Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện ngân sơn, tỉnh bắc kạn

Và trong những điều kiện cụ thể, nguồn kinh phí trong ngân sách cũng có thểđược sử dụng để hỗ trợ cho sự phát triển của các doanh nghiệp, đảm bảo tính ổnđịnh về cơ cấu hoặc chuẩn bị cho

CÙ THỊ NGỌC VÂN

QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN TRÊN ĐỊA

BÀN HUYỆN NGÂN SƠN, TỈNH BẮC KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2020

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn

CÙ THỊ NGỌC VÂN

QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN TRÊN ĐỊA

BÀN HUYỆN NGÂN SƠN, TỈNH BẮC KẠN

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS Ngô Thị Mỹ TS Ngô Thị

Mỹ

THÁI NGUYÊN - 2020

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi,chưa công bố tại bất kỳ nơi nào, mọi số liệu sử dụng trong luận văn này lànhững thông tin xác thực, có nguồn gốc rõ ràng

Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan của mình

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2020

Tác giả

Cù Thị Ngọc Vân

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi còn được sự giúp đỡ và cộng tác củacác cô chú, anh chị em và bạn bè, tôi xin chân thành cảm ơn Thêm nữa, tôi cũngmuốn gửi lời cảm ơn chân thành tới bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã

tạo điều kiện mọi mặt để tôi hoàn thành nghiên cứu này

Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đối với mọi sự giúp đỡ quý báu đó

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2020

Tác giả

Cù Thị Ngọc Vân

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

MỤC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ ix

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Ý nghĩa khoa học và đóng góp của luận văn 3

5 Kết cấu của luận văn 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 5

1.1 Cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước 5

1.1.1 Ngân sách Nhà nước 5

1.1.2 Chi thường xuyên ngân sách Nhà nước 10

1.1.3 Quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước 14

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên NSNN 21

1.2 Kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chi thường xuyên NSNN 24

1.2.1 Kinh nghiệm trong quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nướctại một số địa phương 24

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn 27

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 30

2.2 Phương pháp nghiên cứu 30

2.2.1 Phương pháp thu thập số liệu 30

2.2.2 Phương pháp tổng hợp số liệu 33

2.2.3 Phương pháp phân tích 34

2.3 Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động quản lý chi TX NSNN 34

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGÂN SƠN, TỈNH BẮC KẠN 37

3.1 Khái quát chung về huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn 37

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 37

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 38

3.2 Thực trạng chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2016 - 2018 41

3.2.1 Bộ máy tổ chức thực hiện 41

3.2.2 Thực trạng công tác chi thường xuyên ngân sách Nhà nước huyện Ngân Sơn giai đoạn 2016 - 2018 42

3.3 Thực trạng quản lý chi TX ngân sách Nhà nước tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2016 - 2018 46

3.3.1 Hệ thống định mức phân bổ dự toán chi TX ngân sách hàng năm 46

3.3.2 Quản lý lập, phân bổ và giao dự toán chi TX NSNN 50

3.3.3 Quản lý công tác điều hành, chấp hành dự toán chi TXNSNN 55

3.3.4 Quản lý quyết toán và kiểm tra, kiểm toán chi TX NSNN 58

3.4 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn 69

3.4.1 Các yếu tố khách quan 69

3.4.2 Các yếu tố chủ quan 74

3.5 Đánh giá chung về công tác quản lý chi TX ngân sách Nhà nước tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn 79

3.5.2 Hạn chế và nguyên nhân 80

CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚCTRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGÂN SƠN, TỈNH BẮC KẠN 82

4.1 Quan điểm, định hướng và mục tiêu của công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn 2020-2025 82

4.1.1 Quan điểm, định hướng 82

4.1.2 Mục tiêu quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nướctại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn đến năm 2025, định hướng đến 2030 84

4.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn tới 84

4.2.1 Tăng cường công tác quản lý Nhà nước trong công tác chi thường xuyên ngân sách Nhà nước 84

4.2.2 Đổi mới cách thức quản lý chi thường xuyên 91

4.2.3 Đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho hoạt động chi thường xuyên 92

4.2.4 Nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước 93

4.3 Một số kiến nghị 94

4.3.1 Kiến nghị đối với Bộ Tài chính, Sở Tài chính 94

4.3.2 Kiến nghị đối với Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Kạn 95

KẾT LUẬN 97

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 101

Kinh tế - Xã hộiKho bạc Nhà nướcKiểm soát chiXây dựng cơ bản

Ủy ban nhân dânHội đồng nhân dânNgân hàng thương mạiThủ tục hành chínhThường xuyênCông nghệ thông tin

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Mức ý nghĩa của thang đo Likert 33Bảng 3.1 Dự toán và quyết toán chi NSNN huyện Ngân Sơn giai đoạn 2016 –

2018 44Bảng 3.2 Phân bổ các khoản mục chi NSNN huyện huyện Ngân Sơn giai đoạn

2016 – 2018 45Bảng 3.3 Đánh giá công tác xây dựng định mức chi TX NSNN huyện Ngân

Sơn từ các đối tượng điều tra 48Bảng 3.4 Dự toán chi TX NSNN huyện Ngân Sơn giai đoạn 2016 – 2018 52Bảng 3.5 Đánh giá công tác lập dự toán chi TX NSNN huyện Ngân Sơn từ các

đối tượng điều tra 54Bảng 3.6 Chênh lệch giữa dự toán và quyết chi TX NSNN huyện Ngân Sơn

giai đoạn 2016 – 2018 56Bảng 3.7 Đánh giá công tác điều hành, chấp hành dự toán chi TX ngân sách

Nhà nước huyện Ngân Sơn từ số liệu điều tra 57Bảng 3.8.Phân bổ khoản mục chi TX từ nguồn NSNN huyện Ngân Sơn giai

đoạn 2016 – 2018 59Bảng 3.9 Kết quả thanh, kiểm tra chi TX huyện Ngân Sơn giai đoạn 2016 -

2018 64Bảng 3.10 Nội dung sai phạm trong công tác thanh kiểm tra chi TX huyện

Ngân Sơn giai đoạn 2016 - 2018 66Bảng 3.11 Đánh giá công tác điều hành, chấp hành dự toán chi TX ngân sách

Nhà nước huyện Ngân Sơn từ số liệu điều tra 68

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

2016 - 2018 49Biểu đồ 3.3 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố Điều kiện kinh tế - xã hội

đến quản lý chi TX từ số liệu điều tra 65Biểu đồ 3.4 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố Cơ chế chính sách và các

quy định đến quản lý chi TX từ số liệu điều tra 66Biểu đồ 3.5 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố Khả năng về nguồn lực tài

chính công đến quản lý chi TX từ số liệu điều tra 68Biểu đồ 3.6 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố Tổ chức bộ máy quản lý

đến quản lý chi TX từ số liệu điều tra 69Biểu đồ 3.7 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố Năng lực, trình độ của đội

ngũ cán bộ đến quản lý chi TX từ số liệu điều tra 71Biểu đồ 3.8 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố Áp dụng công nghệ trong

quản lý chi TX NSNN từ số liệu điều tra 72

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngân sách Nhà nước (NSNN) là công cụ điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế

xã hội, định hướng phát triển sản xuất, điều tiết thị trường, bình ổn giá cả,điều chỉnh đời sống xã hội Để sử dụng hiệu quả nguồn NSNN, Chính phủ cầnquản lý tốt 02 nhiệm vụ là thu – chi NSNN Quản lý thu NSNNnhằm đảm bảotập trung đầy đủ, kịp thời một phần nguồn lực tài chính Quốc gia vào tay Nhànước để phục vụ cho chi tiêu của Nhà nước trong từng thời kỳ, đồng thời thúcđẩy sản xuất kinh doanh có hiệu quả và đảm bảo công bằng xã hội Quản lýchi NSNN nhằm sử dụng hiệu quả nguồn NSNN cho các mục tiêu, nhiệm vụcủa Nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội Quản lý chi hiệu quả sẽgiúp hạn chế sự thất thoát, lãng phí, giải quyết các vấn đề cấp thiết của xã hội

