Sưu tập đồ gốm sứ có niên hiệu thời minh và thanh tàng trữ tại viện bảo tàng lịch sử việt nam

Nghiên cứu sưu tạp đồ gốm sứ T runc Quốc có niinli \ã n íihi khác các niên hiệu thời M inh và Tlianh nhàm lìm ra nhữnỉi đạc trưnc chu n c và riêng của từng thời.. Trên cơ sở đó góp phần

BO GIAO DUG & DAO TAO

DAI HOC QUOC GIA HA NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI & NHAN VAN

LE T H IT H A N H HA

S U U T A P D O G O M Sllf C O N I E N H IE O T H O l M I N H VA TH A N I

T A N G TRLT TAI VIEN B A O T A N G LICH SU'VIET N A M

Chu^en n^anh: IJch sir Viet Nam

Ma so: 5 03 15

LUAN AN THAC SI KHOA HOC LjCH SlJ

I’ r S \ - i u y c n tJinli ( J i i t n

■ T r t r T T J

H A ^ () I 19^^s

3 Đối tượng, phạm vi và nội dune các ván dè C(ĩ b;in căn ci ai

Đổ ịĩòni sú có niên hiệu thời Minh {1368 - 1644).

2 1 Đ ổ tzôni sứ có \'iêt cliữ men lain "Dai M in h ” lioặc "Đai Minli

2.2 Đ ổ LI.ỎI11 sứ có nicn hiệu Vĩnh Lạc ( 1403 - 1424) 142.3 Đ ồ ”Ố1 1Ì sứ Cl) men liiòii I’liN cii ü i 'c ( !426 - 1435 ) 1 52.4 Đổ ŨỎIIÌ sứ C(') Iiièn liioii 'lliàiili lloá ( 1465 - I4K7) 172.5 Đ ổ eỏni sú CH) nióii liiõii I liK'ine 1 1 1 ( NXS - 1 505) 242.6 Đ ồ ũổin sứ có Iiiẽn hiçLi C’liíiili Đưc ( l^oc-) - 1521 ) 252.7 Đồ íiòni sứ có niên hiệu Gia 'Hull ( 1522 - 1 566) 252.(S Đ ổ uỏni sứ có niên liiộii Vạn LỊcli ( 1 573 - 1610) 26

Chương 111

Đồ gôm sứ có niên hiệu thời T hanh (1644 - 1911).

3.2 Đ ổ gốm sứ có niên hiệu ư n g Chính (1723 - 1735) 3X

3.4 Đ ồ gốm sứ có niên hiệu lừ Gia Khánli (1796 - 1 S20) đêii

63

CliưưiiịỊ IV

Một số vân đề riit ra tù sưu tập íĩỏnr sú cỏ nién hiéư M inh -

Thanh tại Viện lĩiío lìing Lịch sú Việt NaiiT.

Đ M G T N C Đại Minh Gia Tĩnh niên chê

Đ M H T N C Đại Minh H oãnc Trị niên chế

Đ M T Đ N C Đại Minli TLiyên Đức niên clié

Đ M T H N C Đại Minh 1'hành Iloá nicn clic

Đ M V L N C Đại Minh Vạn Lịch niên clié

Đ T C L N C Đai Thanh C’àn loiiíi niên clic

Đ I Đ Q N C f)ại 'Hianh Đạo Ọiiang nicn chc

ư i K M N C Đại Hiaiili Klian'j ÍIv niòii chc

Đ T Ọ rN C ' Đai 'llianh Ọiianũ 'l'ư niên chc

ĐTUC^NC Đại "llianh Ihii: C’liíiili men clic

N P H M Nhü'nii phát hiçn mó'i \'C kliao ce) hoc

Ọ T N C Q u a n e Tu nicii chc

BÁNG NIÊN BIỂU THỜI MINH - THANH

Tuyên Thõng 1908-191 1’

MG j ẦU

1 Lý do chọn đé tài luận án.

1.1 Đ ồ gốm sứ Trung Q u ố c nổi licng trên ih ế íiiới từ nhièu ihc ky

nay NhicLi báo làng tám cỡ lớn Irên (hô giỏi dã có nliũng sưu tập dỏ sộ \ c

gốin sứ ÌV ung Q u ố c Cx)iig việc sưu tấm, nghiên cứu và ti u n c b à \ \ c do

g ố m sứ T r u n g Q u ố c được rất nhicLi liọc Liia quan lâm ở Việt N am dỏ uôin

sứ T r u n g Q u ố c e ũ n c dược 01 II 1 I 0 vật C() giá li ị cao, cliioc lưu >:iiì

irâii li'çii” tro n g các hao 1;^ i s I Ui' nhàn V iện Báo tàni: Lịcli sư

Viộl N am là inộl trong nhữn<z I ) I IL’ Yict Nani có su'u lập l(Vn nhát \ ẽ tlổ

g ố m sứ lYiing Qiióc N h u n g \1 c luliicn cứu \;ì c ô n u ho clìiìne lại Vict

N a m còn Iilũcii liạii chê Iliộri iKiy (lô i!õm sứTiiiiií: Ọlioc (liiọv plioni: chc,

làm giả c ổ cù a các (lời sau O' rmiii: Ụiióc lan tiàn khiip Iioi xcn lan \(')i (ló

(li(il, c h o neu cần |iluii C() sự d;m ur Ii'jilicn cứu llico L'lui_\ êii tic I icil” (le

phầii Ihriin tỉịnh niên dại c h o niồi tlổ vál

1.2 'l’hôiiiZ cỊiia \'iệc Ii:'!r ! c lá h(Vp nhữnu dô uóin MI' C(') minh

lliani khao với nliữiii: tài liệL dur jh hác, cliiìiit: l ô i tlia\ C(') llic coim hò

niộl hệ lliôiiiz dồ uỏm sứ 1'rLin;- V hco Irậl tự các lliòi Minli \ à 1’haiih

(lừ Ihê' kỷ 15 den dấu thê ky 20)

1.à Iiíiưừi được cơ quan iziao cln> eịuan lý sưu tâp do tzôm sứ Trung

Qiiòc, chúim tỏi t há> cầii ihict tli sâu lìm liicLi \ à hoàn thiẹn nội dung cho

lìọ t l i ô n e là i liệu klioa liọc luLi I n ì v à Ịihát lui\- I r ư n g bà\ lại bao làng Chính

vì I i l i i ì i m l ý (.lo Irêii c i u ì i i ” l ó i ' a f ' <n d c là i n g l v i é n c ứ u \'à c ó n e b õ : ’' Đ õ

gốiii sứ có Ili o n ỉiiòii ! v; i' il tàng trữ tai Viện Bao làng L i c l i

sử ViÇ't Nam"

2 M ục đích njihÍL‘ii cứii cu:ì IIIÌHI an.

2.1 Sãp xốp, |ihân lo;ii l;u liệu iiom MI' I miiL: ỤuoL’ co nicii (.hii cliiián ẩn xác Ihco kicu cláne, trant: In' lioa \an các loai men c;íc loai kỷ ỈIICU Iiliaii

diòn ciồ UỐIII sứ mỏi dời

2.2 Nghiên cứu sưu tạp đồ gốm sứ T runc Quốc có niinli \ã n íihi khác các niên hiệu thời M inh và Tlianh nhàm lìm ra nhữnỉi đạc trưnc chu n c

và riêng của từng thời Trên cơ sở đó góp phần xây dựne hệ thốníỊ lhaniz chuẩn đổ giám định cho đồ gốm sứ Trung Ọuốc và tìm hiêu sự ỉiiac) lưu \ ăn hoá với Viột N am và các nước xung quanh

2.3 Luán án CÒP gó'.' rv • vUi '-c láp hô sơ khoa học cliiiãn b[ cho

việc trưng bày gốm sứ T ru ':‘- Qiiốc : iộn Báo tàng LỊcli sử Viẹt N am

3 Đỏi tượng, phạm vi và nội d u n ” các vãn đé co hán cân yiai

quyết.

3.1 Đỏi tirơn<» và phạm \ i Iiịíhièn cứu chính ciia luụn an.

I.iiận án tập h ọ p lài liệu liiẹn vặt ÍZÓI11 sứ Tiling Q l i ố c c ó ” hi kliac

niên hiệu ciìa các clòi vua Miiil' ' "i 'lanli ('I'l Ling Ọ l i ó c ) hiện làni: Iiiì U o i i i :

kho Viện Bao làng Lịch sú

Luận án tham kháo các lài uỏin sứ '1ÌLUIÍI Qiioc clã (.ÌLIOV coĩi>:

bô Iroiig các Hội nghị khoa học cac iạ|i san chii_\cn nuàiih ()' Viel Nam \a một sô lài liệu do nu'ó’c neoài cỏnc bố có liẽn c|Lian cỉcn \ icc i2Ìáiii (.tịnh tỉo

gốm sứ Trung Quốc lìià tấc gia có diéu kiẹn tliani kliao

3.2 Nliữnịỉ vàn đẻ cơ bán càn <íiãi (|Liyèt íroiiịĩ liiạn án.

L uận án c ò n g hò lẩn drill li: 1 liiôi cách có liệ ihỏim dỏ u ỏ m sứ Triiiic

Q u ố c có s:hi kliăc iniiiii :1 clại làiiiz Irữ tại khci co \ ại \ ’icn

Hiio tàim I jc i i sử Việt N.iih

Luận án saịì XCỊ') chiiih Iiiv.i ,1> UOIII C(í nién dại llico các kicu cláne hiKi v;in \'à m e n cúa (-1Ổ eoiii sú lÍLiiit! O u o c thòi \l in li \ à H ian li, Iron co so cló lìm ra nlũìnt: ncl d(tc Iriinu cùa lìm«! lliùi

4 C ác pluiưii” pháp nịĩhiên cứu.

4 1 P h i r ơ i m Ị i l i á p k h ; K i cỏ h ọ c \ à ỉ t á o tànu l i o c i m n i i \ i c c l ;i p l i o so' s ơ

và k h á o la liiện vạt, dà|) il IV L ) Iiiii

4.2 Phương pháp phân loại và thống kê theo niên dạl và loại hình.

4.3 Phương pháp lịch sử trong nghicn cứu quá trình phát Iricii cua nghe g ốm sứ Trung Quốc và inối quan hộ giao ]u'Li vãn hoá với Việt Nani

5 N h ữ n g kết t,ua V C- J luận án.

5.1 Cung cấp một cách C('j »112 baiiíi tài liệu ihani kliao Iitihicii

cứu vồ dồ g ố m sứ T ru n g Ọ u ỏ c ironu 1 ' V iện Bao lànu Lich sử Viẹt Nani, làin rõ lịcli sử ng h iê n cứu VC g ố m s i r i riiní: Ọliỏc có m inh van ()■ Việl N am

5 2 L u ậ n á n t h ố n g k c , p h â n l o ạ i v à k h a o íá c l i i l i é t l i i ẹ n t i a i i i i SIÌLI l;i|-)

clổ gốiĩi sứ "lYung Quốc cổ ghi khác ininli văii bao gổm; 90 hiçn \ạl thòi Minh, 190 lìiẹn vạt Ihòi llianli (ronũ liiK) làni: \'à lliani kli;ui lììi licLi uôm sứ 'rniiig Q uốc dê góp phan xá tZ '1 clií vê tlô gôm sứ 'ri Liiiii Oiioc \ à nhạn tliện n hữ im clổ uỏni sứ I I' ; ( óc liónt: C(') nién thii

5.3 Luận án <zóp plián l-)t» 'lo so klio;i hoc, chiuìn bị 1li;iii e liiiii'j khoa học cIk) Inrng bàv chuycn lie Ciõ sứ 'lYiini: Qliốc có minh \;ÌI1 lại Viện Báo làim Lịch sư Việl Naĩii

6. Kết câu ciia luận án.

Ngoài phẩn Mo' đáu \'à Kr-‘ kiâii, plián ihứ liai là nội d u n e luán án

g ồm bốn chiroìm sau:

Clui'oim 1; Sii'ii lạp cU- " V ilion hicLi Minli \ à 'llicinli lai V icn B;i() (ànu Lịch sử Việl N am

( ’liiiXĩim 2; Đ ồ t:õm sứ có lên liicLi tliời M in h ( 136H -1644)

Cliu'oim 3: Đ ổ mVni sứ có niêĩi hiệu tliừi Tliaiili ( 1 6 4 4 -1911)

('huc>n¿: 4 ; M ộ l s ô \'â n clò 1‘út ra ùi' MILI t á p d ỏ c ố m SIÌ C(') iiiL'n liicLi

M inh ~ 'Hianh lại V iện Biio tànti I.Ịch sứ Viộl Nain

L u ậ n án có Ịihán pliii liiL

- Anỉi chụp liiòii ' CLi Ii eláiit: \ à chi tict lioa \;in niiiihvăn) lừ số I đôn 116

- Ban VC một s ố kiểu d á n g chủ yốLi của đồ c ố m sứ cổ niẽn hiõLi Minli Tlianh (sáp xếp theo trình tự thòi gian).

