cần thiết được đặt lên hàng đầu Có thể cho rằng hoạt động du lịch trong nền kinh tế thị trường cần phải có sự quản lý của nhà nước bởi vì:

- Một mặt, do những khuyết tật và hạn chế của cơ chế thị trường gây nên Mặt khác, do Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, thể hiện ở việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội nói chung, cũng như đối với ngành kinh tế du lịch nói riêng trong từng thời kỳ Nhà nước còn điều tiết, can thiệp vào các quan hệ du lịch nhằm đảm bảo sự ổn định thị trường, giá cả và sự phát triển bền vững của ngành

- Quản lý nhà nước về du lịch tạo sự thống nhất trong tổ chức và phối hợp các hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động du lịch mới giúp cho việc khai thác các thế mạnh của từng vùng, từng địa phương đạt kết quả, hơn nữa lại phát huy lợi thế so sánh quốc gia trong phát triển du lịch quốc tế

- Ngoài ra, du lịch còn là ngành kinh tế mũi nhọn của nước ta Nó liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác Do vậy, cần thiết phải có sự quản lý của Nhà nước để điều hòa mối quan hệ giữa du lịch với các ngành, các lĩnh vực có liên quan

Như vậy, có thể hiểu quản lý nhà nước về du lịch như sau: "Quản lý nhà nước về du lịch là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực pháp luật nhà nước đối với các quá trình, các hoạt động du lịch của con người để duy trì và phát triển ngày càng cao các hoạt động du lịch trong nước và du lịch quốc tế nhằm đạt được các hiệu quả kinh tế xã hội do nhà nước đặt ra".(Phạm Hồng Long, 2008)

* Phân loại hình thức du lịch

Có nhiều hình thức du lịch khác nhau được phân loại dựa trên những tiêu trí khác nhau do mỗi mục đích nghiên cứu, tiếp cận Để có thể đưa ra những định hướng và chính sách quản lý và phát triển du lịch thì các nhà quản lý về du lịch và các nhà quản trị doanh nghiệp du lịch cần phân loại du lịch thành các loại hình du lịch khác nhau

Phân loại theo môi trường tài nguyên

Du lịch là một ngành có định hướng tài nguyên rõ rệt Tùy vào môi trường tài nguyên mà hoạt động du lịch được chia thành hai nhóm lớn là du lịch văn hóa và

du lịch thiên nhiên

Người ta gọi du lịch văn hóa khi hoạt động du lịch diễn ra chủ yếu trong môi trường nhân văn, nhằm nâng cao hiểu biết về mọi lĩnh vực như lịch sử, văn hóa, kiến trúc, hội họa, phong tục tập quán, chế độ xã hội…của những địa phương, đất nước mình đến Ngược lại, du lịch thiên nhiên diễn ra nhằm thỏa mãn nhu cầu về với thiên nhiên, chiêm ngưỡng cảnh đẹp của con người

Các đối tượng văn hóa được coi là tài nguyên du lịch đặc biệt hấp dẫn Nếu như tài nguyên thiên nhiên hấp dẫn du khách bởi sự hoang sơ độc đáo và hiếm hoi của nó thì tài nguyên du lịch nhân văn thu hút khách bởi tính phong phú, đa dạng độc đáo và tính truyền thống cũng như tính địa phương của nó Các đối tượng văn hóa - tài nguyên du lịch nhân văn là cơ sở để tạo nên các loại hình du lịch văn hóa phong phú Mặt khác, nhận thức văn hóa còn là yếu tố thúc đẩy động cơ du lịch của

du khách Như vậy xét dưới góc độ thị trường trong hệ thống du lịch thì văn hóa vừa là yếu tố cung và góp phần hình thành yếu tố cầu (Phùng Quốc Việt, 2012)

Phân loại theo mục đích chuyến đi

Chuyến đi của con người có thể có mục đích thuần túy du lịch, tức là chỉ nhằm nghỉ ngơi, giải trí nâng cao nhận thức tại chỗ về thế giới xung quanh Ngoài các chuyến đi như vậy, có nhiều cuộc hành trình vì các lý do khác nhau như học tập, công tác, hội nghị, tôn giáo Trong các chuyến đi này, không ít người đã sử dụng các dịch vụ du lịch như lưu trú, ăn uống tại khách sạn, nhà nghỉ…Cũng không ít người nhân chuyến đi đó đã tranh thủ thời gian rỗi có được để tham quan, nghỉ ngơi nhằm thẩm nhận tại chỗ những giá trị của thiên nhiên, của đời sống văn hóa nơi đến Những lúc đó có thể coi họ đang thực hiện một chuyến đi du lịch kết hợp trong chuyến đi của mình

Những người thực hiện chuyến đi với mục đích kinh doanh, thể thao, học hành, nghiên cứu…chỉ được coi là du khách khi họ tham gia các hoạt động nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, tham quan…Trên cơ sở như vậy có thể chia du khách thành hai loại: Loại thứ nhất là những người thực hiện chuyến đi với mục đích thuần túy

du lịch Loại thứ hai là những người thực hiện chuyến đi với mục đích khác, song

họ kết hợp tham gia hoạt động du lịch vào những khoảng thời gian rỗi có được trong chuyến đi (Phùng Quốc Việt, 2012)

Du lịch tham quan

Đây là hành vi quan trọng của con người để nâng cao hiểu biết về thế giới xung quanh Đối tượng tham quan có thể là một tài nguyên du lịch tự nhiên như một phong cảnh kỳ thú, cũng có thể là tài nguyên du lịch nhân văn như một di tích, một công trình đương đại…Về mặt ý nghĩa, hoạt động tham quan là một trong những hoạt động để chuyến đi được coi là chuyến du lịch (Phùng Quốc Việt, 2012)

Du lịch nghỉ ngơi, giải trí

Mục đích của chuyến đi là thư giãn, bứt ra khỏi công việc thường nhật căng thẳng để phục hồi sức khỏe (vật chất cũng như tinh thần) Với mục đích này du

khách chủ yếu muốn tìm đến những nơi yên tĩnh, không khí trong lành (Phùng Quốc Việt, 2012)