Trong đó, chi ngân sách Nhà nước bao gồm hai bộ phận chính là chi

TX và chi đầu tư phát triển.Chi TX chiếm tỷ trọng lớn nhất, có vị trí, vai tròrất quan trọng đối với phát triển kinh tế xã hội của đất nước Quá trình thựchiện công tác, quản lý chi TX NSNN vẫn còn những tồn tại, hạn chế, bất cậpnhư: Sử dụng NSNN vẫn kém hiệu quả, lãng phí, thất thoát, dễ phát sinh tiêucực; Công tác quản lý chi còn phân ra nhiều lĩnh vực với nhiều hình thức khácnhau dẫn đến tình trạng chồng chéo, khó theo dõi tổng thể; chưa có cơ chếquy trách nhiệm trong thực hiện một số nghiệp vụ chi cụ thể; chưa có cơ chếtổng thể và thống nhất để kiểm soát giá mua sắm một số hàng hóa dịch vụ mộtcách chặt chẽ và có hiệu quả nhất; cán bộ chuyên trách còn có tình trạng chưa

am hiểu đầy đủ về quản lý NSNN và chưa được đào tạo đồng đều; mức độcông khai minh bạch trong chi tiêu ngân sách (NS) còn hạn chế…Do vậy,thực hiện công tác quản lý chi TX NSNN chưa đáp ứng yêu cầu quản lý và cảicách thủ tục hành chính trong xu thế đẩy mạnh mở cửa và hội nhập quốc tế

Bắc Kạn là tỉnh miền núi nằm ở trung tâm nội địa vùng Đông Bắc Bắc

Bộ, là một tỉnh còn non trẻ khi mới tách khỏi tỉnh Bắc Thái năm 1997 nênngân sách của tỉnh chủ yếu dựa vào nguồn NSNN nhằm phục vụ mục tiêuphát triển kinh tế xã hội của tỉnh Cũng giống như các tỉnh khác trên cả nước,công tác quản lý chi TX NSNN tỉnh Bắc Kạn nói chung và huyện Ngân Sơnnói riêng đã có những chuyển biến tích cực, đạt được nhiều kết quả tốt, đãtừng bước được cụ thể theo hướng hiệu quả, ngày một chặt chẽ và đúng mụcđích hơn cả về quy mô và chất lượng Kết quả của thực hiện công tác quản lýchi đã góp phần quan trọng trong việc sử dụng NSNN ngày càng hiệu quảhơn Tuy nhiên, trong quá trình kiểm soát chi TX của các đơn vị sử dụngNSNN huyện Ngân Sơn vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, tồn tại như: quan hệgiữa các bộ phận trong quá trình luân chuyển hồ sơ còn chưa rõ ràng, nănglực của cán bộ chưa đồng đều, có sự chống chéo trong nhiều khâu quản lý…điều này ảnh hưởng đến chất lượng sử dụng ngân sách, chưa đáp ứng yêu cầuquản lý và cải cách thủ tục hành chính trong xu thế đẩy mạnh mở cửa và hộinhập quốc tế Vì vậy, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi TX NSNN trênđịa bàn huyện Ngân Sơn, tìm ra hạn chế, nguyên nhân của vấn đề từ đó đềxuất giải pháp, kiến nghị phù hợp trong thời gian tới là nội dung cấp thiết và

có ý nghĩa thực tiễn cao Đây là lý do để học viên lựa chọn nghiên cứu đề tài:

“Quản lý chi TX NSNN trên địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn”.

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân qua đó đề xuấtmột số giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường công tác quản lý chi TX NSNNtrên địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn 2020-2025

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý chi TX NSNN;

-Phân tích thực trạng và làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản

lý chi TX NSNN trên địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn 2016-2018;

- Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý chi TX NSNN trên địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2020-2025

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý chi TX NSNN trên địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn

- Phạm vi về không gian: Đề tài được nghiên cứu trên địa bàn huyệnNgân Sơn, tỉnh Bắc Kạn

- Phạm vi về thời gian: Đề tài sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp để đánhgiá công tác quản lý chi TX NSNN trên địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh BắcKạn giai đoạn 2016 - 2018.Số liệu điều tra được thực hiện trong tháng 9/2019

4 Ý nghĩa khoa học và đóng góp của luận văn

- Luận văn là công trình khoa học có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiếtthực, là tài liệu giúp UBND huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn xây dựng kếhoạch quản lý chi TX NSNN trên địa bàn đến năm 2025

-Kết quả nghiên cứu của luận văn phục vụ cho công tác quản lý của các

cơ quan chức năng, cơ quan chuyên môn, của cán bộ, công chức Nhà nước trongviệc thực hiện quản lý chi TX NSNN, ban hành và tổ chức thực hiện cơ chế,chính sách, tổ chức bộ máy và cán bộ, kiểm tra, kiểm soát đối với quản lý

chi TX NSNN.

- Làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạy về quản lý chi TXNSNN tại các trường Đại học trên cả nước

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo luận văn được chia làm 4 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chi TX ngân sách Nhà nước;

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu;

Chương 3: Thực trạng quản lý chi TX ngân sách Nhà nướctrên địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn;

Chương 4: Giải pháp tăng cường quản lý chi TX ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ

CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1 Cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

NSNN đã được đề cập theo các góc độ khác nhau (Đặng Văn Du, 2010).

Luật NSNN năm 2015 định nghĩa: “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” Luận văn coi đây là khái niệm chính thống và sẽ sử dụng làm căn cứ trong nội dung nghiên cứu.

Ngân sách Nhà nước bao gồm ngân sách Trung ương và ngân sách địaphương Ngân sách trung ương là ngân sách của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơquan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác ở trung ương Ngân sách địaphương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng Nhândân và Ủy ban Nhân dân

 Đặc điểm của ngân sách Nhà nước

NSNN có một số đặc điểm sau:

Hoạt động thu chi của NSNN luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế chính trị của Nhà nước và việc thực hiện các chức năng của Nhà nước, đượcNhà nước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định;

Hoạt động NSNN là hoạt động phân phối lại các nguồn tài chính, nó thể hiện ở hai lãnh vực thu và chi của Nhà nước;

- NSNN luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước, luôn chứa đựng những lợi ích chung, lợi ích công cộng;

- NSNN cũng có những đặc điểm như các quỹ tiền tệ khác Nét khácbiệt của NSNN với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, nóđược chia thành nhiều quỹ nhỏ có tác dụng riêng, sau đó mới được chi dùng

cho những mục đích đã định (Nguyễn Ngọc Hùng, 2006);

- Hoạt động thu chi của NSNN được thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu

 Vai trò của Ngân sách Nhà nước đối với nền kinh tế

Ngân sách Nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt độngkinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước Cần hiểu rằng,vai trò của NSNN luôn gắn liền với vai trò của Nhà nước theo từng giai đoạnnhất định Đối với nền kinh tế thị trường, NSNN đảm nhận vai trò quản lý vĩ

mô đối với toàn bộ nền kinh tế, xã hội NSNN là công cụ điều chỉnh vĩ mônền kinh tế xã hội, định hướng phát triển sản xuất, điều tiết thị trường, bình ổngiá cả, điều chỉnh đời sống xã hội

 Huy động các nguồn tài chính của NSNN để đảm bảo nhu cầu chi tiêucủa Nhà nước Mức động viên các nguồn tài chính từ các chủ thể trong nguồnkinh tế đòi hỏi phải hợp lý nếu mức động viên quá cao hoặc quá thấp thì sẽ ảnhhưởng đến sự phát triển của nền kinh tế Vì vậy cần phải xác định mức huy động NSNN một cách phù hợp với khả năng đóng góp tài chính của các chủ

thể trong nền kinh tế (Ngô Phùng Hưng, 2011).

