Trình bày đặc điểm về mùa xuân trong thơ xuân diệu

Trình bày đặc điểm về mùa xuân trong thơ xuân diệu Trình bày đặc điểm về mùa xuân trong thơ xuân diệu Trình bày đặc điểm về mùa xuân trong thơ xuân diệu Trình bày đặc điểm về mùa xuân trong thơ xuân diệu

Họ và tên: Đào Thị Ngân

Lớp :K67B- VNH

Môn : Lịch sử văn học Việt Nam 2

BÀI KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN

Đề 3: Trình bày đặc điểm về mùa xuân trong thơ Xuân Diệu.

Bài làm Các thi sỹ lãng mạn thuộc phong trào Thơ mới (1932- 1945) nhìn chung đều giàu cảm xúc về vũ trụ.Thiên nhiên tràn ngập trong thơ họ, đến mức đôi lúc nhìn vào một cái đĩa bình thường mà hình dung, tưởng tượng ra Xuân Diệu cũng không phải ngoại lệ Như một tiền định, khi chào đời, gia đình đã đặt tên cho ông là Xuân Diệu ( Ngô Xuân Diệu) Và như vậy,số phận đời ông có lẽ gắn liền với mùa tươi đẹp của đất trời Nhưng rồi đời ông chưa bao giờ được hưởng những phút giây huyền diệu ấy, và mãi mãi với ông chỉ là những khát vọng không thành Sự ẩn ức đấy đã dồn nén trong tâm thức và phóng chiếu thành cảm xúc sáng tạo trong thơ .Thơ ông, theo như sự cảm nhận của độc giả nhiều thế hệ, đầy chật niềm cảm hứng sống “ vội vàng” và bung tỏa khát vọng giao hòa với thiên nhiên Con người luôn luôn là bộ phận hữ cơ của tự nhiên Thơ Xuân Diệu nồng nàn mối duyên tơ giữa con người và thiên nhiên:

“ Ta ôm bó, cánh tay trần làm rắn

Làm dây đa quấn quýt cả mình xuân

Không muốn đi, mãi mãi ở vườn trần

Chân hóa rễ để hút mùa dưới đất”

Con người thiết tha với tuổi trẻ lẽ thường sẽ yêu mùa xuân Nếu như Chế Lan Viên thù ghét mùa xuân mà khắc khoải tìm về “ thu trước xa lăm lắm” bao nhiêu thì Xuân Diệu lại yêu say mùa xuân bấy nhiêu Mùa xuân ấy đồng nghĩa với hiện tại Mùa Xuân ấy chính là sự sống Nhưng Xuân Diệu cũng không phải là thi sĩ Thơ mới duy nhất yêu mến mùa xuân Vậy cảm xúc xuân, hình ảnh xuân trong thơ của thi sĩ này có gì đặc sắc?

Khi đứng vững trên mảnh đất trần gian, bám chặt lấy hiện tại, Xuân Diệu nhận ra rằng hạnh phúc cuộc đời được kết đọng đầy đủ nhất nơi tuổi trẻ và tình yêu Bởi thế ông khát khao tận hưởng và thiết tha kêu gọi mọi người mau mau tận hưởng cái hạnh phúc ngắn ngủi, hiếm hoi ấy Xuân Diệu “ hăng hái với mùa xuân”, hiểu là trong thơ ông mùa xuân ngự trị, mùa xuân bất diệt, mùa xuân thường

trực,mùa xuân là nơi bày tỏ khát vọng sống và là nơi lưu giữ cái đẹp của trần thế Thi sĩ viết nhiều bài thơ về mùa xuân: “ Nụ cười xuân”, “ Nguyên Đán”, “Xuân rụng”, “ Xuân đầu”, “ Xuân không mùa” Thơ Xuân Diệu “ mang theo một nguồn sống rạt rào chưa từng thấy ở chốn nước non lặng lẽ này” trước hết bởi sức trẻ, độ nồng nàn của cảm xúc.Trong nhiều bài thơ khác không trực tiếp về mùa xuân thì độc giả vẫn có thể cảm nhận được cái tinh thần “ hang hái với mùa xuân” của thi

sĩ Trong bài thơ “ Vội vàng” thi sĩ Xuân Diệu viết:

“ Tháng giêng ngon như một cặp đôi gần

Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân

Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua

Xuân còn non nghĩa là xuân đã già

Là xuân hết nghĩa là tôi cũng mất

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật

Không cho dài tuổi trẻ của nhân gian

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn”

Phải chăng những khát vọng sống mãnh liệt này mà Xuân Diệu đã khao khát sống,thiết tha sống,quý mến sự sống và ý thức giá trị sự sống đến vô ngần, chứ không phải là lối “sống gấp”,”sống vội” tầm thường như người ta đã gán ghép cho ông một cách oan ức.Với một cách nhìn nhân bản, có thể khẳng định: xuân trong cảm thức của Xuân Diệu chính là một tuyên ngôn sống mang tâm thức hiên sinh rất đáng trân trọng

Vội vàng sống, vội vàng hưởng thụ, vội vàng yêu Thi sĩ Xuân Diệu là thế, lúc nào cũng cuống quýt, nói như bạn thơ Thế Lữ là” tham lam tình yêu” Một thi sĩ bé

nhỏ về thể xác nhưng tâm hồn thì rộng mở vô biên, ông hình dung mình đủ dư thừa

về sức vóc

“ Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn

Ta muốn giết mây đưa và góc lượn

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước,và cây,và cỏ rạng

Cho chếnh choáng mùi hương, cho đã đầy ánh sáng

Cho no nê thanh sắc của thời tươi

Hỡi xuân hồng ,ta muốn cắn vào ngươi!”

Đúng là thi sĩ hăng hái với mùa xuân “ Hỡi xuân hồng,ta muốn cắn vào ngươi”.Nhưng đôi khi cái ham muốn kì quặc muốn cắn vào “ xuân hồng” có nguôi ngoai Ấy là khi tự dung con người cảm thấy cô đơn lẻ loi Lúc đó thì” người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” Cũng có khi thi sĩ thay lời người khác thốt lên:

” Mùa xuân khó chịu quá đi thôi

Cảnh đẹp làm em thấy lẻ loi”

Thi sĩ là một người tinh tế Tất nhiên.Nhưng lắng nghe được:

” Những tiếng ân tình hoa bảo gió/

Gió đào thỏ thẻ bảo hoa xuân”

(Với bàn tay ấy)

thì không phải ai cũng thẩm thấu hết được Bất chợt lúc nào đó thi sĩ có cảm giác chóng chếnh vì” Mùa xuân chưa hề có hoa tươi” ( Dối trá) Mùa xuân trong tâm cảm của thi sĩ như một cô gái đẹp,thơm tho và quyến rũ Nhưng mùa xuân ấy cũng như cô gái đẹp ấy luôn luôn chuyển động,thoắt ẩn thoắt hiện.Vì thế đôi khi thi si

thấy hẫng hụt :” Xuân bước vội nhưng mà hương chẳng mất/Tôi với tay giam giữ ở trong nầy ( Lời thơ và tập Gửi hương).Với con người thời hiện đại mới có cảm thức đặc biệt về cái đêm cuối tuần- đêm thứ bảy.Xuân Diệu gọi đó là “đêm thứ nhất”.Vì sao? Vì có những chàng trai tưởng rằng trong lòng mình “sẵn kho xuân, quên cả túi không tiền”nên cứ háo hức chờ đợi những cuộc vui bất tận Hóa ra thực

tế không như thế.Nên tối về” Trên gác về trống lạnh cả lòng xuân”( Đêm thứ nhất) Nhưng nói về tinh thần “ hăng hái với mùa xuân” trong thơ Xuân Diệu trước