Du lịch khám phá

Đây là loại hình nhằm mục đích nâng cao hiểu biết về thế giới xung quanh Các chuyến đi có mục đích khám phá cũng được coi là thuần túy du lịch Tùy theo mức độ, tính chất chuyến du lịch mà có thể chia thành du lịch tìm hiểu và du lịch mạo hiểm Tìm hiểu thiên nhiên, tìm hiểu phong tục tập quán, tìm hiểu lịch sử…là mục tiêu chính của chuyến đi Du lịch mạo hiểm dựa trên nhu cầu tự thể hiện mình,

tự rèn luyện mình và tự khám phá bản thân con người, đặc biệt là giới trẻ (Phùng Quốc Việt, 2012)

Du lịch thể thao

Chơi thể thao (không chuyên) nhằm mục địch nâng cao thể chất, phục hồi sức khỏe, thể hiện mình…được coi là một trong các mục đích của du lịch Đây là loại hình xuất hiện để đáp ứng lòng ham mê các hoạt động thể thao của mọi người Thể thao không phải là tham gia thi đấu chính thức mà chỉ đơn giản để giải trí Các hoạt động thể thao như săn bắn, câu cá, bơi thuyền, lướt ván, trượt tuyết… là những thể loại ưa thích và thịnh hành nhất hiện nay (Phùng Quốc Việt, 2012)

Du lịch lễ hội

Ngày nay, lễ hội là một yếu tố rất hấp dẫn du khách Tham gia vào các lễ hội,

du khách được hòa mình vào không khí tưng bừng của các cuộc biểu dương lực lương, biểu dương tình đoàn kết của cộng đồng Du khách tìm thấy ở lễ hội bản thân mình quên đi những khó chịu của cuộc sống đời thường Có lẽ vì thế nên du khách

đi vì mục đích này ít quan tâm đến sự thiếu thốn, thiếu hụt trong dịch vụ hơn những

du khách đi vì mục đích khác

+ Kết hợp du lịch trong chuyến đi vì mục đích tôn giáo - Du lịch tôn giáo

Du lịch tôn giáo là loại hình du lịch khá phổ biến, du lịch tôn giáo được hiểu

là các chuyến đi của du khách chủ yếu thỏa mãn nhu cầu thực hiện các lễ nghi tôn giáo của tín đồ (du lịch tôn giáo chủ động) hay tìm hiểu, nghiên cứu tôn giáo của người dị giáo Điểm đến của các du khách là chùa chiền, thánh địa…

+ Kết hợp du lịch trong chuyến đi vì mục đích học tập, nghiên cứu - du lịch nghiên cứu (học tập)

Loại hình du lịch này ngày càng trở nên phổ biến do nhu cầu kết hợp học tập

lý thuyết với tìm hiểu thực tiễn, học đi đôi với hành

+ Kết hợp du lịch trong chuyến đi vì mục đích hội nghị (du lịch hội nghị - hội thảo; Du lịch sự kiện)

Đây là loại hình du lịch mới phát triển, khách đi du lịch hội nghị thường được đảm bảo đầy đủ các phương tiện vật chất, khả năng thanh toán rất cao vì thường được bao cấp Đây là một trong những hướng cần đầu tư của ngành du lịch tại các thành phố lớn của Việt Nam như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh

+ Kết hợp du lịch trong chuyến đi vì mục đích chữa bệnh - Du lịch chữa bệnh, du lịch điều dưỡng

Mục đích chính của chuyến đi là để điều trị hoặc phòng ngừa một căn bệnh tiềm tàng nào đó dựa vào từng loại tài nguyên cụ thể và hoạt động du lịch phù hợp Điểm đến thường là các khu an dưỡng, khu chữa bệnh như nhà nghỉ, điểm nước khoáng, nơi có không khí trong lành…

Kết hợp trong chuyến đi vì mục đích thăm người thân - Du lịch thăm thân

Đối với những nước có nhiều ngoại kiều, loại hình này rất được coi trọng vì nó đáp ứng nhu thăm hỏi của những người thân giữa các miền, các nước

+ Kết hợp du lịch trong chuyến đi vì mục đích kinh doanh - du lịch kinh doanh Không thể phủ nhận mục đích kinh tế trong chuyến đi của nhiều người, đặc biệt là thương gia Tìm cơ hội làm ăn, tìm đối tác kinh doanh…là những mục tiêu chính của họ trong chuyến đi (Phùng Quốc Việt, 2012)

Phân loại theo lãnh thổ hoạt động

Theo phạm vi lãnh thổ của chuyến du lịch có thể phân du lịch thành du lịch quốc tế và du lịch nội địa

+ Du lịch quốc tế: là hình thức du lịch mà ở đó điểm xuất phát và điểm đến của khách du lịch nằm ở lãnh thổ của các quốc gia khác nhau Trong du lịch quốc tế lại được phân nhỏ thành:

- Du lịch quốc tế chủ động, là hình thức du lịch của những người nước ngoài đến một quốc gia nào đó và tiêu thụ ngoại tệ ở nước đó

- Du lịch quốc tế thụ động, là hình thức du lịch của công dân một quốc gia nào đó và của những người nước ngoài đang cư trú trên lãnh thổ của quốc gia đó đi

ra nước khác du lịch và trong chuyến đi ấy họ tiêu tiền mà họ kiếm được tại đất nước mà họ đang cư trú

+ Du lịch nội địa: là hình thức du lịch mà ở đó điểm xuất phát và điểm đến của khách du lịch nằm ở cùng một lãnh thổ quốc gia (Phùng Quốc Việt, 2012)

Phân loại theo đối tượng khách du lịch

Theo tiêu chí này, du lịch được phân thành:

+ Du lịch thanh thiếu niên

+ Du lịch gia đình

+ Du lịch dành cho người cao tuổi

+ Du lịch cho phụ nữ…(Phùng Quốc Việt, 2012)

Phân loại theo hình thức tổ chức chuyến đi du lịch

+ Du lịch theo đoàn: là hình thức các thành viên đi du lịch theo đoàn và thường

có chuẩn bị chương trình từ trước, trong đó đã định rõ những nơi sẽ đi, các hoạt động, nơi lưu trú Du lịch theo đoàn có thể tổ chức thành hai hình thức:

- Du lịch theo đoàn thông qua các tổ chức làm dịch vụ du lịch

- Du lịch theo đoàn không thông qua các tổ chức làm dịch vụ du lịch

+ Du lịch cá nhân: gồm 2 loại có thông qua tổ chức du lịch theo kế hoạch định trước của các tổ chức này và du lịch cá nhân không theo tổ chức nào (Phùng Quốc Việt, 2012)