 Về mặt quản lý điều tiết vĩ mô nền kinh tế

NSNN là công cụ định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, kích thíchphát triển sản xuất kinh doanh và chống độc quyền.Trước hết, Chính phủ sẽhướng hoạt động của các chủ thể trong nền kinh tế đi vào quỹ đạo mà Chính phủ

đã hoạch định để hình thành cơ cấu kinh tế tối ưu, tạo điều kiện cho nền kinh tếphát triển ổn định và bền vững Thông qua hoạt động chi ngân sách, Nhà nước sẽcung cấp kinh phí đầu tư cho cơ sở kết cấu hạ tầng, hình thành các doanh nghiệpthuộc các ngành then chốt trên cơ sở đó tạo môi trường và điều kiện thuận lợicho sự ra đời và phát triển các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế (cóthể thấy rõ nhất tầm quan trọng của điện lực, viễn thông, hàng không đến hoạtđộng kinh doanh của các doanh nghiệp) Bên cạnh đó, việc cấp vốn hình thànhcác doanh nghiệp Nhà nước là một trong những biện pháp căn bản để chống độcquyền và giữ cho thị trường khỏi rơi vào tình trạng cạnh tranh không hoàn hảo

Và trong những điều kiện cụ thể, nguồn kinh phí trong ngân sách cũng có thểđược sử dụng để hỗ trợ cho sự phát triển của các doanh nghiệp, đảm bảo tính ổnđịnh về cơ cấu hoặc chuẩn bị cho việc chuyển sang cơ cấu mới hợp lý hơn.Thông qua hoạt động thu, bằng việc huy động nguồn tài chính thông qua thuế,ngân sách Nhà nước đảm bảo thực hiện vai trò định hướng đầu tư, kích thích

hoặc hạn chế sản xuất kinh doanh (Đại học Luật Hà Nội, 2014).

 Về mặt xã hội

NSNN có vai trò điều tiết thu nhập giữa các tầng lớp dân cư trong xãhội.Trợ giúp trực tiếp dành cho những người có thu nhập thấp hay có hoàncảnh đặc biệt như chi về trợ cấp xã hội, trợ cấp gián tiếp dưới hình thức trợgiá cho các mặt hàng thiết yếu, các khoản chi phí để thực hiện chính sách dân

số, chính sách việc làm, chống mù chữ, hỗ trợ đồng bào bão lụt

 Về mặt thị trường

Nhà nước sẽ sử dụng ngân sách Nhà nước như một công cụ để gópphần bình ổn giá cả và kiềm chế lạm phát.Nhà nước chỉ điều tiết những mặthàng quan trọng những mặt hàng mang tính chất chiến lược.Cơ chế điều tiếtthông qua trợ giá, điều chỉnh thuế suất thuế xuất nhập khẩu, dự trữ quốc gia.Thị trường vốn sức lao động: thông qua phát hành trái phiếu và chi tiêu củachính phủ Kiềm chế lạm phát: Cùng với ngân hàng Trung ương với chínhsách tiền tệ thích hợp NSNN góp phần điều tiết thông qua chính sách thuế và

chi tiêu của Chính phủ (Phạm Thị Đào, 2014).

1.1.1.2 Thu ngân sách Nhà nước

Thu NSNN là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình để tập trungmột phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quỹ NSNN nhằm thỏa mãn cácnhu cầu của Nhà nước

Đứng về phương diện pháp lý, thu NSNN bao gồm những khoản tiềnNhà nước huy động vào ngân sách để thỏa mãn nhu cầu chi tiêu của Nhànước Về mặt bản chất, thu NSNN là hệ thống những quan hệ kinh tế giữaNhà nước và xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động các nguồntài chính để hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước nhằm thỏa mãncác nhu cầu chi tiêu của mình Thu NSNN chỉ bao gồm những khoản tiền Nhànước huy động vào ngân sách mà không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàntrả trực tiếp cho đối tượng nộp

Theo Luật NSNN năm 2015, các khoản thu NSNN bao gồm khoản mục

cơ bản sau:

- Thuế, phí, lệ phí do các tổ chức và cá nhân nộp theo quy định của phápluật;

- Các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước;

- Các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân;

- Các khoản viện trợ;

- Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật

1.1.1.3 Chi ngân sách Nhà nước

Chi NSNN là việc phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảothực hiện chức năng của Nhà nước theo những nguyên tắc nhất định ChiNSNN là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vàoNSNN và đưa chúng đến mục đích sử dụng Do đó, chi NSNN là những việc

cụ thể không chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải phân bổ cho từng mụctiêu, từng hoạt động và từng công việc thuộc chức năng của Nhà nước

• Đặc điểm của chi ngân sách Nhà nước

Chi NSNN gắn với bộ máy Nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế, chính

trị, xã hội mà Nhà nước đảm đương trong từng thời kỳ(Hoàng Anh, 2006);

Chi NSNN gắn với quyền lực Nhà nước, mang tính chất pháp lý cao;Các khoản chi của NSNN được xem xét hiệu quả trên tầm vĩ mô;

Các khoản chi của NSNN mang tính chất không hoàn trả trực tiếp là chủyếu;

Các khoản chi của NSNN gắn chặt với sự vận động của các phạm trù giá trị khác như giá cả, lãi suất, tỷ giá hối đoái, tiền lương, tín dụng…

• Phân loại chi NSNN

- Căn cứ vào mục đích, nội dung (Bộ tài chính, 2003):

Nhóm 1: Chi tích lũy của NSNN là những khoản chi làm tăng cơ sở vậtchất và tiềm lực cho nền kinh tế, tăng trưởng kinh tế; là những khoản chi đầu

tư phát triển và các khoản tích lũy khác.

Nhóm 2: Chi tiêu dùng của NSNN là các khoản chi không tạo ra sảnphẩm vật chất để tiêu dùng trong tương lai; bao gồm chi cho hoạt động sựnghiệp, quản lý hành chính, quốc phòng, an ninh

- Căn cứ theo yếu tố thời hạn và phương thức quản lý:

Nhóm chi TX bao gồm các khoản chi nhằm duy trì hoạt động TX củaNhà nước;

Nhóm chi đầu tư phát triển là các khoản chi dài hạn nhằm làm tăng cơ

sở vật chất của đất nước và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế;

Nhóm chi trả nợ và viện trợ bao gồm các khoản chi để Nhà nước thựchiện nghĩa vụ trả nợ các khoản đã vay trong nước, vay nước ngoài khi đến hạn

và các khoản chi làm nghĩa vụ quốc tế;

Nhóm chi dự trữ là những khoản chi NSNN để bổ sung quỹ dự trữ Nhànước và quỹ dự trữ tài chính

1.1.2 Chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

1.1.2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

 Khái niệm về chi TX NSNN

Chi thường xuyên là quá trình phân bổ và sử dụng thu nhập từ các quỹ tàichính công nhằm đáp ứng các nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm

vụ thường xuyên của nhà nước về quản lý kinh tế – xã hội Chi thường xuyên cóphạm vi rộng, gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của nhànước Khoản chi này mang tính chất tiêu dùng, quy mô và cơ cấu chi thườngxuyên phụ thuộc chủ yếu vào tổ chức bộ máy Nhà nước Với xu thế phát triểncủa xã hội, nhiệm vụ chi thường xuyên của Nhà nước ngày càng gia tăng chính

vì vậy chi thường xuyên cũng có xu hướng mở rộng (Dương Đăng Chinh, 2009).

Điều 4 luật NSNN năm 2015 chỉ rõ: “Chi TX là nhiệm vụ chi của NSNN

nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức

chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ TX của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh”.

 Đặc điểm của chi TX NSNN

Nguồn lực tài chính trang trải cho các khoản chi TX được phân bốtương đối đều giữa các quý trong năm, giữa các tháng trong quý, giữa cácnăm trong kỳ kế hoạch

Việc sử dụng kinh phí TX chủ yếu chi cho con người, sự việc nên nó

không làm tăng thêm tài sản hữu hình của quốc gia (Dương Đăng Chinh, 2007).