1945 thì phải ngưng lại đọc những bài thơ tiêu biểu nhất của thi sĩ:” Nụ cười

xuân”,”Nguyên Đán”,” Xuân rụng”,”Xuân sầu” và “Xuân không mùa”.Tôi gọi đó

là năm ngón tay( có”hoa tay”) trên một bàn tay cầm bút viết về mùa xuân Mỗi bài thơ là một mầm xuân,sắc xuân, hương xuân, giọng xuân Nhớ lại câu thơ mà có người bạo mồm bạo miệng gọi là khẩu khí phồn thực của Xuân Diệu khi thi sĩ ca lên: “ Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!” Với Xuân Diệu thì thiên nhiên cũng là thi thể, sinh linh Hơn thế ,mùa xuân tựa như một thiếu nữ trẻ trung, duyên dáng và đầy gợi cảm Hẳn vì thế mà thi sĩ nhìn thấy một” Nụ cười xuân”.Xuân của đất trời đã hòa quyện với xuân của lòng người Nó “len lén” đi vào tâm hồn con người và ngự trị trong đó như một thiên sứ của ánh sáng và tình yêu.fMùa xuân qua đôi mắt xanh non, tâm hồn dạo rực của Xuân Diệu là thời điểm thế giới thiên nhiên vô cùng trẻ trung, tươi tắn phát lộ Hình ảnh mùa xuân trong thơ Xuân Diệu quả là thiên đường trên mặt đất bởi được miêu tả ở thời điểm xuân nhất, tươi trẻ nhất Thế giới thiên nhiên lúc này thường rực rỡ màu sắc, chói ngời ánh sáng,nồng nàn hương vị và ríu rít thanh âm, nghĩa là hội tụ đủ mọi yếu tố,mọi vẻ đẹp ở đỉnh điểm,gợi cảm nhất.Đây là nụ cười trong khu vườn xuân buổi ban mai:

Giữa vườn ánh ỏi tiếng chim vui

Thiếu nữ nhìn sương chói mặt trời

Sao buổi xuân đầu êm ái thế!

Cánh hồng kết những nụ cười tươi”

( Nụ cười xuân)

Mùa xuân thắm tươi đã có từ lâu với loài người nhưng làm sao đi vào thơ ca với đường nét, sắc màu như vốn có qua rào chắn âm u của ước lệ cổ điển Với sự

xuất hiện của thế hệ thi sĩ Thơ mới, với Xuân Diệu, lần đầu tiên mới có hình ảnh xuân rao rực gợi tình như thế này:

“Của ong bướm này đây tuần tháng mật,

Này đây hoa của đồng nội xanh rì,

Này đây lá của cành tơ phơ phất

Của yến anh này đây khúc tình si…”

(Vội vàng)

Hệ thống tính từ định ngữ giàu sức biểu cảm ( mật, xanh rì, tơ, phơ phất,si) có

ý nghĩa nhấn mạnh đây là vườn xuân ở độ tuổi trẻ tươi, ngọt ngào nhất

Xuân Diệu hay tả mùa xuân ở buổi ban mai với vẻ tinh khôi, tinh khiết Mùa xuân là mùa trẻ nhất của vũ trụ Bình minh là thời điểm trẻ nhất của một ngày, là khi đẹp nhất của mùa xuân

Khi quan niệm tuổi tre chỉ có ý nghĩa lúc gắn với tình yêu; tình yêu chỉ thực sự được hạnh phúc đủ đầy lúc còn tuổi trẻ, lẽ tự nhiên mùa xuân trong cảm nhận của Xuân Diệu cũng là mùa tình, vườn xuân trong thơ Xuân Diệu trở thành vườn tình Nhìn đời qua lăng kính tình ái, thi sĩ này truyền vào trời đất thiên nhiên nỗi rạo rực yêu đương của mình Sang xuân, vạn vật dường như muốn đong đưa, gợi

tình,muốn trao duyên,đụng chạm vào nhau:

“Ánh sáng ôm trùm những ngọn cao

Cây vàng rung nắng, lá xôn xao;

Gios thơm phơ phất bay vô ý

Đem đụng cành mai sát nhánh đào

Tóc liễu buông xanh quá mĩ miều

Bên màu hoa mới thắm như kêu;

Nỗi gì âu yếm qua không khí

Như thoảng đưa mùi hương mến yêu…

(Nụ cười xuân)