Phân loại theo đặc điểm địa lý của điểm du lịch

- Du lịch miền biển

Mục tiêu chủ yếu của du khách là về với thiên nhiên, tham gia các hoạt động

du lịch biển như tắm biển, thể thao biển,… Thời gian thuận lợi cho loại hình này là mùa nóng, khi mà nhiệt độ nước biển và không khí trên 200c

- Du lịch núi

Những điểm du lịch nghỉ núi có tiếng ở nước ta như: Tam Đảo, Sa Pa, Ba Vì,

Đà Lạt … là những điểm nghỉ dưỡng núi đã xuất hiện khá lâu ở nước ta Ngoài loại hình này, do độc đáo và tương phản cao, miền núi còn rất thích hợp cho việc xây dựng và phát triển các loại hình du lịch tham quan, cắm trại, mạo hiểm …

- Du lịch đô thị

Các thành phố, các trung tâm chính có sức hấp dẫn bởi các công trình kiến trúc lớn có tầm cỡ quốc gia và quốc tế Mặt khác đô thị cũng là đầu mối thương mại lớn của đất nước Vì vậy không chỉ người dân ở các vùng nông thôn bị hấp dẫn bởi các công trình đương đại đồ sộ trong các đô thị mà du khách từ các miền khác nhau, các thành phố khác cũng có nhu cầu đến để chiêm ngưỡng và mua sắm

- Du lịch thôn quê

Đối với người dân các đô thị, làng quê là nơi có không khí trong lành, cảnh vật thanh bình và không gian thoáng đãng Tất cả các yếu tố đó lại hoàn toàn không còn tìm thấy ở thành thị Như vậy về nông thôn có thể giúp họ phục hồi sức khỏe sau những chuỗi ngày căng thẳng Về phương diện kinh tế, người dân đô thị thấy giá cả nhiều mặt hàng nông sản thực phẩm ở nông thôn rẻ hơn, tươi hơn Điều đó làm tăng mối thiện cảm khi du khách quyết định đi du lịch về nông thôn Mặt khác, về mặt tình cảm, người đô thị tìm thấy ở nông thôn cội nguồn của mình, nhiều người tìm thấy tuổi thơ của mình Dưới góc độ xã hội, người thành thị thấy người dân ở làng quê tình cảm chân thành, mến khách và trung thực (Phùng Quốc Việt, 2012)

1.2.2 Điều kiện để phát triển du lịch

Phát triển du lịch đòi hỏi những điều kiện cần thiết nhất định

Điều kiện chung

Trong các điều kiện chung sẽ bao gồm 2 nhóm điều kiện Nhóm 1, là nhóm các kiện ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động đi du lịch của du khách Nhóm 2, là nhóm các điều kiện ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động kinh doanh du lịch

+ Nhóm các điều kiện ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động đi du lịch:

- Muốn thực hiện một hành trình du lịch, du khách phải có thời gian rảnh rỗi dành cho nó Do vậy, thời gian rảnh rỗi của người dân là một điều kiện bắt buộc Tùy vào quy định của pháp luật về lao động của mỗi quốc gia mà thời gian được nghỉ của mỗi nước là khác nhau Chính thời gian được nghỉ ngơi của người lao động sẽ được giành một phần cho các hoạt động nghỉ ngơi, giải trí, hoạt động xã hội, trong đó có hoạt động du lịch Do vậy, để có thể phát triển mạnh mẽ các hoạt động du lịch cần nghiên cứu một cách đầy đủ cơ cấu thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi, thời gian rảnh rỗi của con người để họ có được một cơ cấu thời gian hợp lý

- Mức sống về vật chất cao có liên quan đến mức thu nhập khả dụng của người dân, đây là chỉ tiêu và điều kiện quan trọng để người dân có thể tham gia hoạt động du lịch Con người khi muốn đi du lịch không cần chỉ có thời gian mà họ cần

có tiền mới thực hiện được Do vậy, phúc lợi vật chất của nhân dân là điều kiện có ý nghĩa to lớn trong sự phát triển của du lịch Điều kiện vật chất của người dân phụ thuộc vào sự phát triển của nền kinh tế, vào thu nhập quốc dân của đất nước đó Vì nguyên nhân đó, những nước có điều kiện kinh tế phát triển sẽ đảm bảo cho người dân

có mức sống cao, một mặt có điều kiện sản xuất ra nhiều của cải vật chất và tạo điều kiện phát triển du lịch trong nước, mặt khác, người dân nước này sẽ có điều kiện đi du lịch nước ngoài

- Trình độ văn hóa chung của một dân tộc luôn được đánh giá theo tiêu chí

hệ thống giáo dục và chất lượng của giáo dục và đào tạo Nếu trình độ chung của một dân tộc được nâng cao thì động cơ đi du lịch của họ cũng sẽ tăng lên Mặt khác, nếu trình độ văn hóa chung của một đất nước cao thì đất nước đó khi phát triển du lịch sẽ đảm bảo chất lượng phục vụ du khách đến nước họ du lịch

- Điều kiện giao thông vận tải phát triển, ngay từ thời xa xưa điều kiện giao thông vận tải đã có sự ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động Ngày nay, giao thông vận tải đã trở thành điều kiện chính để phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch quốc tế Điều kiện giao thông phục vụ cho phát triển du lịch không chỉ đơn thuần là mạng lưới hạ tầng giao thông mà nó còn thể hiện ở cả số lượng phương tiện phục vụ giao

thông tăng nhanh và chất lượng giao thông, cho phép rút ngắn thời gian di chuyển cũng như những trở ngại của quá trình di chuyển trong chuyến du lịch

- Tình hình chính trị và hòa bình, ổn định trên thế giới, đó là điều kiện đảm bảo cho việc mở rộng mối quan hệ của các chủ thể trên thế giới Trong phạm vi các mối quan hệ kinh tế, sự giao lưu về du lịch giữa các nước trong khu vực và trên toàn cầu không ngừng phát triển

+ Những điều kiện có ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động kinh doanh du lịch (cung du lịch):

- Khả năng và xu hướng phát triển du lịch của một quốc gia phụ thuộc khá nhiều vào tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước Một đất nước chỉ có thể phát triển và thu lợi từ du lịch nếu họ tự sản xuất được phần lớn các sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu của khách du lịch Còn nếu họ phải nhập khẩu phần lớn hàng hóa và dịch vụ phục vụ hoạt động du lịch thì việc phát triển du lịch sẽ rất khó khăn và những đóng góp cho cộng đồng dân cư địa phương sẽ rất hạn chế

