HÌNH TƯỢNG “ CON NGƯỜI NHỎ bé” TRONG “ NGƯỜI COI TRẠM” của PUSHKIN TIẾP nối TRONG “ CHIẾC áo KHOÁC” của GOGOL HÌNH TƯỢNG “ CON NGƯỜI NHỎ bé” TRONG “ NGƯỜI COI TRẠM” của PUSHKIN TIẾP nối TRONG “ CHIẾC áo KHOÁC” của GOGOL HÌNH TƯỢNG “ CON NGƯỜI NHỎ bé” TRONG “ NGƯỜI COI TRẠM” của PUSHKIN TIẾP nối TRONG “ CHIẾC áo KHOÁC” của GOGOL
Trang 1HÌNH TƯỢNG “ CON NGƯỜI NHỎ BÉ” TRONG “ NGƯỜI COI TRẠM” CỦA PUSHKIN TIẾP NỐI TRONG “ CHIẾC ÁO KHOÁC”
Đầu thế kỷ XIX, chủ nghĩa cổ điển vẫn còn thoi thóp ở nướcNga Chủ nghĩa tình cảm vẫn còn tồn tại cùng nhóm nhà thơKaramzin Đây cũng là giai đoạn hình thành và bước đầu phát triểncủa chủ nghĩa hiện thực Nga trong nền văn học Chủ nghĩa hiện thựckhai sang bớt đi tính giáo huấn và trăn trở chuyển theo hướng chủnghĩa hiện thực mới trong sang tác của nhà thơ ngụ ngôn trào phúngI.Krulov Chủ nghĩa lãng mạn lên ngôi trong gần 30 năm đầu thế kỉ rồicũng thoái trào dù để lại những dấu ấn không nhỏ trong sang tác củanhiều nhà văn vĩ đại trong thời gian này Hầu hết các nhà văn hiệnthực Nga trong những năm đầu thế kỉ XIX đều trải qua sáng tác lãngmạn, vì vậy ta có thể nhận định chủ nghĩa hiện thực Nga thế kỉ XIXthoát thai từ chủ nghĩa lãng mạn
Người đặt nền móng cho toàn bộ nền văn học Nga hiện đạitrong tất cả các thể loại, người hoàn tất các bước chuyển của văn họcNga từ chủ nghĩa lãng mạn sang chủ nghĩa hiện thực đó chính là
Trang 2A.Pushkin Tác phẩm truyện bằng thơ Evgeni Onegin của Pushkin
được coi là mở đầu cho chủ nghĩa hiện thực Nga Bielinski gọi đó là
“cuốn bách khoa toàn thư về đời sống Nga” Puskin đã miêu tả chânthật các nhân vật điển hình của giới thanh niên quý tộc trong các mốiquan hệ xã hội phức tạp ở thành thị và nông thôn Nga
Từ hình tượng “ người thừa” trong Evgeni Onegin được chuyển
dần qua hình tượng “ con người nhỏ bé” trong các tác phẩm của
A.Pushkin mà điển hình là tác phẩm Người coi trạm Và sau này đã có
một loạt các tác phẩm chịu sự ảnh hưởng và tiếp nối khi viết về hìnhtượng “ con người nhỏ bé” ta có thể kể đến như các tác phẩm như
Dubrovsky của A.Pushkin, Những truyện về Peterbung của Gogol, Những người cùng khổ của Dostoyevsky hay Phòng 6 của Cheskov…
Kế thừa hình tượng “ con người nhỏ bé” trong Người coi trạm của A.Pushkin, Gogol đã có những sáng tạo mới mẻ trong Chiếc áo khoác.