- Í3ản d ậ p hoa văn, m inh vãn trẽn một số dỏ cốm sứ dăc biệt

- Các bicu bảng thốiig kê, da h /nục hiện vật tài liêu lliani klnio

4

C H U Ơ N G ISƯU TẬP ĐỒ GỐM SỨ CÓ NIÊN HIỆU MINH - THANH

TẠI VIỆN BẢO TÀNG LỊCH sử VIÊT NAM

Viện Bảo tàng LỊcli sử Việt Nam là một trong số nliLÌiiíi biu) làiiíi Việt N am có siru tập lớn nhất về đồ gốm sứ Tiiine Ọuôc vói số lirợnt: hàim nghìn chiếc Tuy sỏ lượng hiện vật tuo’iic dôi ló’n nlurnu \iệc neliièn CLÌLI cluing cho đến nay còn chưa dưọc dáy niạnli

Q ua quá trìnli SƯLI tam, ''ỊÔIỈÌ k hiên vát clìúne (ỏi clã chon ra 2<S() hiện vật g ốm sứ có ghi khí.^ cn ê,i các clòi vua ihuóc lỉiòi Minli và Thanli lạp lliành SLILI tập clè nghiCii LLiii \ à triiìm bàv lai klio ni(V, Ịìluic \u các nhà nịihiên cứu và Iiliũìig imuời tỊLiari lãm tlỏn co vãl Clnint: toi nỈKin lliây liong siru lạp nàv C() IIIỘI sô liiệii \'ặt iLiy (ló niên liiẹu cua doì \ii;i Ii;i\ nliu’iig Ihực chái lại clu'ọ’c làm ờ ihòi uian san Mục cỉích umVi lliicii MIÌI t;ì[) này của cluing lói không chi nhăm ciing cap mỏl cách C() lie tliónu l;'ii liọu Iighicn cứu vổ đỏ gốiiì sứ "[Viiim Qưốc irDnu kho Bao tàiie LJcIi sứ Vicl Nam inà còn góp pliần xâv c'' nu 'iót chí đê nhãn dicii nliữiit: do 'jom sứ Trung Quốc không có niên del ' l ặ t I. ác qua Ihiiiii kliao các tài liọLi eõin

sứ Trung Q uốc dã dirợc CÔIIU .)ổ iron? và ncoài niiớc, chúiiíi lỏi inuốn cố dieu kiệti tham khao nhằm địiìh i c i đai cho nhũne liién \'ál troiTj sưu lập này

Nliữim hiện vậl tron" SULI lập Líôni sứ này có rál nliiêu Iiíiuón HOC kỉiác nhau Đè’ ihiiận tiện clio việc irình bàv \ à tlico dõi, chúii” tói cliia ihòi izian sim tầni, thu thã|') siru tạp này vổ B;to tànii theo 2 thòi kỳ;

- 'l ư (.lấn ihc ký 20 (.lòii '¡ì 195 '

- 'rcr náin 1934 clèn na

I ĩ Tù đầu the kv 20 (1.1 KU.; i')54.

Từ dáu thế kỷ 20 den nãm 1954, việc sưu tđm thu thập, nchiên cứu

VC nliững dố gốm sứ Trung Quốc nói chung trong đó có nhữnc đỏ Iiỏni sứ ghi nicn hiệu Minh - Tlianh đcLi do Viện Vicn Đỏng Bác cổ thực hiện

Háu hốt các hiện vật gốm sứ Trung Quốc đcLi được ihu thại') SIRI táni thóng cỊua việc mua bán hay tậng biếu Ọua các lài liệu tihi clicp tron<: hô

sơ lưu tiĩr ve lai lịch các liiện vál dược siru lam vào Bao tàiiii Louis l-inot

mà nay chuycn sang Viện Bao tànri ' jclì sử Việt Nam cliLÌnc lói lha> C(') liai nguổii chíiih là ; ở trong nir:'< ■ ncoài

/ / / TroỉìỊỊ nước.

Lý lịch các hiẹii v(i( C() IIIÍIIDII lii iroim mrcV crini: cú nliicLi cách ghi kliác Iihíui Nliicii liiọn vậ1 cluoc iilii il;i\ dii c;i teil Iiíiiròi bííii, clia clii \'à Iiiim l>án Nluìim clịa chí ciìii 11” II'Ò'Ì hiíii lỉuKK' các linh llà í)oiit: lìãc Niiili Ilà Nội, N a m Đ ịnh, '1'haiili Iloá lỉà 'ITiih ỌiKinị: 'íìị ( ac cliiì MIU KIIII co vâl kliônii chi là Iimròi Viel Nani nlur Nüiivcn Van Ildà, Niiiivcn 'Hii Mui,ÍT' ^ :'I ran V;ìn i^húc, Vuoiií! Đình Nizuvcii 'lliị Vãii, NpuNcii Viiii Xiuìn Iiìà CÒII có một só IIŨIIÍ Iiinionl Icaii Solcr (lỉciiii: I - lìi

sò I tlẽn 16)

CV) Iiluìng hiện \ ã l troim 1, liủiie có Icn niiLiòi l’)áii Iiìà chi cỏcIỊa clií nlni làim Ntzọc Mà, C'ự Uưóim lluviih Kv (Ila Đóni!); làne H anh 'riiiện (N ani Địiili) (Baiiii 1 - tù' số 17 clón 20)

Nhicii hiện vậi lý lịcli íilii I'áì ch u n n chiine: Hà Nội 1944, IVuní: lỉo, Qiuiiii: '11 ị 1905, iỉà T7iih (Báiiũ I - tù sõ 21 dèn 36)

l i i ặ i \'ậl ly 1 k - i ' V McUisU}' lãnii lai I l à N ụ i n a m 1921

I iliu 'lo SIÍ Iiicn l i iim I\in ' i I h à n h Hcni LSỈ'>I6045 ( ỉỉa iiíi 1

-sò 37) Lại có Iihữní: hiỌii \;ii 1\ lỊLi! (.luov uhi !à Paj(H SIIU !ain (1' làng Uý 'rm n t:, Qiutiie Xii’o'im, 'I lianli ! n;'.: 1^23 như Iiiiinh tỉc bát sú niL'11 tranG

\ c lam tliời Minli sò I.SI'»1S(S2S (Haiit: 1- so 3S)

ỉ 1.2 NíỊoài nước.

Các hiện vật c ó n g u ổ n gốc ngoài nước chủ )’CU được m u a từ Campuchia, Hồng Công, Trung Quốc, Sumatra.

Một số đổ gốm sứ mua ớ Canipuchia Irong các nãm 1901 1917 \ à

1934 (Bảng 2 - số 1 đến 4). N ăm 1901 mua ờ Sumalra 2 đĩa sứ men trãne

vẽ ỉam đời Càn Long L S b l5 S l 1 và I5S12 (Bánti 2 -số 5 và 6) Một so liicn vâl được mua ở Mổng Cóng năm 1915 \'à 1916 (Bảníz 2 - sò 7 clèn I 6)

Số hiện vật có ngiiổn góc Truiiíi Ọuỏc khá nhiẽii Nam 1915 nuia (V cứa hàng Tấm tấm lọ sứ inc :ĩ>àii I.S1t16099 tlòl Khaiiu 11\ Nñni

1916 cũng mua tại đó lọ , 1 r cu màu đòi lliiti C'liíiih I.SItI6()S9(lìang 2 - số 18 và 19) Có niiicLi liicn vál chi íilii nguón nốc rniiii: Quốc(Bang 2 - lừ sô 20 clêii 25) ' có 4X iiiẹn \'fii Iiãin tidiiL! SII' U lậpPclliot lừ Ii:im 1901 ctcìi IM09 (Bãim 2 - lìi sô 26 clt'n 7 I )

Đời Càn l.oim C() tiliiéii íiiộii vál cua Pclliol nhài (B;’|I1L! 2 tu' s(ì 42 (ỉéii 71) Đục hiệt nliál l;i l>() lu luioiií!, chiìn ]K'1I \ à 0 1IÍ2 cãiii liiKíiii: nhicii inàu dò'i ( ’àii Loim inaim sô I.S b ! 61 2 1,16 144, lí'» 145, 1C) 146, Ư il47 laỉ (lcỊi

và liiêni có

C ó ihê ih ô n g ké diiọc V iLíỊ iiỊ ii \ át miui lừ các nu ỏ c nhir sciLi:

Sỏ n Tê lì 1 1II óc SÁhíi , ' I h ò i ^ i a n SƯII t a n i ( ỉhi c h ú

kê lổnt: s ỏ clổ ũốiii sứ cỏ Iiie Iiiẹu l\liiili - riianii tixMie SL1U tap n a \ la 2S0 hiên VÙI thì có 145 tiLiònti liơp t ui t.ini iliuoc niai cloiin iruoL' 1054cliiòni 5I.SVív trdĩit: d() Iiiêii ;iiẹii iMiii!i C() 41 \ ù riicinh 104 liicn \;il (Báng A)

1.2 Từ 1954 đen nav.

Sau Cách m ạng tháng Tám 1945 thành cỏnc và khán e chiên cliỏiii: thực dân Pháp thắng lợi, Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tiẽp tliLi SUII t ậ | i

hiện vật g ốm sứ Trung Quốc của Bao làng Louis Finol, hao quan \ à lưu uiữ như những tài sản quí cúa di san vãn lioá Viện đã tổ chức dănii ký kiêm

kc, birớc dầu đánh giá khoa học vê sưu tập này

T ừ 1 9 5 4 d e n n a y sưu tập g ố m sứ Triinc Ọ ư ô c làiiíi ti LÌ tai V ie il B ao

là n g LỊcli sử V i ệ t N a m đ ã d ư ợ c h ổ sLiim Ihcin nliicii liiện \ ậ t cỊLia tlni iiiữ Irong thời k ỳ cái c á c h riiộr.g - 1 9 5 6 và ihónt: q ua k ic m lia Iniôii bán c ổ vạl Irái plicp.