- Tình hình chính trị hòa bình và ổn định của đất nước, là tiền đề cho sự phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của đất nước Một quốc gia mặc dù có nhiều tài nguyên về du lịch thì cũng không thể phát triển du lịch nếu ở đó luôn xảy ra các hoạt động bạo lực, xung đột, thiên tai gây ảnh hưởng đến an toàn của người dân nói chung và của du khách

Những điều kiện chung để phát triển du lịch đã nêu ở trên tác động một cách độc lập lên sự phát triển của du lịch Các điều kiện này ảnh hưởng đến du lịch một cách tách rời nhau Do vậy, nếu thiếu một trong những điều kiện ấy thì sự phát triển của du lịch sẽ trì trệ, giảm sút hoặc ngừng hẳn

Điều kiện đặc trưng

+ Điều kiện về tài nguyên du lịch

Nếu như chúng ta coi điều kiện chung như là điều kiện đủ để phát triển du lịch thì các điều kiện về tài nguyên du lịch là điều kiện cần để phát triển du lịch Một quốc gia, một vùng dù có trình độ phát triển kinh tế cao, môi trường chính trị, văn hóa và

xã hội phát triển nhưng không có tài nguyên du lịch thì cũng khó có thể phát triển du

lịch hoặc không có lợi thế trong thu hút khách Tiềm năng kinh tế có thể là vô hạn những tiềm năng du lịch thì có hạn, nhất là đối với loại tài nguyên thiên nhiên Tài nguyên du lịch có thể do thiên nhiên ban tặng nhưng cũng có loại do con người tạo

ra, do đó có thể phân chia tài nguyên du lịch thành hai nhóm: tài nguyên thiên nhiên

và tài nguyên nhân văn

Tài nguyên thiên nhiên: Các điều kiện về tự nhiên đóng vai trò là những tài nguyên du lịch là địa hình đa dạng, khí hậu ôn hòa, động thực vật phong phú, giầu tài nguyên nước và vị trí địa lý thuận lợi

Địa hình là sự đa dạng của phong cảnh ở nơi đó Để phát triển du lịch, điều kiện cần thiết là địa phương phải có địa hình đa dạng và những đặc điểm tự nhiên như biển, rừng, sông, hồ núi…

Khí hậu, tùy thuộc vào việc phát triển loại hình du lịch và điều kiện tự nhiên

ở địa phương thì sẽ cần những loại phí hậu phù hợp

Thực vật, cũng đóng vai trò quan trọng trong phát triển du lịch Đặc biệt là đói với những khu vực có thảm thực vật phong phú, da dạng và quý hiếm thì sẽ thu hút được khách du lịch văn hóa tìm tòi, nghiên cứu thiên nhiên

Động vật, cũng là nhân tố góp phần thu hút khách du lịch Nhiều quốc gia có nhiều loại động vật quý hiếm đã thành lập khu bảo tồn, rừng quốc gia để thu hút du khách đến tham quan và nghiên cứu

Tài nguyên nước, như là ao hồ, sông ngòi, đầm…vừa tạo điều kiện để điều hòa không khí, vừa tạo điều kiện để phát triển nhiều loại hình du lịch và giao thông vận tải Bên cạnh đó, nhiều nguồn nước suối, nước khoáng có lợi cho sức khỏe, tạo điều kiện cho du lịch chữa bệnh và nghỉ dưỡng

Tài nguyên nhân văn: Giá trị lịch sử, văn hóa, thành tựu chính trị và kinh tế

có giá trị đặc trưng cho sự phát triển của du lịch ở một địa điểm, một vùng hoặc một quốc gia nào đó Những tài nguyên nhân văn này có sức hút đặc biệt với số đông khách du lịch với nhiều nhu cầu và mục đích khác nhau của chuyến đi

Các giá trị lịch sử có sức hút đặc biệt đối với khách du lịch có hứng thú hiểu biết Các giá trị lịch sử này thường được chia thành hai nhóm:

Nhóm thứ nhất: Những giá trị lịch sử gắn liền với giá trị lịch sử chung của loài người Những giá trị đánh thức những hứng thú chung và thu hút khách du lịch với nhiều mục đích du lịch khác nhau

Nhóm thứ hai: Những giá trị lịch sử đặc biệt, những giá trị này thường không phải là nổi tiếng lắm và nó thường thu hút khách du lịch đến nghiên cứu

Tương tự như giá trị lịch sử, các giá trị văn hóa cũng thu hút khách du lịch với mục đích tham quan nghiên cứu Các giá trị văn hóa này thường là các thư viện, viện nghiên cứu, viện bảo tàng, các triển lãm quốc tế, sân khấu biểu diễn, Olympic thể thao…

- Bảo tồn di tích với phát triển du lịch: Phát triển du lịch trên cơ sở khai thác các di tích là luôn gắn với công tác bảo tồn tính đa dạng, gìn giữ các giá trị di tích lịch sử văn hóa với việc khai thác phục vụ du lịch; hay nói cách khác phát triển du lịch vì mục tiêu văn hóa đồng thời, việc bảo vệ, tôn tạo di tích phải hướng tới việc phục vụ ngày càng tốt hơn các đối tượng đến tham quan, nghiên cứu, trong đó có khách du lịch

Bên cạnh đó, các phong tục tập quán cổ truyền hay các phong tục là đều có sức hút đặc biệt hấp dẫn đối với khách du lịch

- Các thành tựu về kinh tế và chính trị của đất nước hoặc vùng cũng có sức hấp dẫn đặc biệt đối với phần lớn khách du lịch

+ Các điều kiện về sự sẵn sàng phục vụ khách du lịch

- Các điều kiện về tổ chức, bao gồm nhóm điều kiện cụ thể sau:

Sự có mặt của bộ máy quản lý nhà nước về du lịch

Hệ thống các thể chế quản lý bao gồm một số đạo luật, văn bản dưới luật; các chính sách về phát triển du lịch của đất nước và địa phương

Sự có mặt của các tổ chức và doanh nghiệp chuyên trách về du lịch Các tổ chức này có nhiệm vụ chăm lo đến việc đảm bảo sự đi lại và phục vụ trong thời gian lưu trú của khách du lịch