Có thể thấy rằng việc kế thừa và tiếp biến hình tượng “conngười nhỏ bé” trong Người coi trạm đến Chiếc áo khoác là một sựthay đổi lớn Việc đi sâu vào khai thác sự tiếp biến này ta có một cáinhìn toàn diện về hai tác giả A.Pushkin và Gogol, hiểu được tác phẩm
Người coi trạm và Chiếc áo khoác đồng thời thấy được những tiếp biến mới mẻ của Gogol trong Chiếc áo khoác Từ đây dẫn tới việc đi
sâu vào tìm hiểu “ Hình tượng “ con người nhỏ bé” trong “ Người coitrạm” của Puskin tiếp nối “ Chiếc áo khoác” của Gogol”
Lựa chọn việc đi sâu vào tìm hiểu vấn đề này người viết cònbày tỏ niềm yêu mến, lòng trân trọng của mình dành cho hai tác giảA.Pushkin và Gogol, bày tỏ niềm say mê khám phá một khía cạnh nhỏtrong nền văn học Nga đồ sộ và giá trị
Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trang 3Gần ba thế kỉ qua đã có rất nhiều nhà văn, nhà nghiên cứu, nhàphê bình ở Nga nói riêng, ở Việt Nam và nhiều nước trên thế giới nóichung, đã đi sâu vào nghiên cứu khám phá sáng tác của hai tác giaA.Pushkin và Gogol với nhiều kiến giải sâu sắc trên nhiều phươngdiện, từ nhiều góc độ khác nhau.
Nghiên cứu về Pushkin trong cuốn Chân dung các nhà văn thế giới, Belinsky đã nhận xét về A.Pushkin như sau : “ Pushkin không
những là nhà thơ Nga vĩ đại của thời mình mà còn là nhà thơ vĩ đạicủa tất cả các thế kỉ , là thiên tài của châu Âu, là vinh quang của toàntrái đất” Chính vì thế, việc nghiên cứu những sáng tác của A.Pushkin ,cũng như tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp văn học của ông từ lâu đãtrở thành đề tài hấp dẫn đối với nhiều nhà văn, nhiều nhà nghiên cứuphê bình
Dostoyevsky trong cuốn Đôi lời về Pushkin đã khẳng định : “
Có thể nói quả quyết rằng: Không có Pushkin thì không thể có các tàinăng kế tiếp ông” Ở Việt Nam, các tác phẩm văn học Nga được dịch
và giới thiệu từ cuối những năm 20 đầu những nẵm 30 của thế kỉ XX.Song phải đến 1954 bạn đọc Việt mới có dịp làm quen với A.Pushkin
Từ đó việc nghiên cứu Pushkin đã trở thành mối quan tâm lớn đối vớicác nhà phê bình, nghiên cứu, dịch thuật Ở Việt Nam xuất hiện khánhiều bài viết, công trình nghiên cứu về Pushkin Tuy nhiên hầu hếtcác công trình ấy lại đi sâu vào nghiên cứu, tìm hiểu lĩnh vực thơ ca
Trong Lịch sử văn học Nga thế kỉ 19, Đỗ Hồng Chung đã nhận xét về Tập truyện ông Bensky : “ Sự quan sát tinh tế, nhạy bén, nụ
cười hài hước, giễu cợt, tấm lòng nhân đạo yêu thương của nhà thơ tạocho văn xuôi sức mới mẻ, lâu bền Người đọc từ nay tiếp xúc với sựthật , kể lại một cách rõ ràng, giản dị, tiếp xúc với các nhân vật tiểuthương, tiểu chủ, tiểu viên chức, nông dân, tất cả con người bé nhỏ, có
Trang 4chức tước bé nhỏ , địa vị nhỏ bé, tài sản nhỏ bé bấy lâu nay ít đượcvăn học ngó ngàng đến”.