Hiệu quả của chi TX không thể đánh giá, xác định cụ thể như chi đầu tưphát triển Hiệu quả của chi TX không chỉ đơn thuần về mặt kinh tế mà đượcthể hiện qua sự ổn định chính trị-xã hội, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vữngcủa đất nước Do vậy, chi TX có thể ảnh hưởng rất lớn đến đời sống kinh tế xãhội của một quốc gia

Chi hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao.Chi nhiệm vụ cho việc thực hiện công việc, dịch vụ thu phí, lệ phí.Chi cho các hoạt động dịch vụ (kể cả chi thực hiện nghĩa vụ với ngânsách Nhà nước, trích khấu hao tài sản cố định theo quy định, chi trả vốn, trảlãi tiền vay theo quy định của pháp luật)

 Vai trò của chi TX NSNN

Chi TX có vai trò quan trọng trong nhiệm vụ chi của NSNN, chi TXgiúp bộ máy Nhà nước duy trì hoạt động bình thường để thực hiện tốt chứcnăng QLNN, đảm bảo an ninh, an toàn xã hội, đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổquốc gia

Thực hiện tốt nhiệm vụ chi TX còn có ý nghĩa rất quan trọng trong việcphân phối và sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính của đất nước, tạo điều kiệngiải quyết tốt mối quan hệ giữa tích lũy, tiêu dùng Chi TX hiệu quả và tiết kiệm

sẽ tăng tích lũy vốn NSNN để chi cho đầu tư phát triển, thúc đẩy kinh tế

phát triển, nâng cao niềm tin của nhân dân vào vai trò quản lý điều hành của

Nhà nước (Vũ Sỹ Cường, 2013).

1.1.2.2 Phân loại chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

Theo Luật ngân sách nhà nước (2015) nội dung chi thường xuyên bao

gồm những khoản mục như sau:

 Chi cho các đơn vị sự nghiệp:

Đây là các khoản chi cho các đơn vị sự nghiệp công lập nhằm cung cấpcác dịch vụ đáp ứng nhu cầu nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực,chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tạo động lực để nâng cao năng suất lao động,

thúc đẩy phát triển kinh tế theo chiều sâu (Nguyễn Văn Tuyến, 2007) Cụ thể:

 Chi cho hoạt động của các đơn vị sự nghiệp kinh tế của Nhà nước là cáckhoản chi nhằm đảm bảo hoạt động cho các đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụphục vụ trực tiếp cho các hoạt động kinh tế như đơn vị sự nghiệp thuộc lĩnh vựcnông, lâm, ngư nghiệp; thủy lợi; khí tượng; thủy văn…mặc dù các đơn vị

sự nghiệp kinh tế có tạo ra sản phẩm và chuyển giao được nhưng không phải là đơn vị kinh doanh nên các khoản chi tiêu được coi như chi NSNN Xu hướng

ở Việt Nam, Nhà nước chỉ giữ lại một số đơn vị sự nghiệp kinh tế cần thiết cho

sự phát triển kinh tế quốc gia, các đơn vị còn lại sẽ chuyển sang mô hình hoạtđộng như một doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị

 Chi cho hoạt động các đơn vị sự nghiệp văn hóa – xã hội bao tổng thểcác hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục, đào tạo, văn hóa, thể dục thể thao, y tế, xã hội

 Chi cho hoạt động khoa học công nghệ là các khoản chi cho nghiêncứu, ứng dụng, phổ biến tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới nhằm hiệnđại hóa khoa học, công nghệ từ đó giúp nâng cao năng suất lao động, cải thiệnmôi trường làm việc, tăng năng lực cạnh tranh cho mỗi quốc gia cả về kinh tế, cả

về xã hội Chi khoa học công nghệ được thực hiện thông qua các hội, ngành

các địa phương Với xu hướng phát triển kinh tế theo chiều sâu, chi cho khoa học công nghệ ngày càng được mở rộng.

 Chi cho hoạt động giáo dục, đào tạo là các khoản chi cho hệ thống giáodục, đào tạo từ giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông đến đào tạo đại học và sauđại học Nhu cầu giáo dục, đào tạo của xã hội ngày càng đòi hỏi gia tăng

về số lượng và chất lượng, với nguồn tài chính có hạn NSNN không thể đápứng cho đủ các nhu cầu này mà chỉ đáp ứng một phần nhu cầu trong khuônkhổ nhất định, cho một số đối tượng nhất định Mục tiêu của Nhà nước ViệtNam là huy động nguồn tài chính của các thành phần kinh tế đầu tư cho giáodục nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động này

 Chi cho hoạt động sự nghiệp y tế là các khoản chi cho đảm bảo sứckhỏe cộng đồng, khám chữa bệnh cho người dân Trong khuôn khổ nhất định,chi tài chính công phải đáp ứng kinh phí cho hoạt động khám chữa bệnh củamột số đối tượng như trẻ nhỏ, những người thuộc diện chính sách xã hội Chitài chính công tập trung chủ yếu vào chi cho y tế dự phòng, y tế công cộngnhằm đảm bảo sức khỏe chung của cộng đồng

Chi cho hoạt động sự nghiệp văn hóa, thể dục thể thao là các khoản chicho hoạt động văn học, nghệ thuật, bảo tàng, truyền thanh, truyền hình, thể

dục, thể thao…khoản chi này không chỉ nhằm mục đích nâng cao trình độ dântrí, nâng cao sức khỏe về tinh thần cho người dân mà còn góp phần giữ gìn,phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần khẳng định và nâng cao hình ảnhquốc gia trên trường quốc tế

 Chi cho hoạt động xã hội là các khoản chi cho đảm bảo xã hội và cứu tế

xã hội Khoản chi này nhằm đảm bảo cuốc sống của người dân khi gặp khó khăn

do ốm đau, bệnh tật hoặc những người già không nơi nương tựa nhằm ổn

định xã hội

Nhìn chung các khoản chi cho hoạt động sự nghiệp là mang tính tiêu

dùng nhằm mục đích nâng cao trình độ dân trí, sức khỏe thể chất và tinh thầncho người dân Bên cạnh đó khoản chi này còn tạo động lực gián tiếp để thúcđẩy tăng trưởng kinh tế, đảm bảo trật tự xã hội.

 Chi cho các hoạt động quản lý Nhà nước (chi quản lý hành chính)

Là các khoản chi để đảm bảo hoạt động của hề thống các cơ quan quản

lý nhà nước từ trung ương đến địa phương như chi cho hệ thống cơ quanquyền lực, cơ quan hành chính, cơ quan chuyên môn các cấp, viện kiểm sát vàtòa án Trong xu hướng phát triển của xã hội, các khoản chi quản lý hànhchính không chỉ dừng lại ở việc duy trì hoạt động quản lý của bộ máy nhànước để cai trị mà còn nhằm mục đich phục vụ xã hội Hoạt động này nhằmbảo vệ và hỗ trợ cho các chủ thể và các hoạt động kinh tế phát triển, chẳnghạn hoạt động cấp phép, công chứng, hộ khẩu…

 Chi cho hoạt động an ninh, quốc phòng và trật tự an toàn xã hội

Là các khoản chi cho an ninh nhằm đảm bảo trật tự an toàn xã hội, tạo ra

sự yên bình cho người dân Chi quốc phòng nhằm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổquốc gia, chống lại sự xâm lấn của các thế lực bên ngoài Quy mô của khoảnchi này phụ thuộc vào sự biến động chính trị, xã hội trong nước và các yếu tốbất ổn từ bên ngoài Chi quốc phòng an ninh mang tính bí mật của quốc gianên toàn bộ khoản chi này do NSNN đài thọ và không có trách nhiệm công bốcông khai như các khoản chi khác

 Chi khác

Ngoài các khoản chi trên, một số khoản chi không phát sinh đều đặn vàliên tục trong các tháng của năm nhưng vẫn thuộc về chi thường xuyên nhưchi trợ giá theo chính sách của nhà nước, chi trả lãi tiền vay do chính phủ vay,chi hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội…

1.1.3 Quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

1.1.3.1 Khái niệm về quản lý chi ngân sách và quản lý chi thường xuyên ngân

sách Nhà nước cấp huyện

 Quản lý chi NSNN

Quản lý là việc quản trị của một tổ chức với các hoạt động thiết lập chiếnlược của một tổ chức và điều phối các nỗ lực của nhân viên để hoàn thành cácmục tiêu của mình thông qua việc áp dụng các nguồn lực sẵn có, như tài

chính, tự nhiên, công nghệ và nhân lực (wikipedia.vn).