¡.2.1 Thu giữ troìiỊi cải cacii r :ộng dcĩí:

Sau klii mién liac hoàn loiiii ui;n phíMiti ĩuìm 1935 - clã tienhành cai cách ruônu clât Kcl t|u;i là (tã làm bÌLMi doi hú nuit \ ã hội Iiỏiit! tliôii; giai câi") tlia chú bị Xi)á lìc‘), nôiit: (lâd tluic sư tio' ihíinli uiiii Ci'ip l;'mi cliủ ruộng (-lổng

Troiiu cỊLiá Irìiili liên li.ìi ■ cách ruõnu clal các dói coiiii tác (.ITi CĨIIỢC khá Iihicii dổ cô d c p v;'- •(' il ; • cua clỊa cliLÌ, phú Iion«! ơ kh ap iiD'i dii’a VC Bát) tànu, tixiilil dó cỏ 4) - ' ,t ụhi niõn liiệii các ek')i \Lia \l in li \ a'1'hanh (Baim 3 - lừ sô 1 dẽn , -■> ,1ÍZ sỏ dó dòi T u v c n Đ ức C('í 2 chicc(Baniz 3 - sô 1 Viì 2), clời Thànli llo;í có 9 cliicc (Bant: 3 - lii' so 3 eỈL-ii 1 1 ), ilời (ỉia l i n h có tlỏi nâin SLÌ' m e n nliicLi niàu (Baiiti 3 - so 12) tlòi K h a n e 1 ly

có 15 clìiốc (Báim 3 - sô 13 clên 27), tlòi Càn Lontz có 1 I cliiéc (Banu 3 - lừ

số 28 tiến 3S) ciòi ĐỎI12 1'i'Ị có 1 ciiicc (B aue 3 - sỏ 39), đòì Q uant: Tự C(') 2 cliiốc (Báiii: 3 - sò 40 \ à 41 )

'IVoim SU'11 tâp nà} co hUCLi liiẹiì \(il tịch lliLi lioạc IruìT.; IIUUI cùa các Iih;'! b u ô n clò co \ ' ũ Vi '1' '.ÌI Ní:u\ cii llii Plii N am So'Viiii lỉoá Hà Nội clà bàii eiaii so liicii \'al nà\' sa n e Viôn laiiu LịcIi su' Viçl N a m , uọi tãt là sirii lạp Đ ò im Tliịiih - 'ílii

C á c l i i ẹ n \ ật i i õ n i s ú l ' i i m ” Ọ i i o c L<) Iii cii l i i ẹ i i \LUI il i u CIUI N g L i \ c i i

l l i i Plii uồni 7 hiên \ àl (Biinti 3 - lừ sò 42 den 4S)

Số do g ố m của Vũ Van Thịnh trong sưu tạp Minh - Thanh này nliieu gấp 2 lần của Nguycn Tliị Phi (Bang 3 - từ 49 den 63).

1.2.3 Thu giữ qua kiểm tra của Hải quan và Cờìig an:

M ộ t trong n h ữ n g n g u ồ n CL.iìg Jấp cổ \ á t liổ s u n e cho Bao tàiiii h i ạ i nay là Iihững hiện vật buôn t' PÌ - p tlo Fiai LỊLian và Cõiiíi an kicin liaIhn g iữ giao lại c h o Báo (; : ^L a, , I ron«: so dó có nhicii \ u ihii

n h iổ L i d ồ c ố n h ư VỊI B ù i X u â n '■ 1 9 9 3 , v ụ c á c cliLiv'L'n m a I l u n u a r i

n ã i i i 1 9 7 4 , c h u y ê n g i a N h í i t n d i n 19 74 \ ' à c á c c l i L i y c n e i a ' H u i y Đ i c n Iiiìin

I 9 S 6

I3o [iliii cấii phát trien kinh tê - vaii lioá cua nu'óc ta cliLixcii 'ji.i của các nii()c trên llic' [liói vào Viộl N am kh;ì dônu Vì cỉuia rõ lual lìhiiiì Vicl Nam ngliicm câin xu;il cổ víit r;i !1'HV imoíii hoac do nliữnt: imuNón Iiliáii kliác iiluìLi, nliicLi chiiycii uia ;iLi ,'à iiKini: la lr;íi phép nen hị lliii Liiữ 'Iliáng 7 - 1974 la tlã pliát liK I : lại cua các cliLi\ cn uici I lunu;ii i Ibát sứ men Irang VC lam clời luye; LSb21()6l, I bình tiaiii: lạii \ c lam

và ĩiâu LSb2l{)72 tlời Thànli i i sứ nicn liãnu ill lam l.Sl’>2 1070 di)iKliane Hy, I lọ sứ nien liãiiíi vẽ lani LSb2IO('i9 (.lòi ('àii Loiit: (lỉiiiiii 3 - lir

số 64 clêii 67) Riêiiu bál LSb2l()6l ilò'i 'fLiNL'ii Đức còn nlii tlicni trong Iv lịch hiện vật là “ cluiyên uia Ilũiìíiaii niiia 0’ ỌLiaiii: Niiih”

Nuay sau tló vào iháiiíZ <s \’à 9 nam 1974 la đã thu lại cua chLi\cii tiia Nhạt ỉ CÌIOC sứ có luìp \ ẽ nlìiêu 'IIÌ: LSb21t)63 \ à 1 lọ m e n liãni: rạn \ c hini và nâu LSb21065 eỉoi ' ' á 1 nậm sú men trail<1 \c lamLvSh21067 ciời Khaiit: 11\ \'a , vluK -ứ m e n Iraní: \ c lam LSb21062 dí)i Uim ('Iiíiih (1Ì;’|I1ÍZ 3 - lừ sô 6S cló

N a m I96S klii các cliLiN^'ii uia rĩiLiv Đ icn niãii I ih i ạ n Uii nhà niá\ uiâv lỉãi Haim (Viộl 'lĩì, Vĩnh Pluí) VC IUI(')C luii Cjiian cua khãii Nỏi Idài dã kicm lia \'à eiữ lại sô cô \(il m;ine tlico hành K' cLia lio V iộii Bao laiiu Licli

sử Viọl Niini tlã c ư c l u ix c ii tzia eiiíiii tlnili có \'(il Icn lỉãi Biìnt: nhan b;tn ũiao

từ liai tỊiuiii (Búiìì: 3 - lừ sò 72 đòn S6)

V ào các nám I9S6, 19S9, 1990 \'à 1993 Hai quan Nội rsài dã bàn

giao cho Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam một số cố vát khá lớn lioii'j dt)

pliấn g ốm sứ Minh - ll ia n h có nicn hiệu iLRrnc dối nhiều

Dời Vĩnh Lạc có 2 hiội' vãi (Baũíi 3 - sỏ K7 và K(S) Đòi T u \ ê n Đức

có 2 bát sứ men tráng võ lam (iií'.ng 3 - số S9 và 90) Đòi Thành HíKÌ co 10

hiện vật (Bảng 3 - số 91 đến 100) Đ i Khanc Ilv có I 1 liicii v;ii (lì;ini2 3 -

số 101 và 111)

Trong sưu tạp gốm sứ Minli - 'Hianli này còn C() niol so hicn \at tlo

Bộ Nội vụ Ihii cúa Bùi Xiián llái và dà bàn üiao clio Vicn Bao lìiiiíi Licli sứ• • • • I .

Việt Nam vào nám 1993 Đáy là sỏ' cn \ fit cua [ÌLii Xiián I hii ỉnión báii ỉiái

pliép C'ác cổ vậl này íiổiii tlõ 11 ; 'jlii nicn hicLi các (.loi \ u;i \'ĩiili [.ạc,

l'Iiành lloá, Khan" llv ('àn [ ;.'>i Vĩiili I.ac C(') 1 hiên \ ;ìt (liiiiii: ^ - sô

I IS) {)ời riiàiili llt)á có 5 i i K wii nu 3 - so 1 I ( l c ì i !23) Doi Kluiiiu

lly cỏ 3 hiện v(ìt {Ban” 3- sô 'J ■ Ỉ26) Đòi Càn Lohl! c() 3 hicn \ạl

{lỉ;'ing 3 - số 127 clên 129)

Báng lliống kê sô' luợiig cló gôni sứ cỏ nicn hiçLi M inh - '!'li;tiili l;n

ViÇ'ii lỉao làniz Lịch sứ Việt N am clã clio lliấy sô krơn;j liiçn \;il lioni: i:iai

đ o ạn (ừ 1954 đốĩi nay là 135/ 280 chicin 4X,2'í tổiií: số liiçn \ ál CIKI Míu

lập này

1.3 rié u kết c h n o ti” I

Sli'11 lậ|i dỏ eôni sứ rmni: lóc có men liiçu Minli - Tlianh nà\ nom

2S0 hiệii vậl trèii tổn<z sổ 1754 liiçn vạt tiôm sứ Triiní: Quốc troiiii klio \'iọii

B;'io (ànt: Lịch sử Viẹt Nam, chicm \(V(. Troiiii đó sò liioiii: liicn \ ạl tiLi'ó'c

nam 1954 là 143 \ à lừ 1054 tlcìi nav là 135

Vc II'JIIOII Lỉòc cua các liicn \âl o' H;icì làii'i L(Hiis Finot (Iriti'ic 1054)C *r

iiồni 2 im uổn:

a Ti'oiiíZ nu'(Vc (chu \CI' Ii.t _ clii L'() 1 liión \á t ctiidV SII'U I;mi \;i 1 I 1 hiòn vàl elude bièii)

b Ngoài nước (các hiện vậl dược mua ư Canipucliia Sumatra, rruní: Ọuốc, ĩíồ n g Công và những hiộn vậi trone sirLi tãp Pclliot 1901 - l*:^()9).

wSau 1954 Viện Báo tàníz LỊcli sứ Việt Nam liẽp ilui SLI'LI tặ]T eỏin sứ Trung Quốc của Bao tàng Louis Finot \ à hô SUII'J them nliiéii liiéii \al t|ua

3 ngiiỏn chính;

a Cổ vạl thu Irong cái cách riiộní: dáì 1955 - 1056

b Cổ víit thu giữ của tư nhân (Sun tÚỊT Đónu 1'liỊiih - 'I1iị r^hi ).

c Nluìiig cổ vậl niiia b-.T' ái nhcỊ-) bị cõnu an \ à h;ii cỊuan lỉui UÌLÌ

giao cho tà n e c|Lián lý N hữim cổ vủt lio SUU'2 nà_\ cluia rò Iiizuon iioc

tìaii claii của Iigưòi cliu S(V hỮLi iiliuiit: tluo'c cliii\LMi \ c H;io lang Lịch SLI'

Việt Nain lìi'c;ìc im uón lioim IU1()'C

Being A: T H ố N G ICÊ số LU Ợ N G Đ ồ G ố M S Ứ C Ó N IÊ N H IỆU M IN H -

T H A N H TẠI V IỆN B Ả O T À N G LỊCH S Ử V I Ệ T N A M

)i dại ( ỉi a i đ o ạ n tr ư ó c 1954 củ a Hào tà n g L o u is Finot C ọ n g % G iai đ o ạ n 1 9 5 4 đ ế n n a v l ô n ị

C"ó lai lịch K lio n j i r õ lai licli Sỏ lưọiiỊỉ %

C H U Ô N G II

ĐỔ GỐM SỨ CÓ NIÊN HIỆU THỜI MINH

(1 3 6 8 - 1 6 4 4 )

Nám 136S Cháu Nguyên Chưírne clánli đuổi được quan Nízuycn ra

khỏi Trung Ọiiốc, lén ngôi hoàng đố lay ỉiiệu là H ỏnc Vũ cloi quỏc hicu là

Minh, đỏng dô ở Nam Kinli

Đ ổ g ố m iricn Truiig Ọlióc từ thòi Xani 'lô n g déìi Miiìh I haiili pliàn

lớii dược san XLUÌÌ (V m iên Nain, clạc biçt là ti iVn C';inli Đức (Ciiaii': 1Ï1\ ) \ | (í

clỏ có cláì tót và Iiliicii imiiyên liệu tie chc nicn l-lon nữa L'lao ihoiiu ckiòim

tluiy tliiiậii tiện nliờ liai con S Ô I1” l^liicn Diione \'à "I rLiòne Cìi;in<: C(') ihc \;i!i

chiiyên liàiiu lioá tli xiióiiiz pliía N am lioac lén plií;i liãc bãiiii ihiiNcii mol

cách clc tlàng (24; 55)

Sail khi nlià Minh ciiMii: cỉô o' Nani Kiiili llll lo Nuự (li> clic (In ilio

nlià vua) cfiim clu'o'c xâv cUiìm (V (';i¡ili i)ức '1 LI' cỉ(") (Vinh Đúv li(V lliìiiili ti uni:^ ■ It.