Truyện ngắn Người coi trạm được coi là tác phẩm điển hình tiêubiểu khởi xướng cho hình tượng “ con người nhỏ bé” Tuy nhiên có rất
ít bài nghiên cứu đi sâu khai thác vào tác phẩm này Ta chỉ có thể tìm
thấy một số báo cáo như Nghệ thuật xây dựng con người nhỏ bé trong người coi trạm của Pushkin , Vai trò của nhân vật tôi trong tác phẩm người coi trạm
Nghiên cứu về Gogol cũng không kém phần so với Pushkin bởitác giả Gogol cũng chiếm một phần quan trọng trong nền văn họcNga Nghiên cứu về Gogol và tác phẩm của ông ta có thể kể đến các
công trình như luận văn thạc sĩ Mô típ "hành trình" trong "Những linh hồn chết" của N.V Gogol, bài viết trên tạp chí văn học như Gogol- thử cảm nhận một thế giới nghệ thuật của tác giả Phạm Vĩnh Cư, Thế giới phi lí và nỗi âu lo, hy vọng trong tiếng cười hài kịch của N Gogol –
PGS.TS Đỗ Hải Phong, hay khởi dựng các sang tác của ông lên trên
sân khấu như vở kịch Quan thanh tra của đạo diễn Chí Trung…
Về truyện ngắn Chiếc áo khoác tương truyền rằng nhà văn thế
hệ sau Dostoievsky tuyên bố : “ tất cả chúng ta đều từ Chiếc áo khoáccủa Gogol mà ra cả” Từ đây có thể nhận thấy rằng truyện ngắn Chiếc
áo khoác giữ một vị trí vô cùng quan trọng trong hành trình sang táccủa nhiều tác giả lớn Ảnh hưởng của tác phẩm này ta còn thấy bóng
dáng tinh thần Gogol trong truyện ngắn Chiếc đồng hồ của nhà văn
Việt Nam Bùi Hiển Nghiên cứu về tác phẩm này ta có thế kể đến cácbài viết như: Yếu tố hiện thực và Kỳ ảo trong tác phẩm Chiếc áo
khoác và Những Linh hồn chết- Nicolas Vassilievitch Gogol, Akaky trong “Chiếc áo khoác” và nhà văn Gogol…
Trang 5Nghiên cứu về hình tượng “ con người nhỏ bé” không phải làmột đề tài nghiên cứu mới bởi đã có rất nhiều công trình đi sâu làm rõ
đề tài này như báo cáo khoa học Con người nhỏ bé trong truyện ngắn của Chekhov của tác giả Nguyễn Thanh Huyền, “Tìm hiểu hình tượng nhân vật “con người dưới đáy” trong một số truyện ngắn hiện thực tiêu biểu của Macxim Gorki” – Nguyễn Thuý Loan,… Tuy nhiên vẫn
chưa có một công trình nào đi sâu vào khai thác Hình tượng “ con
người nhỏ bé” trong “ Người coi trạm” của Puskin đến “ Chiếc áo khoác” của Gogol.
Như vậy, việc đi sâu tìm hiểu vấn đề Hình tượng “ con người nhỏ bé” trong “ Người coi trạm” của Puskin đến “ Chiếc áo khoác” của Gogol là vấn đề tương đối mới mẻ, khi tìm hiểu vấn đề này người
viết tiếp thu được nhiều tri thức khoa học của người đi trước đồng thờicũng đưa ra được những kiến giải về việc dịch chuyển tiếp nối xây
dựng hình tượng con người nhỏ bé qua hai tác phẩm tiêu biểu Người coi trạm và Chiếc áo khoác.
Phạm vi đề tài, mục đích, phương pháp nghiên cứu
Phạm vi đề tài:
Chủ yếu đi sâu vào tìm hiểu về hai tác giả Pushkin và Gogol,
khai thác Hình tượng “ con người nhỏ bé” trong hai tác phẩm Người coi trạm và Chiếc áo khoác
Mục đích
Hai tác phẩm người coi trạm và Chiếc áo khoác cùng hai tác giảPushkin và Gogol có một vị trí lớn trong nền văn học Nga, đây lànhững người đi đầu mở đường cho chủ nghĩa hiện thực Nga, hìnhtượng “con người nhỏ bé” Thực hiện nghiên cứu đi sâu vấn đề nàymột phần có thể thấy được những tiếp nối hình tượng con người nhỏ
Trang 6bé trong Chiếc áo khoác của Gogol , vừa có cái nhìn toàn diện về hai
tác giả Pushin và Gogol
Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình tìm hiểu vấn đề, tiếp cận vấn đề từ góc độ thipháp học người viết sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
Phương pháp phân tích
Phương pháp so sánh
Trang 7Chương 1: Những vấn đề chung