- Các điều kiện về kỹ thuật, có ảnh hưởng đến sự sẵn sàng đón tiếp khách du lịch, trước tiên là cơ sở vật chất du lịch và tiếp đó là cơ sở vật chất hạ tầng xã hội:

Sự tận dụng hiệu quả các tài nguyên du lịch và việc thỏa mãn nhu cầu của

du khách phụ thuộc một phần lớn vào cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch

Cơ sở vật chất kỹ thuật hạ tầng xã hội, là những phương tiện vật chất không phải do các tổ chức du lịch xây dựng nên mà là của toàn xã hội Đó là hệ hống nhà

ga, sân bay, bến cảng, đường xá, cầu cống, hệ thống thông tin quốc gia, nhà hát, viện bảo tàng… Cơ sở hạ tầng kỹ thuật xã hội là đòn bẩy thúc đẩy mọi hoạt động kinh tế xã hội của đất nước

- Điều kiện về kinh tế: Đảm bảo các nguồn vốn để duy trì và kinh doanh du lịch; Việc thiết lập các mối quan hệ kinh tế với các bạn hàng; Việc cung ứng vật tư cho tổ chức du lịch

+ Một số tình hình và sự kiện đặc biệt

Có một số tình hình và sự kiện đặc biệt có thể thu hút khách du lịch và là điều kiện đặc trưng để phát triển du lịch Đó là các hội nghị thượng đỉnh, các cuộc tọa đàm thế giới, các dạ hội, liên hoan…tất cả các hình thức này đều ngắn ngủi nhưng vẫn đóng vai trò có ích đối với sự phát triển của du lịch Vai trò của sự kiện này thể hiện ở hai mặt:

Tuyên truyền, quảng cáo cho những giá trị lịch sử, văn hóa của đất nước đón khách;

Khắc phục tính không đồng đều trong việc sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch Các sự kiện như vậy thường được tổ chức ngoài mùa vụ du lịch để khai thác triệt để điều kiện về kỹ thuật du lịch

1.2.3 Quản lý nhà nước đối với khu di tích lịch sử

1.2.3.1 Mục tiêu của quản lý đối với khu di tích lịch sử

Bất kỳ một hoạt động kinh tế - xã hội nào cũng cần có sự quản lý của nhà nước để đảm bảo thực hiện thành công những mục tiêu chiến lược của ngành kinh

tế đó Du lịch Việt Nam được xác định là một ngành kinh tế mũi nhọn trên cơ sở khai thác có hiệu quả lợi thế và điều kiện tự nhiên, sinh thái, truyền thống văn hóa lịch sử, huy động tối đa nguồn lực trong nước và tranh thủ sự hợp tác, hỗ trợ quốc

tế, góp phần thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Từng bước đưa đất

nước ta trở thành một trung tâm du lịch có tầm cỡ của khu vực, phấn đấu sau năm

2015 du lịch Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có ngành du lịch phát triển trong khu vực Như vậy, để đạt được mục tiêu quan trọng của ngành du lịch thì Khu

di tích lịch sử Đền Hùng cần thể hiện vai trò quản lý của mình để đảm bảo ngành du lịch phát triển theo định hướng và mục tiêu đã định Khu di tích lịch sử quản lý dưới

sự quản lý của Nhà nước Chính vì vậy mà để công tác quản lý tốt thì Ban lãnh đạo Khu du lịch xác định những nhiệm vụ rõ ràng và chỉ đạo đúng hướng Từ công tác tham mưu, đề xuất Công tác quản lý di tích và sưu tầm, nghiên cứu khoa học, tuyên truyền Công tác bảo vệ trật tự trị an và phòng chống cháy Di tích và Rừng quốc gia Công tác quản lý rừng quốc gia và chăm sóc vườn hoa cây cảnh Công tác quản

lý và tổ chức các hoạt động Dịch vụ di lịch Công tác quản lý, đầu tư tu bổ, tôn tạo

và xây dựng Di tích lịch sử Mục tiêu và nhiệm vụ của quản lý du lich tại Khu di tích lịch sử như sau:

Thứ nhất, Khu di tích định hướng sự phát triển của du lịch bằng việc quản lý các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và cơ chế chính sách trên cơ sở tôn trọng các nguyên tắc của thị trường và đặc điểm của hoạt động du lịch và ngành du lịch Thông qua các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển của du lịch khu di tích sẽ hướng cho các hoạt động du lịch phát triển theo hướng tích cực với việc khai thác hiệu quả và bền vững các tài nguyên du lịch nhất là các tài nguyên du lịch tự nhiên

và lịch sử Đồng thời sẽ hạn chế được những mặt tiêu cực cũng như các tác động xấu đến môi trường, văn hóa của các hoạt động du lịch Khu du lịch Đền Hùng sẽ lập kế hoạch để quản lý du lịch từ các khâu dịch vụ chụp ảnh, bán hàng, cấp đất bán hàng, cấp giấy phép chụp ảnh, quản lý nguồn thu tại Khu du lịch từ các dịch vụ bán hàng, vé tham quan cũng như nguồn công đức của khách du lịch

Thứ hai, khu di tích tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức cá nhân, các hộ kinh doanh để phát huy sự cạnh tranh cho phát triển kinh tế xã hội , các chủ thể hoạt động kinh doanh bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh, công khai, minh bạch có trật tự

kỷ cương.Tại khu di tích được công nhận là di tích lịch sử đặc biệt quốc gia với những giá trị văn hóa và tài nguyên du lịch tự nhiên, chính vì thế mà việc quản lý

của khu di tích để duy trì, bảo tồn các giá trị văn hóa và tài nguyên du lịch nhân văn nhằm thu hút lượng khách ngày một đông hơn

Thứ ba, chỉ đạo xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ hoạt động kinh tế