Quản lý chi NS là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách

có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng của Nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ

thống chính sách, pháp luật (Đặng Văn Du, 2010).

Quản lý chi TX NSNN là quá trình các cơ quan quản lý Nhà nước cóthẩm quyền sử dụng hệ thống các biện pháp tác động vào hoạt động chi TXngân sách Nhà nước, đảm bảo cho các khoản chi TX ngân sách được sử dụng

đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả (Nguyễn Ngọc Hùng, 2006).

Do vậy, có thể đưa ra khái niệm về Quản lý chi TX NSNN như sau: Quản

lý chi TX NSNN là quá trình các cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc thẩm định, kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện các khoản chi TX NSNN có đáp ứng yêu cầu do Nhà nước quy định nhằm đảm bảo các khoản chi đúng nguyên tắc, đúng chế độ, tiết kiệm chi phí và sử dụng hiệu quả nguồn vốn NSNN.

 Quản lý chi NSNN cấp huyện

Đối với nội dung về Quản lý chi TX NSNN cấp huyện cần lưu ý: NSNNcấp huyện là một cấp ngân sách hoàn chỉnh, là một bộ phận phân cấp trong hệthống NSNN nói chung Trong đó: chủ thể quản lý là Ủy ban nhân dân(UBND) huyện, UBND xã và các đơn vị trực thuộc có liên quan sẽ dựa vàocác cơ sở pháp lý theo quy định để chỉ đạo, giám sát, kiểm tra hoạt động chi

TX NSNN cấp huyện

Như vậy, có thể đưa ra khái niệm về quản lý chi TX NSNN cấp huyện

như sau: Quản lý chi TX NSNN cấp huyện là quá trình UBND huyện dựa trên

các cơ sở pháp lý, sử dụng hệ thống các phương pháp quản lý nhằm chỉ đạo, giám sát, kiểm tra hoạt động chi TX NSNN trên địa bàn huyện để đạt được các mục tiêu tài chính kinh tế – xã hội đã đề ra.

1.1.3.2 Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

- Nguyên tắc quản lý theo dự toán: Dự toán là khâu mở đầu của một chutrình NSNN Những khoản chi TX một khi đã được ghi vào dự toán chi và đãđược cơ quan quyền lực Nhà nước xét duyệt được coi là chi tiêu pháp lệnh Xéttrên giác độ quản lý, số chi TX đã được ghi trong dự toán thể hiện sự cam kếtcủa cơ quan chức năng quản lý tài chính Nhà nước với các đơn vị thụ hưởng

NSNN, từ đó nảy sinh nguyên tắc quản lý chi TX theo dự toán (Bùi Thị Mai Hoa, 2007).

- Nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả: tiết kiệm hiệu quả là một trong nhữngnguyên tắc quan trọng hàng đầu của quản lý kinh tế, tài chính, bởi lẽ nguồnlực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì không có giới hạn Do vậy, trongquá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính toán saocho với chi phí thấp nhất nhưng phải đạt được kết quả cao nhất Mặt khác dođặc thù hoạt động NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, đa dạng và phức tạp, nhucầu chi từ NSNN luôn gia tăng với tốc độ nhanh trong khi khả năng huy độngnguồn thu có hạn, nên càng phải tôn trọng nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quảtrong quản lý chi TX của NSNN

- Nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước (KBNN): Một trongnhững chức năng quan trọng của Kho bạc Nhà nước là quản lý quỹ NSNN.Vìvậy, kho bạc Nhà nước vừa có quyền, vừa có trách nhiệm trong việc kiểm soátchặt chẽ mọi khoản chi ngân sách Nhà nước, đặc biệt là các khoản chi TX Đểtăng cường vai trò của KBNN trong kiểm soát chi TX của NSNN, hiện nay

nước ta đang thực hiện việc chi trực tiếp qua KBNN như là một nguyên tắc

trong quản lý khoản chi này (Vũ Sỹ Cường, 2013).

1.1.3.3 Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nước

 Xây dựng định mức chi TX

Trong quản lý các khoản chi TX cho NSNN, nhất thiết phải có định mứccho từng nhóm mục chi hay cho mỗi đối tượng cụ thể Nhờ đó mà các cấp,ngành, đơn vị có căn cứ pháp lý để triển khai các công việc cụ thể thuộc quá

trình quản lý chi TX của NSNN (Nguyễn Văn Tuyến, 2007).

Định mức chi là cơ sở quan trọng để lập dự toán chi, cấp phát và quyếttoán các khoản chi, đồng thời là chuẩn mực để phân bổ và kiểm tra, giám sáttình hình sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước

Định mức chi phải đảm bảo được các yêu cầu sau:

Thứ nhất: Các định mức chi phải được xây dựng một cách khoa học, chặt chẽ và có căn cứ chính xác.

Thứ hai: Các định mức chi phải có tính thực tiễn cao, giải quyết các nhu

cầu cấp thiết của địa phương

Thứ ba: Định mức chi phải đảm bảo thống nhất trong từng khoản chi,

từng đối tượng thụ hưởng ngân sách cùng loại

Thứ tư: Định mức chi phải đảm bảo tính pháp lý cao.

Định mức chi TX NSNN thường bao gồm hai loại (Vũ Cương, 2002):

- Định mức chi tiết: là loại định mức xác định dựa trên cơ cấu chi của

ngân sách Nhà nước cho mỗi đơn vị được hình thành từ các mục chi nào,người ta tiến hành xây dựng định mức chi cho từng mục đó ví dụ như: Chicông tác phí, hội nghị, chi lương, học bổng

- Định mức chi tổng hợp: Là loại định mức dùng để xác định nhu cầu chi từ NSNN cho mỗi loại hình đơn vị thụ hưởng Do vậy, với mỗi loại hình

đơn vị khác nhau sẽ có đối tượng để tính định mức chi tổng hợp khác nhau

Mỗi loại định mức chi đều có những ưu nhược điểm riêng của nó Tuỳtheo mục đích quản lý mà có sự lựa chọn hoặc vận dụng kết hợp các loại địnhmức chi cho hợp lý

Căn cứ lập dự toán: cần dựa vào các nội dung sau (Nguyễn Văn

- Chủ trương của Nhà nước

- Các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển KT-XH của địa phương, đặc biệt

là các chỉ tiêu có liên quan trực tiếp đến việc cấp phát kinh phí chi TX củaNSNN kỳ kế hoạch

-Khả năng nguồn kinh phí có thể đáp ứng cho nhu cầu chi TX kỳ kế hoạch

-Các chính sách, chế độ định mức chi TX của NSNN hiện hành và phải

dự đoán được những điều chỉnh hoặc thay đổi có thể xảy ra trong kỳ kế hoạch

- Kết quả phân tích, đánh giá tình hình quản lý và sử dụng kinh phí TX

kỳ báo cáo

Quy trình lập dự toán: thông qua 03 bước như sau:

Bước 1: Hướng dẫn và giao số kiểm tra

Bước 2: Xây dựng dự toán chi TX cho các cơ quan Nhà nước và tổng hợp từ dưới lên để lập dự toán NSNN

Bước 3: UBND huyện chủ trì họp giao dự toán cho các đơn vị

 Điều hành, chấp hành dự toán chi TX ngân sách Nhà nước

Mục tiêu chính của việc tổ chức chấp hành dự toán chi TXNSNN là đảmbảo phân phối, cấp phát và sử dụng kinh phí được phân bổ một cách hợp lý,tiết kiệm và có hiệu quả Do vậy cần chú ý các yêu cầu sau: phân phối nguồnvốn một cách hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm trên cơ sở dự toán chi đã xácđịnh; đảm bảo cấp phát vốn kịp thời, đúng nguyên tắc; tuân thủ đúng nguyên

tắc tiết kiệm, hiệu quả trong sử dụng vốn NSNN (Sử Đình Thành, 2009).