Tác giả Pushkin
Thời thơ ấu: trong những tháng hè, Puskin thường tới sống với
bà ngoại tại ngôi làng nhỏ Zakharov, gần thành phố Zvenigorod, ngoại
ô Moskva Những tháng ngày êm đềm ở đây về sau này được phảnảnh trong những bài thơ đầu tiên của Puskin ("Thầy tu"- 1813;
"Bova"- 1814; "Lời nhắn cho Yudin"-1815,"Giấc mơ"-1816)
Thời niên thiếu :Sáu tuổi, Pushkin được tuyển vào trường
Lyceum Hoàng gia, tại Tsarskoe Selo (Hoàng Thôn, nay là thị trấnPushkin) gần kinh đô Sankt-Peterburg Thời gian theo học tại đây ông
đã chứng kiến cuộc chiến tranh giữa quân đội Nga hoàng với quânPháp của Napoléon I (1812) Ông có bài thơ nổi tiếng về chủ đề này -
"Hồi ức ở Hoàng Thôn" 1815 Bài thơ này đã được nhà phê bình vănhọc Nga nổi tiếng thời bấy giờ là Gavril Romanovich Derzhavin) coi
là một tác phẩm kiệt xuất và đã tôn vinh Pushkin, khi đó mới 16 tuổi,như một nhà thơ lớn của nước Nga
Sau khi tốt nghiệp Lyceum, Pushkin tích cực tham gia vào cáchoạt động văn học nghệ thuật của giới quý tộc trí thức trẻ tại Sankt-Peterburg, lúc bấy giờ đang nỗ lực đấu tranh cho một cuộc cách mạngxoá bỏ chế độ nông nô tại Nga Thời gian này ông cho ra đời nhữngbài thơ mang tính chính trị như "Gửi Chaadaev" 1818, "Gửi N Ya.Plyuskova" 1818, "Làng quê" (1819) Năm 1820 Pushkin cho in bảntrường ca đầu tiên của mình - "Ruslan và Lyudmila và ngay lập tức tạođược tiếng vang lớn về phong cách cũng như chủ đề, mặc dù cũngphải chịu sự công kích dữ dội từ phía chính quyền
Đi đày: Mùa xuân 1820, do những bài thơ cách mạng, thống
Trang 8đốc Sankt-Peterburg, bá tước M Miloradovich, đã quyết định đàyPushkin tới Sibir Tuy nhiên nhờ sự giúp đỡ và ảnh hưởng của nhữngngười bạn (Nikolai Mikhailovich Karamzin, Pyotr YakovlevichChaadayev, Fyodor Nikolayevich Glinka), cuối cùng ông chỉ phải chịumức án nhẹ hơn là bị trục xuất khỏi thành phố Sankt-Peterburg vô thờihạn Sau khi rời Sankt-Peterburg, Pushkin đã đi xuống miền nam nướcNga, tới Kavkaz và Krym, Moldova, Kiev Trong thời gian này ôngvẫn tiếp tục cho ra đời những tác phẩm mới có ảnh hưởng rất lớn tớivăn học Nga thế kỷ 19, như "Người tù binh Kavkaz" 1822,
"Gavriiliada" 1821, "Anh em lũ cướp" 1822, "Đài phun nướcBakhchisaraysky" 1824 Năm 1823, ở Kishinov, Pushkin bắt tay vàoviết tiểu thuyết bằng thơ, kiệt tác "Yevgeny Onegin"
Tháng 7 năm 1824, với đơn xin ân xá, Pushkin được chínhquyền cho phép về ở khu trang trại Pskov tại vùng Mikhailovskoedưới sự kiểm soát của gia đình Tại Mikhailovskoe ông đã sang tácnhững tác phẩm lịch sử như vở kịch "Boris Godunov" 1825, "Vớibiển cả" 1826, trường ca "Những người Digan", 1827
Năm 1825, trong lần sang thăm trang trại láng giềng, Pushkin
đã gặp nàng Anna Kern, người tạo cho ông cảm hứng để sáng tác bàithơ nổi tiếng "Gửi K" Cuối năm 1825 đầu năm 1826 kết thúc chươngnăm và sáu của "Evgeny Onegin", mà lúc đó Puskin coi là đoạn kếtcho phần một của tác phẩm
Cuối năm 1825, thông qua một số viên chức có thiện chí,Pushkin đã được tiếp cận Nga hoàng Nikolai I để đệ đơn xin ân xá vàđược Nga hoàng chấp thuận Tuy nhiên sau thất bại của cuộc khởinghĩa Tháng Chạp năm 1825 tại Sankt-Peterburg, chính quyền đã xemxét lại tất cả các ấn phẩm chống đối chính quyền của Pushkin trước đó
và quyết định buộc ông bị quản thúc tại gia và có chính sách kiểm