- xã hội quan trọng, trong đó khu di tích cũng được hưởng lợi như hệ thống đường

xá, hệ thống cơ sở lưu trú,…hệ thống an sinh xã hội Về mặt này, chắc chắn không

có bất cứ một tổ chức, hay cá nhân nào ngoài nhà nước có thể đảm nhiệm được toàn

bộ, nhất là những hoạt động đầu tư kết cấu hạ tầng du lịch

Thứ tư, điều hòa mối quan hệ lợi ích giữa các bên có lợi ích liên quan và các ngành liên quan đến hoạt động du lịch Trong hoạt động du lịch và rất nhiều các hoạt động kinh tế khác của đất nước có thể cùng sử dụng chung các kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của đất nước, hoặc có nhiều loại tài nguyên, khu vực địa lý cùng là đối tượng khai thác, quản lý của các ngành kinh tế khác nhau Nếu không có quản

lý của Nhà nước thì các ngành kinh tế này sẽ tranh giành lợi ích của nhau, và trong quá trình quản lý sẽ gây chồng chéo, và ngành nào cũng muốn dành cho mình những lợi ích thiết thực nhất mà không quan tâm tới lợi ích tổng thể và đảm bảo phát triển bền vững

1.2.3.2 Nội dung của quản lý khu di tích lịch sử

Khu di tích lịch sử thực hiện quản lý về du lịch với những nội dung cơ bản sau:

+ Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển du lịch

Khu di tích với chức năng quản lý tổng thể các hoạt động du lịch tại khu di tích xây dựng và tổ chức thực hiện các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển toàn diện ngành Bên cạnh việc xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển du lịch cho khu di tích và các điểm du lịch lân cận, khu di tích xây dựng các chương trình nhằm thực hiện các mục tiêu lâu dài và trước mắt như tuyên truyền, quảng bá du lịch; đào tạo phát triển nguồn nhân lực du lịch; hợp tác quốc tế về du lịch; khai thác tiềm năng du lịch; quản lý các hoạt động kinh doanh du lịch thông qua tiêu chuẩn, chuẩn mực đã quy định tại khu di tích.…

+ Khu di tích xây dựng, ban hành các quy định, quy chế để quản lý các hoạt động du lịch trên địa bàn khu di tích

+ Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thông tin về du lịch

- Tuyên truyền giới thiệu về khu di tích lịch sử văn hóa cho các tầng lớp nhân dân trong cả nước và bạn bè quốc tế

- Nâng cao nhận thức xã hội về pháp luật du lịch đến từng nhân viên trong khu di tích, tạo môi trường du lịch văn minh, lành mạnh, anh toàn, phát huy truyền thống mến khách của dân tộc

- Khu di tích nhận được sự đóng góp tự nguyện bằng tiền và công sức của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước vào việc xúc tiến du lịch, bảo vệ tôn tạo và phát triển tài nguyên du lịch

+ Tổ chức, quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ

+ Tổ chức điều tra, đánh giá tài nguyên du lịch để xây dựng quy hoạch phát triển du lịch, xác định khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch

+ Tổ chức thực hiện hợp tác quốc tế về du lịch; hoạt động xúc tiến du lịch ở trong và ngoài nước

+ Quy định tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch, sự phối hợp của các cơ quan nhà nước trong việc quản lý nhà nước về du lịch

+ Cấp, thu hồi giấy phép, giấy chứng nhận về hoạt động du lịch

+ Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật

về các hoạt động du lịch trên địa bàn khu di tích

1.2.4 Kinh nghiệm quản lý du lịch của một số nước trên thế giới và một số địa phương ở Việt Nam

1.2.4.1 Kinh nghiệm quản lý du lịch của một số nước trên thế giới

+ Kinh nghiệm của Thái Lan:

Chính phủ Thái Lan trong những năm khủng hoảng kinh tế Châu Á đã ra chính sách rất hợp lý, đó là chương trình "Amazing Thailand" giảm giá mạnh các

dịch vụ liên quan đến du lịch đã thu hút một lượng lớn chưa từng có khách du lịch đến tham quan và mua sắm tại đất nước này

Chính phủ Thái Lan và các địa phương đã dựa vào những lợi thế so sánh để tạo nên những sản phẩm độc đáo, đa dạng, hấp dẫn khách đến du lịch với các sản phẩm du lịch độc đáo nên đã thu hút số lượng khách quốc tế ngày một đông Tại BăngKok (Thái Lan) đã có cửa hàng miễn thuế bán các sản phẩm truyền thống giá

rẻ, chất lượng cao, các mặt hàng xa xỉ phẩm của các nước nổi tiếng

Tư tưởng chỉ đạo hoạt động du lịch của Thái Lan là: Luôn tìm cách thỏa mãn nhu cầu của khách hàng về vật chất, tinh thần và tâm lý Khẩu hiệu phục vụ khách hàng

là gây ấn tượng tốt cho khách ngay từ bước chân đầu tiên đến Thái Lan và làm cho khách hàng hài lòng đến điểm cuối cùng; 80% số người nước ngoài vào Thái Lan chỉ cần ghi tên là xong, không phải cần nhiều thủ tục phiền hà (Đỗ Hồng Ngọc, 2007)

Chính phủ Thái Lan đã tích cực thực hiện việc xúc tiến và quảng bá mạnh

mẽ hoạt động du lịch trên khắp thế giới thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng Trách nhiệm quảng bá và xúc tiến du lịch ở Thái Lan không chỉ thuộc về các ngành chức năng, của Chính phủ mà Chính phủ cũng khuyến khích các doanh nghiệp, các khu du lịch, các địa điểm du lịch tự thực hiện quảng bá và xúc tiến du lịch đối với khách hàng

Về cơ quan quản lý nhà nước, về du lịch của Thái Lan có tên là cơ quan du lịch quốc gia Thái Lan, trực thuộc Chính phủ hoàng gia Thái Lan Đứng đầu cơ quan du lịch quốc gia là Thống đốc, giúp việc cho Thống đốc có Văn phòng Thống đốc, Hội đồng Tư vấn, Viện đào tạo khách sạn và du lịch, văn phòng kinh doanh du lịch Băng Kok, Ban Quản lý hoạt động Khu du lịch và Thanh tra Tài chính nội bộ Về cơ bản chức năng, nhiệm bản của cơ quan du lịch quốc gia được phân thành ba nhóm chính, do 3 phó thống đốc phụ trách:

Bộ phận Hành chính, thực hiện nhiệm vụ cơ bản về cơ cấu tổ chức và quản

lý hành chính nhà nước về du lịch;

Bộ phận Maketing, thực hiện nhiệm vụ xúc tiến, quảng bá du lịch, quản lý các văn phòng du lịch trong nước và quốc tế, nghiên cứu và phát triển thị trường du lịch;