Trong khâu này cần tăng cường công tác kiểm tra giám sát của cơ quantài chính các cấp, công tác kiểm soát chi của KBNN và hơn hết là nâng cao ýthức chấp hành dự toán, sử dụng có hiệu quả, tiết kiệm nguồn kinh phí đượccấp của các đơn vị sử dụng ngân sách

Quá trình tổ chức điều hành cấp phát và sử dụng các khoản chi

TXNSNN cần dựa trên những căn cứ sau:

- Dựa vào định mức chi đã được duyệt của từng chỉ tiêu trong dự toán

- Dựa vào khả năng nguồn kinh phí ngân sách Nhà nước có thể đáp ứngchi, trong quản lý và điều hành ngân sách Nhà nước phải quán triệt quan điểm

"lường thu mà chi” Mức chi trong dự toán mới chỉ là con số dự kiến, khi thực

hiện phải căn cứ vào điều kiện thực tế của năm kế hoạch rồi mới chuyển hoáchỉ tiêu dự kiến thành hiện thực

- Dựa vào định mức, chế độ chỉ tiêu sử dụng kinh phí NSNNhiện hành.Đây là những căn cứ có tính pháp lý bắt buộc quá trình cấp phát và sử dụngcác khoản chi phải tuân thủ, là căn cứ để đánh giá tính hợp lệ, hợp pháp củaviệc cấp phát và sử dụng các khoản chi

 Quyết toán, kiểm tra, kiểm soát chi TXNSNN

Mục đích chủ yếu của công việc này là tổng hợp, phân tích đánh giá tìnhhình thực hiện kế hoạch chi Kiểm tra hoạt động chi TX theo quy định để cónhững điều chỉnh kịp thời nếu có sai sót Từ đó rút ra những ưu, nhược điểmtrong quản lý để có biện pháp khắc phục Công việc cụ thể được tiến hành là

kiểm tra, quyết toán các khoản chi (Bộ tài chính, 2003) Để hoạt động quyết

toán, kiểm tra, kiểm soát chi TX NSNN đạt hiệu quả chú ý đến các vấn đề sau

được duyệt và theo đúng mục lục chi TX ngân sách Nhà nước quy định

- Trước khi trình cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, báo cáoquyết toán năm của các đơn vị thụ hưởng phải có xác nhận của KBNN đồng

cấp và được cơ quan Kiểm toán Nhà nước kiểm toán theo đúng quy định.

- Báo cáo quyết toán của các đơn vị thụ hưởng không được phép xảy ra tình trạng quyết toán chi chi TX NSNN lớn hơn thu NSNN

 Kiểm tra, giám sát chi TXNSNN

Thanh tra, kiểm tra là nội dung không thể thiếu của quản lý nhà nước, làgiai đoạn cuối cùng trong chu trình quản lý, có vai trò kiểm định, đánhgiáhiệu quả của quản lý nhà nước tại địa bàn hoạt động Qua thanh tra, kiểmtra để có các kiến nghị khắc phục những sơ hở, yếu kém, đề xuất những biệnpháp đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý, sửa đổi cơ chế, chính sách nhằmquản lý tốt hơn, hiệu quả hơn Chính vì vậy, trong hoạt động quản lý nhà nướcnhất là trong lĩnh vực tài chính phải có thanh tra, kiểm tra và thanh tra, kiểmtra phải phục vụ cho yêu cầu quản lý nhà nước Ở đâu có quản lý nhà nước thì

ở đó phải có thanh tra Quản lý nhà nước mà không có thanh tra sẽ dẫn tớiquan liêu và xa rời thực tiễn

Công tác thanh tra, kiểm tra quản lý NSNN thực hiện theo quy địnhnhằm phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện tham nhũng,lãng phí, phát hiện những sơ hở trong quản lý NSNN để kiến nghị với cơ quan

có thẩm quyền góp phần nâng cao hiệu quả quản lý NSNN cho địa bàn, gópphần thúc đẩy và sử dụng đúng mục đích nguồn NSNN (Lê Chi Mai, 2006)

Hình thức kiểm tra bao gồm:

- Kiểm tra định kỳ: đó là việc kiểm tra của các cơ quan, đơn vị chức năngtheo kế hoạch nhất định Việc kiểm tra được tiến hành đối với hoạt động của ngân sách xã trong một thời gian nhất định

- Kiểm tra đột xuất: đó là việc kiểm tra của các cơ quan, đơn vị chứcnăng một cách đột xuất, thường khi có các sự việc xảy ra hoặc có đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác quản lý ngân sách xã

- Kiểm tra thường xuyên: đây là công tác kiểm tra thường xuyên trongquá trình hoạt động của ngân sách xã Công tác kiểm tra thường gắn với các cơquan chủ quản của ngân sách xã như ngành tài chính, Thuế, KBNN…

Trên đây là toàn bộ nội dung quản lý ngân sách xã, ta thấy quản lý ngânsách xã là một quá trình khó khăn và phức tạp Do vậy, hoàn thiện công tácquản lý ngân sách xã là một yêu cầu cấp thiết nhằm làm lành mạnh hoá cáchoạt động tài chính ở xã, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách xã

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên NSNN

1.1.4.1 Các yếu tố khách quan

 Điều kiện kinh tế – xã hội

Quản lý chi NSNN nói chung và chi TX nói riêng chịu ảnh hưởng bởiđiều kiện KTXH Nếu kinh tế ổn định, tăng trưởng tốt, ngân sách dành chochi TX tăng; vốn đầu tư sẽ được cung cấp đẩy đủ, đúng tiến độ; thu nhập củacán bộ, viên chức, nâng cao đời sống người lao động Ngược lại, sẽ ảnhhưởng không nhỏ đến các dự án, khoản chi đầu tư, thu nhập cho người laođộng gây…tác động lớn đến sự phát triển của nền kinh tế Do vậy, yếu tố kinhtế- xã hội được nhiều nghiên cứu nhận thấy có nhiều tác động cùng chiều tớicông tác quản lý chi TX NSNN

 Cơ chế chính sách và các quy định của Nhà nước về quản lý chi ngânsách Nhà nước

Trong kinh tế thị trường, sự điều tiết của Nhà nước, pháp luật đã trở thànhmột bộ phận không thể thiếu trong quản lý chi NSNN nói chung và quản lý chiTXNSNN nói riêng Hệ thống pháp luật với vai trò hướng dẫn và tạo điều kiệncho các thành phần kinh tế trong xã hội hoạt động theo trật tự, trong khuôn khổpháp luật đảm bảo sự công bằng, an toàn và hiệu quả đòi hỏi phải rất đầy đủ,chuẩn tắc và đồng bộ Vì vậy, hệ thống pháp luật, các chính sách liên quan đếnquản lý chi TX Ngân sách Nhà nước sẽ có tác dụng kiềm hãm hay thúc đẩy

hoạt động quản lý hiệu quả hay không hiệu quả chi Ngân sách Nhà nước ở địa

phương (Lương Ngọc Tuyền, 2005) Hệ thống pháp luật được xây dựng thống

nhất, chặt chẽ, hợp lý từ trên xuống sẽ giúp quản lý hiệu quả các khoản chi,hạn chế sự thất thoát trên địa bàn cả nước Đồng thời cũng giúp cán bộchuyên trách dễ dàng hơn trong công tác xây dựng dự toán, quyết toán chi TXNSNN Một quốc gia phát triển là quốc giá có hệ thống pháp luật xây dựnghiệu quả nhờ đó sẽ quản lý tốt nguồn NS quốc gia

 Khả năng về nguồn lực tài chính công

Dự toán về chi TX NSNN được lập luôn dựa và tính toán có khoa họccủa nguồn lực tài chính công huy động được, tức là căn cứ vào thực tiễn thungân sách và các khoản thu khác các năm trước và dự báo tăng thu trong nămnay mà đề ra kế hoạch huy động nguồn thu Vì vậy, chi TX NSNN không

được vượt quá định mức cung ứng theo NSNN phân bổ Địa phương có tốc độ

tăng trưởng tốt, chủ động về NS địa phương sẽ có điều kiện để tăng chi NScho các khoản mục đặc thù tại địa phương mình Khi đó, công tác quản lý NSnói chung và quản lý chi TX nói riêng sẽ cần sử dụng nhiều hơn các nguồnlực nhằm nâng cao chất lượng khoản mục chi và tránh lãng phí, thất thoát

(Bùi Đại Dũng, 2012).