Trang 9duyệt nghiêm khắc các tác phẩm của nhà thơ Pushkin đã chuyển vềMoskva sống trong thời gian này Năm 1930, ông sáng tác truyệnNgười coi trạm, 1930 Ông là người đặt nền móng cho văn học Ngahiện đại trong tât cả các thể loại , người hoàn tất bước chuyển mìnhcủa văn học Nga từ chủ nghĩa lãng mạn sang chủ nghĩa hiện thực, nhàvăn Nga đầu tiên chiếm lĩnh những đỉnh cao tuyệt đối của văn họcnhân loại Pushkin đáp ứng được yêu cầu của thời đại , giải quyếtđược những nhiệm vụ của văn học những năm 30 , mở đường chonhững tài năng mới
Năm 1831 được đánh dấu bởi một sự kiện rất quan trọng trongBsự nghiệp của Pushkin, ông đã có buổi gặp gỡ với NikolaiVasilyevich Gogol, một nhà văn Nga nổi tiếng khác Cả hai nhanhchóng trở thành bạn thân và luôn hỗ trợ nhau trong hoạt động nghệthuật Puskin đã có ảnh hưởng lớn tới những nhân vật trong các tácphẩm châm biếm phê phán hiện thực của Gogol
Cùng năm 1831, Pushkin kết hôn với người đẹp NataliaGoncharova, người đã đem lại cho ông cảm hứng sáng tác lớn lao.Ông hoàn tất chương "Bức thư của Onegin" trong tác phẩm "EvegenyOnegin" và cũng là chương kết của công trình vĩ đại mà nhà thơ đãmất 8 năm để thực hiện
Trở lại Sankt-Peterburg :Tháng 11 năm 1833, Puskin trở lại
Sankt-Peterburg, và cảm thấy cần phải có những thay đổi lớn trongcuộc sống, ông không muốn bị kìm kẹp trong bốn bức tường do chế
độ quản thúc
Nhờ sự sủng ái của Sa hoàng Nikolai I, đầu năm 1834 chế độquản thúc đối với Pushkin được nới lỏng, tuy nhiên các tác phẩm thơ
ca của ông vẫn phải có sự đồng ý của Sa hoàng mới được phát hành
Do vậy hoàn cảnh kinh tế của nhà thơ không được thuận lợi, Pushkin
Trang 10phải đăng ký vào một chức vụ thư lại trong viện biên sử của Sa hoàng.Thời kỳ này, Puskin chuyển hướng sang viết văn xuôi Ông sáng táctruyện vừa như "Con đầm bích", tiểu thuyết như "Dubrovski" 1832-33), "Con gà trống vàng", "Người da đen của Pyotr Đại đế"
Cùng với những người bạn, Pushkin đã thành lập tờ tạp chí
Người đương thời Nhiều tác giả nổi tiếng của Nga thời bấy giờ như
A.Turgenev, N.V Gogol, V.A Zhukovski, P.A Vyazemski đã ủng hộbằng cách gửi những tác phẩm mới nhất của mình tới cho tạp chí này.Tuy nhiên, độc giả Nga khi đó chưa quen với những bài viết mang tính
phê phán hiện thực sâu sắc đã không hưởng ứng tạp chí Người đương thời Số lượng độc giả quá ít khiến ban biên tập lâm vào tình thế rất
khó khăn, họ không có đủ tiền để trang trải cho việc in ấn và thù laocho cộng tác viên Hai số cuối của tạp chí có đến quá nửa là sáng táccủa Pushkin, phần lớn là để vô danh Tiểu thuyết "Người con gái viênđại úy" chính là được in trên tạp chí này
Tác giả Gogol
Gogol sinh ra ở vùng Sorochintsi của Guberniya Poltava (bâygiờ là Ukraina) trong một gia đình thuộc mức tầm thường ngườiUkraina (hay đúng hơn là người Ruthenia) Tên ban đầu của ông theotiếng Ukraina là Mykola Một số tổ tiên của ông có quan hệ với tầnglớp Szlachta của Ba Lan (có thể không về tôn giáo mà về văn hóa) và
ông nội của ông, Afanasy Gogol, đã viết rằng "tổ tiên của ông, có tên
dòng họ là Gogol, thuộc quốc gia Ba Lan" Bố của Gogol là VasilyAfansevich Gogol, một kịch tác gia tài tử, chết khi ông mới 15 tuổi
Mẹ ông là Mariya Yanopvskaya, luôn có tâm trí buồn sầu u uất và mộđạo Sự mộ đạo này cũng đã có ảnh hưởng tới thế giới quan và trạngthái tâm thần u sầu sau này của ông Khi sinh Gogol, con trai đầu lòngtrong số ba người con, bà chỉ mới 15 tuổi Vào năm lên 12 tuổi, Gogol
Trang 11được gửi vào học trong Lycée Nezhinski Hai năm cuối ở LycéeNezhinski là lúc Gogol bắt đầu đi vào nghiệp viết Các truyện ngắnhay thơ được ông gửi đăng trong tạp chí của trường, đã tỏ rõ trước chothấy những dấu hiệu của một tài năng.