Trong ‘ Vội vàng’, vườn xuân cũng có bướm ong lả lướt, có cặp chim yến anh cất khúc tình ca say đắm và “ Tháng giêng ngon như một cặp môi gần” Xuân Diệu thiết tha cùng mùa xuân đầu của tình yêu với trời xanh, vườn non , đường cỏ

mộng…Mùa xuân ấy có “ nhạc phất dưới chân mừng sánh bước”,có” tơ giăng trong lời nhỏ khơi ngòi” và” Tà áo mới cũng say mùi gió nước/Rặng mi dài xao động ánh dương vui” ( Xuân đầu) Mang cảm xúc rung rung, ngỡ ngành trước mùa xuân đầu của tình yêu, Xuân Diệu thấy hoa lá thiên nhiên như cũng đang hẹn hò chờ đợi

Và như vậy, xuân trong cảm thức của Xuân Diệu không dừng ở những cảm nhận về sự giao hòa giữa xuân với tình yêu,xuân với tuổi trẻ, xuân với thiên nhiên

mà đã kết tinh thành lẽ sống với một khát vọng mạnh mẽ của một thi nhân luôn luôn trân quý sự sống.Với Xuân Diệu,tuổi trẻ yêu và sống chính là mùa xuân và mùa xuân chính là sự sống.Sự kết hợp kì diệu này là hiện thân của một tâm thức

mà ở đó không có chỗ cho những mưu toan nhỏ nhen tầm thường của những tâm hồn bang giá, vô cảm

Chỉ có tan hòa trong cõi thiên thai của cảm thức mùa xuân- tuổi trẻ- sống và yêu.Xuân Diệu mới viết được những câu thơ đầy khát vọng sống mãnh liệt như thế Và dẫu rằng Xuân Diệu đã mất đi nhưng thơ ông vẫn hiện hữu trong lòng người như những mùa xuân bất tận Và đó là một giá trị không thể nào thay thế.Cảm thức xuân trong thơ Xuân Diệu vì thế cũng là một hệ giá trị góp phần làm nên sự bất tử của Xuân Diệu và thơ Xuân Diệu,một nhà thơ ngay từ khi mới hiện diện trên thi đàn đã được Hoài Thanh tôn vinh là nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới” và cái mới ấy phải chăng kết tinh từ sự huyền diệu của tình yêu tuổi trẻ,và mùa xuân trong thơ ông đã dự cảm:

“ Xuân không chỉ ở mùa xuân ba tháng,

Xuân là khi nắng rạng đến tình cờ

Chim trên cành há mỏ hót ra thơ,

Xuân là lúc gió về không định trước”

(Xuân không mùa)

Hàn Mặc Tử cũng viết về mùa xuân nhưng không vồ vập, sôi nổi, đắm say như Xuân Diệu mà trầm tĩnh, nhẹ nhàng, sâu lắng Mở đầu bài thơ Mùa xuân chín là khung cảnh:

“Trong làn nắng ửng khói mơ tan

Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng

Sột soạt gió trêu tà áo biếc

Trên giàn thiên lý

Bóng xuân sang

Mùa xuân về lặng lẽ và êm ái Âm của các từ lan, tan, vàng, sang vừa đủ để diễn tả bước đi hết sức khẽ khàng của mùa xuân Thi sĩ cảm nhận một cách tinh tế

sự biến đổi không gian Đúng vào thời điểm “khói mơ tan” cũng là lúc “đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng” Từ láy “lấm tấm” làm cho màu vàng của những mái tranh cứ hiện dần lên “Lấm tấm” còn cho ta biết tầm nhìn của thi sĩ Nếu Xuân Diệu nghe được “khúc tình si” của “yến anh” thì Hàn Mặc Tử cũng nghe được “sột soạt gió trêu tà áo biếc trên giàn thiên lý” Thiên nhiên dưới con mắt của Hàn Mặc

Tử cũng tình tứ lắm Nếu Xuân Diệu khoe “này đây hoa của đồng nội xanh rì” thì Hàn Mặc Tử chỉ lặng lẽ tả “sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời” Và trong cái khung cảnh mùa xuân tràn đầy sức sống đó xuất hiện “bao cô thôn nữ hát trên đồi”.Họ đang hát một cách say sưa Thi sĩ vừa nghe, vừa nhìn, vừa cảm:

“Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi

Hổn hển như lời của nước mây

Thầm thĩ với ai ngồi dưới trúc”

Nghe ra ý vị và thơ ngây Ở đây có sự hoà hợp giữa mùa xuân, tuổi trẻ, tình yêu Các cô thôn nữ tươi trẻ đang hát những bài hát về tình yêu trong một không gian mùa xuân thật thoáng đãng Đó là mùa xuân đang xanh Nhưng mùa xuân xanh qua

đi rất nhanh:

“Khách xa gặp lúc mùa xuân chín

Lòng trí bâng khuâng chớt nhớ làng

Chị ấy năm nay còn gánh thóc

Dọc bờ sông trắng nắng chang chang”

Phải đọc đi đọc lại nhiều lần ta mới phát hiện được những nét tương phản của hai bức tranh Một bên “sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời” Còn bên kia “dọc bờ sông trắng nắng chang chang” Cái xanh tươi của cỏ đối lập với cái chang chang của nắng Một bên “bao cô thôn nữ hát trên đồi” Còn bên kia “chị ấy năm nay còn gánh thóc” Cô và chị, bao cô và chị ấy, hát trên đồi và gánh thóc dọc bờ sông Một bên còn xuân xanh, một bên đã qua thời tuổi trẻ Bên thì đông vui, bên thì lặng lẽ một mình Từ hình ảnh

“Chị ấy năm nay còn gánh thóc

Dọc bờ sông trắng nắng chang chang

mà Hàn Mặc Tử ngậm ngùi cho bao cô thôn nữ ở trên kia:

Ngày mai trong đám xuân xanh ấy

Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi!”

Đó là quy luật không ai có thể cưỡng được Thi sĩ biết vậy mà vẫn tiếc thầm cho họ và cả thầm tiếc cho mình, tiếc cho cái tuổi thanh xuân một đi không bao giờ trở lại

Rõ ràng cùng viết về mùa xuân nhưng Vội vàng của Xuân Diệu và Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử có những cách thể hiện khác nhau Mỗi cách thể hiện có cái hay riêng Ta thích sự vồ vập, sôi nổi, đắm say của Xuân Diệu nhưng ta cũng thích

sự trầm tĩnh, nhẹ nhàng, sâu lắng của Hàn Mặc Tử Chính cá tính sáng tạo làm nên nét riêng độc đáo của từng nhà thơ

Mùa xuân của Nguyễn Bính được bao phủ trong màu xanh Định nghĩa mùa xuân là mùa xanh cảm giác vẫn chưa đủ, nên thi sĩ phải thêm chữ “cả” nhấn mạnh, khẳng định Tám câu thơ 7 chữ, câu nào cũng có màu xanh Từ cảm giác choáng ngợp, ngất ngây trong sắc xanh bao la, không gian xuân được mở rộng từ cao xuống thấp (trời xanh -> lá xanh -> đồng lúa xanh -> cỏ xanh), từ gần đến xa, rồi

xa lại gần (từ đồng tôi -> đồng nàng -> đồng quanh; từ tôi -> lũy tre làng -> dải

thắt lưng xanh -> tôi) Trong con mắt nhìn yêu thương của tác giả Lỡ bước sang ngang ta thấy chan chứa một tình xuân, một niềm hy vọng thanh tân Vậy nên câu thơ thứ 6 (Tôi đợi người yêu đến tự tình) là câu duy nhất trong bài không nhắc đến màu xanh nhưng chính màu xuân xanh lại bắt đầu từ đây, gây chú ý trong một chữ

“đợi” giản dị

Mùa xuân xanh của Nguyễn Bính là một mùa hy vọng Nó bắt đầu bằng tâm trạng chờ đón tình xuân thật hạnh phúc - tha thiết và tin yêu Điểm nhấn của bài thơ là hình ảnh “cái thắt lưng xanh” như một tín hiệu xuân phấp phới từ đằng xa -