Bộ phận Kế hoạch và phát triển, thực hiện các nhiệm vụ xây dựng và thực hiện chiến lược, kế hoạch phát triển du lịch, đào tạo nguồn nhân lực du lịch, đầu tư phát triển du lịch

+ Kinh nghiệm của Singapore:

Singapore là một quốc gia tuy không có nhiều nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên và lịch sử như một quốc gia khác trên thế giới và trong khu vực Nhưng đất nước này đã khá tthành công trong việc quản lý và phát triển ngành du lịch, được coi là một ngành "công nghiệp không khói" và đóng góp khá lớn cho tổng sản phẩm quốc dân của nước này Một trong những kinh nghiệm quan trọng mà Chính phủ và các nhà quản lý doanh nghiệp du lịch đã làm được là khả năng đảm bảo an toàn và loại bỏ những phiền toái cho du khách, đặc biệt là đối với du khách nước ngoài Singapore hiện nay được coi là một trong những điểm tham quan toàn nhất thế giới Tại Singapore, các phương tiện giao thông đi rất đúng luật, tai nạn giao thông rất ít

vì mọi người có ý thức chấp hành luật lệ giao thông

Singapore thúc đẩy phát triển du lịch thông qua 6 định hướng chiến lược:

- Xác định lại vị trí của ngành du lịch

- Phát triển và nâng cao chất lượng sản phẩm

- Phát triển du lịch như một ngành công nghiệp

- Quy hoạch không gian phát triển du lịch

- Hợp tác cùng có lợi

- Phấn đấu xây dựng một cường quốc du lịch

Để đạt được những mục tiêu về phát triển du lịch, Singapore đã tích cực tăng cường các hoạt động xúc tiến du lịch giới thiệu, hình thành, định hướng các sản phẩm

du lịch của đất nước đối với du khách Singapore đã khá thành công với phương thức quảng bá ít tốn kém nhất đó là quảng bá du lịch Singapore thông qua Website Điều độc đáo ở đây là trang web này chúng ta có thể đọc bằng tiếng Việt Phải chăng trang web làm riêng cho Việt Nam? Thực ra đó chính là trang web quảng bá du lịch Singapore của Bộ Du lịch Singapore và là trang web phục vụ cho rất nhiều đối tượng

vì trong danh mục ngôn ngữ của trang web có tới 16 ngôn ngữ Điều này chứng tỏ Bộ

Du lịch Singapore rất biết quảng bá du lịch của đất nước mình

Phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường tự nhiên và xã hội, đảm bảo phát triển bền vững cũng được coi là một kinh nghiệm quý báu cần phải học hỏi từ kinh nghiệm hoạt động du lịch của Singapore

Chính vì vậy, ngày nay Singapore được mạnh danh là quốc đảo "xanh" và sạch nhất hành tinh

Một trong những phương thức hiệuh quả để Singapore thu hút được khách du lịch đến nước mình là đã áp dụng thành công chính sách "mùa siêu giảm giá" diễn

ra trong thời gian dài từ 27/5 đến 24/7 hàng năm Chiến dịch này nhằm thu hút du khách và dần dần xóa bỏ quan niệm rằng Singapore là một điểm du lịch đắt tiền và quá khả năng của nhiều người

1.2.4.2 Kinh nghiệm quản lý du lịch gắn với di tích lịch sử văn hóa ở một số địa phương ở Việt Nam

Khu du lịch Yên Tử - Quảng Ninh

Khu du lịch Yên Tử là Trung tâm Phật giáo của Việt Nam, nơi đây trở thành điểm du lịch tâm linh hấp dẫn đối với khách du lịch, hàng năm đón hàng triệu lượt phật tử và khách du lịch về tham quan và thực hiện hoạt động tín ngưỡng Trong thời gian qua công tác quản lý và phát triển du lịch Yên Tử khá tốt, có thể rút ra một

số kinh nghiệm như sau:

- Tổ chức tốt công tác tuyên truyền, quảng bá thông qua hệ thống loa đài được bố trí ở khu vực trung tâm và các tuyến đường hành hương của du khách với nội dung hấp dẫn giới thiệu cho du khách về nơi cửa Phật, cùng với phong cảnh thiên nhiên hấp dẫn Đồng thời phát hành các loại tờ rơi, tranh ảnh, giới thiệu về du lịch Yên Tử

- Công tác quản lý, hướng dẫn khách hành hương chu đáo, tận tình, có sơ đồ hướng dẫn để du khách biết nơi cần đến để chủ động trong quá trình thăm viếng,

- Chú trọng tới việc đầu tư cơ sở vật chất phục vụ khách du lịch, tổ chức tốt các loại hình dịch vụ đáp ứng nhu cầu của khách Yên Tử với địa hình hiểm trở, hiện nay đã đầu tư thêm cáp treo có thể đáp ứng được nhu cầu đi lại cho du khách

Khu du lịch Chùa Hương - Hà Nội

Chùa Hương vừa là nơi thờ Phật, vừa có phong cảnh đẹp hấp dẫn du lịch Thời gian qua công tác quản lý ở Chùa Hương có những mặt tích cực và một số hạn chế, có thể rút ra một số kinh nghiệm sau:

- Tổ chức tốt công tác phục vụ đưa đón khách du lịch Nơi đây có đặc điểm riêng là vùng núi non hiểm trở, việc đi lại chủ yếu bằng thuyền, do đó công tác tổ chức đưa đón khách được quan tâm từ việc bán vé đến sắp xếp sao cho hợp lý, không bị tắc nghẽn giao thông, thuận tiện và an toàn cho khách du lịch

- Mở rộng các tuyến đường du lịch đáp ứng được nhu cầu của du khách về tâm linh và tham quan phong cảnh thiên nhiên Do mở thêm các tuyến du lịch nên khắc phục được hiện tượng ùn tắc trên đường hành hương của du khách

- Chú trọng đến các dịch vụ ăn nghỉ của khách du lịch

Kết hợp khai thác sản phẩm du lịch tâm linh với cảnh quan thiên nhiên Tuy nhiên bên cạnh mặt tích cực, ở Chùa Hương công tác quản lý vẫn còn những mặt hạn chế đó là: Dịch vụ bán hàng lưu niệm, ăn uống còn để tự phát quá nhiều, chưa được quản lý chặt chẽ nên khách du lịch phải sử dụng dịch vụ giá cao

mà không đảm bảo

Việc quản lý văn hóa còn lỏng lẻo nên còn nhiều hiện tượng môi giới vé, dẫn khách tự phát, đốt hương, vàng mã không đảm bảo mỹ quan văn hóa