Cũng giống như những chàng trai trẻ Ukraina khác, vào năm 19tuổi, ông đã chuyển tới thủ đô Sankt-Peterburg để tìm vận may (1828).Vào năm 1831, ông gặp Aleksandr Sergeyevich Pushkin, người đã ủng
hộ ông trở thành nhà văn và là bạn của ông sau này Ông đã dạy lịch
sử tại Trường Đại học Quốc gia Sankt-Peterburg từ năm 1834 đến năm
1835 Tác phẩm đầu tay, Hans Kuchelgarten (1829), do ông tự bỏ tiền
túi ra in, là một thất bại hoàn toàn, và ông đã ném vào ngọn lửa tất cảnhững ấn bản ông thấy Ông tiếp tục viết một số lượng lớn các tậptruyện ngắn ở Sankt-Peterburg, bao gồm Nevsky Prospekt, Nhật ký
của một người điên, Chiếc áo khoác và Cái mũi Mặc dù tập 1 của truyện Những buổi tối trong một trang trại gần Dikanka là thành công
thực sự đầu tiên của ông, tên tuổi ông lại chìm đi sau khi xuất bản
truyện Arabesques Vở kịch vui nhộn Viên Tổng thanh tra, làm năm
1836, lại một lần nữa giúp ông thu hút được sự chú ý của công chúngtới tư cách là một nhà văn Với giọng văn mỉa mai, châm biếm, cũnggiống như trong phần lớn các tác phẩm của ông, đã tạo ra khá nhiềucuộc tranh luận, và sau đó Gogol đã phải chạy sang Roma Tại đây,
ông đã sáng tác Những linh hồn chết (1842), tác phẩm được coi là một
trong những cuốn tiểu thuyết tuyệt vời nhất của văn chương thế giới,
tương tự như Don Quixote của nhà văn người Tây Ban Nha
Cervantes
Trong các tác phẩm của mình, ông không chừa ai cả, từ hoàng
đế đến quan lại, từ trí thức đến bình dân, từ giới địa chủ đến giới nông
nô, tất cả đều là mục tiêu châm chích cho ngòi bút ông Người ta đã
Trang 12gọi những tác phẩm đó là "những bức hí họa về nước Nga và ngườiNga" Tuy nhiên cũng nhờ tính sinh động và sức thuyết phục nảy sinh
từ ngòi bút, ông đã làm mờ nhạt đi bộ mặt thật kinh khủng của nó, đểlôi cuốn không ngừng đôi mắt độc giả theo một mặt trái ẩn tàng nhữnghình nét đáng cảm động hơn
Từ Pushkin đến Gogol
Pushkin với nhiệm vụ làm người tổng kết sự phát triển của toàn
bộ nền văn học Nga trải qua 8 thế kỷ văn học viết kể cả văn học dângian và mở đường cho văn học Nga thế kỷ XIX tiến tới đỉnh cao huyhoàng của thời đại Trong cuộc đời ngắn ngủi, khoảng 20 năm trời,nhà thơ Pushkin đã có nhiều cống hiến xuất sắc: Thơ trữ tình, trường
ca, truyện ngắn, truyện cổ tích, tiểu thuyết, kịch, bút ký, chính luận.Pushkin chính là người tạo ra cho văn học Nga có tầm vóc thế giới vàbồi dưỡng nền ngôn ngữ Nga giàu đẹp Tài năng đa dạng ở Pushkinphát triển với tốc độ phi thường, đẩy nền văn học Nga theo kịp cỗ xelịch sử thế giới