1.1.4.2 Các yếu tố chủ quan

 Tổ chức bộ máy quản lý chi TX Ngân sách Nhà nước

Bộ máy quản lý được phân chia theo từng cấp, từng mảng với nhiệm vụ,công việc khác nhau và thường quản lý theo chiều dọc Tổ chức bộ máy quản lýphù hợp sẽ nâng cao chất lượng quản lý, hạn chế tình trạng sai phạm trong quản

lý Quy trình quản lý được bố trí càng khoa học, rõ ràng thì càng góp phần quantrọng làm nâng cao chất lượng của thông tin tới cấp ra quyết định quản lý chiTXNSNN, giảm các yếu tố sai lệch thông tin Từ đó, nâng cao được hiệu quảquản lý chi TXNgân sách Nhà nước trên địa phương Đây là yếu tố quan

trọng trong công tác quản lý chi TX NSNN vì nếu Nhà nước xây dựng được

bộ máy quản lý NS hiệu quả, thống nhất từ Trung ương đến địa phương sẽgiúp quá trình lập, chấp hành và quyết toán khoản mục chi chi tiết, đúng yêucầu giữa các địa phương trên cả nước Tránh sự khác biệt, sai lệch hoặc khôngthống nhất trong quá trình triển khai đến các đơn vị thụ hưởng.Nhờ đó côngtác quản lý chi TX sẽ chính xác, đỡ mất thời gian và hạn chế sự thất thoát

Đối với năng lực quản lý của người lãnh đạo: cần phải có các tố chất vànăng lực như sau: năng lực xây dựng chiến lược, định mức chi ngân sách;triển khai kế hoạch, công việc hợp lý, rõ ràng; xây dựng cơ cấu tổ chức hợp

lý, hiệu quả; phân chia rõ ràng nhiệm vụ, trách nhiệm của nhân viên và các bộphận trong bộ máy…Nếu người lãnh đạo không nhạy bén, sắc xảo trong côngviệc dễ gây tình trạng chi vượt quá thu, chi đầu tư giàn trải, phân bổ chi TXkhông hơp lý có thể dẫn đến tình trạng thất thoát, lãng phí NS, không thúc đẩyđược sự phát triển của nền kinh tế và không đảm bảo các vấn đề xã hội…

Đối với trình độ chuyên môn của nhân viên: cần nắm vững các chínhsách, quy định của Nhà nước để xây dựng dự toán, chi trả phù hợp cho cáckhoản mục; đồng thời cần có sự kiểm tra, kiểm soát quá trình chi TX NSNN

để xác định các khoản chi có phù hợp với mục đích, tránh thất thoát, lãnh phí,

không hiệu quả (Thân Tùng Lâm, 2012).

 Mức độ áp dụng công nghệ trong quản lý chi TXNSNN

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý chi TX Ngân sách Nhà

nước sẽ giúp tiết kiệm thời gian xử lý công việc, đảm bảo được tính chínhxác, nhanh chóng và thống nhất về mặt dữ liệu, tạo tiền đề cho những quytrình cải cách về mặt nghiệm vụ một cách hiệu quả Ngoài ra, áp dụng côngnghệ còn giúp việc triển khai văn bản phát luật thuận tiện hơn, cũng như giúpquá trình thanh kiểm tra dễ dàng, chính xác và hiệu quả.Chính vì lẽ đó mức độ

áp dụng công nghệ thông tin là một trong những yếu tố ảnh hưởng không nhỏ

đến hiệu quả quản lý chi TX NSNN trong thời kỳ hội nhập(Tô Thiện Hiền, 2012).Hiện nay, trong xu thế ứng dụng cuộc cách mạng công nghệ 4.0 việc

ứng dụng công nghệ hiện đại càng có vai trò quan trọng nhằm quản lý thốngnhất, hiệu quả chu trình thực hiện và quản lý NSNN

1.2 Kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chi thường xuyên NSNN

1.2.1 Kinh nghiệm trong quản lý chi thường xuyên ngân sách Nhà nướctại một số địa phương

1.2.1.1 Kinh nghiệm quản lý chi TX NSNN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

Xác định việc sử dụng ngân sách Nhà nước là tiền thuế đóng góp của nhândân và doanh nghiệp, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc đã chủ độngthực hiện đồng bộ các giải pháp chi ngân sách Nhà nước trong đó chú trọngchi TX nhằm đảm bảo hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, góp phần thực hiện thắnglợi các mục tiêu phát triển KTXH cải thiện, nâng cao đời sống vật chất, tinhthần của nhân dân Những biện pháp mà huyện đã thực hiện và mang lại hiệuquả tích cực trong công tác quản lý chi NSNN năm 2018 như sau:

Ngay từ đầu năm, UBND huyện Bình Xuyên đã ban hành Kế hoạch số131/KH-UBND thực hiện Chỉ thị số 06/CT-UBND của UBND tỉnh về thựchiện một số giải pháp, nhiệm vụ nhằm chấn chỉnh việc điều chỉnh tăng tổngmức đầu tư các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước

Thông báo công khai, dân chủ, bàn bạc, thảo luận, góp ý các vấn đề liênquan đến hoạt động của UBND huyện, quyền lợi của cán bộ, công chức như:quyết toán và dự toán thu chi ngân sách năm; tình hình thu chi và sử dụng kinh

phí hoạt động của UBND; quỹ phúc lợi công đoàn; việc thực hiện các chínhsách, chế độ đối với công chức, viên chức; tổ chức khám sức khỏe định kỳ;trang bị đồng phục; thăm hỏi cán bộ hưu trí; trợ cấp khó khăn, ốm đau… vớitinh thần tiết kiệm, chống lãng phí.

Các cơ quan, tổ chức, đơn vị, các doanh nghiệp xây dựng và ban hànhchương trình hành động thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, cụ thể hóa Quychế dân chủ ở cơ sở thông qua việc xây dựng quy chế trả lương, quy chế phânphối và sử dụng các quỹ, quy chế chi tiêu nội bộ…một cách hợp lý, hiệu quả.Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức trong cán bộ, công chức, viên chức,người lao động và mọi người dân về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Trong quá trình thực hiện điều hành ngân sách, UBND huyện thực hiệntiết kiệm tối đa trong việc tổ chức hội nghị, cử cán bộ, công chức, viên chức

đi công tác; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; sử dụng điện nước, văn phòng phẩm,sách báo, tạp chí; tiếp khách; khánh tiết; tổ chức lễ hội; lễ kỷ niệm

Kết quả tiết kiệm từ dự toán chi thường xuyên dành để chi cải cách tiềnlương toàn huyện trong năm 2018 được giữ lại ngay từ khâu giao dự toán đầunăm là 10 tỷ đồng Cắt giảm, tiết kiệm từ khâu lập dự toán đến thẩm định,quyết định giao dự toán bổ sung cho các đơn vị thực hiện tiết kiệm hơn 4 tỷđồng Việc mua sắm, sử dụng phương tiện đi lại và phương tiện, thiết bị làmviệc của cơ quan, tổ chức trong khu vực Nhà nước được thực hiện nghiêm túctheo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ

Việc quản lý, sử dụng ngân sách Nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản,huyện thực hiện nghiêm túc các quy định của Luật Đầu tư công, triển khai cóhiệu quả Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 và Kế hoạch đầu

tư công hàng năm Đồng thời, tăng cường các biện pháp nâng cao chất lượngcông tác quy hoạch, thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với tất cả các khâu trongquá trình đầu tư Đối với các công trình đã được phê duyệt, huyện chỉ đạo các

chủ đầu tư tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, nghiệm thu theo quy định,nhất là các công trình, dự án lớn, quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xãhội của địa phương.