Bài học kinh nghiệm

Bài học kinh nghiệm rút ra từ các nước trên Thế giới

Thông qua phân tích kinh nghiệm về quản lý nhà nước về du lịch của các nước có thể rút ra cho Việt Nam một số vấn đề cần lưu ý trong quá trình quản lý nhà nước về du lịch

Thứ nhất, có chính sách phát triển du lịch hợp lý, toàn diện và bền vững thông qua việc bảo tồn các tài nguyên du lịch mà đất nước hiện đang khai thác nhằm bảo tồn và khai thác bền vững các tài nguyên này

Thứ hai, tăng cường xúc tiến và quảng bá du lịch Việt Nam nhằm cung cấp thông tin du lịch nước ta tới du khách một cách thường xuyên, mọi lúc, mọi nơi

Thứ ba, tăng cường đầu tư để phát triển các hoạt động du lịch, đặc biệt là đầu

tư cơ sở hạ tầng phục vụ cho các họat động du lịch và tăng cường đầu tư cho các hoạt động xúc tiến quảng bá du lịch theo kinh nghiệm Singapore đang làm

Thứ tư, cần phải chú trọng đến chiến lược, kế hoạch và việc làm của ngành

du lịch nói chung và của từng hoạt động du lịch cụ thể như kế hoạch tổng thể toàn ngành, chiến lược phát triển theo từng giai đoạn, kế hoạch cho từng hoạt động du lịch cụ thể như quảng bá du lịch, phát triển cơ sở hạ tầng, kế hoạch đầu tư, kế hoạch phát triển nguồn nhân lực du lịch

Thứ năm, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực và khả năng cạnh tranh cho ngành du lịch

Thứ sáu, đảm bảo môi trường pháp lý công bằng và thuận lợi cho các doanh nghiệp du lịch, khuyến khích việc đầu tư vào sản phẩm du lịch của các công ty du lịch

Thứ bảy, chủ động hơn nữa trong việc tham gia các tổ chức quốc tế, các hiệp hội du lịch Công tác này nhằm phát huy thế mạnh Việt Nam trên trường quốc tế, tuyên truyền quảng bá du lịch Việt Nam Đặc biệt là việc tham gia các hội nghị, hội thảo các tổ chức du lịch quốc tế

Thứ tám, nghiên cứu ban hành những điều luật xử lý nghiêm khắc các trường hợp gây ảnh hưởng đến hoạt động du lịch

Bài học kinh nghiệm rút ra từ các khu du lịch của Việt Nam

Qua nghiên cứu tình hình hoạt động du lịch ở một số di tích trong nước có thể rút ra một số bài học sau:

Một là, làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục đối với nhân dân địa phương

về bảo vệ, phát huy giá trị của tài nguyên du lịch, phát huy giá trị của tài nguyên du lịch là các di sản văn hóa vật thể tại địa phương

Hai là, có cơ chế thuận lợi để đẩy mạnh công tác xã hội hóa trong phát triển các loại hình dịch vụ, tổ chức tốt các dịch vụ, tạo sự thuận tiện, thoải mái cho du khách, từ việc hướng dẫn các điểm du lịch, có sơ đồ hướng dẫn; bố trí lối đi, phương tiện đi lại hợp lý, bố trí nơi ăn, nghỉ phù hợp, bố trí các điểm phục vụ giải khát khát và hàng hóa lưu niệm phù hợp và đảm bảo mỹ quan văn hóa

Ba là, dựa vào các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của Khu du lịch, cùng với cảnh quan thiên nhiên, đầu tư, mở rộng các điểm du lịch, các sản phẩm du lịch hấp dẫn vừa thu hút khách du lịch, vừa giảm tải trong các ngày lễ hội tránh ùn tắc cho khách du lịch

Bốn là, chính quyền địa phương quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng cho phát triển

du lịch như: Giao thông, thông tin liên lạc, ngân hàng…để phục vụ các nhu cầu thiết yếu của khách du lịch khi đến với điểm du lịch

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN 2.1 Phương pháp nghiên cứu

Việc nghiên cứu luận văn dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, trên cơ sở quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về quản lý du lịch nói chung và quản lý du lịch tại khu di tích lịch sử Đền Hùng nói riêng

Ngoài ra, để thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu nêu trên và để có được những thông tin dữ liệu cần thiết, trong luận văn sử dụng nhiều phương pháp chuyên

ngành, các phương pháp nghiên cứu sau đã được sử dụng:

2.1.1 Phương pháp thu thập số liệu

2.1.1.1 Thu thập dữ liệu thứ cấp

Dữ liệu thứ cấp là dữ liệu do người khác thu thập, sử dụng cho các mục đích có thể khác với mục đích nghiên cứu của chúng ta Dữ liệu thứ cấp phục vụ cho nghiên cứu này bao gồm các tài liệu đã công bố của các cơ quan thống kê, các viện nghiên cứu, các trường đại học, các tạp chí, báo chí chuyên ngành và những báo cáo khoa học đã được công bố, các nghiên cứu trong và ngoài nước, các tài liệu do các cơ quan của Tỉnh Phú thọ và thành phố Việt trì, các tài liệu xuất bản liên quan đến hoàn thiện công tác quản lý

du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền hùng đều được trích dẫn đầy đủ

Các số liệu điều tra thu thập được nhằm minh chứng cho những đánh giá về công tác quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền hùng Phương pháp này được sử dụng trong thời gian lễ hội Đền Hùng Tại Khu di tích hàng năm cứ vào dịp 3 tháng mùa xuân du khách khắp mọi miền về Giỗ Tổ, đây cũng là thời điểm để thuân lợi cho công tác thu thập dữ liệu từ khách du lịch Theo nguồn cục thống kê tỉnh Phú Thọ (2015);

Sở Văn hóa, thể thao và du lịch (2015) nêu lên sự phát triển du lịch cội nguồn ở tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2013 - 2015

2.1.1.2 Thu thập dữ liệu sơ cấp

Dữ liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu này bao gồm tài liệu có liên quan đến quản lý du lịch: đặc điểm khu di tích, tình hình quản lý du lịch, lượng khách tham quan lưu trú, công tác quản lý của lãnh đạo khu di tích