Nếu như Pushkin là người nổ phát súng cho chủ nghĩa hiện thựcNga thì Gogol là người đưa chủ nghĩa hiện thực Nga đạt đến đỉnh cao.Gogol thuộc thế hệ tiếp nối Pushkin Có thể nói Gogol chịu ảnh hưởngkhá nhiều từ Pushkin, và chính Pushkin là người giúp đỡ cho Gogol Nói về Gogol, Pushkin đã đánh giá rằng: " không có một nhà vănnào có cái tài vạch ra một cách rõ ràng cái dung tục tầm thường củacuộc sống như thế, mô tả với sức mạnh như thế cái dung tục tầmthường của con người tầm thường dung tục, làm cho tất cả cái vụn vặtnhỏ mọn vốn không ai để ý bỗng trở nên to lớn trước mắt tất cả mọingười" Trong các tác phẩm truyện ngắn của mình, nếu như Pushkin là
người khởi xướng cho hình tượng "con người nhỏ bé" trong Người coi trạm thì Gogol là người chịu ảnh hưởng, tiếp thu và phát triển thành
Trang 13công hình tượng ấy trong tác phẩm của mình, điển hình là truyện ngắn
Chiếc áo khoác được coi là đỉnh cao của chủ nghĩa hiện thực phê
phán
Truyện của Gogol đã đặt những nền móng vững chắc cho chủnghĩa hiện thực trong văn học Nga “ Pushkin và Gogol đã cung cấpcho chúng ta những tiêu chuẩn để xét đoán về cái đẹp… giờ đây bất
cứ một tài năng nào dù tầm thường cũng cố gắng miêu tả những điềukhông phải anh ta nằm mơ thấy mà thể hiện cái hiện có hoặc cái đangtồn tại trong xã hội, trong hiện thực Khuynh hướng này hứa hẹn mìnhtrong tương lai”
Trang 14Chương 2: Hình tượng “con người nhỏ bé” đi từ Pushkin đến Gogol
2.1 Hình tượng con người nhỏ bé
Thế kỉ XIX văn học Nga phát triển hết sức mạnh mẽ và gâytiếng vang lớn trên thế giới Để có được điều đó, các nàh văn đã kếthừa những tinh hoa cổ điển Họ không đi theo những khuôn mẫu cósẵn mà ra sức tìm tòi, sáng tạo và cách tân truyền thống dân tộc Nhàvăn nào cũng để lại dấu ấn riêng đậm nét thúc đẩy nền văn học pháttriển Sáng tác của họ xuất hiện nhiều đề tài mới trong đó hình tượng “con người nhỏ bé “ trở thành một trong những đề tài trung tâm , gópphần làm nên độ dày , phong phú của nền văn học nước Nga
Hình tượng “ con người nhỏ bé” trong sáng tác của các nhà vănNga nói chung là những người thấp cổ bé họng, chủ yếu là nhữngngười viên chức nhỏ ở mức thang thấp nhất trong xã hội, là các nhânvật tiểu thương , nông dân… Tất cả họ có chức tước nhỏ bé, đônglương nhỏ bé , tài sản nhỏ bé , nhân cách nhỏ bé Họ ở cả thành thị lẫnnông thôn , đó có thể là một viên chức nhỏ, một người coi trạm, bácđánh giầy… Bao nhiêu người Nga bình thường, nghèo túng , cùng cựcđang làm lụng lo toan với cuộc sống thường nhật mà bấy lâu nay sốphận và chân dung của họ bị văn học lãng quên hay ít được nhắc đếnthì từ nay hình ảnh của họ được các nhà văn Nga đưa vào trong sáchmột cách sinh động và hiện thực
Con người nhỏ bé xuất hiện trước Pushkin , nhưng chỉ từPushkin về sau mới trở thành một hình tượng điển hình , nghệ thuậtmới có những khám phá và thành công mới Văn học đã bớt đi longthương hại của kẻ bề trên ban ơn xuống, thái độ quan tâm hời hợtnông cạn, rẻ khinh dần được thay thế bằng long cảm thông, trân trọng