Công tác thẩm định báo cáo kinh tế kỹ thuật được thực hiện theo quyđịnh Tính đến ngày 31/10/2018, huyện thẩm định được 08 dự án với tổngmức đầu tư được phê duyệt là 78,6 tỷ đồng, qua thẩm định tiết kiệm được gần2,4 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư trình phê duyệt với tỷ lệ tiết kiệm đạt 3%.Tiêu biểu như công trình cải tạo rãnh thoát nước thải thôn Ngũ Hồ, thôn PhụcKhải, xã Thiện Kế (Bình Xuyên) do UBND xã Thiện Kế làm chủ đầu tư, giátrị dự toán là hơn 2,6 tỷ đồng; tuy nhiên, qua thẩm định giá trị dự toán cònhơn 2,4 tỷ đồng, giảm trừ so với dự toán gần 210 triệu đồng

Một trong những biện pháp hữu hiệu tiết kiệm chi ngân sách Nhà nước

ở Bình Xuyên là việc thực hiện hiệu quả Đề án 01 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy

về sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế Đến nay, huyện Bình Xuyên đãtiến hành hợp nhất, sáp nhập, giải thể, chuyển giao nhiệm vụ của 12 cơ quanchuyên môn, đơn vị sự nghiệp, trường học; đồng thời tinh giản biên chế 154cán bộ, công chức, viên chức khối cơ quan Đảng, hành chính Nhà nước vàgiáo dục; tinh giản 1.029 người hoạt động không chuyên trách tại 13 xã, thịtrấn và 151 thôn dân cư, tổ dân phố, mỗi tháng tiết kiệm cho ngân sách Nhà

nước hàng trăm triệu đồng (Trần Huy Hoàng, 2019).

1.2.1.2 Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội

Thực hiện đồng bộ các giải pháp từ tỉnh, huyện đến xã công tác quản lýchi TX ngân sách huyện Phúc Thọ giai đoạn 2014 - 2016 có nhiều bước tiến

bộ với nhiều kết quả tích cực đạt được như sau:

Hệ thống chính sách chế độ của nhà nước được tuyên truyền, các tiêuchuẩn định mức được địa phương quan tâm triển khai thực hiện Nhờ đó, về

cơ bản ngân sách, tài sản nhà nước được sử dụng tiết kiệm và đúng chính sáchchế độ.

Công tác cải cách các thủ tục hành chính được tăng cường, tạo điềukiện thuận lợi cho các đơn vị dự toán, cơ chế xin cho cơ bản bước đầu đượchạn chế Hiện nay, huyện đã cắt giảm được 04 đầu mục văn bản và hợp nhất

05 nhóm văn bản có chức năng tương tự nhằm rút ngắn thới gian hoàn thiện

hồ sơ Trong việc giao dự toán ngân sách, về cơ bản đã phân bổ và giao toàn

bộ dự toán chi TX cho các đơn vị dự toán ngân sách huyện ngay từ đầu kỳ củanăm tài chính

Thực hiện tốt việc giao dự toán chi TX NSNN cho các đơn vị sử dụngngân sách, nội dung dự toán ngân sách đã phản ánh đầy đủ các yêu cầu củanhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội Huyện đã chú trọng cân đối chi cho sựnghiệp phát triển giáo dục, đào tạo với từ 50% lên 58%/ tổng chi NS và chiphát triển sự nghiệp y tế tăng bình quân 1% – 2%/năm nhằm phát triển y tếcộng đồng Huyện Phúc Thọ cũng đã quản lý tốt dự phòng ngân sách mứcbình quân 7- 8 tỷ đồng/năm nhằm phục vụ cho các nhu cầu cấp thiết khi cóthiên tai, dịch bệnh xảy ra

Làm tốt công tác thanh tra, kiểm tra, thẩm định về tài chính ngân sách.Kết quả thanh tra, kiểm tra và thẩm định về tài chính, ngân sách hàng năm đãgiảm chi cho ngân sách bình quân gần 1 tỷ đồng/năm.Qua thanh tra, kiểm tra

đã góp phần đảm bảo cho ngân sách, tiền vốn, tài sản của nhà nước được thựchiện đúng chính sách chế độ Huyện đã xử lý nghiêm 36 trường hợp vi phạm

trong 03 năm qua và mức độ vi phạm có xu hướng giảm theo từng năm (Đinh Thị Lan Doanh, 2018).

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn

Từ kinh nghiệm quản lý chi TX NSNN tại huyện Bình Xuyên và huyệnPhúc Thọ, tác giả rút ra một số bài học có ý nghĩa tham khảo, vận dụng vào quản

lý chi TX ngân sách huyện Ngân Sơn như sau:

Một là, phải coi trọng cải cách hành chính trong lĩnh vực quản lý ngân

sách, nhất là cải cách cơ chế quản lý chi TX ngân sách cho phù hợp với tiếntrình phát triển; cải tiến các quy trình, thủ tục hành chính và tinh giản bộ máyquản lý chi TX ngân sách ở các cấp; tập trung sử dụng có hiệu quả công cụquản lý để bồi dưỡng nguồn thu,khai thác có hiệu quả nguồn thu ngân sách,huy động các nguồn lực cho đầu tư phát triển; hướng quản lý chi TX ngânsách theo kết quả đầu ra Đây là một trong giải pháp trọng tâm được lãnh đạohuyện Bình Xuyên tập trung cải cách, thực hiện

Hai là, phải chú trọng công tác phân tích, dự báo kinh tế phục vụ cho

việc hoạch định chính sách kinh tế và các chính sách liên quan đến chi TXngân sách nhằm phát triển kinh tế - xã hội một cách toàn diện và vững chắc(vì NSNN nói chung và ngân sách địa phương nói riêng liên quan đến nhiều

tổ chức; nhiều đối tượng; chịu tác động của nhiều nhân tố ảnh hưởng, đặc biệt

là các chính sách vĩ mô của Nhà nước)

Ba là, thống nhất chỉ đạo và mạnh dạn phân cấp quản lý kinh tế đi đôi

với phân cấp quản lý chi TXNSNN cho các đơn vị sử dụng ngân sách trên cơ

sở thống nhất chính sách, chế độ, tạo điều kiện cho cho các đơn vị sử dụngngân sách phát huy được tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo các quy địnhcủa pháp luật, thực hiện quản lý tài chính và sử dụng linh hoạt nguồn lực tàichính, phù hợp với tình hình thực tế tại đơn vị

Bốn là, tập trung thực hiện các biện pháp quản lý chặt chẽ, có hiệu quả

chi TX ngân sách Nhà nước trên toàn bộ các khâu của chu trình ngân sách (từkhâu lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán NSNN)

Năm là, việc triển khai các hoạt động quản lý chi TX ngân sách huyện

phải xuất phát từ điều kiện thực tế về kinh tế xã hội của và phải liên tục hoànthiện cơ chế chính sách quản lý ngân sách theo mức độ phát triển kinh tế - xã

hội của địa phương.

Kinh nghiệm của các địa phương khác là rất quý báu, bổ ích, tuy nhiên,

do cơ chế quản lý, điều hành, đặc điểm kinh tế - xã hội, điều kiện tự nhiên vàmục tiêu, chính sách phát triển kinh tế xã hội của mỗi địa phương trong từngthời kỳ là khác nhau nên việc vận dụng kinh nghiệm của địa phương khác cần

áp dụng một cách hợp lý, tránh dập khuôn, máy móc