ở cuối bài

Cũng viết về mùa xuân như Nguyễn Bính, cũng sử dụng các chất liệu quen thuộc như cỏ xanh, trời xanh, cô gái và tuổi xuân xanh; nhưng bức tranh xuân trong Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử tạo ấn tượng chủ yếu bằng cảm giác hơn là màu sắc Nói như nhà phê bình Đỗ Lai Thúy: thơ Hàn Mặc Tử là sự hòa sắc của cả lãng mạn, tượng trưng và siêu thực, nhưng lại phảng phất phong vị Đường thi và một chút không khí Liêu trai Nhan đề hai bài thơ giống nhau, chỉ khác một chữ (tính từ): “xanh” và “chín” Nhưng từ một chữ ấy hé mở ý đồ nghệ thuật của hai nhà thơ

Nếu Mùa xuân xanh của Nguyễn Bính là bản hòa tấu nhiều cung bậc màu xanh (cao - thấp, xa - gần) và cảm xúc (yêu thích - say đắm - hồi hộp), thì Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử mở đầu và kết thúc bằng diễn trình của nắng (từ “làn nắng ửng khói mơ tan” buổi sáng đầu xuân đến “nắng chang chang” cuối xuân chuyển sang hạ) Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử không phải một trạng thái, mà là

sự vận động, chuyển đổi của một quá trình Bức tranh mùa xuân của hai tác giả ở phần đầu tương đối giống nhau: một bên là đồng quê tươi xanh, một bên là làng quê đầm ấm Nhưng nếu màu xanh trong thơ Nguyễn Bính thân quen và tất yếu, thì trong thơ Hàn Mặc Tử cái thực và cái ảo luôn chồng lấn, biến đổi Mở đầu bài thơ Mùa xuân chín là khung nền màu nắng ửng hồng huyền ảo của một buổi mai xuân khi sương khói vừa tan, có những mái nhà tranh màu vàng đậm nhạt điểm xuyết

“lấm tấm” Hai câu đầu rất cổ điển nhưng đến câu thơ thứ ba đã hiện đại, nhất là chữ “trêu” tinh nghịch đặt giữa câu (Sột sọat gió trêu tà áo biếc) Cảm giác

ngượng nghiụ, hồi hộp khi chờ đón tin xuân Mùa xuân đang đến, đang đến Dấu chấm đột ngột mà rụt rè giữa câu thơ thứ tư tựa như dấu chân mùa xuân đang đến:

im lặng mà âm vang! Mùa xuân quen thuộc mà lạ đến ngỡ ngàng Xuân in bóng trên giàn thiên lý: bất ngờ, lộng lẫy Chữ “bóng” hư ảo đứng cạnh, khiến chữ

“xuân” rất thực thành khoảnh khắc nhiệm màu, kỳ diệu của tâm linh Còn nghe âm vang xao xuyến đâu đây lời thơ Hàn Mặc Tử trong Xuân như ý :

Chàng ơi! Chàng ơi! Sự lạ đêm qua

Mùa xuân đến mà không ai biết cả!?

Tình xuân e ấp như cô gái quê đang độ xuân thì Đến đây cảm xúc đã ngân lên thành giai điệu:

Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời,

Bao cô thôn nữ hát trên đồi

Như vậy, Nguyễn Bính cũng như Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu và các nhà Thơ mới nói chung, đều là những người nhạy cảm với bước đi của thời gian Đây cũng là chỗ mâu thuẫn, khác biệt giữa truyền thống phương Đông và văn minh Phương Tây Trong cơn va chạm đó , nếu Xuân Diệu “vội vàng” gia tăng cả tốc độ và cường độ chạy cho kịp với thời gian, thì Hàn Mặc Tử tìm kiếm sự phi thường vượt

ra khỏi cái giới hạn bình thường của thời gian Với Nguyễn Bính, nhiều người vẫn nghĩ ông tìm về thời gian quá khứ và làng quê làm cứu cánh, chỗ dựa Nhưng tác phẩm Mùa xuân xanh trả lời rằng một mùa xanh miên man là hình ảnh trong mơ ước, còn thực tế con người hiện đại của nhà thơ vẫn chờ đợi một tình yêu đích thực với cuộc sống thực