(âni tlồ UÒIII lớn nhất MYiiim Q)uỏc V('yi kỹ iluiál iiUciv c.Miii: liĩili \;h), Hcii

cạiili tló các lò địa phuxiiiíz Iilui Pliúc Kicii Ọiuiim Đón«: \aii IÌC|1 lue s;in

xiiãl nliir trirớc Đổ eỏiiì tliòi Miiih \aii ticp lục phái trien lien CO SO' kc ihiia

Iruycii íhốim và tlổi mói rãi nhaiili cki(')i nliicLi |-)ỉui'(ìní: cliçii

TiDiiii sirii lâp uõni sứ có \iòt lioãc khãc nien liicu iliòi Minh \a

'IIkiiiIi tàim trữ tại kho Viên í3ao tànc Lịch su Viel N am ihì s o hiẹn \at cLia

ihời Miiili là 90 Sò hiẹn \’àt này LỈUỌC Jihcin cilia llìco tiìnli ILI các nicn lìicLi:

t)ại Minli niòn tại) (3 hicn \'âl) Vĩnli Lạc (6 ) TLi\en Đức ( 13) Thaiìh lloá

(01 ), ỉloaiiu 'lì Ị ( 1 ), Cliíiili Đức ( I ), Gia Tĩnh (3) Van Lịcli |2) Din')i ela\ \d

phan khíio l;i kicii (.láiiii liaiiu trí nn.li \ à niinli \ãii cua các liicn \;it iho'i

Minh (Kicli llui'ó'c \ à Iiọim luont: cua liicii \át ulii (* IxiH” - ptìiin phu

lục)

2.1 Đ ỏ ^ỏtiì sứ co viet cliĩr nuMi huii f);ii M in h h o a c Đni M in h inh

nièn t ạ o ” eỏiii 3 hièn \ ai ( 9: 58 I ).

L ọ sứ mcii traim iníuii: kv hiệu I.Slil6()52 (lánc cao m i é n e \ à cô

ĩigẫn hình liu, vai phìiili, lliiiii lỊuión { A 6; HVI-1 ) "IVlmi \ ai lọ có l’ianíi

liiiih kliáiih Iini troivj có canil hoa lá

ÍHÍ3I-3) T h án lọ có cliam nối hìiili

càiili h o a va bướin (ÜD7-3 \ a B D l-1 )

f)ố có hãiiL’ cánli SCII nli(’) vil to xen kẽ

(BI33-4J 'loàii bộ các lioạ tict trang Irí

nổi déii dê móc, khôiiũ |)tiiì IIICII

Ngoài plián traiiíi trí, troíiíi và imoài lí'

pliủ m e n liaiiti clục Đc'c() claìi \'iêt mcn

lain bôn CỈILÌ “ f)ại M in h niẽii lụo"

troiiị: ô vuôim ké[T

M;iiili đc bát sứ Iiicn Iraim võ lam l,SlilSS2.S traiiii Íií Ix-n ĩieoìii hi

rõim, troiiu lònti \'ẽ riiây, clưứi (,1cViốt hai c h ữ ' ‘f);ii M in ir’ IIK‘ 11 l;im

Iliệii vât ihứ 3 là bát sứ Iiicn liiiiiü \ c kiin S(') tlaim ký I ,S1^2{)3(1/ Iỉ;it

c ó Iiiicniz loe, llià nli clò lhâ]i (ìiữa loniz liaiii: trí n iộ l cìiiili luKi 1;1.

'1'hànli t r o i m v ẽ clày h o a lá T lià n li Iiuoài \ õ d a \ clac liai t á n u lioa h'i (ỉiiai -

tùim) Dưới dc vict tliảo bốn cliữ “ Đại Minli niên tao" Ircniíi liai Noim tnHi

incii lain

2.2 Đ ổ gòni sú có niên hiệu Vĩnh Lạc (1403 - 14241 iiỏni 6 hiôn

vật

coim, đ ế tíiâp C'hicc bát sô L S b l 5835 tliànli ncoài \ c ba kliỏni đia lan, dào,

sen xcn kẽ ba bài tlnr c h ữ ỉ lán, mỗi hài bòn câu n ă m clũr; tliành tr<ìni:

k h ò im traiiíz trí ( A 2a.h; BV2-3)

[ỉát L S b 15842 eiữ;! l ò i m VC Iiiộl hinli lỏ n i: bôn i n ó i m va S(')IÌ<: nưcrc

troiiíi vònc tròn; thành Iroim vẽ bôìi cành hoa lá; tliàiih Iicoài \õ liai róiiíi

xen kẽ hai d ổ n c ticii c ó dai và các CLini m ây (A 4)

Bát LSb 15833 thành ntioài trane trí hinh ncưòi di thu} ên C Í) niái chc

14

(láii thuycn), tùng, hạc, nhà cửa, chòm sao thát tinli và tám clòni: cliữ

Ba chiốc bál trên (lưới đ ế đồLi có (lâu clũr \icì ‘A'înh Lạc Iiicn rlic ■' bãiiL!

men lam

Hai chiếc bát I,Sb22926 \à 22907 ( A I) cùim có dè tài trani: tn

giống nhau: thành Dgoài VC neiròi di ihuycn có mái che \ à bài pliú Xích

ỉỉích Trong long hát vẽ hai báng lá lùn” , ( ’liính siữ a lòne \ ict bôn cluì

“ Vĩnh Lạc niên c h ế ”.Vô kiổLi clánu hát có kliác nliaii Iiiôt chút; Bál

LSb22926 có niiệnc loe cỏ ÍZỪ, tỈKinli coiiii etc cỉc móc; còn Ixlt I.,Sb229(»7

có rniộii” loe, tliàiih cong, đc plui mcii

2.2.2 Chén.

Ngoài 5 chiêc hát ticii tlô uỏm sứ có niên liicu VTiili Lac Uoiil: sirii

tập này còn cỏ một clicn sứ có nãp mcii traiiíi \'ẽ lam niani: so l,Sh22f)0^i

(A 3; HV2-4).

C'Iién có iniệnu tlứn!2, tliành coim, tic

tliáp Na[i chén liìiih clióin CÚLI Iiúin

tròn dẹt l l i à n h imoài và qiuinli năp

dcii có bốn k h ó m hoa hí sen Đê cỏ

vic't 4 c h ữ "V7nh Lạc niên c h ế " men

xanh đcii

Đ ồ g ố m sứ đời V ĩn h Lạc trona siru tập nà_\' toàn bộ 6 hiện \ ãt là nicii

trang vẽ lam, kliỏiiii có nicn niàu bao 2ổ m ca loai thỏ, díw\ nänii lan loại

n iò n c , dẹp và tinh xáo cỏ lẽ c h ú n a dirợc chè tạo lừ hai loại lo k h á c nh.iLi:

cỉàn dieu và (.ịiian tlièu T h e o CLiôn “ Đ ỏ 2ôìn dàn 2Ìaii tlianli h o a Uiòi M in h "

( 14: 5) c h o biêt “ Đ á u n h à M inh, dời v i n h Lạc \'ua q u a n bãt đ ầu chê lạo

t l ỏ n i h o a xanh l ’h ờ i k ỳ nàv c ũ i i i i hình t l i à n l i m ột l o ạ i c ỏ m t h ỏ là d o XLUÍl

phát từ d ồ cố in dàn gian tlõn nliữim sản phani tinh x á o CLia các lò vua

q u a ii Sự chê tạo sản phaiii ỏ' các lò cỊLiaii có tinh vi Iktii, Iiizuvcn liẽii tinli

túv hmi, VC phoim cách thì đẹp một cách tranii trọne"

2.3 Đ ổ gòni sứ có niên hiệu Tu vén Đức (1426 - 1435) íiỏni 13

hiên vât

15

23.1 Ẩm.

Âni sứ IMCII tiắii” vẽ lam số l,Sb20516 Ci') niiénc đứne tluìn límli (.ịiui cam (let, vòi và quai dối xứng Iihau T hành neoài ấm VC dề tài ■'krone u>iie tranh c h á u ” , dải hoa lá, ch ẩ m tròn \ à mây Đ ế lõm vic't hỏn cliLÌ Iiicn lam

“ I'Liycn Đ ức Iiicn cliố”

23.2 ĩ ĩ á t

S á u b á t s ứ n i c i i t r ắ i i ” VC lai:i, cliiổLi c a o lìr s ( l ò n 1 5 c i r i ch ic i b a Iih(>ni

t l i c o kicLi d á n g : b ố n c h i ế c c ó n i i ệ i i í : l o e , tỈKÌiili c o r ii : , (Ic t h ấ p ;

lá, nhân vạt, lổnc - niâv,

róim-¡)hượng, cá, o ne, b ãim cá n h sen, lá dé, dãy lá hìnli sin Dưới dè có dau cíìữ

\'iết nicn lam “T uyôn Đ ức niên cliế'’ lioậc “ Đại M in h T u y ê n Đ ức niẻn cliê''

16

2.3.5 Đỉnh.

ílai đính sứ có nắp men nhiêu màu déu cổ tiết diện ncaiiíi hìnli vuóng ( A 5; BV2- 1) Bốn mát náp và thân trố thuna hoa \ ăn cliữ \ ạn núm nấp cổ hình con sư tứ Bốn chán đinh dáp nổi ỉiìnli niãt C|L 1 V Đinh đirợc vẽ iihicLi màu hoa lá, chim, thú, hoa troni: hình thoi, lioa trone hìiili luc íziác cliữ s cláu vuông, vạch chéo trong lam ciác Đê đinli LSh 1 6 153 khàc 6 cluì CÒII d ế đính L S b l6 1 5 4 vicì 6 chữ Iiicn clcn “ Đại Minli 'ĩ u \ c n Đức nicn cliố”

2.3.6 Hình.

Iliệii vạl lón nliãl C() cláLi Iiiciì liiỘLi '1'uyêii Đức lionu sini t;ip n a \ là cliiCx bình sứ nicii Iráiiịi VC lam \'à nau (A 7) Bìnli cỏ niióiit: loc, co co, Ihãn (lííng clioé cao IVcn \;ii (l;ip nổi liai tai hinh catili nlio Vai \ Ì I tiiáp clc

\'C Ixiiit! fiổi v;iii cltữ s cuón \'UÓI1!2 mcii iiáLi I'lii'm \ c cla\ l;i cniii nho nicii xaiili cliàiii và nâu (.lcii Đê viéì bón c h r r ’Tux'cii Đức nicii clic ■■ mcii Liiii

Nhu' vạy clổ eốm sứ có ũhi niên liiọLi rLiyéii Đức tioim S I I I I I;i|i Iiiiy chu yếii là Iiicn Irãim \'ẽ lani Với niàii incii \'C xaíili lam \ à Iiicn phu liaiig xanli, lliai cốt mịn và cliãc các dố sứ Iiàv (.lã dạl den đínli cao cLÌa cỉòiie ” ỏin

sứ incn Iraim VC lam thòi Minh

2.4 f)ổ <»ốm sứ có nièn hiệu Thành Hoá (1465 - 14S7)

Đ ây là đòi có nliicLi hiện \ạ l nhát lioiiii tliòì Minli ()■ SL1L1 lạp n a \ uúin

61 chiớc

ctiim tlô ilìâp ca d tìr (i clcìi l?i,3ciii, tliiòiiii kính niicnũ tù 12.5 cicii 36,5ciii tioim cló có 7 ch icc ớ lliàiili nimài \ c imuòi nt:oi lau iluiNcn, nha CIIU Iihiin

\'àl \'à liai càu tln)’ cũa \'iio'ii>: [iot \ inli iz;ic Wi'cvniz ( S: 57S); Ironi:lòim hát k liô n e traiiii tií Du'(Vi tỉó \ ict bòn c h ữ '■ l lianli niéii l Ì K ' " ( A

17).

15,6 và 16,3t-'ni; đưừníi kính miệim 37,7cni và 39.5cni) HÚI C(') micni: loc tliành COITJ, lòng sâu, đố thấp Tliàiili níioài có liai baim mon náu kliac chìm vạch chéo tronc tam giác; siữa hai băiiũ nicn nâu \ ẽ lưõìm loii'j tranli châu ( LSb20360) lioặc lioa - chim ( LSb20361) Trone lòiií: \-ẽ các ciiin mây hoặc hoa - biróm trone 3 \'ònc tròn Dưói đế hai bát nà\- clèu khãc bốn chữ “Tliànli Hoú niòn chê" Irone ô vuông men nãu.

vállele tliấp ( BV2- 6) Giữa lònc vẽ một con lân có cánh nieii lam \ à Iihicu màu "Iliành rmoài vẽ lưõnc lonc tranh chàii, các cụm niãy tàn, m â\ lừa \ à sóng nước Đè' khãc dàu ‘T h à n h Hoá nicn tạo" trong ò vuông tò nau Mcn phủ inàii vàng xám, rạn to ( A 21)

N á m cliiếc bát còn hú tranc (rí ca tronc \ à ncoài các đê tài klKÌv'

18

- KicLi a,: G ồ m 6 chiếc dcLi có m iç n e loe im an e, cỏ cao \ a i phinh tlián Ihuón, de thấp Đáp nối tren cổ một hoãc hai dôi sư tư \ à Irèn \ ai hai dói q u ỳ incii náu; vành m iệ n g tô náu; Víii \ à nán de có bãnii m e n náu khãc cliìin sóng nước 7'hán bìnli VC cánh trận ITKIC: neười ncựa, cò' xí, eudni dao bán g Iiicn nhiéu màu Đc' lõm kliac c h ữ "Tliànli H oá niên cliẽ ■■ trone ò vuô n g Iiicn nâu, m e n phu tráng rạn ( A 26).

- Kiêu a^; G ô m ! chiếc bìnli L Sbl6()63 liìnli Irii tỉáne ca o tiioníi— L U I

-gióng tre M iệ n g có liìnli vànli khăn; tliìmli niiẹnti Ii” ()ài \ a Lĩiáp chiìii clc dấp nổi băng dáy lá quá nho 'Ilián bình chiỊT noi 1 con thii bàim \ à 4 cliini

cn, khác cliìiii sóng iiLiức Dưói dõ kliãc Iricn " I'hiinli llo;í nicn clic ■■ tronu

ỏ vLiông ( A 23)

- Ktcii ai! CỈÓIIÌ 1 chicc LSblfiOL'S Bìiili có tniciụi loe innj:, LO lioi caí), tliAn liinli tròn del, ció cao và loe ( BV 1 - 5) liai licii có \'á than d;i|i Iioi hai (ai hình c h ữ nliậl (ì;'m (ló C() liiii l;ii nói liiiih MIDIIÍI (V) \ à lliíìit Iraim II I lioa, Iniớm, rốim - iiKÌy Ixinu Iiicn Iiliiéu màu Quaiili cluìii tic C(’) ^ Ikiiili niãy, clai hoa lá và cliáin tròii Đc có 6 eluì IIICÍI lain Minli 'I luinli 1 lo.í Iiicn ché“ ( A 15)

Nlióm bình này dcLi có niiẹiii: \oc, cổ co, than cỉáne ch o c cao lìcii

cổ clãp nổi 2 lai hìnli cànli IIKIÌ 1'hàn tlãp nói 2 rỏiii: 5 IIKMIÌI Iranli cluìii \ii

1 COII hạc hay, tô m e n nàii clcii Mcii Ịihủ tr^in” lan Đô kliãc liỏn CỈ1Ũ'

‘■'Hiàiih I loá nicii c!ic ■■ IIOIIÍZ ô Miỏim incii nâu ( A 19a.b)

Iiáu; 3 chiêc cliia 2 kicii

- Kiòii c ,: l l a i bìiili C(') m i e n ” l o e CO CO \ ã \ x i i ỏ i ihiìn (.hmu c li i i o n i ;

(.lò lliiìp 11'L'II co \ ;'| tliaii \ c hoa - clilni liìiili l.Sl’>22<S9() CÒII các ho;i licl li'ani: trí haiiii incii Ii;ìii: ticii có i!;i|i IKM 2 Un liinli canil mai •:() IIIK'III! c:ii khâc \';ii kliac bantỉ lioa l.i \'à cliữ \ạn ŨKÌỊI chan clo kliac híìni:

- Kicii cn: Mội ImiiIi niiộne dâu, co co \'ai MIOI, tninu Ịíhình dcii Iiiiii

l‘»

de thắt eo, d ế thấp Vai và gíin đế có bãnc men náu kliãc chìm dá_\ lá C]ua

nho và sóng nước, c ổ và thán vẽ rống và hoa !á

Ca 3 bình thuộc nhóm này deu khắc cỉưói đố bón chữ "'rhcinli 11(XÌ

Iiiôn e h e “ trong ô vuông nicn náu Men pliỉi trone \'à nciùii binlì màu tiane

ran

tliành đilng, lòng sâu, chân đê thấp Tliànli troné của chcĩì khỏne traue trí

'ílùirilì ngoài cỉìcn LSb21936 vẻ phonti canh SOÌI lliLiý Iiliãii \âl Còn Ihành

ngoài chén LSb21935 lai cliia 8 cạnh IranLi trí chữ Ilán tronc các ô C'a 2

chén déu phủ mcii tráng ngà ran và clu'ci'i dè' đéu có dấn “Thànli íloá niên

chế “ IIICII lairi

nliieii màu,

Clioc nicn trẫii” VC lani niunc sỏ LSb21(S37 có miệni! và co (.kiiiu

liình trụ, vai phình rộiiíi, ihán ihuỏn, dô loc { A 2(S; B V l - 2). Nãp choé liình

cliiếc mũ cổ vành, chỏm năp hình biíp sen Vànl: náp, VLii \'à chân đc có

bang kliắc vạch men nâu Nủp vẽ em bé cầm cànli hoa và lan can 'írên ihân

choi5 vẽ cây cối, hoa Ui, mỹ nhân, cm bé và lan can m en lam

Choé sứ men nhiều màu LSb21063 có m iẹ n s cúp, vai phình rộns

tliàn thuôn, đ ế loe Nắp choe hình nón cụt có chỏm hình búp sen ỌuLinh

Iiiiệnc: và đê khắc cliìni bäntz sóns nước men nâu Trèn tliân vù náp vè canh

trận mạc: niỊirừi, ngựa, cừ xí, girưm đao bane men nhiều màu ( A 29) Đ ế 2

choé đcii khác chữ “llìànli Hoá niên c h ế “ trone ỏ \ u ô n2 men nâu

- Kiểu a,: Ba chiếc có niiệnc loe, thành vát, chãn dè thãp Đĩa số LSb20255 trong lònc vẽ hoa phù duníi - cliini trĩ; thành niiệnc tron>z cỉiia X

ô vẽ bát bảo; thành ncoài có ba cành lá trúc Đĩa LSb 15761 trong lònc \ ẽ 5

20

con ngựa xen kẽ các bỏng hoa \'à hình tròn xoáv trôn óc; tliành IIÍHKÌÌ \c 2 cành hoa và dáy lá còn lòníĩ dĩa LSb20254 VC 9 con rổiií! XCII kẽ các cụm inây lửa; tỉiành ngoài không traníz Irí ( A 14a.b; BV2- 8).

- Kiểu U t ! Ha chiếc dĩa có m i ệ n g loc, thành COĨIÍI lòne I iô ní: dè l h ;ì p.

Đĩa LSb 15762 VC troim long 1 con voi \-à quả cáu

Đĩa L S b l5 7 3 9 vẽ nhà cửa Iihán vặt

Đĩa LSb 13763 vẽ đổ lài ‘''lliái Cõnc (lióu \'Ị", cà\' CO!, sỏíie nii'ivc, lìliiicửa

Ba cĩĩa này liiànli neoài dcu kliôiie trane trí Troiie nhóm a có hai đĩa l.Sb 13759 và 15763 (ỉưới (iế vicì 6 cluì “ Đại Minh 1'liành ĩ loá niên c h ế ’', 4 tĩĩa còn lại cỏ ciấu viel 4 cluì "‘ íliànli I loá nicn c!ic “ nicn lam

thành vát, lòng nôiie, dè tluíp Lòim dĩa vẽ nlià cửa, câv cói Iiicn lain tren ncn inen Iigọc Đê cỏ dâu viêt men lani “Tliành í loá niên chê

thành cong, lònc: phcinc, đế thấp Tliành trong chạm nối 2 hình ròni: tlirúì mcn vàng chanh; tliànli ngoài kliônc Iranc trí Đ ế lõm phu men trắiiii có dấu chữ viết “ Đại Minh Tliành Hoá niên ch ế men lam troii2 vònti tròn kép

C hân đ ế lọ để mộc ( A 20)

21

- Kien a^: Lọ LSb 16029 có micng loe, cổ hình trụ vai phìnli thán

Ihuón, d ế loe, Tliành miệng trong và ngoài dáp nổi bãnc hình hạt I 1 2 Ô cổ

và thân dắp nối con ngựa, cáy tùng, cáy liẽu (thân cáv phu men trána, lá ilê

mộc), (.'liáii dế lọ dc mộc

Dưới cỉế 2 lọ pliủ nicn trắng rạ!i, kliãc dán "Thànli I loá niên chc ■■liong ỏ viióng mcii náu

có I I chiếc chia íliành 6 kicu

- Kiên b,: Bốn chicc C() n iiç iiü li)c hoạc m ic iiíi claĩi, co co, \ cH pliMih

I hii hêii cổ l() thip noi hai Uii liìnli Cciiili niai (lo I.SI>22629 - /\ 29) hoac 2

(láu s ư l ử i i ” iim vò ne tó nâu (lọ LSh2 I '■ 21065 21^)10) Ticii thãn lọ dcii

\'õ l:nii lioa - c liin i.

- Kicu h^: lia cliicc C() Iiiiẹ n i: luc, cỏ co \;ii xuoi '1'ÌI' \'ai XUOIIÍI itc

uiónt: (l;iim clioé (\'i (lap nôi liai lili hình càtili mai (LSb21064 10043)

ln)ac 2 iláii s iriử im à in \'òne ló iiâLi (L Sh222l3) Miçiit:, \'ai \'à eáii cliaii (Ic

C(') ỉiaim nicn Iiâu ( BD2-1, 9) Riéiií: lọ LS!'» 16045 ticn llum LÒn có IIIỌÍ

haiiii men imọc \'à niột baiiii nicn vàn*: nâu \õ hoa \ à cliiin l.ọ LSb21()64

\'C 2 con sir tử và mây Thàn lọ LSb22213 \'C con S(')C lá qiui Iilio men

xanh cliàiii \'à náu cicn

rới clẽ 7 lọ kicLi b| \à b, d c u khac c h ù ■■ riiành H oá n i c n c h e ■■

t i o i m ỏ \'IIÒI1<: 111011 n ã i t .

- Kicii li,; Cliiẽc lo sò LSli21795 có ticl cliéii I i iian*: CIUI mÌLMii: lliãn

\ à tlè liìiiỉi i h d i 'IVÒII liai inãt cô \ à lỉìàn \ ' ẽ loim n i ã \ IIiii iiKÌt COII lại \ ẽ

¡ihoii'j, Ciinh, Iiliâii \ạ t ihcu lich iigLi' - licLi - canh - eloc Đc C(') tỉaLi \ ici men

ỉaiii 1 loá men clic

- Kiòii h^; Một cliièc LSb203iS4 1.0 LH) tláim Iia iii h')ii: miciiLL

co hìnỉi Irụ r ấ t cao \a i |ilinih rọni:, tluiii hìiili cáu dc llia|ì 'IVén than lo \õ

khóm hoa lá sen \ à dòi uyèn irơni: Đè lòm \ict 6 chữ "ỉ)ại Minh riiinili

I loá Iiiê ii clìè " incn lam ( A 13 )

- K icu h,: Lọ LSb21912 có dáng g iố n g q u à đu đu; iniệne đứni:, cổ hình trụ, vai xiìói, bung phình, đ ế thấp, cổ lọ đáp nổi hai măl hổ plùi nuậm

\'òng tô nâii 1'jcti thân lọ VC cảnh trận mạc: ncưèri, naiĩ:i, cò' xí, cLi'o'ni dao

va hình Irậii dổ quẻ ly và doài Đ ế khác clấLi "Thành Moá niên ché ■■ troni: ỏ vuông men náu ( A 27)

- Kicu Lọ cliè sứ men trắng vẽ lam LSb20454 Lọ có niiéni: dứng, cổ thấp, vai hơi xuôi, bụng phình 7 h ã n tRine Irí plionc cánli, Iilià cứa, nhân vật (người câu cá, người gánh củi) Đô lòm viêt bốn chữ 1’ỉiành

I loá nicn chế “ incn ỉani

- Kicu c,: Lọ LSb 16232 có niiêniz loe, cổ to hình trụ, vai phình, chàn (lố loc Miệng và (lè lọ có bãim lá dc troim vẽ bònc hou Tliáii lọ vẽ cây cõi, Iiliâii vậl llico cốl truyện 1Yun<: Q)uôc bãne nicii nhicư niàư ( A 24)

- Kiéu cs: l.ọ LShl60.S6 có clanu inai bìnli, Iiiiệni: nlio li(yi Uic, co liìiih trụ, vai phìnli, lliân dáiií; clìoé Thànỉi Iiíioài lọ inen cháy pha trộĩi kicii lỏng tliỏ với các màu trắnc, đỏ, nfiu, lani tím; tronc lònc phủ men trắníi ran ( A IK)

- Kiểu c^; Lọ LSb21865 có miệns: và cố hình trụ, vai phình, thàn hìiìh cáu, dế thấp, cổ và tliân vẽ hoa mai, mẫu đơn, cúc, ong và chim cônc ( A 25)

T ro n s nlióm này dưó'i đ ế lo kiểu C, và kiểu c, khắc chữ "Tliànlì Hoáo V ' 1Iiièn cliố “ trong ô vuỏtm men nâu còn kiểu C, viết tháo 4 chữ men xanh rêu

lòng lọ đè mộc 'riìành Iitzdài chia 5 múi theo chiéu dọc, phủ men vàne sẫm Đ ế khác 6 chữ "Đại Minh Tliành Hoá niên c h ế " tronc v ò n2 tròn kép,

Nộm L S b l6 0 5 1 có m iệ n c và cổ hình trụ cao, vai phình rộnu, ihãn tròn dẹt, đ ế thấp Trèn thân nậm vẽ một con rồng và nhữnc cụm niâ\ lưa

23

m e n lam M en phủ ngoài nậm m àu tiắnc Đc' lõin có 4 chữ ■■ 'Tliành ílõá niéii d i e “ incii xanh đeii.

N ậm LSli 16024 C(') kicLi dán"

kciicly; iniệng clứiig, co cao liìiili liụ, \ai

xiiói, 1'ung phình to tròn cIcL!, vòi hìnỉi

báu vú, dế thấp ( B V l- 6j Thán nậm

cliiíi 6 inúi tlicơ chicLi dọc, Iran«: In' ỉioa

lá Iiicn lam den bị nhoc Đố có ílấLi 6

tiiữ “ ỉ)ai Minh 'riiànli Hoá niên chế ■■

troii” vòng Iron kép í A 12)

Troim số 61 liiệii vậi đòi Thàiili ỉl o á lluiôc sưu tâp nà\' có đcn 31 cliiốc là liìnli và Ic» Nhicii cliicc bìnli \ ’à lọ đư ợ c dáp nổi trẽn cổ lioãc ticn vai 2 tai h ì i i l i cành I i i a i , l i ì n l i d á u sir l ử I i e ậ m VC)!!” h o ạ c l i ì n l i CỈOI qi iỲ b a n e IIICII ĩ)ái i ' l a ì c ả I i h ữ i i í i hiị'11 \ ' ậ t n à y c L i n ü v ớ i n h ữ n t : c h i ỏ c b á i t o C(') íxm<: Iraim tn' mcii nãii hoạc vàiili iniệim (ỏ lu'iLi đcLi dưoc kliác (.kVu 4 cliữ "1 hành lloá nicii clic “ tioiiíz ù MIÒIIÍI incn Iiãu ciưỏi dô

ỉ)ò'i Thàiili Hoá là thòi tliịnli \'u'oníi của loai hànc imũ thái Vc nùiii sãc lliì xê xích tìr m àu do cà cliLta chíii, niàư xan h da trời, màii \ àníi, m àu xanli Ikxi lý, màu tím và niàu đen náii phôi hợp màu xanh luró’c bien (lư(')i nước phủ Nói chiiiic màu meii đcLi tươi sans, nhẹ nhàng( 26; 57)

2.5 Đỏ oỏni sú có nièti hiệu H ũ ằ n g T r ị ( Ỉ488 - 1505)

IVonu SƯLI tái") này đòi H oằim Trị cliì

ci'> I lọ sứ nicii Iihicii m àu LSblóOSS Lọ

có Iiiièiii; đứim, cổ c;u) hlnh trụ, vai

pliìíih, tluìii hình call, đ ế thấp Vàiih

niiÇ'ntj lọ tỏ IIICII nâu; tliành nuoài niicntz

cỏ băim hoa 4 cá n h troni: hình tlioi, cliữ

vạn và tlấu 6 cliữ “ Đại M in h lỉoãiiíi I'ri

Iiièii chè"’ m en lani xốp h à n c neani;

Toàn ihân lo từ cổ tới dè vẽ màu da cani

24

đậm và nhạt hình rỏng 5 inỏim cỏ sùìig, nhiííig (lai niá\ I;ui niã\ lua \ à sỏiig IIƯỚC clicm nluìng b ỏ n g hoa vàng kim; d ê 'd c m ộ c ( A 30).

2.6 Đ ò ị^õín sú cỏ tiien ỉiiẹii C h ín h Đuc ( 1506 - 1521 )

'1'roíig siru táp này clổ góni sứ đời C hính Đức c ũ n e chi có niột chicc clĩa sứ tncn vàng vẽ lam Iiiaiiti sỏ' LSb 15766 ( A 3 1 ) Đ ĩa co Iiiiẽne hìo,

tliành co n g , tlố thấp Đườiiíi kính

íiiiệng 2 l , 5 c r n ; tliìinh trong và nuoài

phú m e n vàng; troiig lòim VC 3 cànli

lioa lá incii lani Đ ố c17a lỏin phu mcn

trang c ó dau vic't “Chính Đức nicii

cliố” mcii lam trorm vòn<z tròn ké|ì

l l i c o D.L.CỈolclscliniidt "m en \aiiii là sờ liTiòìii: cùa ctò'i Hoaiie 'ĨIỊ ÍX‘I1 clò'i C'hinh Đ ức m cn vàim này tluròiìi: di dỏi \(íi inàii dai llianli din'ii Iiước p h ủ ” ( 44; 74)

Cliiêc đĩa này g iố n c liệt chièc tỉĩa C’hinii Đ ức cluip troim cuon '■ 1 lic extỊUÌsitc Cliincsc Arlifacts Collection o f Cliinc Waii StK'ict\'''( 5 4:165 A 103)

2,7 Đ ồ gỏm sir có niên hiệu (ỉia T7nh (1522 - 1566) cỏni 3 hien vàt.

Đĩa sứ Iiicn dò nàu LSb 15769 niiệne loe có cờ thành coni:, đc’ thấp (A 32; BV 32- 7) Thành trone \ ’à ncoài phủ men đỏ nâu, tronc l ò n n l ố n ì

đôni Iiien vàim Đc lõin pliLÌ men tránc viết 6 chữ ‘'Đại Minh Gia TTnh niên

chê^’ nicii lam tro n g vòiií: tròn kép

Goldschniiclt cho rầne" dòi Gia Tĩnh hànG men đo thườnc được nam inột ktp bột v à n c " ( 44; 74).

Đời Gia Tĩnh nổi tièim VC men nízũ theii Tro n c sưu tãp nà\ cổ dói nộni sứ nien nhicu màu đòi Gia Tĩnh LSb20947ab ( A 34) Nạm C(') mionn

đứng, cổ cao, pliđn cổ cần m iệ n 2 hơi phình, vai xuôi, bụnc phìnli [(), clc

tliấp Miộng và giáp (lố có báng liình lá Vai có h;ìii'j chữ s đáu ciion \ UỎIIL! 'Hiâii vẽ lam và nhicLi màu 2 rơníi 5 niónũ tiLiiih chãu và các CLini máy lửa 'riìàiili 1 1'ioài miôn<i nfirn có (lau \'ié't 6 chữ “ Đại Miiili Cìia ITiĩli Iiiẽn c!i;" liàng ngang băng men lam Đáy là đai dicn cùa \iệc kẽt liiíp su dựiie IIICII l.im \'à incn pliú trắim ư lần nuníi tliứ nhất \-ọi \C' nicn nliicii mau trone hin lUirig tliứ liai.

Đổ sứ ngũ thái nhưng kliỏnc có men lam dLi\'yi men Ịiluì Cìia lliih cỉirợc cliố tạo nhicLi nliất Chum sứ men nhicLi màu l.Sh 2 I S36 là niọt

(lai diện điến hình của sứ ngũ thái

(lòi (ìia 1lnli CliLini cỏ m iệng dứníi,

cổ ngáĩi, vai phìnli, thân thuôn đần

xiiông clố ( B V l- 4) Từ miệng

xuôim clõ chia 6 IIILÌÌ clọc thân, c ổ có

baiiíi clây hoa lá Vai và eíin đê có

biii)” làu lá cluiối 'lliân có 6 ô vẽ

rôiit: 5 nióne trone liình tròn(viên

long), sóim luró'c và clây hoa lá

Cliâii đố cổ hănc sóníĩ niróc Đ ế lõm

có viết 6 chữ men lam “Đai Minh Gia Tĩnh niên cliẽ" troim \'ònti tròn kép (A 33)

Trons ciiốn T ru n c QUC)C văn v ậ t tinh hoa đại từ đ icn” T l i ư ọ ì ì s H a i ,

có ảnli 1 cliiếc chum Gia Tĩnh ciônc chum này ca về hình dáne, traiic Irí lan inàu men ( 25: 395 A 773 )

2.<s Đỏ ịỊÒni sứ cỏ niên hiệu Vạn Lịch (1573 - 1619).

Đòi nàv chi có hai hiện vật Iroiiii sưu tập

ĐỈIIỈI c ó náp m c i i nliicLi m à u s ô LSb21836 C(') t i ế t d i ệ n n<zan<: hìnli

c ỉ i ữ nhật Chỏni náp điiili có hình con s ư tư đứníi m ộ t m á t t r ổ lliLÌnũ liình dỏnc tién, XLiiií: quanh vẽ mày ( A 33; BV2-2), Tliành mièni: có bãna dai xoán, chữ s cuốn vaiỏrm và 6 chữ hànc n g an s “ Đại Minh Vạn Licli nicnchè" men lam Tliàn đinh vẽ 4 rồnc 5 m ỏ n g xen kẽ n h ữn c c ụ i ĩ i m ã v tan

26

máy lửa Dinh có hai tai cỉài nần hìnli chữ nhíit, pliíci liên uỏn cont: lianii ti í

m á y HỐII c l i á n dinl i d ẵ p n ổ i h ì n h m ậ t t|Liỷ, m e n p h ú m à u t r ắ n c cluc m e n \ õ

k ế l l u t p Xíiiih h u n v à iiliicLi m à u iVlcii l a m ¿1 d á \ ’ d ù n e m à u t õ i \ f i i n k h ó n ì i

hoà li()|) vói các niàư kliác

lỉiẹn vật tliứ liai củ a đời V ạn LỊcIt là n âm sứ incn tiă n e \L' kim LSb

16042 Nạin có miệng loe nganL', cổ cao, vai phình rone huiiii lììíili cáu dò tliấp Tíiành miệng Iroii” và Iieoài C(') bãim lioa hi 'ircn cõ \ à tliáii Iiani Itaiií! trí 6 chim phượii” và lioa lá ( A 36a,b) í)ó iKjin lõin \ icl (hĩu 6 cluì incn lam “ ỈJ)ai Miiili V ạn l.icli niên e h e ” tron«! \'òne liòii kép

Đòi Gki 77nli và Vạn Lịcli Irang trí có xu hưó'n<z n e à y càim pliức tạ]'», clạc l)iệl l à clổ Iiicn IIÍIŨ tliái l ú c dấLi là tláíi eUiĩiíi t i e n clan d e n c h ỏ t r ớ t l i à n h lliị liiốu của cLiim dinh, cliu clè Iranu trí là rônti, plunmti và n i à \ iMcii inàu dời Vaii Lịcli dã dạl den m ức clõ huy lioàne N'Ĩ(')I Irunii Iihữii” loai Iiaim u Í Iticii Víìti L ị c h là c ' ù i m 4 m à n s;ic: \'õ l a m I'ói ph i i m e n , t r c n m e n ]ai \'C m a u

l ụ c , v à n t z v à đ ỏ n ỉ n r c l i i ô c ( l i n h IHM !ICI1.

2.9 T iểu kết c h u ư n g II

Đ ỏ ỉiốni sứ ihòi Minli có chi khắc niên hiẽu CLia nlià \ u a iro n e siru tâp này gổni bav dò'i từ \ T n h Lạc (1403 - 1424) đến Van L ịch (1573 - 1620) bao gồm 90 clìiêc

Ọiia nhữna hiện \'ât nà_\’ ta có thê kièm neliiẽm lai nhũn SI nhân clỊnli

\'e niột sỏ dãc đ ièm c ỏ m sứ tliô’i M in h cùa niột số nhà ncliien cứu ve <zốnì

'1’iLiiiii Q l i ỏ c t r ò n t h ê izió'i \ à tro ii íi iiLiức.

I.K iê u clárnz: 'riiòi Miiili d ã có nhiều đó s ò m sứ cỡ lóìi (blnli choé

Hình ĩ i g ư ừ i b ắ t đ ấ u clirợc VC trồn đ ổ cốm s ứ , đãc b i c t n h i ề u đỏ men của trấn C'aiili Đức được vẽ rổng 5 móng.

3 Men và xương gốm; Gốm Minh nặnc, thó đất mịn, xưonc chãc incn trắng và dấy (khi men trẫng như sCra, klii ncả liơi xanli như trứne -s;io),

Men Irắng vẽ latn dẹp I l l i c i t là sứ dò'i 1 Liyẻii Đức

Men nhicLi niàu thì rốt sậc sỡ, dẹp nliất dò'i Thành IU)á và Ciia Tĩiili

4 Miiili van; T ừ lhò‘i M inh dấu n i ê n liiỘLi đưọc dìiim phổ b i ê n h o n

trên dổ sứ Dĩíu nicn hiệu vua tlurờiig dược dùim 4 chữ Iiliư ‘'Tliànli Iloá nicii c h ế “ hoặc 6 cliữ “ Đại Minh Gia ITnh niên chc" (cá hiệt cỏ loại chi có

2 c i u ì “ Đai M i n h ” )

oríu ihưòìm ở dưíVi trôn klií vát, một dôi (rưò'nu ho’p (V ticn iniciiu lioặc Ironu lòng

28

Trong cuộc cliiếii tranh này liaii C;ÌI1Ỉ1 Đức cĩìim bị tàii phá niột plián Lúc lioà bìnli, Trung Quốc trớ lại ky nguvcn |>hỏn lliỊiili các 1() ÍZOI11

(Vlrấii CVinli Đức dü'o’c xáy dựng lại vào nam I6S2 TÌI' 16K3 den üiua llic ky XVIll C() ihc coi là tliời clại hoàng kim troim toàn bộ lịch sứ dỏ ”õni 'í iunti Ọiióc fX) ” ôm sứ (V ihòi clai này nổi liénti Iiliâ l o ha clòi \iia Khaiit: l[y (1662 - 1722), Ung ('hi'nli (1723 - 1735) và Cìn\ Long ( 173fi - \ 7^)^ì.

Kliaim lly I'ài tỊLKiii láiiì tlcn nulle lam clỏ UÓIII O im dã C(') côiiii liVii Iroim việc kliỏi pliiic lai hoai tỉộng cua XUOIIÍZ ‘jó n i trốn C';uili Điic (V)11 Uim Chíiih và Càii Lt)n<z là liai óni: vLia tliícli choi dỏ uôni N h à vua d ã Ii ưc tièp chi tlạo pliục cliố m ột sò loai hình ũỏm sứ thời T ỏ n e (liànũ inoi Iiiaii) Iliòi M inh (hàim nicn Iraim \'à nliiẽu tnàu) Kiêu dáníi dỏ iiỏni sứ thuüiiLZ till tiDim (l ien VC ra rỏi tlua xiiônc lồ thê hiẹn Bên ca n h sự kliicli lè CLÌa \ ưa còn sự sành sỏi và hicLi biết sãLi sãc \ c u ố m sứ c ủ a các \'Ị qu an c iá m clic uliu 'laniz úim Tii\'cn ( I6(S3- 1710), Niên H\ N eliicu ( 1726 - 1736), Đliò'1111

Aiili (1736 - 174*^^) nên clèn thòi Tlianlì níiliẹ tliLiâl làm dỏ sứ tlà dạl diíoc Iiliicii kêl C|iu’i rực rỡ "1’rãn C’iiiih Đ ức- liiinc làm đỏ Iiôni sứ- Iiíià} càne: nói liciii: Đ ổ uỏin sii’ ihòi I haiili (liíọc Siiii xuàt nhicu p h ụ c \ ụ c h o Iilui CÌILI Ironu nu'(')c và xuàl la iiiuVc imoài só luọìií: rát l(Vn

t)ỏ uôin sứ Iiiaim Iiicii hiọii Ilioi rii;inli ircMii: SIÚI I;i|i Iià\ C(')chicc bao uồm 7 tlòi; Kliaim II\ (lí)íi2 - 1722) 67 hicn \ a i l'ii'i ('liính (1723 - 1735) 13 Ilion \ ạt Càn I.Dim (1736 - I 795 I (iia Kli>ínli ( 1 -1S20) 3, Đ ạo Q uam i ( I S2 1 - 1 85()) 3 Đỏiií: Trị ( 1 Kfi2 - I <S74) 1 ỌuiHìi: l u' (IS7S - 1907) 4 hiện vạl

3.1 Đ ỏ ịĩỏm sứ có niên hiệu Khang Hy (1662 - 1722)

co n g , lòiig SÍIU, chân d ế tliấp, chia làm 3 kiêu

- Kiếu a,; Bát có bán g tning trí men nãii 1 cliiéc miinu số LSb

(ìiữa lòng và thành ngoài bát VC phonti cânli soil lỉiLiỵ nhà cưa, ihuxcii \ à Iihán vậl trong vòng tròn kép '1'hành Iroii” iniệnu bál có Ixìiiíi liua niai 'riìàiih ngoài miộim và giáp clián dế bál có I’tann men n;iLi Đc li;ít lõm kliãc

4 cliữ Ilán “ Khang Ily nicn ché" tnine ỏ MIÓIIÍZ men nâu

- Kiêu Hai ctiicc Ixíl số LSI>20301 \'à 2 0 3 9 4 C(') tliàiili tio liumí: iiiiili Iiôiií: hoa Iiliiéii cáiili sau etó pliiì incn, '1'liàiili miệni: tl'oim bát Cí') b;iim

lIiữ I XCII kõ c;k‘ hìiih con cloi 'lliiinli Iiiicnii neoài C() han!Z hoa Iroiiu liìiih ihoi (iiái-) <lố liál có haiii! hìnli lá (iiữa lôii'j bál võ kli(')ni ho;i lá (biíl LSh2()391 ) lioạc cluì riiọ liòii, bao tỊiiaiili là 5 con cloi (hál LSI'* 20394) ÜC Ixít lõm, viel 4 cluì Iiicn lain "Kliaim Ily nicn c h é " ( A 5Ọa,b)

- Kiêu a, : Bày c h i ê c có IraiiíZ trí hoa lá lioạc I’ó n e Iiìá}'.

liai bál L S b l 5 S 4 7 \'à 15X4S troiiíi lòn<z k h ó ii” Irani: tií Tliành ntioàihát Cl) hai taniz: taim trên \'ẽ bál bao (lioa sen, clã\ lien, s o n s taneclưói vẽ h a n e d â y lioa lá ( A 40)

Hai Ixìl LShl5(S65 \ à 15.S97 uiũa lòn<2 vẽ inộl boiie lioa liont: \ ò n u Iròn ke'|i '1'liàiih Iiuoài hát Iraim irí lit)a sen \'à dã\' kí G iá p dc Cl) bcìnii cánh sen í.1;Íli \'11ÔI1>: ( A 4 1 )

H;i( l S b l 5 S 6 6 \'õ lòim cìiiili hoa lá trone XÒIILĨ tròii kép '1'hàiìh

I iì iạ m Imiit: c ó ban n hcxi ITi I liàiiíi Iiudài Ixtl \'õ (.lã\ dac h(Ki hí ( A 45)

Hát I.SbL5<S67 Iiiữa iòiiii \ C' Iiiộl l^oiiu SL'11 \ a I.la\ la ’Hiciiili Imii” \ a imoài bál lr;nm trí cla\’ tỉạc lioa sen tlà\ lá (ỉiáp tlc bál \C' ỉiant: c;íiih NCII (.lau nhọn Đò \ iốt lam 6 chữ tix)iii: \0iii: liòii keil ( A 42)

3(1

liât I.Sb 15891 vc giữa lòng một ỉìình roniz 5 inónt: nlia n ” ọc \ à

Iiliững c ụ n i m á y lửa IroMị: v ò n g tròn kép, lliành Iiizoai \'C 2 rổiií: B;i> Ixíl

(lÔLi vict 6 c l i ữ ' ‘Đại "í hanh KluuiG H\' nicn chẽ “ m en lam u'(.lưỏi (lô

sáu, dố tliáị) m a n g số I.SI) 15X46 (nicn ti^nìir) \'à 15ÍSS1 (m cn v à n e ) (.A 3S|

Dố hál viốl hini 6 clũr “ Đai I h a i i h Kliane H \ IIÌL-II clic ' Ironc \0iii: Iròii kcp

15S72) Bát có miệ-iiíi loc róiií:, tliànli \'ái, lòiie nõng, dc tliáp X ap Ixíl uìốiií: liìnli cliicc bát úp Iimiíĩc clií kluk' là rìa nãỊì C(') C(')' 'lYoim loim hát

và Iiaịi (lcii kliông Iraniz Irí lliànli

Iitzoài bát và [lap tlcLi VC 2 liìiih lúiii!

5 nuuig, m ay tan, m ay lira, soim

[Iiróv (Vi tlircVi clc Ixìl \'à n ú m nap

(lcni có tlâii Iiicn lam 6 cỉuì “ Dai

riianii Kluin^ lly Iiiẽn chc''( A 39)

rôiiiZ, cổ cao, ihâii d á n g clioé c ổ có b ã n c hoa tronti hinli thoi xen kẽ các ò

h ì n h h á u dục VC bát bao Cnáp \a i binỉi vẽ bãim \ ạ c h clióo troiiii tam eiác

Đc biiili \'C baim cáiili SCII niiỉiicne c ổ \'à thân b ình \'ẽ dà} đặc canh nha cửa, cây cối, nmrời và \'oi ỏ' các ILI' tliê kliác nhaii Đ é bình lõni có dáu 6 cliữ "Đại 1’hanli K haiic II_\' niên c h ẽ " m c n lam tro n c \ ò n e tròn kép í A 54)

Kicu b,: 5 chicc bìnli C(') niiệnti Kk’ lioăc Iiiicn'j đâu, cô co cao \ai Ịìliìiìlì, thàn hưi thu nhò \'C clè ííìnli L.Sb2l622 trẽn tliãn VC cây lùnii lioa mầu đơn, chim, bướni Đỏi bình LSh2()5S5ab trcii tlián \ c nhãiì \ a l nỉia cửa, cây còi (liễu, cliuòi n<iẽ) clỏiiíi) \'à con (A 52) ỉ)ui binliLSb20563ab, vicn n iiện2 có bãrm dày lá hình sin và hình khánh trong C(')

31

bóng lioa Giáp cliáii đ ế cỏ bang cánh

sen (lau v u ô n g troii” cỏ tràng lioa Co và

tliíui IVinh vẽ nliâii Vi'it, ciiy lá ( A 47)

liai b'inli L S b 2 l9 1 4 và 21777 trẽn

I i i i ệ i i ” , c ổ v à g i á p ( l ố c ó b ă n e m e n n â u

khac c h ìm s o il” iur(')'c, lioa lá, vạch clico

L S b 2 l9 1 4 đ ắ p nổi li;ú tai hình címli mai

thán VC lioa cliini (V)n trên co hìnl; I.Sb2l777 (lãịì noi hai dáu MI' lu' imãiii

V(')iig v à v ẽ h a i c à n l i l i o a lá 'r i i ã n b ì n l i VC r õ ĩ i c 4 IIKHIU \ ’à h o a ( A 5 1 ).

- Kiéii h,; Một cliiốc ỉiìiili LSb22S94 C() miciiíi \'à cổ tròn, Iict elicn

im aim liiâii hìiili viiône 'ÍYón cổ có liai khóin hoa lá; licii \'ai vẽ 4 con cloi; bốii Iiiãt tliáii vr !u)ci chim })c li.inii, cliính >JILÌ;1 lõm IIIỘI ô liìiiỉi Mióiie \ icl lani 4 c h ữ “ Kli;m<Ị I ly niéiì chò''

- Kiêu b,: Đòi binli LSb2 1 <S61 alì líinh C(') niiệnu loc lỏiiu cu cau ÌHinti ngáii ho'i pliìnli, clè'cao và loc C'ổ, tliân và clê bnih traiií: li í nliáii \a l

n h à c ử a , c h ữ s c u ố n VLIÒIIÍĨ, c â y t ì i n e , t r ú c , licLi, c l i u ô i ( A 4 9 )

- Kiêu bj: Hai cliiêc bìnli LSb219ũ7 và 22630 ct'> niicim loc, cổ nuãii, vai phìnli, thân thuôn, đè thấp

Chiếc bìiiỉi LSb21907 có <IỜ m iènc tò nâu 'riKÌn vẽ lirõnĩi lon2 tranh

ch â u (rồnií 5 n ió n c ) và các cụni mây

iỉình LSb2263C) trên niiệnc vẽ băne hình kliánh xen kẽ chấm tròn \ à

c h ữ H án T h â n vẽ h ình cổ dỏ (cliiiônc, đìnli c ă m h o a \'à lỏníi cỏiiii) xen ỉziữa 4 dòiiíỊ c h ữ lláii Cỉiáp dc bình vẽ bănc cánli sen đáu Mionc troné cỏ tràiiíĩ hoa.c.

C ũ n c "iôni: Iihữnc bình, lọ có dâu niên hiệu 'Hiàiiti llcìá các hình

m ang dấu K hang Hy có bãnc nicn nàu hoạc tỏ nâu trên Iiiiệng tliì dưới dó

đ e u c ó k h ắ c d ấ u 4 c h ữ “ K h a n g H v nièn c h ế " troniZ ò \ u ỏ n c m e n náii Đá}

là n hững đ iểm trùnc hợp đáníi lưii ý khi xem xét n h ữ n c đổ c ố m sứ có dấu

32

nicn hiệu Thành Hoá Những bình men trắnc vẽ lam khác đổLi \'iẽ't 4 cliữ

“ Khang Hy niên c h ế ” hoậc 6 chữ “ Đại Tlianh K hanc Mv niên c liế ' ineii lam

3.Î3 Chén.

( ’hen sứ incn trung VC lam có 4 cliit’c chia 3 kicLL

loc, ihcHili dứn<Ị, lòng sâu, clc lõin; tliìinh irong klióiiíi lianc lií; ihàiili Iiiioài

vẽ lioa lá, cliiin, buớm

- Kicu a,: C’hcn số l.S h 2 2 6 1 2 C() iniéii” loc cat kliãc hìnli cáiili hoa, lliàiih kliiini, cliân cló thá|') G iũa lòníi chén \ ẽ Iiìol cànlì hoa lá Iioii” Miiii: I|()I1 kép 'riiàiih m i ẹ n e Iroiiti có dirờne clii kép luọiì SÍHIÍI \'à 6 hõnu lii)a, phía (lu(>i vẽ 6 cìinh hoa hí 'l’hànli niiộníi ntzoài chén \'ẽ haut: ô \ u o n u lidiit: (.■(') Ix'yim lioa 4 cáníi riiâii chén chia 6 ó VC lioa - lui(Vm Pliaii t:iá|Ị (Ic clién chia Ui múi, kliỏim Iranu lĩ í { A 46)

- Kien a,: C’Iicn sứ có ele và nap ròi L S b21547 ('lien C(') Iiiiçnt: loe rọim, thi'iiih (.ỉứnu, lòiic sâu, chân cỉc Iháp Nã|i chén C(S tlánu ni()t cliicc clĩa ci'i ciiàii lioi cao luiiii lõm hìnli dè bát I^ìa dc cỉién Lion kíọìi lììiili Ciíiili lx‘o l.ònt: tláv ch é n lõm sãii clc clc niộc C;i ba phán núỊi clicn \ à tic clcu tiaii”

li í dâv lá (.|ii;’i Iilu) \ à lìiítVin

Dirới dè ha cliéii kicLi a,, 'ã. \ à liên núin n a p clién kicLi cl; đcLi \ ict 4 chữ IIK'11 hiiii “ Kỉuuií: H y Iiiẽii chố",

tliiiõii, clẽ loo chia làm 2 kitni,

- Kiòu 1; C'hoc L S b 2 l6 3 l C(') tict cliọn Iitiaiit: CO llian \ à clc lìiiih lue eiác ( o \'à \a i clioc \'ẽ h;ii hiins: clã\ lioa hi Ọiianh tlian cliíìé \ c phoni: LMiili, cây cluiối Inìc, íià bU(Viii xcn kẽ s (.lònu cliiì Hiíii, Ch.in ílc choc \ẽ bãim luKi troii.iz liìnli llioi \c n kẽ 4 ò \ c càiilì lioa lá

- KicLi 2: Nám chiếc Tren cổ nliững chóc nàv cc3 liai hoãc ba dai hoa

lá Vai vẽ b ắn g hình k h á n h hoạc lá đề C hán đ ế choé vẽ băng cánh SCII đau

v u ỏ n g hoặc đuu nhọn, còn llián VC các hình cổ đố \ à cliữ Hán (LSb

2 0 6 1 6 a b ), tứ quí; sen, niẫu d(ín, mai, cúc {LSb2162H và 2 0 6 1 3 ) lnKic hoa -

c h u n (L S h 2 0 6 1 5 và 21627)

'ÍYừ chiếc ch o c LSb2()615 có dâu 6 cliữ “ Đại Tliaiih Klianíi H \ nicn chê^’, 5 choc còn lại déu viel 4 c h ữ “ Kliang ỉ ly niên e h e" m e n lam cIlkVì dó

Iiiiệiiịỉ loc, lliànli hoi conti lònũ piiãni:, tic lliáii

t)ĩa LSb226()fĩ uiữa lonu vẽ 3 ticu nữ (li tren i n á \ c;‘iv liiiie cliiin pliượiie riiàiili iniệiii: IIOIIL! cilia 4 ô liiiili hoa 4 cánh lioiii: \ c lioa lan cúc m;ui cloìi xcn kẽ các ô \'ò ho;i SCII \ à (ỉã\ hì 'Hiàiih niíoài (.lìa kliỏiiíi Iraiit:

li í t)ê clĩ;i lõiii có íláii \'icl nicii hiin 6 c l iữ " D ạ i 'HkiiiIi Khaiii: lly nicii clic

f)ĩa l.Sb2()27fĩ lioim lòim \'ẽ c;mỉi li;m Iiiạc Il'juo’i ni:u';i, C(V \í C';iy côi, nlià cứa llico lícli Iriiyẹii co rruiiL; Ọuóc ’Hianli iniçni: lniim C(') hon ó hình I'tau dục VC tôm, cLia xcn kc 4 õ \è biíóni \'à lioa Đó dìa róiiL; CC) daii

\ ièl Iiicn cló 6 c h ữ “ Đai 1'hanli Khanii 11\ nicn ché

- KiCni h,: Đ ĩa sú Iiicn liailiz in lam 3 cliiéc Đ ĩa ảcu có miộníi h)C lliànli COIILI (.lè thãp, tỉuòim kính Iiiiệiií: tù' 27.4 (.lén 37.2 cm

liốii ilĩa LS['i2()2.5^) 2026(1 2025S và 2222S llìàiih Iiiicni: iroHii deư h;iniz liìiih cliiì s CUÛI1 Mióim \'à Ixinu hình lá lo xen kẽ lá nho Đ7a t(i I,S1’'2()25^^ i:iữ;i lòiitỉ liaim lií phoiiíz c;inli soil tỉui\ ¡ilià ciia Iihan \ ; i t Đ lc i

I,S b 2 ( )2 6 () \ à 2 2 2 2 S u i ữ a lòiii: l i a i m lií ' t n í c h m i tli;it l i i c n ” ỉ)ĩ;i I.Sb 2023(S u iiìa l ò n u ill Ịilioim c;ư ih soil ll u i\ Iilia c u a c â \ COI nliáii \ ;jl (Iioni:

r ư ợ u , c h o i (.làn n ó i c l i u y ẽ n ) , c ã y c ẩ u , d ò n u s u ò i , clàn cliiỉii hn\ \ cì n i o i cloii'j

c-liử 1 láii ( A 57)

34

ỉ^ĩa L S b 2 l0 7 () giữa lòng IríiiiLi trí phoiií: c;iiìh sơn tliiiv Iilùi CLía,

Iihím vát 'íhànli iniẹii!: trong dĩa in bang ] con doi xen kẽ nỉnìiií; cum

Iiifiy t i ( A 5S),

"Hiành ngoài các clĩa in lam Iià\ ilcLi có ha bóiiL! lioa scn w'i (hty lá; (lõ

lỏm C() viéì 6 c h ữ “ Đai 'I lianh Kỉiaiit: Ily niên e h e ” m e n l;iin

- KicLi b^: N ãm dĩa men traii" VC lam C('> niiại!: loc, thànli Cdim, iòỉie f)li;iíig hoạc hơi lói, dố thấp

tJĩa L S b l5 8 1 () giũ'a lòrm Iriiiiii lií kh(')iii SCI1 \'a liai con MI, Tliành

imoàl vẽ hình 3 con d(íi

í)ĩa 695 ( ’R loại (o, gÌLÌa lòii” vẽ lổ n g m ó n e và pliLiọìie clum mal

Iiüuyct xen giữa các cuni ináy 1'hàiili iiiiệiiL^ dĩu \ c baii” liìnlì 16 COII ckri

và mây

Đĩa L S b 2 l5 7 3 trono lòiiũ tranu Irí họa lá, cá\' cliiiii uànli clá \'a 4

(iòni: cỉiữ Iláii, tliàiili nuoài kliỏnu trane li í

Đĩa LSb21583 giữa lòng vẽ inột cành

hoa hí tr o n c v ò n g tròn kép, bên Iicoài

V0I11Z tròn là 8 cánlì sen Lòriii dĩa chia 8

ỏ VC 4 thiêu nữ và hoa xen kẽ Iihau

lliàiili m iệng tronc đĩa vẽ bãníí vạcli

chcii troiiỉi; tam giác còn thành ncoài VC

ba cành hoa lá ( A 43)

Đ ĩa LSb229()S giữa lònc vẽ ba bình h o a đặt tièn ky Irone \ Ò H 2 tron

kéịi "ỉliành Iroim dĩa chia 4 ỏ Nõplioiiii canh và bình lioa đặt trên ky Tliành

imoài đ ĩa vẽ hai c à n h ln)a lá ( A 44)

Dưcýi đ ế 5 chièc đĩa trcii đcu C(') cláu V ict 4 chữ "Khaiit: ỉ 1\ niêii cỉìc '

hoặc 6 ch ữ "Đai 1'hanli Khane 1I\' ĩiièii chê'“ incn lam

- K iế u b,: Đ ĩa LSb22601 có miệrm loe, tliành \ át, lòiiíi pluìníi chan

đ ế thấp Giữa lònc đĩa vẽ rổnc- mà>' Thành miệĩic tronc đĩa vẽ báníi cáiili

35